Rrjeta kompjuterike leksion 5

of 20/20
1 TOPOLOGJITE Fizike Logjike Topologjite e thjeshta fizike Nje topologji fizike eshte nje paraqitje fizike apo figurim i nyjeve te nje rrjeti Paraqet nje rrjet nga ana e jashtme Nuk i specifikon tipet e pajisjeve te perdorura Nuk specifikon metodat e lidhjes dhe as adresat ne rrjet Topologjite fizike jane te ndara ne tre forma te ndryshme: Bus-i , unaza, ylli Keto forma mund te perzihen per te formuar nje topologji hibride Zgjedhja e topologjise Duhet te behet para se te implementohet nje rrjet Mund te ndikoje ne menyren se si mund te jete e kabluar ndertesa Mund te ndikoje ne zgjedhjen e pajisjeve te rrjetit Topologjia Bus Kjo topologji konsiston ne nje lidhje te vetme kabllore qe lidh te gjitha nyjet ne nje rrjet pa ndermjetesine e ndonje pajisjeje lidhese Kablli i vetem quhet BUS dhe mund te suportoje vetem nje kanal per komunikimin, dhe si rezultat kapaciteti total i Bus-it perpjestohet ne cdo nyje.
  • date post

    05-Jul-2015
  • Category

    Education

  • view

    1.319
  • download

    13

Embed Size (px)

Transcript of Rrjeta kompjuterike leksion 5

  • 1. Topologjite e thjeshta fizikeTOPOLOGJITE Fizike LogjikeZgjedhja e topologjise Duhet te behet para se te implementohet nje rrjet Mund te ndikoje ne menyren se si mund te jete e kabluar ndertesa Mund te ndikoje ne zgjedhjen e pajisjeve te rrjetitNje topologji fizike eshte nje paraqitje fizike apo figurim i nyjeve te nje rrjeti Paraqet nje rrjet nga ana e jashtme Nuk i specifikon tipet e pajisjeve te perdorura Nuk specifikon metodat e lidhjes dhe as adresat ne rrjet Topologjite fizike jane te ndara ne tre forma te ndryshme: Bus-i , unaza, ylli Keto forma mund te perzihen per te formuar nje topologji hibrideTopologjia Bus Kjo topologji konsiston ne nje lidhje te vetme kabllore qe lidh te gjitha nyjet ne nje rrjet pa ndermjetesine e ndonje pajisjeje lidhese Kablli i vetem quhet BUS dhe mund te suportoje vetem nje kanal per komunikimin, dhe si rezultat kapaciteti total i Bus-it perpjestohet ne cdo nyje.1

2. Topologjia Bus Shumica e topologjive BUS perdorin kabllin koaksial (Thinnet apo Thicknet) si percjelles transmetimi. Nje topologji BUS mund te konsiderohet si nje topologji Peer-to-Peer sepse cdo pajisje ne rrjet eshte pergjegjese per te transmetuar te dhenat nga nje pike ne nje tjeter. Cdo nyje pasive ne nje rrjet BUS pret per te dhena qe jane drejtuar per tek ajo nyje. Kur nje nyje do te transmetoje te dhena ne nje nyje tjeter ajo shperndan (broadcast) nje sinjal ne te gjithe rrjetin per te informuar te gjitha nyjet qe ka filluar transmetimin e te dhenave. Vetem nyja destinacion merr te dhenat e transmetuara. Nyjet e tjera e injorojne mesazhin.Topologjia Bus Ne rrjetet BUS eshte e veshtire te identifikohet se ku qendron problemi. Gabimet mund te ndodhin ne cdo nyje te rrjetit por tek ana marrese eshte e mundur qe vetem te raportohet qe ka ndodhur nje gabim dhe jo me teper. Eshte shume e veshtire te gjendet burimi i gabimit sepse transmetimi i te dhenave nga nje nyje ne nje nyje tjeter nuk mund te gjurmohet. Pra nyjet nuk mbajme mend asgje mbi te dhenat pasi ato i transmetojne ato. Nje disavantazh thelbesor eshte se rrjetet BUS nuk jane shume tolerant ndaj gabimeve sepse nje shkeputje apo nje defekt ne BUS mund te ndikoje ne te gjithe rrjetin. Perfundimisht arrijme ne perfundimin se nje topologji te paster BUS nuk eshte mire te perdoret ne implementimin e nje rrjeti funksional.Topologjia Bus Ne fund te cdo rrjeti BUS vendosen kufizues qe jane rezistenca 50ohm dhe qe sherbejne per te ndaluar sinjalin pasi arrin ne fundin e percjellesit. Pa keto pajisje sinjalet ne nje rrjet te tille do te transmetoheshin pambarimisht ndermjet dy fundeve te nje rrjeti. Ky fenomen njihet si kercim sinjali (Singnal Bounce). Topologjite BUS nuk eshte se perdoren shume sepse kane shume disavantazhe edhe pse kane nje kosto te ulet. Per cdo nyje qe mund te shtohet performanca bie.Per shkak te limitimeve te sinjalit, aq me shume nyje te vendosen ne rrjet aq me ngadale do te transmetoje rrjeti.Topologjia Unaze (Ring) Ne nje topologji Unaza cdo nyje lidhet me dy nyjet fqinje duke formuar ne te gjithe rrjetin nje forme te rrumbullaket Te dhenat transmetohen ne drejtim te akrepave te ores, vetem ne nje drejtim rreth unazes2 3. Topologjia Unaze (Ring) Cdo nyje pranon dhe i pergjigjet paketave qe jane te adresuara per kete nyje. Meqenese unaza nuk ka funde dhe meqenese te dhenat ndalojne ne nyjen destinacion, rrjetet UNAZE nuk kane nevoje per kufizues. Ne te shumten e rasteve keto rrjete perdorin kabllim Twisted Pair ose Fiber Optike.Topologjia Unaze (Ring) Nje menyre e kalimit te te dhenave eshte nepermjet kalimit te tallonit. Nje paket 3Byteshe qe quhet tallon(token) transmetohet nga nje nyje tek nje tjeter perreth unazes. Ne qofte se nje kompjuter ne unaze ka informacion per te transmetuar ai duhet te marre kete tallon, ti shtoje informacion kontrolli dhe te dhena dhe gjithashtu dhe adresen e nyjes destinacion duke transformuar keshtu tallonin ne nje kornize te dhenash. Pastaj e hedh perseri tallonin ne unaze per tek nyja tjater. Talloni tani ne forme kornize me te dhena qarkullon perreth unazes derisa te arrije destinacionin e dhene.Topologjia Unaze (Ring)Topologjia Unaze (Ring)Nyja destinacion e merr tallonin dhe kthen nje mesazh pranimi(marrjeje) nyjes derguese. Pasi nyja derguese merr kete mesazh ajo gjeneron nje tallon te ri te lire dhe e leshon ne rrjet qe te kapet nga nyjet qe duan te transmetojne informacion. Kjo do te thote qe vetem nje nyje transmeton ne nje kohe te dhene. Perderisa cdo nyje merr pjese ne kalimin e tallonit edhe kur ajo nuk eshte as nyje derguese dhe as nyje marrese,kjo arkitekture njihet me emrin topologji aktive. Cdo nyje sherben si perserites per transmetimin.E meta per kete topologji eshte se nje keqfunksionim i nje nyjeje ne rrjet mund te sjelle c`aktivizimin e rrjetit. Dhe ashtu si tek topologjia BUS, sa me shume te rritet numri i nyjeve ne rrjet aq me shume rritet dhe koha e pergjigjes, Prandaj topologjite Unaze nuk perdoren pa ndonje kombinim me topologjite e tjera.3 4. Topologjia Yll Ne nje topologji yll , cdo nyje ne rrjet eshte e lidhur nepermjet nje pajisjeje qendrore si nje nyje HUBTopologjia Yll Meqenese cdo nyje eshte e lidhur vecanarisht me pajisjen qendrore, kjo lloj topologjie eshte me tolerante ndaj gabimeve. Nje keqfunksionim ne kabllim apo ne ndonje nyje nuk mund ta c`aktivizoje te gjithe rrjetin. Nje deshtim ne nyjen qendrore mund te beje qe te bjere nje segment LANTopologjia Yll Topologjite Yll jane zakonisht te ndertuara me kabllim Twisted Pair ose me Fiber Optike. Cdo kabell ne nje rrjet Yll lidh vetem dy pajisje, keshtu nje problem kabllimi mund te ndikoje ne maksimumi dy pajisje. Pajisjet transmetojne te dhenat per tek nyja HUB e cila pastaj ritransmeton sinjalin ne segmentin e rrjetit qe mban nyjen destinacion. Kjo topologji kerkon me shume kabllim sesa topologjite BUS dhe UNAZE, dhe gjithashtu me shume konfigurim.Topologjia Yll Meqenese keto topologji perfshijne nje pike qendrore lidhjeje, rrjetet YLL kane lehtesira: ne levizjen e tyre ne izolimin apo nderlidhjen e tyre me rrjetet e tjere ato jane te shkallezueshem.Per keto arsye dhe meqenese jane shume tolerant ndaj gabimeve kjo topologji eshte bere konfigurimi ne popullor i perdorshem ne LAN-et bashkohore Rrjetet e thjeshte YLL zakonisht lidhen me rrjetet e tjere mepermjet nyjeve HUB dhe nyjeve TRANSFERUESE (Switch) per te formuar topologji gjithnje e me komplekse4 5. Topologjia Yll me kabllim Unazor Kjo topologji perdor konfigurimin fizik te nje topologjie YLL me karakteristikat e transmetimit te nje topologjie UNAZETopologjia Yll me kabllim Unazor Ne figure vijat e panderprera paraqesin lidhjen fizike sipas modelit yll ndersa vijat e nderprera paraqesin rrjedhjen e te dhenave sipas modelit unaze. Te dhenat qarkullojne ne yll ne forme rrethore. Topologjia hibride ka marre tolerancen e gabimeve nga topologjia yll dhe sigurine nga kalimi i tollonave tek topologjia unaze. Rrjetet moderne Token-Ring (Tollon Unazor) perdorin kete topologji specifikuar nga IEEE 802.5Topologjia YLL me transmetim BUSTopologjia YLL me transmetim BUSNe kete topologji nyjet jane te lidhur ne topologjine fizike YLL nepermjet HUB-eve dhe pastaj te lidhura ne rrjet sipas topologjise BUSMe kete projektim mund te mbulohen distanca te medha, dhe mund te izolohen apo te nderlidhen kollaj segmente te ndryshme te rrjetit. Nje e mete eshte se ka nje kosto me te larte se topologjite e tjera, meqene se kerkohet me shume kabllim dhe me shume pajisje nderlidhese. Kjo topologji krijon bazat per rrjete moderne Ethernet dhe Ethernet i shpejte (Fast Ethernet).5 6. Topologjia Zinxhir (Daisy-Chained) Bazohet ne lidhjen e pajisjeve qendrore ne zinxhir me njera-tjetrenTopologjia Zinxhir (Daisy-Chained) Topologjite zinxhir mund te paraqesin rrezik. Per shembull: Specifikimet IEEE si Ethernet 802.3 percaktojne saktesisht numrin e hub-eve qe mund te perdoren ne menyre qe te ruhet integriteti i transmetimit. Keto standarte ndryshojne ne varesi te tipit rrjetit p.sh nje rrjet 10BaseT mund te perdore maksimumi 4 hub-e per te lidhur 5 segmente te rrjetit. Perdorimi i me shume hub-eve do te thote kalimi i kufirit te gjatesise maksimale te rrjetit, qe do te thote demtimi i integritetit te rrjetit. Ne menyre te ngjashme me nje topologji zinxhir me gjeresi brezi te kufizuar rrezikohet mbingarkimi i kanalit dhe gjenerimi i me shume gabimeve ne te dhenat.Topologjia Zinxhir (Daisy-Chained) Topologjite e permendura me siper jane te thjeshta per te prezantuar nje LAN te permasave reale. Prapeseprape HUB-et qe perdoreshin per topologjite e lartpermendura mund te perdoren dhe ne topologjine zingjir per te formuar topologji hibride me komplekse. Ne qofte se arkitekturat hibride te topologjise YLL siguronin mundesi modulariteti, arkitektura zinxhir eshte nje zgjidhje per shkallezueshmerine e rrjetit. Gjithashtu nuk kerkohet shume kosto shtese per te zgjeruar infrastrukturen e nje LAN-i sepse HUB-et mund te lidhen kollaj nepermjet kabllove te vendosur ne portat e tyre.Topologjia Hierarkike Asnje nga topologjite e lartpermendura nuk bente dallimin ndermjet funksioneve dhe prioriteteve brenda nje nje grupi nyjesh. Edhe pse te gjitha pajisjet jane te lidhura me te njejtin hub ato normalisht qe kryejne funksione te ndryshme rendesia e te cilave ka vleren e vet. Ka shume arsye qe imponojne ndarjen e pajisjeve ne hierarki. Arsyet e ndarjes ne hierarki mund te jene siguria, kostoja, shkallezueshmeria, adresimi i rrjetit, gjeresia e brezit, ose besueshmeria.6 7. Topologjia HierarkikeNje topologji unaze hierarkike me tre shtresaKa shume menyra per ti ndare pajisjet ne grupe pune me prioritet te perbashket. Nje menyre e mundeshme e grupimit te pajisjeve ne nje rrjet eshte ndarja e tyre ne shtresa. Topologjia mund te mendohet me shtresa si nje ndarje logjike ndermjet pajisjeve ne nje rrjet. Nje topologji hibride hierarkike perdor shtresat per te ndare pajisjet duke u bazuar ne prioritetin dhe ne funksionin e tyre. Nje topologji hierarkike mund te kete disa shtresa dhe mund te lidhe disa tipe te ndryshme topologjish.Shtresa e siperme sherben kabllimin baze (backbone) te rrjetit. Shtresa e dyte siguron lidhje direkte per unazen File Server-it dhe lidhje indirekte per shtresen e trete. Shtresa e trete sherben grupe te ndryshme nyjesh te te njejtit nivel prioriteti.Avantazhet e Topologjise HierarkikeTopologjite e sipermarrjeve te medhaMundesia per te ndare gjeresine e brezit ndermjet grupeve te ndryshme, Lehtesira ne shtimin dhe izolimin e grupeve te ndryshme te rrjetit, Fleksibilitet ne nderlidhjen e rrjeteve te ndryshme. Per keto arsye topologjite hierarkike fshihen pas projektimit te LAN-eve dhe WAN-eve me shpejtesi te larteNe rrjeta termi sipermarrje i referohet nje organizate te tere duke perfshire zyrat lokale dhe ato ne distance, nje perzierje te sistemeve kompjuterik, nje numer departamentesh. Per kompjuterizimin e sipermarrjeve te medha duhet te marren parasysh gjeresia dhe ndryshueshmeria e nevojave komjuterike te nje organizate. Rrjetet e sipermarrjeve te medha zgjerohen ne baze te topologjise hibride te LAN-eve, dhe per pasoje topologjite e tyre kerkojne me teper pajisje nderlidhese dhe me teper rruge te besueshme se sa mund te siguroje nje topologji e thjeshte e LAN-eve. Nje rrjet i tille mund te perfshije ose te formoje nje pjese te nje WAN-i, por qe lidhet vetem me burimet e nje organizate te vetme.7 8. Rrjetet BackboneBackbone-i SerialNje backbone eshte nje kabllim qe lidh hub-et, transferuesat-et, dhe router-at ne nje rrjet. Zakonisht backbone-et lejojne me shume kapacitet transmetimi se sa kabllimet qe lidhin nyjet me hub-et. Ky kapacitet shtese eshte i nevojshem sepse backbone-et mbajne me shume trafik se cdo kabllim tjeter ne rrjet. Por dhe LAN-i me i thjeshte ka nje backbone, por backbone-t e nje sipermarrjeje te madhe jane me komplekse dhe me te veshtire per tu planifikuar. Backbone-i eshte blloku me i rendesishem i ketyre rrjeteveNje backbone serial eshte tipi me i thjeshte i nje rrjeti backbone. Ai konsiston ne dy ose me shume hub-e qe lidhen me njeri tjetin me nje kabell te vetem. Rrjetet Backbone Seriale jane identike me rrjetet zinxhir. Sic u tha dhe me siper ato nuk jane te pershtatshem per rrjete te medha ose per distanca te medha. Edhe pse nje rrjet i tille mund te perdorej per implementimin e nje rrjeti te nje sipermarrjeje te madhe, ai nuk perdoret shume per kete.Backbone-i i Shperndare (distributed)Backbone-i i Shperndare (distributed)Nje backbone i shperndare konsiston ne nje numer hub-esh qe lidhur me nje seri hub-esh qendrore ose router-ash ne nje hierarki Ne figure vijat e nderprera paraqesin nje backbone. Kjo tip topologjie lejon per zgjerime te vogla sepse mund te shtohen dhe shtresa te tjera hub-esh.Nje backbone i shperndare me i komplikuar lidh disa LAN-e ose segmente LAN-esh duke perdorur router-at si ne figuren e meposhtme ku routerat formojne shtresen me te larte te backbone-it qe lidhet me LAN-et.8 9. Backbone-i Germadhe (Collapsed) Kjo topologji perdor routera ose transferuesae si pike e vetme lidhjeje qendrore per disa nenrrjeteBackbone-i Germadhe (Collapsed) Nje router apo nje transferues i vetem eshte shtresa me e larte e nje backbone-i. Routeri ose transferues-i qe ngrejne nje backbone te tille duhet te permbajne multiprocesore qe te perballojne trafikun e rende qe kalon neper to. Disavantazhet po te bjere pajisja qendrore atehere bie i gjithe rrjeti. Perdorimi i routerave ne vend te hub-eve e ngadaleson transmetimin e te dhenave sepse routeri nuk mund ta levize informacionin aq shpejt sa hubiAvantazhet Lejon nderlidhjen e tipeve te ndryshme te nenrrjeteve, Lejon menaxhim me te thjeshte qe pajisjeve qendroreBackbone-i ParalelBackbone-i ParalelNje backbone paralel eshte topologjia me e fuqishme e sipermarrjeve te medha. Mund te konsiderohet si nje modifikim i topologjise germadhe por tani kemi me shume se nje lidhje nga pajisja qendrore per tek cdo segment rrjetiAvantazhi me i madh eshte se lidhjet dyfishe sigurojne nderlidhje te rrjetit ne cdo hapsire te sipermarrjes. Backbonet paralele jane me te kushtueshem se topologjite e tjera sepse kerkojne me shume kabllim, por kjo kosto justifikohet me rritjen e performances. Nje administrator rrjeti duhet te zgjedhe qe te implementoje lidhje paralele vetem per pajisjet me kritike te rrjeti dhe jo per te gjitha pajisjet.9 10. Topologjia Rrjet-Lak (Mesh) Ne nje topologji te ketille routerat jane te nderlidhur me njeri tjetrin me te pakten dy rruge qe te lidhin me te njejtin router.Topologjia Rrjete-Lak (Mesh) Nje topologji lak eshte me komplekse se te gjitha topologjite qe kemi pare deri tani. Ne fakt ajo permban disa rrjete backbone te ndryshem. Edhe pse nje LAN mund te jete nje rrjet me topologjine lak por ne shumicen e rasteve kjo topologji perdoret per implementimin e WAN-eve.Topologjite WANTopologjia Peer-to-PeerPerdorin si topologjite LAN dhe topologjite e sipermarrjeve te medha Ato jane me komplekse per shkak te distances qe duhet te mbulojne Zgjedhja e nje topologjie WAN varet ngaPerdoret ne WAN-et me pika te vetme nderlidhjeje Pozicionet e caktuara ne topologji lidhen me njeri-tjetrin nepermjet qarqeve te dedikuarNumri i vendqendrimeve qe do lidhen Distanca ndermjet tyre Infrastruktura ekzistueseTopologjite WAN perdorin pajisje dhe teknologji te vecanta nderlidhjesh10 11. Topologjia Peer-to-Peer Perdoret kur nuk ka shume vendqendrime (site-e) per tu nderlidhur Vetem per WAN-e te vegjel Ofrojne qarqe te dedikuar=kanale komunikimi vazhdimisht te disponueshme ndermjet dy pikave aksesimi Linjat e dedikuara mund te jene ISDN,T1 etj Keto linja bejne qe te dhenat te transmetohet ne menyre te rregullt dhe te besueshme Nuk eshte shume i shkallezueshem sepse mund te sjelle renie te performaces Deshtimi i nje site-i te vetem ne nje topologji peer-to peer sjell renien e komunikimit ndermjet te gjitha siteveTopologjia Unaze (Ring) Avantazhet ne lidhje me Peer-to-Peer: Problemi ne nje linje te vetme nuk sjell ndikim tek i gjithe rrjeti Routerat mund ti ridergojne te dhenat ne itinerarin tjeter nese njeri itinerar ngarkohet shumeDisavantazh: Zgjerimi i WANeve unaze eshte shume i veshtire dhe me i kushtueshem sepse kerkon te pakten nje link te ri.Topologjia Unaze (Ring) Cdo site lidhet me dy site te tjere Lidh lokalitete te ndryshme dhe jo me nyje te nje rrjetiTopologjia Yll Njeri vendqendrim (ane=Site) sillet si nje pike qendrore lidhjeje Kjo siguron disa rruge per te dhenat ndermjet dy siteve Me te besueshem Zgjerohet lehte Nuk toleron deshtimet11 12. Topologjia Rrjete (Mesh) Lidhje direkte e disa lokaliteteve ne te njejten kohe. Cdo site nderlidhet Te dhenat kalojne direkt nga burimi ne destinacionTopologjia Tier-ed Eshte e ngjashme me topologjite hibride hierarkike te LAN-eve Sitet e lidhur ne ne formatet yll apo unaze nderlidhen ne nivele te ndryshme nga ato te pikave te lidhjes qe organizohen ne shtresaTopologjia Rrjete (Mesh) Routerat gjejne itinerarin thjesht dhe shpejt Jane shume tolerante ndaj deshtimeve Kane kosto te larte Per reduktimin e kostove perdoret topologjia e pjesshme ne te cilen lidhen direkt vetem nyjet me kritikeTopologjite Logjike Paraqesin menyren se si transmetohen te dhenat ndermjet nyjeve Ndryshem mund te quhet sistem transporti Ato pershkruajne menyren se si te dhenat paketohen ne korniza transmetohen impulset elektrike fizikishtElementet Logjike bejne pjese ne shtresen fizike dhe te lidhjes se te dhenave Sistemet baze te transportit jane Ethernet, Token Ring, Local Talk, FDDI, dhe ATM12 13. Switch-imi (transferimi)Circuit SwitchingPercakton menyren se si krijohen lidhjet Ka tre mekanizma switch-imi:Vendoset nje lidhje ndermjet nyjeve ne rrjet para se ato te fillojne komunikimin Kesaj lidhjeje i dedikohet nje bandwidth i caktuar Te dhenat ndjekin itinerarin qe fillimisht ka zgjedhur nje Switch Nuk eshte ekonomik meqenese bllokon ate pjese te bandwidthit edhe pse ne disa momente mund te mos kete komunikim Perdoret gjeresisht per transmetimet ne kohe reale (multimedia, videokomferencat)Transferim Qarku (Circuit Switching) Transferim Mesazhesh (Message Switching) Transferim Paketash (Packet Switching)Cdo topologji logjike bazohet ne keto mekanizma switchimiMessage SwitchingPacket SwitchingVendoset nje lidhje ndermjet dy pajisjeve, transferohet informacioni dhe pastaj shkeputet lidhja Perdoret rutina depozito dhe ridergo derisa mesazhi arrin ne destinacion +Lidhjet nuk jane te perhereshme - Kerkon qe pajisjet te kene memorie dhe aftesi procesuese qe te perballojne menaxhimin e informacionit para se tia kalojne nyjes tjeterTe dhenat ndahen ne paketa para se te transportohen. Paketat mund te ndjekin itinerare te cfaredoshem sepse cdo pakete mban nje adrese destinacion dhe informacion sekuencimiNyja destinacion rigrumbullon paketat e te dhenave ne nje mesazh Nuk eshte i pershtatshem per aplikimet ne kohe reale audio dhe video Nuk shperdoron bandwidthin Nuk ka nevoje per pajisje per procesimin e informacioneve13 14. Ethernet-i Mund te ekzekutohet ne pajisje te ndryshme rrjeti dhe ofron kapacitet te mire me kosto te arsyeshme. Eshte topologjia me e perdorshme Menyra aksesimi te rrjetit qe perdorin te gjithe versionet Ethernet (CSMA/CD) Carrier Sense Multiple Access with Collision DetectionCollision DetectionCarrier Sense Multiple Access with Collision Detection (CSMA/CD) Carrier Sense NIC-te Ethernet degjojne rrjetin dhe presin derisa te dallojne qe asnje nyje nuk po transmeton te dhena ne sinjalin (carrier) e kanalit te komunikimit para se te filloje transmetimin. Multiply Access Disa nyje ethernet qe jane te lidhura ne nje rrjet mund ta monitorojne rrjetin apo te aksesojne ate ne te njejten kohe Fillimisht duhet te aksesohet transmetuesi dhe te percaktohet nese linja eshte e lire. Cdo nyje transmeton te dhena sapo e dallon qe linja eshte e lireProcesi CSMA/CDKur dy nyje kontrollojne kanalin ne te njejten kohe dhe nese e gjejne te lire mund te transmetojne ne te njejten kohe Perplasje e transmetimeve te tyre quhet colizion Ne kete rast rrjeti realizon rutinat e detektimit te perplas ne rrjet Pasi identifikohet nje perplasje (Collision), Ndalohet transmetimi Behet Jamming: leshohet nje sekuence 32 bitshe qe i tregon nyjeve te tjera ne rrjet qe te mos i pranojne framet me te dhena sepse nuk jane te sakta. Nyja pret per pak kohe dhe rifillon nga e para14 15. Prioriteti i kerkesaveCSMA/CD dhe prioriteti i kerkesaveNe topologjite yll dhe hierarkike cdo pajisje dergon nje kerkese per te transferuar per tek hub-i qendror. Hub-i ploteson kerkesat me rradhe duke: Kontrolluar paketat hyrese te te dhenave Percaktuar vendodhjen e nyjes destinacio Derguar paketat per tek ai destinacionCSMA/CD dhe prioriteti i kerkesaveSwitch Ethernet / Shared EthernetPerplasjet nuk ndodhin ne tekniken me prioritet te kerkesave sepse hub-i percakton nyjen qe do transmetoje Te dhenat nuk kalojne ne te gjitha nyjet e rrjetit, pra ato jane me te sigurta Hub-i mund te prioritarizoje kerkesa te vecanta nese tek hub-i vijne kerkesa ne te njejten kohe Kjo teknike kerkon perdorimin e hub-eve inteligjente i cili mund ti menaxhoje transmetimet duke dalluar se cila nyje merr apo dergon te dhenaShared Ethernetet ndajne bandwidthin tek te gjitha pajisjet ne nje segment. Nyjet nuk mund te dergojne dhe te marrin te dhena ne te njejten kohe. Switch-i eshte nje pajisje qe mund te ndaje segmentet e nje rrjeti ne segmente me te vegjel, ku cdo segment eshte i pavarur ne suportimin e trafikut. Etherneti i Switch-uar eshte nje model qe mundeson transmetimin dhe marrjen e te dhenave nga disa nyje ne segmente te ndryshme logjike15 16. Etherneti Transferues (Switch Ethernet)Ethernet-i GigabiteshPerdor efektivisht bandwidthin Eshte nje menyre pa kosto per rritjen e bandwidthit Balancohet trafiku Reduktohen perplasjetEshte versioni Ethernet me kapacitet 1000Mbps Zbatohet neTipet e kornizave EthernetTipet e kornizave EthernetDuhen standarte mbi tipet e kornizave qe do shkembehen Keto tipe nuk varen nga specifikimet e streses fizike te Ethernetit Ndarja ne korniza behet ne shtresen Dtalink dhe nuk varet nga shtresat e niveleve me te larat, keshtu shumica e tipeve te frameve mund te mbajne trafik te protokolleve te shtresave me te larta. Framet kane madhesi te ndryshme. Cdo tip ka nje koke 14B dhe nje fushe FCS 4BPjesa e te dhenave te nje frame-i mund te mbaje 46B-1500B informacion Nese ka me pak se 46byte te dhena-Padding Madhesia minimale: 46B+18B=64B Madhesia maksimale :18B+1500B=1518B Perdorimi i paketave te medha ofron kapacitet Cdo Frame ka 7 Byte Preamble (Parathenie)UTP (segmenti maksimal100m) dhe ne Fibra multimode(segmenti maksimal550m)Pershtatet me shume ne rrjetet backbone Pasardhesi i tij eshte etherneti 10Gigabites16 17. Pjese leximiProjektimi i rrjeteve EthernetKorniza IEEE 802.3 (Ethernet 802.2, or LLC) Korniza Novell Proprietary 802.3 (or Ethernet 802.3) Korniza Ethernet II Korniza IEEE 802.3 SNAPKabllimi: Koalsial ose UTP Pajisjet Nderlidhese: NIC, switche, hube, routera, dhe ura Numri maksimal i nyjeve eshte 1024 Shpejtesia 10Mbps,100Mbps, 1Gbps->10Gbps Shkallezueshmeri e lehte Topologjia fizike: bus me kabllim yllTopologjia Logjike LocalTalkRrjetet Token RingOfron nje menyre te mire lidhjeje per pajisjet Macintosh me kapacitet maksimal 230Kbps Mund te perdoresh per rrjetet e shtepive qe kerkojne pak konfigurim dhe nuk kerkojne kapacitet te larte Perdor metoden e transmetimit: Carrier Sense Multiple Access/Collision Avoidance (CSMA/CA) Perdor kabllim Twisted Pair si lidhjet telefonike Topologjia: Yll ose busJane rrjete me te kushtueshem per tu implementuar Kane besueshmeri me te ulet ne lidhje me koston Ofrojne kapacitete 4.16Mbps ose 100Mbps (HSTR) Rrjetet token ring perdorin: Rutinen e kalimit te token-it Topologjine hibride yll unaceNyja qe sherben si monitorues aktiv i token-it: Miremban kohen per kalimin e token-it Monitoron transmetimin e tokenit dhe te kornizes Detekton token-et e humbur Korrigjon gabimet nese ka17 18. Teknika e kalimit te tokenit Siguron Besueshmeri te larte (pa perplasje) Perdor bandwidthin ne menyre eficente Nuk vendos limitime ne distancen e segmenteve LAN Gjeneron trafik shtese nepermjet token-it Kapacitetet e transmetimi mund te jene 4Mbps, 16Mbps , ose 100Mbps Kabllimi STP ose UTP Te gjitha lidhjet Token Ring mbeshteten ne NIC qe vendoset ne rrjet me anen e nje MAU (Media Access Unit) qe eshte ekuivalente me nje HubNderlidhja e MAU-ve Token Ring MAU-te kane 8 porta per tu lidhur me kompjuterat Mund te lidhen(nepermjet portave te hyrjes dhe te daljes disa MAU per te zgjeruar rrjetin token ring MAU-te kane aftesi vete-izolimi ne raste deshtimiCAU (Control Access Unit)Lidhesit Token RingCdo nyje ne nje rrjet TokenRing mund te lidhet me nje CAU CAU=MAU+menaxhim te thjeshte+ fleksibilitet Ato jane me fleksibel sepse kane module te ndryshueshem qe perfshihen ne lidhjet ringin dhe ringout. Me modulet e ndryshueshem mund te kalohet nga nje trajte kabllimi ne nje trajte tjeter Jane me te kushtueshem se MAU-teRJ-45, DB-9 1 IBM.18 19. Switchimi Token RingProjektimi i rrjeteve token RingPerdorim efektiv i bandwidthit Produket me te kushtueshem dhe me te veshtire per tu menaxhuar se produktet Ethernet Nje Switch Token Ring mund te ndaje rrjetin ne disa unaza rrjeti me te vogla Teknologjia Token Ring nuk lejon perplasjetKabllimi: STP dhe UTP Pajisjet nderlidhese: NIC, switche, hube, router dhe ura (jane me te kushtueshme) Numri i nyjeve:Limitimi vjen nga kabllimiLexim:Framet Token RingRrjetet FDDI (FIBER DISTRIBUTED DATA INTERFACE) Perdor unaze dopio me fiber optike per te transmetuar te dhenat te shpejtesi prej 100Mbps Perdoret ne lidhjen e LAN-eve qe ndodhen ne lokalitete te ndryshme Distancat e lidhjeve shtrihen deri ne 62milje Perderisa perdor fibra optike FDDI eshte me i besueshem dhe me i sigurte Por ka kosto shume te larteSTP-255 UTP-72Shpejtesia: Ose 4.16Mbps ose 100Mbps Shkallezueshmeria:MAU-te mund te vendosen ne zinxhir Daisy Chain Topologjia: Topologjia unaze me kabllim YllTransmetimi FDDI Bazohet ne topologjine fizike Unaze Perdor tekniken e kalimit te token-it FDDI ekzekutohet ne 2 unaza Te 2 unazat kalojne te njejtat te dhena por ne drejtime te ndryshme duke ofruar dhume besueshmeri tramsmetimi19 20. Rrjetet ATM ASYNCHRONOUS TRANSFER MODE Perdor te njejten madhesi pakete per te arritur kapacitet deri ne 9953Mbps Ekzekutohet mbi tipe specifike fibrash apo rrjetesh bakri si psh SONET apo Trans T Perdoret ne pergjithesi nga WAN-e qe kerkojne kapacitet te madh transmetimi Nje pakete me madhesi te fiksuar ne ATM quhet qelize (CELL): 48B te dhena 5B HeaderPerdorimi i paketave te vogla nuk e ul kapacitetin e transmetimitCilesi te tjera te ATM Mbeshtetet ne qarqet viruale, qe jane lidhje ndermjet nyjeve te rrjetit Lidhjet ndermjet ketyre nyjeve duken direkte dhe te dedikuara edhe pse ato mund te jene ne lidhje te ndryshme fizike Switchet perdoren per te percaktuar itinerarin me te mire te mundshem Ky itinerar percakrohet para se te filloje transmetimi i paketave (circuit switching) Kjo teknike ofron cilesi te larte sherbimi (QoS) QoS eshte nje standarte qe specifikon qe te dhenat do te dergohen brenda nje kohe te caktuarCilesi te tjera te ATM Teknologjia e ATM pershtatet me teknologjite e rrjeteve te tjere Qelizat ATM mund te suportojne disa tipe protokollesh te shtresave me te larta Topologjia logjike ATM mund te integrohet me Ethernetin dhe me Token Ring me anen e LANE (LAN Emulation) LANE enkapsulon kornizat qe vijne nga rrjetet Ethernet dhe Token Ring dhe i konverton ato ne qeliza ATM per tu transmetuar mbi ATM20