KR°Z ORTAMI VE VERG° POL°T°KALARI

download KR°Z ORTAMI VE VERG° POL°T°KALARI

of 44

  • date post

    08-Jan-2016
  • Category

    Documents

  • view

    40
  • download

    3

Embed Size (px)

description

KRİZ ORTAMI VE VERGİ POLİTİKALARI. KÜRESEL KRİZDEN ÇIKIŞTA VERGİ ÖTESİ POLİTİKALAR: EKONOMİK SİSTEM, YAPI VE SÜRECE İLİŞKİN YENİ AÇILIMLAR Prof. Dr. Hüsnü ERKAN. Küresel Ekonomik Yapılanma ve Ekonomik Kriz. 1. Küresel Ekonomik Yapılanmanın Krizi - PowerPoint PPT Presentation

Transcript of KR°Z ORTAMI VE VERG° POL°T°KALARI

  • KRZ ORTAMI VE VERG POLTKALARIKRESEL KRZDEN IKITA VERG TES POLTKALAR: EKONOMK SSTEM, YAPI VE SRECE LKN YEN AILIMLAR

    Prof. Dr. Hsn ERKAN

  • Kresel Ekonomik Yaplanma ve Ekonomik Kriz

    1. Kresel Ekonomik Yaplanmann Krizi Yaanan ekonomik kriz, klasik sanayi kapitalizminin veya emperyalizminin bir krizi olmaktan ok; post kapitalizme veya bilgi ana dnm srecindeki kresel ekonominin yeniden yaplanma; yeni bir kresel dzen ve sistem araydr.

  • Bilgi bazl teknolojik retim arlkl olarak, bata in ve Hindistan olmak zere Asyadaki lkelerin kontrolne gemitir. Dnya mal piyasalarn in rnleri ynlendirmektedir. Kresel ekonominin retim baz Asyaya kayarken kresel ekonominin finansal kurum hizmet ve ynlendirici mekanizmalar, bat lkelerinin (ABD ve Avrupa Birlii lkeleri) kontrolnde kalmtr. Kresel kriz bu bloklar iinde ve arasnda yeni dengeler oluumuna yol aacaktr.

  • Yeni Kresel Dzen:Daha az neo-liberal, fakat kresel bloklar aras iliki asndan; daha kurall, daha katlmc, paylamc ve uzlamac; ayn zamanda tek kutuplu olmak yerine ok kutuplu olmaya ynelecektir.

    Kresel bloklar aras ekonomik ve politik g ilikileri yeni bir spektrumda yeni a ilikilerini ekillendirerek kurumlaacaktr. Bu nedenle yeni kresel kriz gelip geici bir kriz olmaktan ok kresel ekonomik ilikilerde kalc izler brakan bir yeniden yaplanmaya yol aacaktr.

  • 2. ABDde Krizin Balamas ve GeliimiKresel Krizi Balatan Kvlcm : ABDde 2007 eik alt (Mortgage) kredilerinden kaynaklanmtr. ABDde kriz 2008de finansal krize dnrken yaanan irket iflaslar ve banka krizleri ile bu piyasalarda aktif olan, bata ngiliz finans kurulularyla nce ABye srayarak kresel krize dnmtr. Eriyen finansal kaynaklar, hzla reel ekonomiye yansyarak finansal krizi kanlmaz olarak hzla reel ekonomik krize dntrmtr.

  • ULUSLARARASI PYASALARDAK GELMELER

  • ULUSLARARASI PYASALARDAK GELMELER

  • ULUSLARARASI PYASALARDAK GELMELER

  • Reel Ekonomik Kriz:nce byme hzlarnn d ve ekonomide yavalamaYatrmlarn kslmasHarcamalarn kslmas retimin daralmasstihdam ve isizlik sorunlaryla D ticarette kkl daralma ve dalgalanmalara ulamtr. Kresel kriz finansal varlklarn ar deerlendirilmesine dayal ikinlik ve istikrarszlktan kaynaklansa da hzla reel ekonomik krize dnerek; ekonomik ve finansal yaps zayf ve de d a yksek olan tm lkeleri daha kkl biimde etkilemitir.

  • 3. Kresel Krizin Boyutu ve Arka PlanDnya ticaret hacmi; 2006da %9.8lik byme hz, 2007de %7.5 ve 2008de %6.2lik deer alrken 2009da %-2.1lik bir de gemesi beklenmektedir. Dnya ekonomisinin byme hz ayn dnemde yzde 4den binde 9a dmektedir. stelik 2009da yksek gelirli OECD lkelerinde negatif bymeler beklenmektedir.

  • Esasen bu lkelerdeki Milli Gelir ve endstriyel retim 2008in ikinci ve nc eyreinde gl dler gstermitir. 2009da ise ok daha hzl daralmalar yaanacaktr. Buna karlk 2007de yaklak %12 byyen in ekonomisinin byme hz biraz dmekle birlikte 2009da yine de %7.5 byyecektir. Hindistann 2007deki %9luk byme hz 2009da yine de % 5.8 olacaktr. Bu lkelerde ihracatta daha gl olarak ve ithalatta ksmi dler beklenmektedir. Daralan d talebin, arttrlan i talep ve kamusal harcamalarla nemli lde dengelenmesi beklenmektedir.

  • 4. Trkiyenin Ekonomik KriziTrkiyede batdaki gibi trev piyasalar ve rnler yoktur. Ayrca Trkiyede yaanan 2001 krizi deneyimi ve bu kriz sonrasnda gerekletirilen bankaclk reformu sayesinde Trkiyenin eik alt konut kredisi veya finansman krizi gndemde deil. Bu nedenle baz evreler, krizin Trkiyeden teet geeceini savundu.

  • Oysa ki reel ekonomik krizin Trkiyeyi teet gemesi mmkn deildi. Zira,

    lke iindeki didimeci siyasi gerilim iklimi ile Yksek cari ak Trkiyenin iki temel sorunudur. siyasi ekimeye dayal siyasi istikrarszlk ile d ticaretten kaynaklanan ekonomik krlganlk Trkiyenin ihtiya duyduu scak para nedeni ile ekonomi de ciddi sorunlar yaanmasna neden olmaktadr. Cari ak ve d ak aadaki gibidir:

  • DEMELER DENGES ANALTK SUNUM (*)20072008 (Milyon ABD Dolar)Ocak-AralkOcak-AralkCAR LEMLER HESABI-38,219-41,416 hracat f.o.b.115,364140,793 thalat f.o.b.-162,041-193,663Mal Dengesi-46,677-52,870 Hizmetler Dengesi: Gelir28,61534,449 Hizmetler Dengesi: Gider-15,292-17,093Mal ve Hizmet Dengesi-33,354-35,514 Gelir Dengesi: Gelir6,4206,860 Gelir Dengesi: Gider-13,528-14,781Mal, Hizmet ve Gelir Dengesi-40,462-43,435

  • 2008 ylnda lkeden kan scak para 4,7 milyar $dr. Yksek dviz kuru ksa dnemdeki bor demesinde nemli kur riskleri nedeniyle nemli bir sknt yaratyor. Byme hz 2008 ylnn ilk eyreinde de bir nceki yln ayn dnemlerinin altnda gereklemitir. Sanayi retim endeksi Aralk 2008de geen yln ayn dnemine gre %17,6 orannda dmtr. malat Sanayi kapasite kullanm Ocak 2009da %63.8e dmtr. stihdam da ciddi daralmalar yaanmakta ve resmi isizlik oranlar %12,3e ykselmitir. Kurulan irket saylar da 2008 ylnda bymek bir yana %34,7 azalmtr.

  • The Economist Dergisi Trkiyede sanayi sektrnn kmekte olduunu yazmtr. SO beklenti anketi 2009un ilk yarsnda iletmelerin; retimde %59,8i; i satlarda %61,7si; d satlarda %56s; istihdamda %51,2si d beklemektedir. Aadaki grafikler Trkiyede yabanc sermaye girilerinin bymeyi arttrmadn veCari ak artarken de byme hznn dt grlmektedir.

  • D ak sorunu Ksa vadeli borlar sorunuDaralan d kaynak nedeniyle kaynak sknts gibi parasal riskler yannda,

    Seimler nedeniyle Politik poplizm nedeniyle bte aDaralan ekonomi nedeniyle vergi kayplar (D ticaretin srkledii byme de daralan d ticaret nedeniyle nemli vergi kayb ve ierideki vergi kayb) Trkiyenin nemli Riskleri

  • 5.zm in Yeni Araylar Krizleri ben ikiye ayrmak istiyorum.

    Ksa dnemli konjonktrel krizler (3-5 yllk) Uzun dnemli yapsal dnm krizleri

  • Konjonktrel krizlerde daralan i talebi canlandrmak, retimi harekete geirmek nem kazanr. Yapsal dnm krizleri daha uzun sreli ve kapsaml reformlar gerekli klar. Son kriz, hem ulusal dzeyde hem de kresel dzeyde yapsal dnmlere ihtiya duymaktadr. ABD ve ngiltere gibi lkeler ard arda nlem paketleri getirmelerine ramen krizde henz dip noktaya ulalmad, en azndan bir yl daha srecei dncesindeler.

  • Vergi politikalarnn konjonktrel krizde kullanmnda iki hipotez zerinde durulur. Bunlar Laffer Hipotezi ile Starving the Beast Hipotezidir.

    Laffer Hipotezi vergi oranlarnn drlmesi ile mkellefin gelir ve harcamalarn arttrarak ekonomik aktivite ve bymeyi canlandrmas grne dayanr. Starving the Beast Hipotezi ise tam aksine vergi indirimlerinin bte an arttrp; kamu harcamalarn snrlandrarak bymeyi drecei tezine dayanr.

    Ancak bunlardan hangisinin etkili olaca; ekonominin iinde bulunduu koullar ve toplumsal psikoloji yannda vergi indiriminin eidi, boyutu, kapsam ve zamanlamasyla yakndan ilgilidir.

    Vergi politikalar konjonktrn zelliklerine bal olarak para ve dier maliye politikalaryla birlikte uygulanmas durumunda etkin sonu verebilir.

  • Yapsal dnm krizlerinde sre politikasnn para, maliye ve cret politikalar yannda; kurumsal dzenleme, sistem ve yeniden yaplanma politikalarna ihtiya vardr. Bu, politika uygulamalarnda yakn ve uzak amalar titizlikle izlenmelidir.

    Bugn yaanan kresel krizde her lkenin kendinin yapabilecei yapsal ve kurumsal politikalar yannda kresel politikalara da ihtiya vardr. rnein bugn ABD ve AB yeleri kriz iin kendi kurtarma paketleri ile finansal dzenleme ve reform paketlerini devreye koyma gayreti iindedirler. Ayrca kresel boyutta G-20lerle yeni araylar gndemdedir.

  • 20 Kasm 2008de Washingtonda yaplan G-20ler toplants Bretton Woods (1944)den beri yaplan en nemli Dnya Finans Reformu Toplants olarak grlm ve 47 adet nlem nerilmitir.

    Bu nlemler Trkiyede tartlmamtr. Ayrca G-20ler 2 Nisanda Londrada ikinci kez, Washington Toplantsnn hzl ve tam olarak uygulanmas iin Londrada toplanacaktr. Bu toplantnn hazrl olarak ABnin nde gelen devlet ve hkmet bakanlar 23 ubatta Berlinde bir hazrlk toplants yaptlar.

  • Bu toplantlarda yaplmak istenenler zetle yledir:

    Bu toplantlar Yeni Dnya Finans Sistemi aray olarak grlmektedir.Bu toplantlarla Dnya Finans Mimarisi ekillendirilmek isteniyor. Tm finans, snai rn ve mal piyasalarnn kurulu yerine baklmakszn, boluk brakmadan Gzetim ve Denetim altna alnmas (zellikle Hedge fundlar dahil zel yatrm irketlerini gzetim ve denetim altna alacak uygun kurumlamalar ile derecelendirme kurulularnn kayt ve gzetim altna alnmas)

  • Tm lkelerin kresel ticarete mdahaleci engellere kar karak, Dnya ticaretinin daha da ak hale getirilmesinin salanmas (Dnya Ticaret rgtnn gelecek ay yaplacak olan Doha Toplantsna destek verilmesi-kriz iin getirilen paket ve banka kurtarma giriimlerini rekabeti engelleyici etkilerinin mutlak anlamda en dk dzeyde tutulmas)Krizlerden kanabilmek iin kresel boyutta ereve dzen yaratlmas. Kalc bte politikas ve ekonomik faaliyet koullarnn belirlenmesi Vergi cenneti oluturan, ibirlii ve effafla dayanmayan finans merkezlerine kar kararl nlemlerin alnmas iin balayc kurallar ve aralarn oluturulmas

  • Hizmet karl cret demelerinin temel kurallarnn belirlenmesi, riziko yaratan bonus demelerden vazgeilmesi. Tevik sisteminin kesin olarak kalc ve uzun dnemli sonulara balanmasFinansman piyasalarndaki gerginlik srmekte olduundan sistem btn asndan nemli finansman kurumlarna destein srdrlmesi bankalarn firma ve tketicilere kredi amas iin her trl kolayln gsterilmesiKrizi glendirici etkisi olan dzenlemeler gevetilmeli. Bankalar z sermayeleri iin iyi dnemlerde ve mmkn olduunca en ksa zamanda fon oluturmalBatk katlar iin AB ortak bir zm bulmal

  • IMF kriz ynetimi iin glendirilmelidir. Kaynaklar ikiye katlanmal. IMF kredi enstrmanlar iin yeni bir dzenlemeye gidilmeli. Dnya Bankas ve Avrupa Bankas kalknma destei iin kaynaklarn geniletmeliIMF ve Dnya Bankasna kurum olarak ak seik bir zaman ve ierik planlamas ile kendilerini reforme etmeleri nerilmektedir. IMF ve Finansal stikrar