Ekonomija Njemačke

of 22 /22
Ekonomski fakultet Podgorica Evropske ekonomske integracije Ekonomija Evropske unije Njemačka Seminarski rad

Embed Size (px)

description

U ovom seminarskom sam prikazala Njemačku kao članicu Evropske unije ...

Transcript of Ekonomija Njemačke

Ekonomski fakultet Podgorica Evropske ekonomske integracije Ekonomija Evropske unije

NjemakaSeminarski rad

Mentor: Prof.dr. Nikola Milovi

Student: Marina Duki 570/09

Sadraj:1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. Uvod ...................................................................................................................................................... 3 Stvaranje SR Njemake ......................................................................................................................... 4 Mjesto Njemake u Evropi .................................................................................................................... 5 Spoljna politika ...................................................................................................................................... 6 Njemaka i evropske integracije ........................................................................................................... 6 Spoljna politika i globalizacija ............................................................................................................... 7 Prestini meunarodni partner............................................................................................................. 7 Konsolidacija I proirenje inicijative ...................................................................................................... 8 Ekonomija Njemake ............................................................................................................................ 8 9.1. 9.2. 9.3. 9.4. 9.5. 9.6. 9.7. 10. 11. Snaan ekonomski centar globalnog trita.................................................................................. 8 Model Socijalno - trine ekonomije............................................................................................. 9 Restruktuiranje meunarodne finansijske arhitekture ................................................................ 9 Inovacije za trite bududnosti .................................................................................................... 10 Jaki sektori u industriji i pruanju usluga .................................................................................... 10 Kreativna industrija ..................................................................................................................... 11 tedljivi Njemci............................................................................................................................ 11 Zakljuak.......................................................................................................................................... 13 Literatura......................................................................................................................................... 14

1. UvodU ovom radu u izloiti jednu od najrazvijenijih ekonomija na svijetu. Radi se o jednoj od osnivaa Unije kakvu imamo danas, Njemakoj, koja ima najveu populaciju u Evropi. Dananji izgled Njemake uveliko se razlikuje od onog poslije Drugog svjetskog rata. Teritorija je bila podijeljena na Demokratski zapad i Komunistiki istok a kao simbol ove podjele bio je Berlinski zid koji je poruen 1989.godine a konano je i ujedinjena 1990 godine. Njemaka je savezna republika . Zakonodavci na nacionalnom nivou su Bundestag, iji lanovi se biraju na etiri godine na optim izborima i Bundesrat, koji se sastoji od 69 predstavnika iz 16 drava (Bundeslander) .Njemaka je drugi najvei proizvoa hmelja u svijetu a zemlja je zakoe poznata i po svom kvalitetu piva.

2. Stvaranje SR NjemakeNa konferenciji u Potsdamu, jula 1945. godine odreen je nain upravljanja Njemakom kroz plan 4D (denacifikacija, demokratizacija, decentralizacija i demilitarizacija njemakog drutva). Hladni rat je pojaavao ideoloki sukob izmeu Istoka i Zapada to se odrazilo i na samu Njemaku. U to vrijeme SAD je glavni promoter procesa Evropskih integracija dok sa druge strane Uspjena Evropa trai doprinos jake i produktivne Njemake.1 Proces ujedinjavanja zapadnih zona ove zemlje otpoet je Maralovim planom emu su se Sovjeti od poetka otro suprostavljali. Francuzi su uslovljavali stvaranje demokratske Zapadne Njemake nizom ustupaka: Uspostavljanje Meunarodne uprave za Rur koja e formalno kontrolisati industriju uglja i elika u toj oblasti. Poetkom okupacije Francuska je stavila pod kontrolu i pokrajinu Sar, drugo industrijski vano podruje Zapadne Njemake. Prihvatanjem ovih zahtjeva Francuzi su pristali na spajanje Bizone( objedinjena britanska i amerika okupaciona zona) i Francuske zone u jedinstveni ekonomski prostor. Ekonomsko ujedinjenje bilo je poetak stvaranja njemake demokratske drave. Nastanak Demokratske Savezne Republike Njemake bio je mogu zbog nulte tolerancije prema nacizmu kao i zbog potrebe izgradnje njemake pripadnosti Evropi. ira njemaka javnost je takoe bila svjesna da su evropske integracije od vitalnog ineresa za jaanje Njemake. U to vrijeme Demohrianske stranke su imale kljunu ulogu u stabilizaciji demokratskih sistema i promociji ideje evropske integracije. Decembra 1945. Godine poela su okupljanja u cilju stvaranja jedinstvene politike stranke, budue Hrianske Demokratske unije. Konrad Adenauer, tadanji gradonaelnik Kelna, bio je kljuna osoba u procesu stvaranja SR Njemake kao i evropske integracije. Na prijedlog direktora Ekonomskog vijea Ludwiga Erharta, zapadni saveznici donijeli su odluku o uvoenju nove valute - Njemake marke (DM). Uvoenjem nove valute ukinut je sistem racionalizacije prehrambenih prizvoda i sistem kontrole cijena. Erhartov model privrednog razvoja podrazumjevao je trinu ekonomiju i dravnu intervenciju u cilju osiguranja stabilne ekonomije i pravedne raspodjele novostvorene vrijednosti. Cilj modela je bilo ostvariti istovremeno optimalne ekonomske uinke: relativno visoku stopu rasta, nisku inflaciju, nadziranu nezaposlenost i socijalne uinke: partnerski odnos sa sindikatima, kvalitetne uslove rada, dravnu brigu o nezaposlenim i nemonim, razvijeni osjeaj solidarnosti. Ekonomski model je izazvao optimalne ekonomske uinke u Njemakoj i Austriji zbog ega je CDU prihvatila Erhartov model kao svoj ekonomski program. Erhart je poslije prvih parlamentarnih izbora postao ministar ekonomije u Adenauerovoj vladi, a kasnije i njemaki kancelar. Za prijedlog novog Njemakog ustava Osnovnog zakona postavljen je Konrad Adenauer.

1

Djurovi Gordana, Evropska unija i Crna Gora: Politika proirenja , Ekonomski fakultet, Podgorica, 2012, str. 27.

Parlamentarno vijee prihvatilo je Osnovni zakon 8 maja 1949.godine i on je stupio na snagu 23.maja 1949. godine ime je stvorena SR Njemaka. Prvi kancelar SR Njemake postao je Konrad Adenauer na osnovu rezultata nacionalnih demokratskih izbora odranih 14.avgusta 1949. godine. Prava i nadlenosti SRN u odnosu na okupacionu vlast su se proirila Sporazumom iz Petersberga ime je SRN postala pridrueni lan Savjeta Evrope, lan OEEC- a, Svjetske zdravstvene organizacije, pristupa Maralovom planu, pristaje i na imenovanje svoja tri predstavnika u Meunarodnom tijelu za Rur, takoe se usaglasila sa prisutnou okupacionih snaga na svojoj teritoriji.

3. Mjesto Njemake u EvropiNjemacka dijeli granice sa svojih 9 susjeda i smjetena je u samom srcu dananje Evropske unije. Moe se rei da uiva posebne koristi od ivota u miru i slozi sa svojim susjedima. Interes Njemake je da Evropa bude iv continent u ekonomskom smislu a proces integracija je izmeu ostalog bio jedan put ka obezbjeenju mira, prosperiteta i sigurnosti. Da se podsjetimo u Rimu 1957.godine je otpoela pria o Evropskoj Ekonomskoj zajednici. Ona je bila usmjerena na razvoj ekonomije Zapadne Evrope putem jaanja i produbljivanja saradnje i promocije trgovine izmeu naroda osnivaa. Atraktivnost velikog trita je navela i druge drave da pristupe. Ovo se odnosi na ulazak Velike Britanije, Danske i Irske 1970.godine; Grke, panije i Portugala 1980. godine; Austrije,vedske i Finske 1990.godine. Njemaka Evropska politika je odigrala kljunu ulogu u potpisivanju Lisabonskog ugovora. Evropski savjet je pozvao 2006 godine Njemaku kao uticajnu lanicu da izradi izvjetaj o pravcima koji bi trebalo slijediti na relaksaciji institucionalnih aktivnosti i promjena. Ovaj proces je ponovo pokrenut kad je Njemaka preuzela ulogu predsjedavajueg EU poetkom 2007.godine. Usvojena je i Berlinska Deklaracija prilikom proslave 50 godina od potpisivanja Rimskog ugovora i prema njoj je trebalo koncipirati novi reformisani ugovor Evropske unije. Visoki zvaninici njemake administracije, promiljali su o buduoj strukturi i sadrini ugovora koji treba da bude prihvatljiv s jedne strane za 18 zemalja koje su ratifikovale Ustav EU a sa druge strane ne samo za Francusku i Holandiju ve i za preostale zemlje koje su zamrznule proces ratifikacije (Velika Britanija,Poljska i eka ali i Irska, Danska, Portugal i vedska). Odustalo se od ideje da se postojei ugovori zamjene jednim potpuno novim dokumentom ve se pristupilo izmjenama postojeih kao to je to bio sluaj i do sada (JEA, MASTRIHT, AMSTERDAM, NICA). Njemaka kao predsjedavajua organizovala je itav niz bilateralnih sastanaka sa svakom od drava lanica po pitanju posebnih zahtjeva ili prigovora. Koncept Evropske Unije pokrenut od strane Njemake je pored evropske ekonomske i monetarne unije imao svoj cilj i Politiku uniju koja bi bila sposobna da djeluje. Jedan od ciljeva koji su vodili u tom pravcu je svakako bio i ugovor iz Mastrihta koji je dao viziju kako bi ta politika unija trebalo da izgleda. Poslije ugovora iz Mastrihta stupaju na snagu ugovori iz Amsterdama i Nice gdje su se borili za prilagoavanje institucionalne strukture kao i za irenje demokratskog kvaliteta EU odluke.22

http://www.tatsachen-ueber-deutschland.de/en/home1.html

4. Spoljna politikaU doba globalizacije drave , drutva i ekonomske zone postaju umreeni. Kraj sukoba izmeu istoka i zapada je otvorio Njemakoj nove mogunosti u pogledu spoljne politike- I iz Evrope i iz svijeta. Prihvatila je meunarodnu odgovornost i u pogledu dramatinih promjena u odnosu na svjetske politike. Zajedno sa partnerima iz cijelog svijeta duboko je posveena uzrocima demokratije, ljudskih prava kao i dijalogu izmeu kultura. Glavni cilj njemake spoljnje politike je odravanje mira i sigurnosti u svijetu. Krajem 60- ih godine, osnove Njemake spoljne politike su dopunjene i napredovale su ka politici pomirenja sa Poljskom i ostalim zemljama srednje i istone Evrope. Temelj Njemake spoljne politike stvarane od razliitih saveznih vlada bile su konano integracije zasnovane na multilateralnoj saradnji. Iskustvo dva svjetska rata je potaknulo Njemce da su mir, prosperitet demokratija, sigurnost i integracija jedan od temelja za ujedinjenje. 1990 poinju izazovi za ujedinjenu Njemaku: S jedne strane trebalo je savladati stanje na nacionalnom nivou a sa druge Njemci su bili suoeni sa novom ulogom u spoljnoj politici. Ujedinjenje Njemakih suprotnosti u to vrijeme bile su praene optim trendom prestanka rada, propadanja i unitenja u svijetu. Kraj Jugoslavije, Sovjetskog saveza i ehoslovake dovelo je do naglog poveanja broja igraa i u isto vrijeme brzog rasta sloenih problemskih situacija. Javljaju se dosad nezastupljeni izazovi kao to su: etniki i vjerski sukobi, granina pitanja i resursi, hrana i higijena hitnim sluajevima esto su povezani i sloeni te se ne mogu rijeiti bez spoljne pomoi. U Africi recimo ima 16 miliona izbjeglica i interno raseljenih osoba gdje Njemci doniraju 14 milijardi dolara godinje i drugi su najvei donator iza SAD a iza nje su Velika Britanija, Francuska i Japan.

5. Njemaka i evropske integracijeSavezna republika Njemaka je od samog poetka pokretaka snaga za evropske integracije, to je jedna od uspjenih pria iz poslijeratnog razdoblja. Ono to je zapoelo 1951.godine kao Ekonomska zajednica za ugalj i elik danas je Evropska unija sa 27 lanova. Predanost Njemakih kancelara je pripomogla potpisivanju ugovora u Nici i Lisabonu. Gerhard reder i Angela Merkel su dosta uspjeno zagovarali odgovarajuu zastupljenost istonoevropskih drava, posebno susjedne Poljske u odborima Evropske unije. Razmiljalo se i o saradnji izmeu Njemake i Rusije, potkovanu dobrim istorijskim razlozima. Jezgro partnerstva se takoe zasniva i na energetskim odnosima. Njemaka je slaba u pogledu prirodnih resursa i nabavlja 41% prirodnog plina, 34% nafte i 21% uglja iz Rusije a takoe je i tranzitna zemlja. ak i za vrijeme Hladnog rata Njemako- Sovjetski odnosi su se odvijali bez prekida to je naznaka da postoje solidne osnove za strateko partnerstvo. Slino strateko partnerstvo Njemaka ima u energetskim odnosima i sa Centralnom Azijom.

6. Spoljna politika i globalizacijaNjemaka je bila previe zavisna od Ameriki sigurnosnih garancija to je promjenila u poslednjih 20 godina. Sve odluke koje se odnose na njemaku naciju donose se u Berlinu. To pokazuje kako Berlin oekuje da e se poslovanje meu partnerima odvijati. Savezna vlada sastavljena od CDU/CSU i FDP je zasnovana na kulturi suzdranosti to ne podrazumjeva povlaenje iz meunarodnih i vojnih obaveza ve se pribliava ogranienjima to vie moe. Ipak, budui da na prelazu stoljea do 10.000 vojnika Bundeswehra su razmjetene po svijetu a od 1999 u borbenim misijama protiv agresora, terorista i gusara, Njemaka direktno uestvuje kao dio EU-a i NATO-a u (UN) mirovnim misijama. U sluaju NATO-a i EU operacijama pod mandatom UN-a u fokusu vojne i policijske ukljuivanja na Balkanu (KFOR-a, EUFOR-a, ALTHEA, EULEX) i u Afganistanu kao dio tekoj misiji ISAF. Kao trei najvei finansijski doprinos mirovnim proraunima Njemaka takoe igra znaajnu ulogu u finansiranju "Plava kaciga" misije.3

7. Prestini meunarodni partnerNjemaka je sve jasnija u svojim naporima da prevazie globalne izazove kao to su: klimatske promjene, oskudni resursi i svijet bez atomskog oruja. Njemci su bili domaini i Heilegendamm Summita koji je postavio nove standarde sa poveanjem broja uesnika. Na njemu je donesena odluka da se ne moe ii unaprijed bez zemalja kao to su Brazil, Kina, Indija, Meksiko i Juna Afrika. Njemaki ministar spoljnih poslova takoe podstie irenje struktura civilnog drutva, pomae da se savladaju prirodne katastrofe i titi demokratska i ljudska prava. Dananja Njemaka politika ne mjeri se destruktivnim aparatima Treeg rajha nego svojim postignuima u razvoju i integraciji. Ujedinjena Njemaka je pokazala da se moe nositi sa meunarodnom odgovornosti i otvoriti za druge perspektive. Drave i narodi na zemlji se nakon 20 godina od raspada sovjetskog poretka poinju prilagoavati novom globalizovanom svijetu. Ovo se postie jedino ako se vide meusobno kao partneri. Dobar primjer za to su Njemci koji su ukljueni u brojne meunarodne organizacije i prilino su svjesni kakve sve mogunosti partnerstvo nudi.

3

http://www.tatsachen-ueber-deutschland.de/en/foreign-policy/main-content-05/foreign-policy-in-the-age-ofglobalization.html

8. Konsolidacija I proirenje inicijativeParalelno sa ovom, jednom od sredinjih taaka njemakog napora i inicijativa, bila je i formulacija spoljne, sigurnosne i odbrambene politike u okviru ugovora o Evropskoj uniji kao i poveanja saradnje u podruju pravosua i unutranjih poslova kao i unutranje sigurnosti. Postignut je znaajan napredak u oba podruja iako to nije slijedio klasian nain communitization integracije. Njemaka evropska politika podrala je bezuslovno integracioni proces, njeno proirenje na sjever, jug i istok kao i osnivanje nadlenih institucija. Jaina njemake spoljne politike vidi se u sledeem: snani njemako- francusko odnosi su bili vrsto usklaeni s politikom EU s jedne strane i bliske veze s manjim zemljama lanicama s druge strane.4 Njemci ele Evropu koja je sposobna da djeluje demokratski i transparentno s ojaanim Evropskim parlamentom i jasno definisanim podrujima odgovornosti. Izmeu ostalog udio Njemake u budetu EU iznosi 20 % .

9. Ekonomija NjemakeJedan od simbola njemake ekonomije su svakako njihove kompanije koje imaju odlinu reputaciju u cijelom svijetu. One predstavljaju ,,Made in Germany, izraz kvaliteta u cijelom svijetu. Inovacija, savremena tehnologija i kvalitet su obiljeja etvrte ekonomije u svijetu. Njemaka ekonomija se ne sastoji iskljuivo od globalnih igraa ve i od malih i srednjih preduzetnika. Svi oni imaju koristi od dobrih ekonomskih uslova, ukljuujui odline kvalifikacije radne snage to strani investitori posebno cijene.

9.1.

Snaan ekonomski centar globalnog trita

Njemaka je jedna od najrazvijenijih i najefikasnijih industrijskih nacija i takodje ima najvecu nacionalnu ekonomiju posle SAD- a, Japana i Kine. Sa populacijom od 82 miliona Njemaka je tavie najvee i najvanije triste u Evropskoj Uniji. Njemaka ekonomija se fokusira na idustriju, industrijsku proizvodnju, industrijska dobra i usluge. Naroito su visoko vrednovani na globalnom tritu njemacki mehaniko ininjerski proizvodi, vozila i hemikalije. Od jednog eura zarade se etiri od izvoza i vie od svakog petog posla zavisi dirketno ili indirektno od trgovina u inostranstvu . Bili su da kazemo svjetski ampioni u izvozu est puta za redom izmedju 2003. ,2008. I u 2009., sa izvozom vrijednim 1,121 biliona US$, oko jedne treine od bruto nacionalong dohotka. Njemaka je bila druga najvea zemlja sa stopom izvoza dobara poslije Kine (US$ 1,202 biliona). Njemaki udio ukupne svjetske trgovine ini oko 9%. 54

http://www.tatsachen-ueber-deutschland.de/en/foreign-policy/main-content-05/consolidation-and-expansioninitiatives.html 5 http://www.tatsachen-ueber-deutschland.de/en/economy/main-content-06/strong-economic-hub-in-the-globalmarket.html

S obzirom da Njemaka daje tako visok znaaj izvozu, skoro da ni jedna druga zemlja osim nje toliko nije upletena u svjetsku ekonomiju i zainteresovana za otvorena trista. Najvaniji trgovinski partneri su joj Francuska, Holandija, USA i Velika Britanija. U 2009. godini dobra i usluge vrijedne 82 biliona evra su izvezene za Francusku, 54 biliona prema Holandiji i prema USA a 53 biliona prema Velikoj Britaniji. Osim trgovine sa originalnim lanicama Evropske Unije, proirenjem EU na istoni dio (u 2004 and 2007) dolo je do do znatnog porasta trgovine sa centralnim i istonim lanicama EU. Dobrih 10% izvoza ide prema tim dravama dok sveukupni udio itavog Njemakog izvoza prema drzavama Evropske Unije iznosi 63%. Vanost trgovinskih i ekonomskih odnosa sa dravama u razvoju u Aziji raste kontinuirano. Azija je za sada drugo najvanije triste za dobra iz Njemacke. U 2009 14% njemakog izvoza je zavrilo u oblasti Azije to ini Kinu njihovim najvanijim partnerom. Od 1999. Njemaka je takodje bila najvei evropski investitor u Kini gdje je oko 2500 njemackih kompanija investiralo u njihovu drzavu.

9.2.

Model Socijalno - trine ekonomije

Ono to karakterie Njemaku kao socio trinu ekonomiju jeste da drava omoguava slobodno preduzetnitvo a u isto vrijeme tei da odri socijalnu ravnoteu. Jo od poslijeratnog Ministra ekonomije Ludwiga Erharta i u ekonomski tekim vremenima je postizala drutveni sklad to se ogleda u injenici da su radni sporovi bili izrazito rijetki. U kolektivnom radnom pravu navodi se da su socijalno partnerstvo sindikata i udruenje poslodavaca sadrani u institucionalnom rjeavanju sukoba. Ono to je jo karakteristino jeste da temeljni zakon garantuje poslodavcima i sindikatima nezavisnost u pregovorima o plati dok oni sami imaju pravo da odaberu radne uslove. Kao to nije ni sve ostale industrijalizovane zemlje pa tako nije ni Njemaku od 2008.godine izbjegla Bankarska, ekonomska i finansijska kriza na tritu. Kao odgovor na sistemsku krizu u finansijskom sektoru kao i za spaavanje finansijskog trita u zimu 2008 - 2009 Savezna vlada je pripremila dva paketa za spaavanje banki vrijedna milijarde. Dravni program za popravak cesta, kola i drugih javnih objekata pokazao se uspjenim. Zakon koji se odnosi na ubrzanje rasta donio je daljnje smanjenje poreza i stimulisao je domau potranju.

9.3.

Restruktuiranje meunarodne finansijske arhitekture

Kao odbranu od finansijske krize Njemaka je slijedila reformu Meunarodne finansijske strukture na vie nivoa: Njim se predvia proirenje obuhvata finansijske regulacije trita za sve igrae, proizvoda i trita kao i osiguranje da se mjere sprovode na dosljedan nain.

U bankarskom sektoru Njemaka se nada stroijim kapitalnim i likvidnosnim propisima, meunarodno vaeim raunovodstvenim pravilima i finansijskom nadzornom tijelu da stroi u svojim kontrolama. Istovremeno se osiguravajua drutva moraju regulisati stroije kao i neprimjereni visoki bonusi za menadere bi se trebali zabranjivati. Savezna vlada e teiti da savlada zastoj u razvoju ime bi osigurala da Njemaka izae iz krize jaa. ak i prije krize Savezna vlada je poboljala opte uslove za kompanije tako to im je smanjila popratne trokove u vezi plata to je trite rada uinilo znarno fleksibilnijim i smanjilo birokratiju. Korporativna poreska reforma 2008. godine je smanjila poresko optereenje kompanija.

9.4.

Inovacije za trite budunosti

Inovativna sposobnost njemakog biznisa je dokazala jo jednom da moe da bude vodea snaga u ekonomskom oporavku. Njemaka trenutno troi oko 2,6% bruto domaeg proizvoda, preko prosjeka EU od 1,9% (2008), a troi ih na istraivanja i razvoj (R&D). Zajedno sa saveznim dravama i sa biznisom Savezna Vlada planira da povea potrosnju na istrazivanja i razvoj na 3% bruto domaeg prozvoda do 2015 godine. 49 biliona US$ je potroeno na finansiranje kompanija za R&D, sto opet stavlja njemaku na top poziciju. Inovativni duh je takoe jai nego ikad: u 2009 investitori kompanija iz njemake registrovali su oko 11% svjetskih patenata to cini tree mjesto na svjetskom rangiranju.6 Iz ovog razloga Njemaka nastavlja da bude jedna od vodeih nacija u nekoliko obecavajucih tehnologija. Ovo ukljucuje biotehniku/biotehnologiju, nanotehnologiju i kompjutersku nauku, kao i (high tech) oblasti kao sto su biometrija, vazduni prostor, elektrino inenjerstvo i logistika. Njemaki tehnoloki sektor zatite ivotne sredine (vazduna energija, solarna energija, biomasa) je jako dobro pozicioniran na internacionalnim tristima, sa proizvodjaem vjetroelektrana imaju udio na svjetskom tritu od skoro 28%. Uz konstrukciju vozila, ininjerskih fabrika, elektrine industrije, informaciona i telekomunikaciona tehnologija im je jedna od najveih grana industrije (ICT). ICT sektor oigledno se razvija mnogo jace i bolje od same ekonomije. U biotehnologiji i genetskom inenjeringu Njemaka je ve godinama zauzima vodeu poziciju u Evropi, dok u oblasti nanotehnologije imaju ogromno znanje i potencijal.

9.5.

Jaki sektori u industriji i pruanju usluga

Ovdje ne ubrajamo samo 30 velikih korporacija kao to su Siemens, Volkswagen, Allianz, SAP i BASF navedene na German share index- u koje zemlju ine konkurentnom ve i deset hiljada malih i srednjih preduzea u oblasti proizvodnje,nano i biotehnologije koji esto formiraju klastere. Mala i srednja preduzea zapoljavaju dvadeset pet miliona ljudi to ih ini najveim poslodavcem. Kao okosnica njemake ekonomije oni osguravaju veinu pripravnikog staa za mlade ljude. Industrija kao vaan stub meunarodne ekonomije ima iroku osnovu sa 5 000 000 ljudi koji rade u industrijskim preduzeima.6

http://www.tatsachen-ueber-deutschland.de/en/economy/main-content-06/innovations-for-the-markets-of-thefuture.html

Njemaka je specijalizovana u razvoju i proizvodnji sloenih industrijskih roba, prvenstveno kapitalnih dobara i inovativne proizvodne tehnologije. Najvaniji sektori industrije su: automobilska proizvodnja, mainstvo, elektrotehnika i hemikalije i oni sami obezbjeuju posao za 2,9 miliona ljudi. Njemaka automobilska proizvodnja sa 6 proizvoaa: VW, AUDI, BMW, DAIMLER, PORSCHE i OPEL je pored Japana, Kine i SAD jedan od najveih automobilskih proizvoaa. Kriza je pogodila i njemake proizvoae automobila te se sad oni baziraju na ekoloki prihvatljivim pogonima, na novoj generaciji dizelskih motora, hibridnog pogona i daljnje elektrifikacije pogonskog. Kao najvei poslodavac (965000 radnih mjesta), mainska industrija ima kljunu poziciju u njemakoj ekonomiji. Elektronska industrija je jedan od najjaih inovativnih sektora rasta. Vie od 20% ulaganja industrije u istraivanje i razvoj je u elektronskoj industriji. Hemijska industrija nastala kao rezultat preuzimanja i spajanja djelimino je u vlasnitvu stranih kompanija. Bankarstvo i osiguranje su stub uslunog sektora i smjeteni su u Frankfurtu gdje su i Evropska Centralna banka i Njemaka Centralna banka(Bundesbank).

9.6.

Kreativna industrija

Kulturna i kreativna industrija je sektor koji sve vie privlai panju. Nudi iznadprosjene mogunosti zapoljavanja, ima pionirsku ulogu u ekonomiji zasnovanoj na znanju i znaajan je izvor originalne inovativne ideje. Najvanije ekonomsko sredite u Njemakoj su Rur podruje, Metropolitan podruja Minhena i tutgarta, Rajna- Neckar (hemikalije), Frankfurt/ Main( finansije) , Koln,Hamburg( luka, Airbusgradnja aviona, mediji) Strani investitori ocjenjuju Njemaku kao jednu od najatraktivnijih centara. Direktne investicije iz inostranstva sad iznose 460 milijarde eura a ukljuuju se velika ulaganja iz General Electrica i AMD iz SAD- a. Pored dobrog geografskog poloaja i stabilnosti zakona Njemaka se odlikuje i infrastrukturom, kvalitetom visokokolskih ustanova, istraivanjem i razvojem, kvalifikacijama svojih zaposlenih.Vie od tri etvtine odraslih su obueni u struci a 13% njih ima i fakultetsku diplomu.

9.7.

tedljivi Njemci

Da novac ini ljude sretnim Njemci bi definitivno bili najsretniji narod na svijetu. Oni posjeduju na raunima hiljade milijardi eura- vie od sveukupnih dugova zemalja koje sad pretresa kriza.7 Jo u poslijeratnom periodu se biljei stalni rast vrijednosti vlasnitva u rukama pojedinaca. 1960 godine ukupna uteevina je iznosila 80milijardi eura dok je Ujedinjenjem Njemake narasla i do 1400 milijardi eura.7

http://www.dw.de/milijarde-na-ra%C4%8Dunima-%C5%A1tedljivih-nijemaca/a-15790057

Ukupna vrijednost uteevine od 8 biliona eura etiri puta je vea od sadanjeg iznosa zaduenja njemake drave koji je trenutno 2100 milijardi eura. Ukupni dug 17 zemalja lanica eurozone jednak je neto iznosu njemake uteevine. Kad se radi o nainu pohranjivanja svog imetka, Njemci preferiraju faktor sigurnosti. U zadnjih 20 godina se koliina uteenog noca gotovo utrostruila s 1750 milijardi na poetku 1991 . godine ta je suma 2001 godine iznosila 4725 milijardi. Iz navedenog se moe zakljuiti da ih nikakvi finansijski poremeaji ne mogu omesti da jednako vrijedno tede kako danas tako i u prolosti. ,,Za vecinu Njemaca tednja je neto to je samo po sebi razumljivo. Svrha te privatne tednje je stvaranje finansijske rezerve za slucaj nepredvienih dogaaja poput due bolesti ili gubitka radnog mjesta. Osim toga, esto se tedi i kako bi se finansirala neka vea kupovina ili skuplje turistiko putovanje. Vrlo je vana i elja za posjedovanjem vlastita etiri zida, upravo su mlade porodice one koje esto tede za kupovinu kue ili stana. Takoe se tedi za stare dane, jer je sve veem broju graana jasno da im zakonska mirovina u starosti nece osigurati dovoljna sredstva za ivot. No, bez obzira na ekonomske i socijalne razloge tednje i dalje se najveca vanost pridaje sigurnosti i dugoronosti ulaganja novca. tednja ne pogoduje samo poveanju osjeaja sigurnosti i nezavisnosti, nego i razvitku ekonomije. To se povremeno dogaa neposredno, recimo kupovinom novoizdanih dionica, ali veinom posredno i to onda kada preduzee za svoje investicije podigne kredit, koji banka finansira iz vezane tednje. Osim toga, iz tednje se pokrivaju i gubici u javnim proraunima, to znaci da se time finansiraju i investicije na saveznom, pokrajinskom i lokalnom nivou. U naelu vrijedi pravilo da se u jednom nacionalnom gospodarstvu moe ulagati samo onoliko koliko se tedi. No, to se teoretsko uenje posljednjih godina relativizovalo zbog globalizacije finansijskih trita. Preduzetnici za velike investicije koriste medunarodna trita novca. I tedie su spremne otici dalje od banke iza ugla. Pri tome ulagai skloni riziku ponekad zanemare sigurnost ulaganja. Jer, svejedno radilo se o meksickoj, azijskoj ili argentinskoj krizi - niti jedna nije prola bez njemackih ulagaca.8

8

http://www.dw.de/za%C5%A1to-i-kako-%C5%A1tede-nijemci/a-2281331

10.

Zakljuak

Dok sam pisala ovaj rad najvie me zaintrigirala mo koju Njemaka ima u svijetu. Ovo nije ni udno s obzirom da se radi o jednoj od najrazvijenijih ekonomija. Jo poslije Drugog svjetskog rata iz kojeg je izala kao zemlja gubitnik nije se pokolebala, krenula je stazama napretka u svim sferama ivota. Savim je sigurno da e se ona i ubudue razvijati istim tokom jer Njemci nemaju vremena za gubljenje. Vjerovatno dok ja sad razmiljam o njihovoj dravi oni usvajaju neku politiku, odluuju o budunosti Evropske unije ili smiljaju neki novi proizvod kojim e promijeniti svijet. Moda njihov model socijalno trine privrede ne bi mogao da se poistovjeti sa naim ekonomskim modelom ali jedno je sasvim sigurno: Jedino integracija sa drugim zemljama u politikom i ekonomskom smislu kako je to uradila Njemaka moe biti put ka napretku.

11.

Literatura

1. Djurovi Gordana, ,, Evropska unija i Crna Gora: Politika proirenja , Ekonomski fakultet, Podgorica, 2012 2. http://www.tatsachen-ueber-deutschland.de 3. http://www.dw.de/za%C5%A1to-i-kako-%C5%A1tede-nijemci/a-2281331