Jovan Mirkovic

download Jovan Mirkovic

of 556

  • date post

    10-Dec-2016
  • Category

    Documents

  • view

    257
  • download

    7

Embed Size (px)

Transcript of Jovan Mirkovic

  • OBJAVLJENI IZVORI I LITERATURA O JASENOVAKIM LOGORIMA

    Sestri Dragici,

    ubijenoj u ponovljenom zloinu

    1. maja 1995.

  • Jovan Mirkovi: OBJAVLJENI IZVORI I LITERATURA O JASENOVAKIM LOGORIMA

    2

    Impresum tampanog izdanja iz 2000. godine:

    Izdavai:

    GrafoMark, Laktai

    Besjeda, Banja Luka

    Muzej rtava genocida, Beograd

    Urednik

    NENAD NOVAKOVI

    Recenzent

    Akademik MILORAD EKMEI

    Tehniki urednik i kompjuterska obrada:

    SINIA MENJI

    Lektura

    GORDANA STEVANOVI TORNJANSKI

    Korektura DOROTEJ MIRKOVI

    tamparija: GrafoMark, Laktai Tira: 500

  • Jovan Mirkovi: OBJAVLJENI IZVORI I LITERATURA O JASENOVAKIM LOGORIMA

    3

    Jovan Mirkovi

    OBJAVLJENI IZVORI I LITERATURA

    O JASENOVAKIM

    LOGORIMA

    Elektronsko izdanje Beograd, 2005. (po tampanom izdanju iz 2000.)

  • Jovan Mirkovi: OBJAVLJENI IZVORI I LITERATURA O JASENOVAKIM LOGORIMA

    4

    SADRAJ

    Umesto predgovora (Sistem jasenovakih koncentracionih logora).............................. 6 Uvod 21 Koriene bibliografije, bibliografski iskazi i prilozi bibliografiji 23 I Objavljeni izvori (dokumenta) 37 II Memoarska literatura. 117 l. Posebna izdanja... 118 2. lanci. 131

    a) lanci u zbornicima 131 b) lanci u tampi 145

    III Nauni radovi, istoriografska i druga publicistika. 156 1. Opti pregledi istorije... 158 2. Enciklopedije i leksikoni.. 164 3. Studije i struni prilozi.. 173

    a) Struni i nauno-popularni prikazi logora...... 174 b) Studije i prilozi izuavanju pojedinih pitanja o jasenovakim logorima.......................................................................................... 184 c) Studije i prilozi izuavanju relevantnih tema i druga istoriografska

    publicistika. 233 4. Regionalna i lokalna istoriografija............... 295

    IV Knjievnost i film...... 329 1. Beletristika.. 329 2. Film. 334

    Zakljuak..... 336 Conclusion............................................................................................................... 342

    Grafiki prikazi analize objavljenih izvora i literature. 346 Bibliografija objavljenih izvora i literature o jasenovakim logorima..................... 372

    1. Objavljeni izvori (dokumenta).. ................ 372 2. Knjige..................... 380

    lanci.. ....................... 435 Popis korienih bibliografija, bibliografskih iskaza i priloga o bibliografiji.. 515 Imenski indeks 520 Geografski indeks.................. 535 Indeks drugih pojmova.. 542 Popis skraenica............... 549 Beleka o autoru....................................................................................................... 554

  • Jovan Mirkovi: OBJAVLJENI IZVORI I LITERATURA O JASENOVAKIM LOGORIMA

    5

  • Jovan Mirkovi: OBJAVLJENI IZVORI I LITERATURA O JASENOVAKIM LOGORIMA

    6

    UMESTO PREDGOVORA

    (SISTEM JASENOVAKIH KONCENTRACIONIH LOGORA)

    A nas Gospode svakog dana razapinju

    na ovaj krst jasenovaki. (ore Radii OI TRAVA)

    Na teritoriji Jugoslavije u II svetskom ratu postojao je 71 koncentracioni i sabirni

    logor i 329 istranih i drugih zatvora. Jugosloveni su bili zatoeni i u 69 razliitih logora

    van granica Jugoslavije.1

    Koncentracioni logor Jasenovac je po broju ubijenih zatoenika bio najvee gubili-

    te na tlu Jugoslavije. Od 1 706 0002 izgubljenih ivota u ratu3 nekoliko stotina hiljada je

    ubijeno u Jasenovcu.4

    1Nikola ivkovi, Pitanja za dalja istraivanja, "Nae teme", 9/1986, 1312-1314, na str. 1312; Isti, Antun

    Mileti, Koncentracioni logor Jasenovac 1941-1945, Dokumenata, VIG, 1/1986, 333-335. Branislava Milo-

    evi: Prezentacija Spomen-podruja - muzeja koncentracionih logora, Okrugli stol Jasenovac 1986, Jase-

    novac, Spomen podruje, s.a., 274. 2Ljudske i materijalne rtve u ratnom naporu 1941-1945. Reparaciona komisija pri vladi FNRJ, Beograd,

    (1946.), 9. 3O stvarnim ratnim gubicima vidi i druga miljenja: Koovi, rtve Drugog svetskog rata u Jugoslaviji

    (1,014.000), erjavi, Gubici stanovnitva Jugoslavije u Drugom svjetskom ratu, (1 027 000). O broju od

    1,700.000 vidi i: Vladeta Vukovi, rtve rata, Naa re, London, br. 368, oktobar 1985. (prema: Ljubo

    Boban, Kontraverze iz povijesti Jugoslavije, 2 /dalje: Kontraverze, kolska knjiga, Stvarnost, Zagreb, 1989,

    409-412); ivotije orevi, Gubici stanovnitva Jugoslavije u Drugom svetskom ratu (1 838 000). 4Anelko Barbi:, Prilozi problematici istraivanja rtava u KCL Jasenovac od 1941. do 1945. Slavonski po-

    vijesni zbornik (dalje: SPZ), 25 (1988.) 1-2, 81-97. Isti, Metode muenja i oblici likvidacije u KCL Jaseno-

    vac, Zbornik CDISB, 22 (1985.) 1, 153-178, nap. 2, str. 154-155. Barbi, posebno u prvom prilogu, navodi

    podatke u literaturi o broju rtava, a koji se kreu u relaciji od 400 000 do 800 000. Najee se navodi poda-

    tak o 700 000 stradalih. Ima i minimizatora koji govore o 40 000 (kardinal Kuhari na komemorativnoj misi

    za Alojzija Stepinca 10.2.1981; I. Supek i F. Tuman: 50 000; (prema: Antun Mileti, Koncentracioni logor

    Jasenovac 1941-1945, Dokumenta, knj. 1, nap. 11, str. 38; vidi i nap. u ovom radu: 809 i 815, pa do onih koji

    govore preko 1 000 000 (Terzi, Bulatovi i dr., vidi nap. 817 i 1020. I jedni i drugi istiu u prvi plan rtve

    svoje nacionalne pripadnosti.

  • Jovan Mirkovi: OBJAVLJENI IZVORI I LITERATURA O JASENOVAKIM LOGORIMA

    7

    Okupacijom Jugoslavije nacistika Nemaka i faistika Italija osnivaju ustaku kvi-

    slinku tvorevinu, proglaenu pod imenom: Nezavisna Drava Hrvatska.

    Od uspostave NDH zapoeo je organizovani teror protiv stanovnitva sa svim ele-

    mentima zloina protiv ovenosti i ratnog zloina.5 Ve u prvim danima ove dravne

    tvorevine, osim terora tzv. "divljih ustaa", ustvari formacija proizalih iz organizacija

    "Katolike akcije", odnosno "iste katolike akcije" nadbiskupa Stepinca i Vatikana

    ("Kriari" i dr.), vri se organizovani teror.6 Donoenjem niza zakonskih odredbi ustaka

    5 O definiciji zloina protiv ovenosti i ratnih zloina vidi: Nirnberka presuda, Arhiv za pravne drutvene

    nauke, Beograd, 1946, str. 14. i 20-21. Vidi i: Zloin protiv ovenosti i meunarodnog prava, Nirnberka

    presuda i dokumenti o genocidu, Beograd, Slubeni list SRJ, 1992; i: Aleksandar Ignjatovi, Genocid u meu-

    narodnom i nacionalnom krivinom pravu, NIU Vojska, Beograd, 1992. 6 "Ranije kriarske organizacije su postale vojni odredi ove nove katolike organizacije ("iste katolike

    akcije, nap. JM) i one su 12. aprila 1941. preuzele vlast i od nadbiskupa dobile blagoslov. Tek posle toga je

    nastala redovna ustaka vojna formacija voena od ljudi koji su doli iz inostranstva." (Milorad Ekmei,

    Crkva i nacija kod Hrvata, u: Isti, Ogledi iz istorije, Beograd, JP Slubeni list SRJ, 1999, 111-147, na str.

    138.). Upravo ove formacije lokalnih milicija vre masovne zloine i genocid 1941. godine. Formiraju se od

    pripadnika organizacija "Katolike akcije", odnosno "iste katolike akcije", koju 1936. stvara Stepinac radi

    prevazilaenja dotadanjeg frakcionatva u "Katolikoj akciji" ("Kriari", "Domagoj"). Ove formacije,

    najee, neuniformisanih lica, vre masakre nad svojim pravoslavnim komijama, u svojim i oblinjim

    selima. Da bi se prikrili pravi inicijatori i organizatori pogroma, zloini se pripisuju tzv. "divljim ustaama",

    lokalnim milicijama izvan kontrole. injenica je, niti su to bile formacije izvan kontrole, niti su inile

    neplanirane radnje, a napose ne i radnje spontanog revolucionarnog zanosa, ve naprotiv, dobro osmiljene i

    ideoloki pripremljene pogrome na verskoj i nacionalnoj osnovi. Da se radi, ne samo o organizovanom teroru

    i nasilnom pokatoliavanju pravoslavnog stanovnitva, ve i o planiranom genocidu, potvruje i izvetaj

    italijanske vojne obavetajne slube, koja je otkrila nalog Glavnog ustakog stana lokalnim ustakim vlastima,

    da se na podruju koje je trebala reokupirati italijanska vojska, izvri masakriranje pravoslavnog stanovnitva

    i nasele katolike i muslimanske porodice. Izvod iz izvetaja italijanske obavetajne slube citira Ekmei,

    (o.c. 139-140.) prema Oddone Talpo Dalmazia, Una cronaca per la storia (1941), Roma, "Stato magiore

    dell'Esercito, Ufficio storico", 1985, 616: "Glavni ustaki stan je naredio da se sve od 31. avgusta do

    zakljuno 6. septembra mora okonati ienje pravoslavnih na teritoriji pod naom okupacijom i da se

    zakljuno do tog datuma sela, ivotinje i zemljita koja pripadaju pravoslavnima moraju predati u vlasnitvo

    muslimanskih i hrvatskih porodica", te da ustae ele da sve Srbe "jednom za uvek odstrane putem

    istrebljenja."

  • Jovan Mirkovi: OBJAVLJENI IZVORI I LITERATURA O JASENOVAKIM LOGORIMA

    8

    vlast formalnopravnim propisima ozakonjuje sistem terora.7 U organizovani sistem terora

    spadaju i koncentracioni logori.

    Ustae su organizovale "itavu skalu razliitih sabiralita i logora ve prema svrsi

    za koju su bili namjenjeni".8 Iako je tek 25.11.1941. formalno donesena "Zakonska odredba

    o upuivanju nepoudnih i pogibeljnih osoba na prisilni boravak u sabirne i radne logore" 9 mnogi od "logora smrti" ve su postojali, pa ak bili i likvidirani (Slana i Metajna na Pa-

    gu, "Danica" u Koprivnici, Jadovno kod Gospia, Kruica kod Travnika). "Prve koncen-

    tracione logore Paveli je preuzeo od Banovine Hrvatske i biveg jugoslavenskog rei-

    ma",10 a prvi koga ustae formiraju polovinom aprila 1941. godine je "Danica" u Koprivni-