Jovan dučić

Click here to load reader

  • date post

    26-Jun-2015
  • Category

    Documents

  • view

    721
  • download

    1

Embed Size (px)

Transcript of Jovan dučić

  • 1. Autor: Ognjen Stambolovi

2. O godini roenja postoje sporovi i nejasnoe. Pero Slijepevi navodi da jeDui roen, najverovatnije, 1872. u Trebinju. Vei broj istraivaa tvrdi daje roen 1874. Svetozar orovi u svojim seanjima navodi (prema M.Miloeviu, Rani Dui) da je Duieva godina roenja 1872. Datumroenja bi mogao da bude 15. jun ili 15. jul. Duiev otac Andrija bio jetrgovac. Poginuo je u Hercegovakom ustanku 1875. godine, a sahranjenu Dubrovniku. Majka Jovanka pored Jovana i Milene imala je dvoje dece izprvog braka sa epanom Glogovcem (Ristu i Soku). Osnovnu kolu uio jeu mestu roenja. Kada se porodica preselila u Mostar, upisuje trgovakukolu. Uiteljsku kolu pohaa u Sarajevu 18901891. godinei Somboru gde maturira 1893. Uiteljevao je kratko vreme po raznimmestima, izmeu ostalog u Bijeljini, odakle su ga austrougarske vlastiproterale zbog patriotskih pesama Otadbina (Ne trza te uas bjede, nitte trza uas rana/Mirno spava, mila majko, tekim sankom uspavana)[ iOj Bosno. Zbog njih Dui biva stavljen pod istragu, a zatim, umaju 1894. godine, vlasti ga protjeruju iz grada. Odmah nakonprogonstva, pesnik nije mogao nai uiteljsku slubu gotovo nigde, pa sezapoljava u manastirskoj koli u itomisliu. 3. Kao uitelj radi u Mostaru od 1895. do 1899. lan je drutvaGusle. U drutvu sa antiem stvorio je knjievni krug ipokrenuo asopis Zora. Poslednje godine boravka uMostaru, zajedno sa prijateljem i piscem Svetozaromoroviem, uhapen je i otputen sa posla. Iste godine odlazina studije u enevu, na Filozofsko-socioloki fakultet. Proveoje skoro deset godina na strani, najvie u enevi i Parizu. Za tovreme odrava veze sa prijateljima piscima izMostara, upoznaje Skerlia u Parizu, sarauje sa mnogimlistovima i asopisima (Letopis, Zora,Srpski knjievni glasnik).Na enevskom univerzitetu je svrio prava i potom se vratiou Srbiju. Godine 1907. u Ministarstvu inostranih dela Srbijedobija slubu pisara. Od 1910. je u diplomatskoj slubi. Tegodine postavljen je za ataea u poslanstvu u Carigradu, a istegodine prelazi na isti poloaj u Sofiji. Od 1912. do 1927.slubuje kao sekretar, atae, a potom kao otpravnik poslova uposlanstvima u Rimu, Atini, Madridu i Kairu (1926 1927), kao i delegat u enevi u Drutvu naroda. Potom jeprivremeno penzionisan. Dve godine kasnije vraen je namesto otpravnika poslova poslanstva u Kairu. 4. Biran je za dopisnog lana Srpske kraljevske akademije, a zaredovnog lana izabran je 1931. Sledee godine postavljen jeza poslanika u Budimpeti. Od 1933. do 1941. prvo je poslaniku Rimu, potom u Bukuretu, (gde je 1937. godine postavljen zaprvog jugoslovenskog diplomatu u rangu ambasadorau Bukuretu), a do raspada Jugoslavije poslanik je u Madridu. Uoi nemake invazije i kasnije okupacije Jugoslavije 1941.godine Jovan Dui odlazi u SAD u grad Geri, Indijana, gde jeiveo njegov roak Mihajlo. Od tada do svoje smrti dve godinekasnije, vodi organizaciju u Ilinoisu (iji je osniva MihajloPupin 1914. godine), koja predstavlja srpsku dijasporu uAmerici. Za to vreme pie pesme, politike broure i novinskelanke pogoen razvojem situacije u Jugoslaviji i stradanjemsrpskog naroda, te osuuje genocid nad Srbima kojivri hrvatska ustaka vlada. 5. Umro je 7. aprila 1943. u Geri. Njegovi posmrtni ostacipreneseni su iste godine u portu srpskog manastiraSvetog Save u Libertivilu, SAD. Njegova elja je bila daga sahrane u njegovom rodnom Trebinju. Ovaposlednja elja Jovana Duia ispunjena je 22.oktobra 2000. Prvu zbirku pesama objavio je u Mostaru 1901. uizdanju mostarske Zore, zatim drugu u Beogradu 1908.u izdanju Srpske knjievne zadruge, kao i dve knjige usopstvenom izdanju, stihovi i pesme u prozi Plavelegende i Pesme. Pisao je dosta i u prozi: nekolikoliterarnih eseja i studija o piscima, Blago caraRadovana i pesnika pismaiz vajcarske, Grke, panije itd. 6. Kao i anti, Dui je u poetku svoga O Duievoj pesnikog stvaranja bio pod poeziji uticajem Vojislava Ilia; ali kad je otiao na stranu, on se toga uticaja sasvim oslobodio i izgradio svoju individualnu liriku prema uzorima francuskih parnasovaca, dekadenata i naroito simbolista. U doba opteg kulta prema modi sa Zapada, njegova je poezija odista znaila novinu i osveenje, i u motivima i u izraaju. 7. Nai najsavreniji izraaj, to je vrhovnonaelo njegove poezije. U obradi, on jeodista nadmaio sve to je do njegastvarano u naoj lirici, toliko je on jak uizrazu, otmen, diskretan, duhovit iljubak. Njegova poezija bleti slikovitoui melodinim ritmom. Ona je tolikoneodoljiva svojim oblikom i toliko jesuvereno vladala, da su se najmlai pesnicipoeli buniti protiv nje, oseajui i saminjen ar i njen pritisak ujedno. 8. U jesen 1893. godine, na balu u tek sagraenom hotelu Drinau Bijeljini, mladi i ambiciozni uitelj Dui susree tek svrenuuenicu Trgovake kole Magdalenu Nikoli. S njom se tajnoverio 5. novembra 1893. godine, a njihova prepiska e senastaviti i nakon Duievog odlaska iz Bijeljine i prelaska uMostar na uiteljovanje od 1895. do 1899. godine. Jedan deo te korespondencije je sauvan, kao i pismo koje jeDuiev prijatelj i pesnik Aleksa anti uputio Magdaleni 6.aprila 1901. godine molei je da pomogne u prikupljanjupretplate za svoje Pesme. Ljiljana Luki, profesor upenziji, uva u linom vlasnitvu prepisku izmeu Duia iMagdalene. 9. Profesor Ljiljana Luki navodi da je Dui kratko stanovao ukui Magdalene Nikoli koja je ivela sa sestrom. Posleraskida sa Duiem, Magdalena se zarekla da nikada vienee izai iz kue. Kao kakva romaneskna heroina, ivela jeod uspomena i jedine srene trenutke nalazila je u itanjupisama i pesama oveka koga je volela, zakljuuje profesorLuki. Duieva tajna verenica u amanet je ostavila da jojnakon smrti na spomenik ukleu sledee rei, koje se i dandanas itaju na bijeljinskom groblju: Maga Nikoli-ivanovi, 1874-1957, sama pesnik i pesnika Jove Duiaprvo nadahnue. 10. Dvadeset godina pre Magdalenine smrti, Duiu je, dokje bio opunomoeni ministar KraljevineJugoslavije, stigla molba koja svedoi o dubokom tragukoji je Dui ostavio u Bijeljini. Pevako drutvoSrbadija traila je od ministra pomo za izgradnjudoma za potrebe drutva. Na prvom mestu, u ovomeidealnom poslu, drutvo je slobodno da Vam saopti dabi elelo i da bi bilo sreno, ako vidi da va domSrbadije bude sazidan i nazvan Zadubina pesnikaJovana Duia-Srbadija, stoji izmeu ostalog u pismuposlatom 1937. upuenog ministru Duiu. Na marginipisma stoji Duiev rukopis: Poslao 6. decembra 1937.godine prilog od 1000 din. Molio da neizostavnonazovu svoj dom imenom velikog pesnika FilipaVinjia, njihovog najblieg zemljaka. 11. Pjesme, knjiga prva, izdanje urednitva Zore u Mostaru, 1901. Pesme, Srpska knjievna zadruga, Kolo XVII, knj. 113. Beograd, 1908. Pesme u prozi, Plave legende, pisano u enevi 1905. Beograd, 1908. Pesme (tampa Davidovi), Beograd, 1908. Pesme, izdanje S. B. Cvijanovia, Beograd, 1911. Sabrana dela, Knj. I-V. Biblioteka savremenih jugoslovenskih pisaca, Beograd, Izdavako preduzeeNarodna prosveta (1929-1930). Knj. I Pesme sunca (1929) Knj. II Pesme ljubavi i smrti (1929) Knj. III Carski soneti (1930) Knj. IV Plave legende (1930) Knj. V Gradovi i himere (1930) Knj. VI Blago cara Radovana: knjiga o sudbini, Beograd, izdanje pievo, 1932. Gradovi i himere, (Putnika pisma), Srpska knjievna zadruga, Kolo XLII, Knj. 294. Beograd, 1940. Federalizam ili centralizam: Istina o spornom pitanju u bivoj Jugoslaviji, Centralni odbor Srpskenarodne odbrane u Americi, ikago, 1942. Jugoslovenska ideologija: istina o jugoslavizmu, Centralni odbor Srpske narodne odbrane uAmerici, ikago, 1942. Lirika, izdanje pievo, Pitsburg, 1943. Sabrana dela, Knj. X Jedan Srbin diplomat na dvoru Petra Velikog i Katarine I Grof Sava Vladislavi Raguzinski, Pitsburg, 1943. Sabrana dela, Knj. VII-IX (Odabrane strane). Rukopise odabrali J. onovi i P. Bubreko. IzdanjeSrpske narodne odbrane u Americi, ikago, 1951. Sabrana dela, (uredili Mea Selimovi i ivorad Stojkovi), Svjetlost, Sarajevo, 1969. Sabrana dela, (uredili Mea Selimovi i ivorad Stojkovi. Pregledao i dopunio ivoradStojkovi), BIGZ, Svjetlost, Prosveta, Beograd-Sarajevo, 1989. 12. Nagrada "Jovan Dui" je nagrada za pjesnitvo, a dodjeljuje se svake godine u Trebinju. Kulturna manifestacija "Duieve veeri poezije", koja se odrava svake godine na Blagovijesti, dan kada je umro Jovan Dui, okuplja veliki broj kulturnih i naunih radnika, stvaralaca iz Republike Srpske, Srbije i Crne Gore i ostalih zemalja u okruenju.