Almanak i Fermerit Shqiptar

Click here to load reader

  • date post

    20-Oct-2015
  • Category

    Documents

  • view

    652
  • download

    3

Embed Size (px)

Transcript of Almanak i Fermerit Shqiptar

  • 2

    IDRIZ XHOMARA

    Almanak I Fermerit Shqiptar

    2012

  • 3

    IDRIZ XHOMARA

    Almanak I Fermerit Shqiptar

    2012

  • 4

    Dedikim Homazh pr shum koleg t mij q nuk jetojn m dhe un kam pasur rastin t njihem ose dhe t punoj me ta: Aleksandr Mare, Ahmet Rruci, Barbullej - Mat, Lefter Cfarku (Streblev), Shahin Hasani, Ostren i Madh, Elmaz Koltraka - Peshkopi, Ramadan Pallui, Rremull - Mat, Lutfi Bajrami Sarand, Islam Klosi - Mat, Rexhep Berisha Durrs, Llambi Tereziu Kavaj, Ibrahim Caka - Gur i Bardh, Mat, Halil Bushati, Komsi - Mat, Abaz Gorani - Kurjan, Fier, Maksim Lahia, Zall Dardh, Fatbardh Nuri - Berat, Maks Gjata -Universiteti i Kors etj, duke ju krkuar falje familjeve t atyre q nuk u kam prmendur emrin vetm pr arsye t mungess s informacionit. Shum dhe shum fshatarve pa shkoll por me nj universitet t pa konkurrueshm, kudo q kam punuar. Nuk i kam harruar por sht e pamundur ti rreshtoj n kt botim. U jam borxhli q nuk kam arritur ti memorizoj prvojat e tyre q mbartin dhe nj mesazh trashgimie t brezave paraardhs, mesazh q kuotohet me pik avarazhin m t lart n

    Bursn e Mendimit Tradicional, Agronomik, Burs e llojit t veant n se nj dit do t krijohet. Inkorporon prve aspektit tradicional t bujqsis dhe blegtoris, kulturn, etnosin, kulinarin, etj. etj. Dhe gjithmon ka n sfond aspektin patriotik, sipas t cilit disi n kundrshtim me Balzakun q thot: Kush ka tok ka dhe luft, n nj kndvshtrim tjetr, do t thonim: Kush ka tok sht atdhetar, q do t thot nuk mund t jet kozmopolit. Who is eating, is part of agriculture Cilido q e on bukn tek goja, nuk mund ta prjashtoj veten nga bujqsia Proverb amerikan Pas de Nutriture sans Agriculture Nuk mund t flitet pr ushqim pa bujqsi Proverb francez Mos trashgo tok nga babai, por merre me qira nga djali Proverb afrikan Nga Honore de Balzak, Romani Fshatart, Les paysans

  • 5

    ... fshatari sht i madhrishm me jetn e tij hallemadhe. Kush ka tok, ka luft. Puna e rnd, kur e rraskapit trupin, ja heq mendimit forcn pr t pastruar shpirtin FALENDERIM Formulimi i ksaj pjese t librit, q prgjithsisht shoqron t gjith botimet, pr mua sht shum i vshtir. Rezultat i nj qmtimi, si thot Shuteriqi, rezultat i njohjes me shum breza, rezultat i bashkpunimit me shum specialist t fushave t ndryshme dhe jasht universit t bujqsis, jo pa frik, mendova t qullos kt libr. Por, gjithnj kur mendoj se t tjer sidomos brezi i ri, do ta zhvilloj m tej, mendoj se nuk kam arsye t kem frik, dhe prse t kem. Falnderim t veant pr patriarkun e bujqsis shqiptare, Prof. Ahmet Osja, Falnderim pr Dr. Prof. Resmi Osmani pr opinionin dhe sugjerimet e tij pr prgatitjen e ktij botimi. Falenderim per Dr, Prof. Hazir Pollozhani, uNiversiteti i Tetoves, Magjister Rexhep Shoshi, Universiteti i Prishtines, Doktori i Shkencave Sali Tershalla, njeheresh dhe Kryetar i Komunes te Arrasit, Diber, mikut tim nga Funari, Mexhit Bajrami, per vleresimet qe ato kane bere Falnderim pr Dr. Prof. Zef Gjeta pr gatishmrin pr t kontribuar, pr predispozicionin e tij pr mbshtetjen e ktij libri. Falnderim pr shum koleg dhe ish koleg t Dikasterit t Ministris s Bujqsis, pr sugjerimet, komentet dhe pr asistencn n prgatitjen kompjuterike t materialit. Falenderim per redaktorin e ketij botimi, Festim Shytaj, duke nenvizuar durimin dhe papertueshmerine e tij.

  • 6

    N prfundim : Libri ka emrin e nj autori, por autort e ktij libri jan t shumt. Kam mendimin se do lexues do ta konsideroj veten edhe autor t ktij libri, q shpresojm t jet dhe periodik. A u t o r i

  • 7

    PARATHNIE

    Brezat n vazhdimsi do ti jen mirnjohs autorit

    Filozofi Wundit, n librin e tij mbi psikologjin e kombeve thot: se brezat e qytetrimit t sotm, pavarsisht zhvillimeve, n bazn e ekonomis s tyre do t jen bujqsia, blegtoria, zejtaria dhe turizmi.

    N kushtet e sotme, nuk na mundsohet nj zhvillim i fardoshm, por krkohet q t jemi t sakt, t qart dhe t suksesshm. Por, q t jesh i suksesshm duhet t jesh i mir-informuar, i mir - organizuar dhe i mir-financuar.

    Nisma q autori ka ndrmarr, pr t nxjerr n drit Almanakun e fermerit shqiptar, sht nj risi, nj iniciativ mjaft kuptimplote dhe q vjen n dorn e lexuesit, bash n kohn e duhur.

    M 1 Tetor t vitit 1921, n Vlor, doli numri i par i revists Bagti e bujqsi. Roli i ksaj reviste pr rreth 88 vjet (pavarsisht nga modifikimet dhe prshtatjet q iu bn n titull), sht i pakrahasueshm, pasi mijra specialist t fushs s bujqsis patn mundsin t botojn gjith far ata menduan q i vlente zhvillimit t bujqsis shqiptare.

    Vendi yn, edhe n t ardhmen do t vazhdoj t mbetet vetm nj vend bujqsor. Pr kt arsye, nevojitet nj vmendje gjithnj e m e madhe ndaj ktij sektori, i cili kontribuon e do t vazhdoj t kontribuoj si n prmirsimin e jets dhe t diets s banorve t ktij vendi, ashtu edhe n sigurimin e t ardhurave.

    Njohja e tradits mijra vjeare, bashk me gjith ato q ofron prditsimi do t jen nj pasuri jo vetm pr bujqsin, por dhe pr fusha t tjera t jets n vendin ton.

    Vullneti, aftsia profesionale dhe sinqeriteti, jan disa prej tipareve q spikasin dukshm tek ideatori dhe realizuesi i ksaj iniciative me vlera t veanta: zotit Idriz XHOMARA.

  • 8

    Almanaku mundson bashkpunimin me cilindo q dshiron t ofroj n mnyr t shkruar pasurin e tradits dhe arritjet e sotme t shkencs dhe t praktiks prodhuese n fushn e zhvillimit t bujqsis dhe jo vetm, pr t guxuar nj perspektiv q na duhet dhe ia kemi nevojn m tepr se kurr.

    Thn prmbledhtas, ky Almanak, prbn nj arritje madhore pr autorin dhe pr bujqsin shqiptare.

    Prof. Ahmet OSJA

    Shkodr, 22 Janar 2012

  • 9

    DISA RRJESHTA NGA AUTORI N vend t hyrjes, nj adresim pr t gjith, fshatart, katundart, tashm t konvertuar n fermer Do ta filloja me nj thnie t marre nga Gazeta Prestigjioze, The Guardian, shkruar nga analisti George Monbiot: Fshatart jan t nmur si nga regjimi komunist, po ashtu dhe nga ai Kapitalist... N hyrje t ktij libri, u jam referuar shum thnieve t Balzakut, nga Romani i tij FSHATART pjes e Komedis Njerzore. Po aty del qart dhe prgjigja e tij pr thnien apo pr aludimin e Karl Marksit, pr idiotizmin e jets fshatare. Dhe prgjigja ndaj tij sht shum e qart dhe e prer: Ehu, ne fshatart jemi aq hajvan , sa m n fund arrijm t kuptojm dhe kafsht. M qart nuk ka se si thuhet! Libri nuk sht as m shum dhe as m pak s nj kartolin pr katundarin, fshatarin, fermerin, pse jo dhe qytetarin, sheherliun e kasabas, si pr at q sht thjesht konsumator, por dhe pr at q ndonse n nj siprfaqe t kufizuar n oborrin e shtpis apo n ballkon, me vazot e luleve, erzave, disa perime, arrin t diktoj hallet e prodhuesit n rrethina t qytetit, por dhe m larg. Nj obligim i imi pr profesionin dhe origjinn time, pr tju prgjigjur fisnikris s fshatarit, duke i mbetur gjithnj borxhli. Duke shpresuar n vazhdimsin e ktij botimi, vit pas viti, dua t them se ka qen ngacmimi nga revista prestigjioze, FARMERS ALMANAC , numri i par daton n vitin 1818. Me kt rast do t prcjell shkurtimisht disa mesazhe nga nj botues i ksaj reviste, Lucas Mcfadden;

  • 10

    Tashm vihet re, dhe pr t ciln nuk ka asnj diskutim, nj koh me nj dinamik marramendse, d.m.th. q ndryshon shum shpejt dhe n mnyr t paparashikueshme. Por jan dhe shum gjra q nuk ndryshojn dhe shum ose nuk i nnshtrohen ksaj logjike. Dhe ky Almanak sht nj shembull. Kjo sht nj ide n saj t prpjekjeve pr t sjell kt informacion nga e shkuara n t sotmen dhe pr t gjith brezat. Kjo sidomos me temat q lidhen me Nnn Natyr dhe efektin e saj tek ne, me synimin q ta bjm jetn m t leht. Nuk sht nj surpriz q lexuesit e Almanakut nuk jan vetm fermert, por dhe qytetart, kuptohet at n periferit urbane q jan shum m tepr t interesuar. Nuk duhen thjeshtzuar prpjekjet tona n qllimin q t mos humbas djersa dhe mundi i fermerit, por dimensioni i ushqimit shpirtror sht shum m tepr se sa plotsimi i nevojave fizike. Cituar nga Almanak for farmers & city folk, 1994 Ndrsa nga Almanaku i vitit 2010, kemi shkputur nj aforizm: Everything old is new again, fardo q sht e vjetr, sht prap e re.

  • 11

    Duke qen nj tentative e par, vazhdimsia nuk mund t kuptohet pa sugjerimet e t gjith lexuesve, t kategorive t ndryshme, pavarsisht nga mosha, origjina, profesioni dhe vendbanimi. N kopertinn e fundit t ktij libri, sht nj tablo i piktorit shum t njohur, Kel Kodhelit. Ka nj kod deshifrimi shum m t vshtir se sa i Leonardo da Vinit: Mos e nam, mallko, kaun e hullis! Prej ktej ka dal dhe beja, betimi: M vraft buka e kaut, M von u konsiderua be rren; M vraft buka e traktorit Botimet periodike t viteve pasardhse, me autor t tjer, do t sjellin prurje t reja pr t mos prmendur fjaln diversitet. Duke kaprcyer kufijt, shtetror, politik, meridiant dhe paralelet, duke shkuar pas n shekuj, do t multiplifikohet ky term ose m mir t themi ky titull q do t jet m shum se tredimensional duke nnkuptuar, dimensionin e katrt, kohn. Idriz Xhomara, Rruga Thanas Zyko, Nr. 6, Tiran Tel. 0672300460, 360 954

  • 12

    A DUHET t ankohemi q kemi kaq shum male ?

    Naimi: O malet e Shqipris dhe ju o lisat e gjat.. Anton Zako Cajupi: Fush, fush dhe fush prap, fush e pasosur dhe shum vap........... T dy kta, n at koh, n kurbet. Nga Skocia e largt ju kundrvihet Robert Burns: (1759-1796, 37 vje)1

    My Heart's In the Highlands

    Zemra ime rreh n malsi Ky i fundit ju prgjigjet nga Skocia, ndrkoh q kishte drguar Lordin, Charls Harold pr ti takuar, por pr arsye t angazhimeve t shumta dhe t axhends s ngjeshur, nuk arriti ti kontaktonte, ndoshta ktu ndikoj dhe mungesa e dshirs s Ali Pashs, q lidhet me konfliktet q kishte pr zotrimet n Prmet, pr industrializimin e ujit t Trebeshins, dhe me ajupin, pr faktin se kush do t ishte me i madhi n Madrni e kullotave t ajupit. Kshtu q fatkeqsisht Bajroni nuk mund t