No. 1, Rudi Supek [Pogledi, časopis za teordiju društvenih i prirodnih nauka, 1954]

Click here to load reader

  • date post

    13-Dec-2015
  • Category

    Documents

  • view

    65
  • download

    1

Embed Size (px)

description

"Pogledi" [No. 1, 1954]Rudi Supek časopis za teordiju društvenih i prirodnih nauka

Transcript of No. 1, Rudi Supek [Pogledi, časopis za teordiju društvenih i prirodnih nauka, 1954]

  • V O G C E . D 1 5 4 A S O P I S Z A T E O R I J U D R U T V E N I H I P R I R O D N I H N A U K A

    Izdaje:

    D rutvo na sta vn ika sveuilita , v iso k ih kola i suradn ika naunih ustanova

    U reu je red ak cijsk i kolegij:S lavko B orojevi, A leksa n d er F laker, Ivo Frange, Grga G am ulin,

    Jura M edari, L?o Randi, Predrag V ranicki

    S e k re ta r red ak cije i odgovorni u redn ik :R udi S u p ek

    Sira redakcija:

    Bai M laden, d irig en t H rv. N ar. K azalitaB erus N iko, p ro feso r Vie Pedagoke koleB rand t M iroslav, a s is ten t Filozofskog fak u lte taFilipovi V ladim ir, p rofesor Filozofskog fak u lte taFrankovi D ragutin , p redava Filozofskog fak u lte taGospodneti Jugoslav, a s is ten t Filozofskog fak u lte taGrdeni D rago, docent P rirodoslovno-m aiem atskog fak u lte taIb le r V ladim ir, p red av a P rav n o g fak u lte taKangrga M ilan, a s is ten t Filozofskog fak u lte taK urepa uro, p rofesor P rirodoslovno-m atem atskog fak u lte taL ang R ikard , docent P ravnog fak u lte taPeri Berislav, a s is ten t P rav n o g fak u lte taP m te r T om islav, p ro feso r M edicinskog fak u lte taPrelog M ilan, p redava Filozofskog fak u lte taSabolovi Duan, p red av a Ekonom skog fak u lte taS u tli Van ja, a s is ten t Filozofskog fak u lte taS id a k Jaroslav, p ro feso r Filozofskog fak u lte taS ka v i Josip, rek to r A kadem ije za kazalinu um je tn o st kreb Zdenko , p rofesor Filozofskog fak u lte taS kreb N ikola , a s is ten t M edicinskog fak u lte taT kali M arijan, p rofesor Filozofskog fak u lte taVojnovi Zdenko , d irek to r M uzeja za um je tn o st i o b rtZ aninovi Vice, p red av a Filozofskog fak u lte ta

    etvrtgodin ja p re tp la ta : 200 Dinara, po lugodin ja p re tp la ta : 400 Dinara, godin ja p re tp la ta : 800 Dinara Cijena pojedinom bro ju 90 D inara asopis izlazi m je seno (osim u sep tem b ru i oktobru) asopis izlazi n a 7 tam p an ih a ra k a

    U rednitvo i ad m in istrac ija : Zagreb, B rae K av u rla b ro j 17 (D rutvo n a stav n ik a sveuilita i v isokih kola i su rad n ik a n aun ih ustanova), telefon b ro j 38-289. Tek. ra. kod G rad. tedionice, Zagreb: b r. 401-305/1 G rad. tedionica, Z agreb K-121

    Tisak Grafiki zavod H rvatske, Zagreb

  • POGLEDI 54 JANUAR BROJ 1

    NA G R A D N I NATJEAJ NAJBOLJIH RADOVAIZ PODRUJA TEORIJE PRIRODNIH I DRUTVENIH NAUKA

    Redakcija Pogleda raspisuje nagradni natjeaj kraih rasprava o nekim aktuelnim pitanjim a iz oblasti drutvenih i prirodnih nauka. Cilj je ovoga natjeaja potaknuti sve one, koji se bave teoretskom problematikom, da iznesu svoje miljenje u kraem i dostupnijem obliku. Odabrali smo prilian broj tema, njih petnaest, da bi time osigurali raznolikost sadraja i veu mogunost uestvovanja pojedincima sa strunom spremom iz raznih naunih podruja. Meutim, nastojali smo ove teme odabrati tako da o njima mogu pisati i oni koji nisu specijaliste za neko pitanje. Barem vei dio tih tema pristupaan je irem krugu.

    Sadraji tih tema su slijedei:1) Koji su nai najvaniji kulturno-drutveni zadaci u sadanjoj fazi

    razvilka; na kojim teoretskim f organizacionim osnovama poivaju?2) Koje ekonomske, socijalne i politike protivurjenosti nalazimo i na

    lazit emo u poetnim fazama ostvarivanja komune; u kojem pravcu ih je potrebno rjeavati?

    3) Koje su osnovne postavke socijalistikog humanizma; na koji se nain ostvaruje; kakav je njegov odnos prema socijalistikom samoupravljanju; da li postoje specifini oblici ekonomskog, politikog i kulturnog samoupravljanja u socijalizmu, i kako se ove oblasti meusobno uvjetuju?

    4) Kako moemo tum aiti sovjetski revizionizam u svijetlu Marksove teorije otuenja (alienacije)?

    5) Razvitak line odgovornosti i drutvenih sankcija kroz historiju; smisao i uloga line odgovornosti i drutvenih sankcija u socijalizmu?

    6) Predmet filozofije i dijalektiki materijalizam; odnos filozofije i ideologije; odnos filozofije i nauke.

    7) Da li drutvena svijest suvrem enog ovjeka zaostaje za naunom svijeu; moe li dananja tehnika u rukama nedrutvenih sila zakoiti daljnji drutveni napredak; to je dovelo do takvog stanja i kako se ono moe prevladati?

    8) Kako stoji sa pitanjem determinizma u prirodnim naukama; koja je uloga sluajnosti ili neodreenosti i nunosti ili uzronosti u prirodonaunoj spoznaji, te kakav je njihov odnos prema dijalektikom materijalizmu?

    9) Kako je razvitak prirodnih nauka utjecao na modernu filozofiju i njene pojedine grane (dijalektiku, logiku, metodologiju, gnoseologiju), u kom pravcu je obogatio filozofsku misao (graansku i marksistiku) i koje probleme je postavio pred dijalektiki materijalizam?

    1

  • Nagradni natjeaj na jbo ljih radova

    10) Koji se argumenti navode kod naih autora za obaranje teorije socijalistikog realizma u umjetnosti; kako shvaate ulogu realizma u naoj stvarnosti, kakav je njegov odnos prema romantizmu, a kakav prema natura- lizmu; da li realizam ju socijalizmu iskljuuje druge umjetnike pravce i izraze ili ne?

    11) Da li postoji nauna estetika ili ne; kakav je odnos estetike prema teoriji pojedlinih umjetnikih oblasti; kakav je njen znaaj za umjetniko stvaranje i umjetniku kritiku?

    12) Odnos socijalizma prema kulturnoj batini, a posebno prema graanskoj kulturi; u emu se na stav razlikuje ili bi se trebao razlikovati od stava sovjetskih teoretiara u tom pitanju?

    13) Kakav su utjecaj izvrile dravno-kapitalistike, a kakav socijalistike tendencije na graansku ekonomsku nauku, u kojim tokama se te tendencije sukobljuju ili podudaraju?

    14) Uloga iracionalizma u suvremenoj buroaskoj filozofiji i estetici; fe- nomenoloka metoda i iracionalizam; drutvena osnova tog iracionalizma.

    15) Koja je uloga omladine u naem suvremenom drutvenom razvitku; koji su najvaniji problemi oblikovanja njene drutvene i individualne svijesti; da li se njeni ideali razlikuju od opedrutvenih ideala?

    Nagrade: P o s la n i r a d o v i b i t e o c ije n je n i od s tru n o g ir ia , u k o ji u laze la n o v i re d a k c ije P og leda sa jo n e k im s tru n ja c im a za p o je d in e p ro b lem e sa S v e u ili ta ili s li n ih u s ta n o v a . S a s ta v t ih ir i ja b i t e n a k n a d n o o b ja v lje n . N a jb o lj i ra d o v i b i t e n a g ra e n i ov ak o :

    1. nagrada u iznosu od 50.000 dinara,2. nagrada u iznosu od 30.000 dinara,3. nagrada u iznosu od 20.000 dinara.P re d v i e n o je i n e k o lik o utjenih nagrada u v is in i od 5 do 10.000 d in a ra .

    S v i n a g ra e n i r a d o v i b i t e o b ja v lje n i u P og led im a i h o n o r ira n i k ao re d o v n i p rilo z i. O b ja v lje n i b i t e ta k o e r i sv i on i rad o v i, k o ji po sv o jo j k v a li te t i d o la z e u o b z ir po o c jen i sa m e re d a k c ije .

    Uvjeti natjecanja. O b ra d a je d n e te m e n e sm ije u p r in c ip u izn o s iti m a n je ili v ie od 1 do 3 ta m p a rs k a a rk a . N a tje a j se z a k lju u je 1. jula ovegodine, to zn ai d a t ra je e s t m jeseci. P re p u ta se a u to ru d a li e la n a k p o s la t ian o n im n o ili o tv o ren o . R e d a k c ija e se ru k o v o d it i u sv ak o m s lu a ju je d in o o b je k tiv n im o c je n jiv a n je m k v a li te te p r im lje n ih rad o v a .

    K o d o c jen e r a d n je u z im a t e se u o b z ir s lijed e i m o m e n ti: e ru d ic ija a u to ra , o r ig in a ln o s t t r e t i r a n ja izv je sn o g p ro b le m a , k r it i k i o d n o s p re m a s tv a r n osti, s ti l m i lje n ja , s t i l p isa n ja . O d s tu p a n je od p o s ta v lje n e tem e n e e se ocije n it i n e g a tiv n o je d in o ta d a , b u d e li to a u to r in io o b z iro m n a a k tu e ln o s t n e k e sv o je p o s ta v k e .

    R a z u m ije se sam o po seb i, d a o b ra d u b ilo k o je od p o s la n ih te m a s m a t ra m o je d n a k o v a n o m i d a n e em o d a v a ti p r io r i te t je d n im a isp re d d ru g ih kod n jih o v a o c je n jiv a n ja .

    R e z u lta t i n a t je a ja i m i lje n je ir i ja b i t e o b ja v lje n i u b r o ju P o g led a n a k o n izv re n o g o c je n jiv a n ja .

    R e d a k c ija a p e lira n a sve sv o je itao ce i s u ra d n ik e C.a a k tiv n o u e s tv u ju u to m n a tje a ju , iji je c ilj r a z v i ja n je n a e te o re ts k e m isli i r a z m je n e g le d i ta u b i tn im p i ta n j im a n a eg d ru tv e n o g i k u l tu rn o g ivota!

    2Redakcija Pogleda

  • D IS K U S IJA O LO G ICI I D IJA L E K T IC I

    B o g d a n e i :

    KONKRETNO DIJALEKTIKO UENJE 0 ODNOSIMA SUPROTNOSTI*

    F o rm aln a logika p o sm a tra odnose sam ih po jm ova odvojeno od p red m eta m i ljen ja , od m a te ri ja ln e o b jek tiv n e s tv a rn o s ti. H egelova teo rija n ije e le m e n ta m o - logika i m etafiz ika , ona je d ija lek tik a , ali, k ao a p s tra k tn o d ija lek tik a , sp ek u la tiv n a , i ona je idea listika . N asu p ro t ovim id ea listik im sh v a ta n jim a k o n k retn o d ija lek tik a teo rija jed in a je m ate rija lis ti k a . N jen u osnovu ini d ija lek tik o m a te r ija lis tik o s h v a ta n je m i ljen ja kao su b jek tiv n o -m isao n ih odraza ob jek tiv n ih p red m eta sv eu k u p n e p riro d n e , d ru tv e n e i p sih ike s tv a rn o s ti. Svi su pojm ovi su b jek ti vno-m isao n i od raz i o b jek tiv n ih p red m eta . P re m a tom e i po jm ovi odnosa m ora ju b iti su b jek tiv n o -m isao n i o d raz i odnosa sam ih p red m eta , n jih o v ih odredaba , procesa, s ta n ja i odnosa.

    Sa g led ita d ija lek tik o g i isto riskog m a te rija lizm a n i ideol