I. DÜNYA SAVAŞI YILLARINDA İZMİR’DE EĞLENCE...

Click here to load reader

  • date post

    22-Feb-2020
  • Category

    Documents

  • view

    1
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of I. DÜNYA SAVAŞI YILLARINDA İZMİR’DE EĞLENCE...

  • T.C

    DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ

    ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ ENSTİTÜSÜ

    YÜKSEK LİSANS TEZİ

    I. DÜNYA SAVAŞI YILLARINDA İZMİR’DE EĞLENCE

    KÜLTÜRÜ VE TOPLUMSAL YAŞAMA ETKİLERİ

    Fatma BULUT

    Danışman

    Yrd. Doç. Dr. Türkan BAŞYİĞİT

    İZMİR- 2010

  • Yemin Metni

    Yüksek Lisans tezi olarak sunduğum “I. Dünya Savaşı Yıllarında İzmir’de

    Eğlence Kültürü ve Toplumsal Yaşama Etkileri” adlı çalışmanın, tarafımdan,

    bilimsel ahlak ve geleneklere aykırı düşecek bir yardıma başvurmaksızın yazıldığını

    ve yararlandığım eserlerin bibliyografyada gösterilenlerden oluştuğunu, bunlara atıf

    yapılarak yararlanılmış olduğunu belirtir ve bunu onurumla doğrularım.

    Tarih

    16 / 09/ 2010

    Adı Soyadı

    Fatma Bulut

    İmza

    I

  • TUTANAK

    Dokuz Eylül Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü’nün

    ......./....../2010 tarih ve ...................................... sayılı toplantısında oluşturulan jüri,

    Lisansüstü Eğitim Yönetmeliği’nin .......... maddesine göre Atatürk İlkeleri ve

    İnkılap

    Tarihi Anabilim Dalı Yüksek Lisan öğrencisi Fatma Bulut’un I.Dünya Savaşı

    Yıllarında İzmir’de Eğlence Kültürü ve Toplumsal Yaşama Etkileri konulu tezini

    incelemiş ve adayın ......./......./2010 tarihinde, saat ..........da jüri önünde tez

    savunması alınmıştır.

    Adayın kişisel çalışmaya dayanan tezini savunmasından sonra ......... dakikalık

    süre içerisinde gerek tez konusu, gerekse tezin dayanağı olan anabilim dallarından

    jüri üyelerince sorulara verdiği cevaplar değerlendirilerek tezin

    .............................................. olduğuna oy .......................................... ile karar

    verildi.

    BAŞKAN

    ÜYE ÜYE

    II

  • ÖNSÖZ

    Savaş yıllarında eğlence ilk etapta insanın aklına gelmeyen bir durumdur.

    “Savaş yıllarında eğlence olur mu?” sorusuna genelde verilecek cevap “olmayacağı”

    yönündedir. Ancak tarihsel süreç incelendiğinde savaş yıllarında da insanların

    eğlence hayatlarının devam ettiği görülmektedir. Eğlence insanlık tarihi kadar eski

    olup insanın var olduğu andan itibaren süregelmiştir.

    Bu tez konumu belirlemede çıkış noktam, I. Dünya Savaşı’na ilişkin hemen

    hemen her alanda çalışmaların yapılması, ancak savaş yıllarında insanların gündelik

    hayatlarına ve eğlencelerine ilişkin incelemelerin yeterli olmamasıdır. Aslında bu

    durum çalışmam süresince yaşadığım zorlukları doğurmuştu. Çünkü Osmanlı’nın

    savaş öncesi ve sonrası eğlence hayatına ilişkin pek çok kaynağa rastlamak

    mümkünken, savaş yıllarında eğlenceye ilişkin kaynak bulmak oldukça zordu.

    Ayrıca çalışmış olduğum dönem Osmanlıca belgelerin incelenmesini gerektiriyordu.

    Pek çok kişinin almak istemediği Osmanlıcanın kullanıldığı dönemden tezimi

    almam beni zorlasa da sonuç Osmanlıcada yol kat etmemi sağladığı için mutluluk

    vericiydi.

    İzmir’de eğlence hayatını I.Dünya Savaşı yılları arasında sınırlamamın nedeni,

    savaşın getirdiği buhranın toplumun gündelik yaşantısını nasıl etkilediğini net olarak

    ortaya koyabilmekti. Dünya savaşı sadece kan, acı, ıstırap değil aynı zamanda farklı

    eğlence anlayışlarının da doğmasına neden olan önemli bir olaydı.

    İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin ortaya koyduğu pek çok yapıt bu çalışmamda

    bana büyük destek sağladı. İncelemiş olduğum yapıtlarda büyük bir titizlikle, adeta

    deyim yerindeyse, iğne ile kuyu kazarcasına savaş yıllarında eğlence kültürüne

    ilişkin bilgileri bulmaya çalıştım. Daha çok dönemin anılarından, gazete

    arşivlerinden ipuçlarını takip ederek, kimi zaman yaptığım röportajlarla o dönemin

    eğlence kültürünü satırlara yansıtmaya çalıştım. Aslında bu çalışmamda her ne kadar

    zorluklar yaşamış olsam da savaş yıllarında eğlenceyi yazmak, her anı merak

    duygusuyla kaplanmış bir süreçten oluşması nedeniyle çok keyifliydi.

    Atatürk ilkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitütü Müdürümüz Sayın Doç. Dr.

    Kemal Arı’ya değerli yardımlarından dolayı teşekkür ederim.

    III

  • Yüksek Lisans eğitimim ve tezimin hazırlanması sırasında, danışmanlığı

    boyunca, bana göstermiş olduğu ilgi, iyi niyet ve desteklerinden dolayı değerli

    Hocam Yrd. Doç. Dr. Türkan Başyiğit’e Teşekkürü bir borç biliyorum. Ayrıca,

    tezimin hazırlanmasında değerli bilgilerini paylaşan ve bu konuda yardımlarını

    esirgemeyen değerli Hocam Yrd.Doç.Dr. Ahmet Mehmetefendioğlu’na, Lisans

    eğitimim süresince aynı sıraları paylaştığım çok değerli arkadaşım, Araştırma

    görevlisi Cihan Özgün’e, yardımlarından dolayı çok teşekkür ederim. Şenocak

    Yayınevi sahibi olan Sayın Bülent Şenocak’a da Kütüphanesinden çalışmama ilişkin

    kaynaklardan yararlanmamı sağladığı için ve bu konuda değerli vaktini harcadığı

    için çok teşekkür ederim. Ayrıca Henri Benazus’a, İzmir’in sosyal yaşantısına

    yönelik değerli fotoğraf koleksiyonunu benimle paylaştığı için teşekkür ederim.

    Tabii ki her zaman yanımda olan ve benim bugünlere gelmemde büyük katkıları

    olan aileme bana karşı gösterdikleri sabır, vermiş oldukları sonsuz sevgi ve bitmeyen

    destekleri için sonsuz teşekkür ederim. Bu nedenle bu çalışmamı izninizle sevgili

    aileme ithaf ediyorum.

    Fatma Bulut İzmir 2010.

    IV

  • İÇİNDEKİLER

    YEMİN METNİ……………….……………….……………….………………..I

    TUTANAK………………….………………………………….………………..II

    ÖNSÖZ………………………………….………………………………………III

    İÇİNDEKİLER……………….……………………………….………………...V

    ÖZET………………………………………….…………………………………X

    ABSTRACT…………………………………………………………………….XI

    KISALTMALAR………………………………………………………………XII

    GİRİŞ………………………………………………….………………………….1

    I. BÖLÜM

    1.İZMİR’DE SOSYO EKONOMİK YAŞAM……………….... 4

    1.1.İzmir Adının Anlamı………………………………………… 4

    1.2.Osmanlı İmparatorluğu İçinde İzmir Sancağı………………………… 5

    1.3.İzmir’de Nüfus Ve Yerleşme…………………………………………. 7

    1.4.İzmir’de Yaşayan Toplulukların Özellikleri…………………………… 20

    1.4.1.Türkler……………………………………………………………… 21

    1.4.2. Rumlar……………………………………………………………… 22

    1.4.3.Ermeniler……………………………………………………………. 24

    V

  • 1.4.4.Yahudiler(Museviler)……………………………………….. 25

    1.4.5. Levantenler………………………………………………… 26

    1.4.6. Zenciler…………………………………………………….. 30

    1.5.İzmir’de Ekonomik Yaşam………………………………………. 30

    II. BÖLÜM

    1. OSMANLI’DA EĞLENCE KÜLTÜRÜ………………………. 41

    1.1. Klasik Dönemde Eğlence…………………………………….. 41

    1.2. Tanzimat Dönemi Osmanlı’da Değişen Eğlence Kültürü……………… 44

    1.3.Tanzimat Dönemi İzmir’de Eğlence ………………................. 46

    1.3.1.Dini Bayramlar……………………………………………… 57

    1.3.1.1.Türkler……………………………………………………… 57

    1.3.1.1.1.Ramazan Eğlenceleri……………………………... 57

    1.3.1.2.Rumlar…………………………………………………….. 59

    1.3.1.2.1.Paskalya Yortusu…………………………………. 59

    1.3.1.2.2. Vaftiz…………………………………………….. 63

    1.3.1.2.3.Hıdrellez………………………………………… 63

    1.3.1.3.Yahudiler…………………………………………………… 64

    1.3.1.4.Ze