I. DÜNYA SAVA ŞI’NDA ANADOLU’DAK İNG İLİZ ES İRLER ... T.C. SAKARYA ÜN...

Click here to load reader

  • date post

    05-Oct-2020
  • Category

    Documents

  • view

    0
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of I. DÜNYA SAVA ŞI’NDA ANADOLU’DAK İNG İLİZ ES İRLER ... T.C. SAKARYA ÜN...

  • T.C. SAKARYA ÜN İVERSİTESİ

    SOSYAL BİLİMLER ENST İTÜSÜ

    I. DÜNYA SAVA ŞI’NDA ANADOLU’DAK İ İNGİL İZ ESİRLERİ VE ESİR KAMPLARI

    DOKTORA TEZ İ

    Mahmut AKKOR

    Enstitü Anabilim Dalı: Tarih

    Tez Danışmanı: Prof. Dr. Ebubekir SOFUOĞLU

    HAZ İRAN - 2013

  • BEYAN

    Bu tezin yazılmasında bilimsel ahlak kurallarına uyulduğunu, başkalarının eserlerinden

    yararlanılması durumunda bilimsel normlara uygu olarak atıfta bulunulduğunu,

    kullanılan verilerde herhangi bir tahrifat yapılmadığını, tezin herhangi bir kısmının bu

    üniversite veya başka bir üniversitedeki başka bir tez çalışması olarak sunulmadığını

    beyan ederim.

    Mahmut AKKOR 13.06.2013

  • ÖNSÖZ

    Bu çalışmanın hazırlanmasında yardımlarını esirgemeyen çalışmamı sahiplenerek titizlikle

    takip eden danışman hocam Prof. Dr. Ebubekir SOFUOĞLU’ya değerli katkı ve emekleri

    için içten teşekkürlerimi ve saygılarımı sunarım. Bütün süreç boyunca tez izleme jürimde

    bulunan sayın hocalarım Doç. Dr. İsmail HİRA ve Yrd. Doç. Dr. Turgut SUBAŞI, her

    anlamda yanımda olmuşlar, desteklerini ve katkılarını esirgememişlerdir. Tez savunmamda

    bulunan hocalarım Doç. Dr. Bayram AKÇA ve Doç. Dr. Lütfü ŞEYBAN’a ayrıca teşekkür

    ederim.

    Bu vesile ile tezin hazırlanmasından son okunmasına geçen süreçte yardımcı olan tüm

    hocalarıma, arkadaşlarıma ve özellikle de eşim Nesrin AKKOR’a teşekkür etmekten onur

    duyarım. Ayrıca haklarını hiçbir zaman ödeyemeyeceğim aileme de şükranlarımı sunarım.

    Mahmut AKKOR 13 Haziran 2013

  • i

    İÇİNDEKİLER

    KISALTMALAR……………………………………………………………..……... vii

    TABLO LİSTESİ…………………………………………….……….……………… ix

    ÖZET……………………………………………………….….………..…………...... x

    SUMMARY…………………………………………………..…………….………… xi

    GİRİŞ……………………………………………………………………………...........1

    BÖLÜM 1: OSMANLI-İNGİLİZ MÜNASEBETLERİ …………………………... 5

    1.1. I. Dünya Savaşı Öncesi Osmanlı-İngiliz Münasebetleri ………………………….. 5

    1.2. I. Dünya Savaşı Dönemi Osmanlı-İngiliz Münasebetleri ……………………….. 10

    1.2.1. Çanakkale Cephesi ………………………………………………………. 11

    1.2.2. Sina-Filistin-Suriye Cephesi ……………………………………………... 19

    1.2.3. Irak Cephesi ……………………………………………………………… 29

    1.2.4. Hicaz-Asir-Yemen Cephesi ……………………………………………… 40

    BÖLÜM 2: DÜNYA’DA VE OSMANLI DEVLETİNDE SAVAŞ ESİRİ

    KAVRAMI VE STATÜSÜ ………………………………………………………… 51

    2.1. Tarihi Süreçte Savaş Esiri Kavramı ve Esir Statüsü ……………………………. 51

    2.1.1. Savaş Esiri Kavramı ……………………………………………………... 51

    2.1.2. Savaş Esiri Kavramının Tarihi Gelişimi ve Esirlere Yaklaşım ………….. 51

    2.1.3. Uluslararası Alanda Savaş Esirlerinin Durumunu Düzeltmeye Yönelik

    Faaliyetler ………………………………………………………………... 54

    2.1.3.1. Cenevre Konferansı ve Sözleşmesi (1906) ……………………… 56

  • ii

    2.1.3.2. Lahey Konferansı ve Sözleşmesi (1907) ………………………... 57

    2.2. Osmanlı Devleti’nin I. Dünya Savaşı Dönemi’nde Sınırları İçerisinde Bulunan

    Savaş Esirlerine Yönelik Çalışmaları …………………………………………... 58

    BÖLÜM 3: ANADOLU’DA BULUNAN İNGİLİZ ESİRLERİNİN DURUMU.. 62

    3.1. İngiliz Esirlerinin Sayısı ………………………………………………………… 62

    3.2. İngiliz Esirlerinin Kamplara Taşınması …………………………………………. 65

    3.3. İngiliz Esirlerinin Kamplara Yerleştirilmesi ……………………………………. 70

    3.4. İngiliz Esirlerine Yapılan Muamele ……………………………………………... 73

    3.5. İngiliz Esirlerinin Haberleşme Şartları …………………………………………. 78

    3.5.1. Para ………………………………………………………………………. 81

    3.5.2. Mektup …………………………………………………………………… 86

    3.5.3. Koli ………………………………………………………………………. 89

    3.5.4. Kitap ve Gazete ………………………………………………………….. 92

    3.6. İngiliz Esirlerinin İnanç ve İbadet İmkânları ……………………………………. 92

    3.7. İngiliz Esirlerinin Çalıştırılması ………………………………………………… 95

    3.7.1. Demiryolu Yapımında Çalıştırılan İngiliz Esirleri ……………………..... 98

    3.7.2. Tarım ve Ziraat Alanında Çalıştırılan Esirler …………………………... 102

    3.7.3. Diğer İş Kolları …………………………………………………………. 103

    3.8. İngiliz Esirlerinin Durumlarını İyileştirmeye Çalışan Devletler ve Teşkilatlar .. 104

    3.8.1. Esirlerin Kendi Durumlarını İyileştirme Talepleri ……………………... 107

    3.8.2. Osmanlı Hilal-i Ahmer Cemiyeti ………………………………………. 109

    3.8.3. Uluslararası Kızılhaç Teşkilatı …………………………………………. 110

  • iii

    3.8.4. Yabancı Dernek ve Teşkilatlar …………………………………………. 117

    3.8.5. Yabancı Devletler ve Kurumlar ………………………………………… 119

    3.8.6. Bireysel Çalışmalar …………………………………………………….. 123

    3.9. İngiliz Esirlerin Sağlık Koşulları ………………………………………………. 124

    3.10. Esirler Arasında Vefat ve Defin İşlemleri ……………………………………. 132

    BÖLÜM 4: İNGİLİZ ESİRLERİ’NİN BULUNDUĞU KAMPLAR …………... 135

    4.1. İngiliz Esirleri’nin Bulunduğu Anadolu Kampları …………………………….. 135

    4.1.1. Adapazarı ………………………………………………………………. 135

    4.1.2. Afyonkarahisar …………………………………………………………. 137

    4.1.3. Ankara ………………………………………………………………….. 146

    4.1.4. Belemedik ……………………………………………………………… 150

    4.1.5. Bor ……………………………………………………………………… 152

    4.1.6. Bursa …………………………………………………………………… 153

    4.1.7. Çankırı ………………………………………………………………….. 158

    4.1.8. Çorum …………………………………………………………………... 161

    4.1.9. Darıca Çimento Fabrikası ……………………………………………… 162

    4.1.10. Derince ………………………………………………………………... 165

    4.1.11. Durak ………………………………………………………………….. 166

    4.1.12. Eskihisar ………………………………………………………………. 167

    4.1.13. Eskişehir ………………………………………………………………. 168

    4.1.14. Gediz ………………………………………………………………….. 172

  • iv

    4.1.15. Gümüşsuyu Askeri Hastanesi ………………………………………… 175

    4.1.16. Hacıkırı ………………………………………………………………... 176

    4.1.17. Harbiye Askeri Hastanesi ……………………………………………... 177

    4.1.18. Harbiye Nezareti Hapishanesi ………………………………………… 177

    4.1.19. Haydarpaşa Askeri Hastanesi …………………………………………. 178

    4.1.20. Haydarpaşa Çalışma Kampı …………………………………………... 179

    4.1.21. İslahiye ………………………………………………………………... 180

    4.1.22. İzmit …………………………………………………………………... 181

    4.1.23. Kastamonu ……………………………………………………………. 183

    4.1.24. Kırşehir ………………………………………………………………... 187

    4.1.25. Konya …………………………………………………………………. 189

    4.1.26. Kuşçular ………………………………………………………………. 193

    4.1.27. Kütahya ………