publikacją w wersji elektronicznej

Click here to load reader

  • date post

    11-Jan-2017
  • Category

    Documents

  • view

    215
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of publikacją w wersji elektronicznej

  • Pragniemy serdecznie podzikowa Paniom iPanom, bywalcom dzkich Domw Dziennego Pobytu:

    Jzefowi Burdelak, Genowefie Chaakiewicz, Halinie Drochli-skiej, Zenonowi Dudzie, Barbarze Dworakowskiej, Jerzemu Godek, Alicji Gola, Tadeuszowi Grzelakowi, Krystynie Grzeszczyk, Stanisa-wie Grzybowskiej, Irenie Jastrzbskiej, Gertrudzie Kacprzak, Wa-dysawie Kubiak, Krystynie Laskowskiej, Henrykowi Laskowskie-mu, Kazimierze Lipiskiej, Janinie Ludwisiak, Boenie Markiewicz, Marii Mielko, Kazimierze Olasik, Jerzemu Pacholczykowi, Alicji Perkowskiej, Wadysawowi Respondek, Annie Rudnickiej, Jano-wi Rudnickiemu, Kazimierze Szymaskiej, Wandzie Waleszczyk, Jerzemu Wrblewskiemu

    atake kierowniczkom Domw, Paniom

    Annie Fronckiej iKrystynie Poradeckiej

    za nieocenion pomoc wrealizacji projektu. Za to, e zechcielicie Pastwo podzieli si znami swoim czasem oraz wspomnieniami

    Orodek Dziaa Ekologicznych rda

    Redakcja: Marlena NowaczykOpracowanie opisw gier izabaw: Dorota Zasina, Marlena NowaczykKonsultacje: Magorzata widerek, Karolina BaranowskaKorekta: Ewa KamiskaZdjcia: Marlena Nowaczyk, Konrad Jakubiakoprcz: str. 15 pupismyname (flickr.com/photos/pup/363152181)

    str. 17 cheerytomato (flickr.com/photos/23881436@N05/3670168084)Projekt okadki, skad: Piotr widerek, Kooperatywa.org

    Wydawca:Orodek Dziaa Ekologicznych rda90-602 d, ul. Zielona 27tel. 42 632 03 11, 42 632 81 18, fax 42 291 14 50office@zrodla.orgwww.zrodla.org

    ISBN: 978-83-932700-6-4

    Wydanie pierwszed 2011

    Wydrukowano na papierze zmakulatury.

    Ten utwr jest dostpny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Uycie niekomercyjne-Bez utworw zalenych 2.5 Polska (http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/2.5/pl/). Treci zawarte wksice wolno kopiowa irozpowszechnia wcelach niekomercyjnych pod warunkiem podania ich rda iautorstwa.

    Internetowa wersja publikacji: zabawy.zrodla.org

  • Wstp

    Orodek Dziaa Ekologicznych rda od 18 lat zajmuje si szeroko rozumian eduka-cj ekologiczn, przyrodnicz, globaln iobywatelsk. Nasz misj jest stae zwikszanie stopnia wiadomoci ekologicznej spoeczestwa poprzez aktywn edukacj, realizo-wan gwnie poprzez warsztaty dla modziey, szkolenia, wyjazdy terenowe, projekty informacyjne.

    Jako orodek promujcy edukacj i kultur ekologiczn, pragniemy stworzy dzieciom imodziey ciekaw alternatyw spdzania wolnego czasu na onie natury, zdala od komputera czy ekranu telewizyjnego. Wanie dlatego w tym roku rozpoczlimy reali-zacj projektu Wychodz zcienia podwrkowe wspomnienia. Ma on na celu propa-gowanie tradycyjnej kultury regionu dzkiego poprzez upowszechnianie dawnych gier izabaw podwrkowych, piosenek iwyliczanek zwizanych zodzi iokolicami.

    Chcc szerzy ide przywracania blasku tradycyjnym grom i zabawom podwrkowym, oddajemy wPastwa rce ksik zawierajc opisy dwunastu tradycyjnych gier izabaw podwrkowych naszego regionu. Opisy te wzbogacone s ilustracjami, wyliczankami su-cymi do rozpoczcia zabawy lub ustalenia kolejnoci gry wrd uczestnikw, podwr-kowymi wspomnieniami dorosych mieszkacw wojewdztwa dzkiego oraz fraszkami lokalnego twrcy.

    Mamy nadziej, e ksika stanie si poyteczn pomoc zarwno dla dorosych, jak imo-dych pierwszym pozwoli odwiey wspomnienia iwyzwoli modziecz energi, dru-gim pobudzi wyobrani ibdzie skutecznym lekarstwem na nud. Oby te staa si wier-nym towarzyszem radosnych chwil spdzonych wsplnie wgronie przyjaci czy rodziny. Okazuje si bowiem, e nie potrzeba stosu elektronicznych gadetw wystarczy towa-rzysz gry ikawaek przestrzeni, adobra, pena pozytywnych emocji zabawa gwarantowa-na. Inie obowizuj tu adne granice wiekowe. Jedyn granic wyznaczaj nasze chci.

    Tak wic bawmy si mali, wiksi oraz najwiksi iniech wychodz zcienia podwr-kowe wspomnienia!

    Wicej informacji mona znale na stronie internetowej projektu: zabawy.zrodla.org.

  • Anioek, fioek, ra, bez,konwalia, balia, wcieky pies.

    Ene due rabe, bocian pokn abaaba Chiczyka, co ztego wynika?

    Ene due rike fake,torba borba sme smake.Eus deus kosmateus,imorele baks.

    Wpada bomba do piwnicy,napisaa na tablicy:SOS czarny pies, tam go nie ma, atu jest.

    Palec pod budk, bo za minutk zamykam budk.Budka zamknita, nie ma klienta, klient wWarszawie siedzi na awie.

    Chodzi lisek koo drogi, nie ma rki ani nogi. Trzeba lisa poaowa, chleba zmasem podarowa.

    Entliczek-pentliczek, czerwony stoliczek, na kogo wypadnie, na tego bc!

    Jeden, dwa, jeden, dwa,pewna pani miaa psa.Trzy icztery, trzy icztery,pies ten dziwne mia maniery.Pi isze, pi isze,pies ten koci nie chcia je.Siedem, osiem, siedem, osiem,wci olody tylko prosi.Dziewi, dziesi, dziewi, dziesi,kto te lody mu przyniesie?Moe ja, moe Ty?Licz od nowa: raz, dwa, trzy!

    Paka, zapaka, dwa kije,kto si nie schowa, ten kryje!

    Ene due rabe, pokn bocian ab,aba Tadeusza, wbrzuchu jej si rusza.

    Triumf, triumf, misia, bela.Misia, Kasia, konfacela. Misia a, misia be, Misia, Kasia, konface.

    Siedzi baba na cmentarzu,trzyma nogi wkaamarzu.Przyszed duch, bab buch,baba fik, aduch znik.

    Siedzi anio koo krzakaigapi si na limaka.Raz, dwa, trzy kryjesz ty!

    Na wysokiej grzeroso drzewo due.Nazywao ono siaplipaplibliteblau.Kto tego nie wymwi, ten nie bdzie gra.

    Siedzi zajczek na grochowej miedzy, my si kaniamy aon sobie siedzi. Ty zajczku dobrze wiesz,iwybierzesz kogo chcesz.

    Szy pchy koo wody,pcha pch pcha do wody,ata pcha pakaa,e j tamta pcha wepchaa.

    Pan Sobieski mia trzy pieski: ty, czerwony, niebieski!

    Ekite pekite, cukite me.Abel fabel, domina ra.Echo pecho, kostka gra!

    Wyliczanki,cuda, wianki

    izodpustuobwarzanki.

    Witold Smtkiewicz

    Onse madonse aflore,omade omade omadeo deo riki tiki,sprzedajemy naleniki,naleniki s gorce,ikosztuj trzy tysice, raz, dwa, trzy!

  • KLAsY CHOpEK

    Czas: zaleny od liczby uczestnikw

    Wymagania terenu:chodnik, asfalt lub paska ziemia

    Wiek i liczba uczestnikw: co najmniej dwch uczestnikw (ale mona te si wiczy wskokach indywidualnie) od okoo 7. roku ycia

    Niezbdne akcesoria:patyk do rysowania na ziemi lub kreda/kamie do rysowania na chodniku, szkieko lub kamyk znalezione wpobliu miejsca gry

    Reguy gry:Uczestnicy rysuj ksztat klas chopka. Ustalaj wdrodze wyliczanek kolejno udziau wgrze.

    Gra polega na umiejtnym przejciu przez osiem pl chopka tj. przez wszystkie osiem klas dawnej szkoy podstawowej, wrzucaniu szkieka wkolejne pola chopka, na zgrab-nym podskakiwaniu iutrzymaniu si przez duszy czas na jednej nodze.

    Kade dziecko prowadzi gr na wasny rachunek.

    Uczestnik wrzuca szkieko w pierwsz klas, staje na jednej nodze, wskakuje w pole, podnosi szkieko, przeskakuje reszt pl iwyskakuje na zewntrz chopka. Wten sposb stara si zaliczy wszystkie osiem pl. Wramiona wskakuje si obun, zarwno wdro-dze do celu, jak iwdrodze powrotnej. Do gowy wskakuje si obun, wykonuje obrt wpowietrzu iskacze zpowrotem. Jeli gracz skusi, kolejk rozpoczyna nastpna osoba. Nastpnej kolejki nie zaczynamy od pierwszej klasy, ale od tej, na ktrej skusilimy.

    Skucha to wrzucenie szkieka wnieodpowiednie pole lub na ktrkolwiek zlinii chopka, to nieutrzymanie si na jednej nodze lub naskoczenie na linie oddzielajce poszczeglne pola.

    Wygrywa uczestnik, ktry pierwszy ukoczy szko (8 klas).

    Uwagi, komentarze:Gr wklasy mona dowolnie urozmaica np. ukadajc kwadraty zcyframi wksztat ko-perty, muszli limaka lub stosujc rne utrudnienia jak np. kadzenie kamyka na udzie zgitej podczas podskokw nogi. Itak dalej, itak dalej...

    Mamy xxi wiekAjednak mi al,

    e stopniowo wychodzi zmodydawnych podwrek czar

    igince zawody.Zreszt nie tylko zawody,

    rwnie dawne zabawy.No c, takie czasy,

    nie biega si ju za kkieminie grywa wklasy...

    Witold Smtkiewicz

  • ZIEMNIAK

    Czas: zaleny od iloci ipomysowoci uczestnikw bywaj gracze dcy do urozmaicania gry stosujc przerne sztuczki zpik

    Wymagania terenu:paski teren

    Wiek iliczba uczestnikw: od okoo 9. roku ycia, od czterech graczy

    Niezbdne akcesoria:pika

    Reguy gry:Wszyscy uczestnicy staj wkrgu iodbijaj jeden do drugiego pik obiema domi (jak wsiatkwce) tak, by jak najduej utrzyma j wlocie. Osoba, ktra nie odbije skierowanej do niego piki (np. pika jedynie otrze si o do) lub ktra ostatnia dotykaa pik, za-nim spada ona na ziemi, wchodzi do rodka tworzonego przez graczy koa iprzykuca. Osoby stojce na zewntrz kontynuuj odbijanie. Teraz jednak, kiedy ju kto jest wrod-ku, mog zacz zbija, tzn. zamiast odbi pik do kogo zkrgu, mog ci, celujc wosob bdc wrodku. Jeli trafi, wwczas osoba bdca wrodku otrzymuje literk

    Z. Itak za kadym udanym ciciem, awic kiedy pika choby j munie, otrzymuje ona kolejne litery I, E, M, N, I, A, K. Jeli uzbiera wszystkie litery, zostaje mia-nowana ZIEMNIAKIEM iodpada zgry.

    Do rodka wchodzi si te za nieumiejtne cinanie (pika nawet nie dotknie osoby wrod-ku). Zauwamy wic, e liczba osb bdcych wrodku inaraonych na otrzymanie ety-kiety ZIEMNIAKA wzrasta. Kada ztych osb zbiera litery ziemniaka na wasne konto.

    Tej niechlubnej etykiety mona jednak unikn. Osoba wrodku moe wybawi si, czyli wrci do krgu graczy, ale tylko wjednym przypadku jeli przechwyci pik. As na to dwa sposoby. Pierwszy polega na zapaniu piki bdcej wlocie. Wtym celu musi wstawa zkuckw, kiedy osoby zzewntrznego krgu odbijaj wzajemnie do siebie. Nie moe jed-nak wsta na dugo podskakuje zkuckw tylko po to, by przechwyci pik wlocie. Jeli si nie uda, kuca zpowrotem idalej wyczekuje dogodnego momentu, by po raz kolejny wybi si ku grze.

    Drugi sposb na wybawienie si, to zapanie piki, ktr kto zzewntrznego koa wnas celowa. Wwczas nastpuje wymiana osoba, ktra wnas celowaa, wchodzi do rodka, amy wybawiamy siebie oraz pozostae osoby bdce znami wrodku. Kiedy wybawia-

    sERsO

    Czas: Dopki nie rozbol ramiona :-)

    Wymagania terenu:paska powierzchnia

    Wiek iliczba uc