OTURUM 4 3 BOYUTLU UYGULAMALAR

Click here to load reader

download OTURUM 4 3 BOYUTLU UYGULAMALAR

of 41

  • date post

    03-Feb-2017
  • Category

    Documents

  • view

    231
  • download

    6

Embed Size (px)

Transcript of OTURUM 4 3 BOYUTLU UYGULAMALAR

  • TMMOB Harita ve Kadastro Mhendisleri Odas Ankara ubesi I. CBS Gnleri Sempozyumu 2008

    19 21 Kasm 2008, Ankara

    231HARTA VE KADASTRO MHENDSLER ODASI SEMPOZYUM KTABI

    OTURUM 4 3 BOYUTLU UYGULAMALAR

    Oturum Bakan: Yrd. Do.Dr. Hakan Akn

    Citysurf Yazlm le 3 Boyutlu Kentler Yoltay (Piri Reis Ltd.), E. Uaner (Etimesut Bel.) G. Dagez ( Piri Reis ltd.)

    orum Belediyesi Katlmc 3D Kent Bilgi Sistemi N. Burhan (orum Bel.)

    Kurumsal GIS zm- NETGIS Server 3D T. E. Topta (Netcad)

    3D CITY VAQS: Boyutlu ehir Modelleri Oluturma, Grntleme ve Sorgu-lama Sistemi S. Doan(OM) , R. Doan(Samsun Valilii) , O. Altan (T)

    Hcre Tabanl Heyelan Duyarllk Haritalarnn Oluturulmas A.Erener, G. Sarp, HSB.Duzgun (ODT)

  • TMMOB Harita ve Kadastro Mhendisleri Odas Ankara ubesi I. CBS Gnleri Sempozyumu 2008

    19 21 Kasm 2008, Ankara

    232 HARTA VE KADASTRO MHENDSLER ODASI

    ANKARA UBES

  • TMMOB Harita ve Kadastro Mhendisleri Odas Ankara ubesi I. CBS Gnleri Sempozyumu 2008

    19 21 Kasm 2008, Ankara

    233HARTA VE KADASTRO MHENDSLER ODASI SEMPOZYUM KTABI

    CITYSURF YAZILIMI LE 3 BOYUTLU KENTLER A. Yoltay1, E. Uaner2, G. Dagez3

    1Piri Reis Ltd. ti., Projeler Koordinatr, Ankara adil.yoltay@citysurf.com.tr 2Etimesgut Belediyesi, Bilgi lem Mdr, Ankara erkan@etimesgut.bel.tr

    3Piri Reis Ltd. ti., Teknoloji Danman, Ankara gokhan.daggez@citysurf.com.tr

    ZET

    Bu almada 3 Boyutlu Corafi Bilgi Sistemi (CBS) grntleyicisi olan CitySurf ile ehirlerin CBS projeleri oluturul-duktan sonra grntleme aamas anlatlmaktadr.

    Programda, kadastro planlar, uydu fotoraflar, arazi modelleri binalar, yollar, nemli merkezler gibi veri setleri girdi olarak tanmlanabilmektedir. Nesnelerin tanmlar verildiinde program otomatik olarak bina modellerini ve dier btn verileri 3- boyutlu hale getirmekte, istenen detaylar eklenebilmekte ve elde edilen veriler 3-boyutlu ortamda internet araclyla grntlenebilmektedir.

    Mevcut birok proje ierisinden, Etimesgut Belediyesi bnyesindeki CBS verilerinin CitySurf yazlm ile internet ortamna sunulmas rnek proje olarak irdelenmitir.

    Google Earth ve Virtual Earthn alternatifi olan CitySurf ile snrsz byklkteki veri, dk bant geniliinde bile kesin-tisiz olarak sunularak tm Trkiyenin 3 boyutlu corafi bilgi sistemi oluturabilir.

    Anahtar Szckler: Google Earth, CitySurf, boyutlu corafi bilgi sistemi, uydu fotoraflar, bina modeli.

    1. GR

    Yaadmz bilgi anda, bilgi teknolojisi ok deiik alanlarnda insanla hizmet vermektedir. (Yomralolu, 1999) Corafi bilgi sistemleri birok belediyede, kurumda mevcutta kurulmu olup hepsinde de 2 boyutlu olarak sistem ilemektedir. 3-boyutlu Corafi bilgi sistemi teknolojisi olarak grntleme ve her hususun detaylaryla incelenmesi son 2 yl ierisinde artan inceleme konulardan biri olmutur. Bu alanda r-nein Google firmas, Google Earth isimli yazlmyla uydu fotoraflarn ehir planlarndan elde edilen 3 boyutlu grntlerle birletirerek grsel bir corafi bilgi sistemini gerekletirmitir. Bu alanda Trkiyede ise CitySurf bir ilki gerekletirmitir (Tortop, 2006).

    Google Earthde u anda mevcut olan 3-boyutlu ehirler daha ok ABDnde bulunan birka ehirden olumak-tadr. Arazi modeli iin benzer bir alma NASA World Wind ile yine Amerikada yaplmtr. Byk ve karmak sistemlerin modellenmesi bilgisayar grafii asndan nemli bir problemdir. Gelien bilgisayar sistemleri ve grntleme algoritmalar sanal ortam modellerine ihtiyac artrmaktadr. Gnmzde bilgisayar sistemleri ve ortalama standart olan 1024 kb hzndaki internet balants byk boyutlu modellerin grn-tlenmesine olanak vermektedir. Grntleme sistemleri uu simlasyonlar ve ehir planlamadan bilgisayar

  • TMMOB Harita ve Kadastro Mhendisleri Odas Ankara ubesi I. CBS Gnleri Sempozyumu 2008

    19 21 Kasm 2008, Ankara

    234 HARTA VE KADASTRO MHENDSLER ODASI

    ANKARA UBES

    oyunlarna ve uzaktan alglama yntemleriyle tarmsal almalara, deprem sonras analize kadar birok alanda kullanlmaktadr.

    Bu sistemlerde kullanlmak zere, mevcut ehirlerin birebir modellerini oluturarak 3 boyutlu corafi bilgi sistemini kurmak zaman ve para gibi maliyetler asndan ok masrafl olacaktr. Bu almann esas amac, mevcut corafi bilgi sistemlerinde yer alan 2 boyutlu verileri, 3-boyutlu ortama gereki olarak tamak ve elde edilen 3-boyutlu veriyi gerek zamanl olarak internet zerinde grntlemektir.

    CitySurf ile projelerin 3 boyutlu olarak grntlenmesinde kurumlarn, belediyelerin mevcut verilerinden yararlanlmakta ve bu verilerle 3 boyutlu olarak grntlenmesi oluturulmaktadr. Elde edilen veriler grn-tleme algoritmasna transfer edilmek suretiyle gerek zamanl grntleme yaplabilmektedir.

    2. Benzer Yntemlerle Yaplan almalar

    Mevcut corafi bilgi sistemi projelerinde ehir modellerinin oluturulmasnda baar salayan bir yaklam fotogrametri ve resim ileme ile bina ve sokaklarn modellerinin oluturulmasdr. Bir baka yaklam ise lazer tarayclar yardmyla uzaktan alglama teknolojilerinin kullanlmasn baz alr. Bu yaklamlar olduka baar-l ve gvenilir corafi bilgi sistemi modelleri salamasna karn,

    1. Otomatik olarak retim yapmadklarndan,

    2. nternet tabanl olmadklarndan,

    3. Analiz ve sorgulama yeteneklerine sahip olmamalar sebebiyle

    ounlukla pratik deillerdir

    3. Model retim Sistemi

    3 boyutlu corafi bilgi sistemi grntleyicisi olan CitySurf yazlm

    ESRI firmasnn shape (shp) ve

    MAPINFO firmasnn TAB formatn kullanmaktadr.

    SHP ve TAB format olduka basit, standart ve genel olarak kabul grdnden belediye ve kurumlar tarafn-dan eldeki veriler dnldnde en temel formatlar olarak kabul edilebilir. Sistem kt olarak bina modelle-rini SHP ve TAB formatnda oluturmaktadr. Binalar ayr ayr sisteme ilenerek deil veritabanndaki kolon-lardan kat ykseklii bilgisi sayesinde btn binalar CitySurf ile otomatik olarak ykseltilir. Bina tabanlarnn ve ykseklik bilgilerinin kullanlmasyla elde edilen bina modelleri hem istenen detayda bilgi vermekte, hem de grntlenen modelin mimari yapsn gereki bir ekilde yanstmaktadr. Sunulan bu teknikle, istenen mimari yapdaki binalarn ksa srede retilmesine olanak salamaktadr. Binalarn arazi zerinde nasl ger-eki bir ekilde 3.boyutta grntlendii ekil 1de verilmitir

  • TMMOB Harita ve Kadastro Mhendisleri Odas Ankara ubesi I. CBS Gnleri Sempozyumu 2008

    19 21 Kasm 2008, Ankara

    235HARTA VE KADASTRO MHENDSLER ODASI SEMPOZYUM KTABI

    ekil 1 : Etimesgut ilesinin 3 boyutlu binalar

    Binalar CitySurf projesinde sadece grsel olarak deil ayn zamanda ilikisel veri taban ynetim sistemlerinde depolanan grafik ve szel verilere de eriim imkn salar.

    Binalara kaplanacak fotogereki doku bilgisi de sisteme tek tek ilenerek deil kolon bilgisine gre otomatik olarak program tarafndan yaplmaktadr. Sahadan ekilen bina resimlerinin binalara kaplandktan sonraki grnts ekil 2de verilmitir. Fotogereki doku grntleri elde etmek iin sahadan ekilen fotoraflarn perspektif dzeltme ilemlerinin yaplmas gerekmektedir.

    ekil 2: stanbul Baheehir ilesindeki bina resimlerinin doku olarak kaplanm ekli

  • TMMOB Harita ve Kadastro Mhendisleri Odas Ankara ubesi I. CBS Gnleri Sempozyumu 2008

    19 21 Kasm 2008, Ankara

    236 HARTA VE KADASTRO MHENDSLER ODASI

    ANKARA UBES

    Sistemde kullanlan veriler;

    Vektr Veriler:

    1. Saysal temel arazi modeli: 1/1000 lik Halihazr haritalardan elde edilen arazi modeli ekil 3 de grld gibi Ikonos uydu grntsnde altlk olarak kullanlmtr.

    2. Uydu fotoraflar: Ikonos, Qickbird, Aster

    3. Binalar: Kent iinde yer alan tm yaplar

    4. Yollar: Tm karayolu ve ehir ii yollar

    5. nemli Merkezler: Okullar, eczaneler, kafeteryalar, sinemalar

    6. 3D kat modeller: Herhangi bir 3 boyutlu tasarm program araclyla retilen bina modelleri minimum vertexden oluacak ekilde sisteme entegre edilir. ekil 3de grlen bina modelleri 3D Max programyla yaplm ve CitySurfe entegre edilmitir.

    ekil 3: stanbul Baheehir ilesindeki bina resimlerinin doku olarak kaplanm ekli

    4. GRNTLEME SSTEM

    CitySurf grntleme sistemleri, etkili ve hzl bir gezinti yapmak, sistemdeki verileri hzl bir ekilde grn-tlemek ve sorgulamak iin, grntye aktif olarak katlm gstermeyen verilerin atlmasna iddetle ihtiya duymaktadr. Bak as dndakilerin atlmas ve arkada kalan blgelerin atlmas iin etkili algoritmalar mevcuttur. Ancak, kapatlan blgelerin atlmas algoritmalar hl ok maliyetlidir. zellikle, nesne uzayna bal kapatlan blgelerin atlmas algoritmalar, genellikle her bir gezinti noktas ve her bir bak as iin grntnn nceden hesaplanmasna ihtiya duymaktadr. Saklanmas gereken veri miktar ar oranda artt-ndan, gezinti yaplabilecek alann hcrelendirilmesi ve bylece nilemden geen kapatlan blgelerin atl-mas ileminin sonucu olan bilgi miktarnn azaltlmas byk nem tamaktadr. Kapatlan alanlarn atlma-sn tespit etmek iin n ileme ihtiya duyan algoritmalar her bir bak noktas iin byk miktarda veri depo-lamaya ihtiya duymaktadr. Grntleme esnasnda ise kullancya doru dnmemi nesne kesimleri de do-nanm tarafndan elenerek hzl bir grntleme salanmaktadr.

  • TMMOB Harita ve Kadastro Mhendisleri Odas Ankara ubesi I. CBS Gnleri Sempozyumu 2008

    19 21 Kasm 2008, Ankara

    237HARTA VE KADASTRO MHENDSLER ODASI SEMPOZYUM KTABI

    5. Sonu ve Gelecek almalar

    Bu almada belediyeler ve kurumlarn mevcut verileri kullanlarak internet tabanl 3 boyutlu corafi bilgi sistemi almas sunulmutur. Binalar, mevcut bir uydu fotoraf zerindeki izdmleri kullanlarak deil bina ekilleri itibariyle gerek planlarna uygun ekilde grntlenmektedir. Vektr veriler ksmnda sayd-mz yollar, mlkiyet verileri, nemli merkezler iinde ayn ey sz konusudur. Gelecekte CitySurf yazlm sayesinde internet zerinden btn Trkiyenin Corafi bilgi sistemi projesinin yaynlamas hedeflenmektedir.

    KAYNAKLAR

    T