De Fauna van de na van de Gelderse Poort elderse · PDF fileDe Fauna van de Gelderse Poort Een...

Click here to load reader

  • date post

    09-Nov-2018
  • Category

    Documents

  • view

    212
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of De Fauna van de na van de Gelderse Poort elderse · PDF fileDe Fauna van de Gelderse Poort Een...

  • De Fauna van de Gelderse Poort

    Een overzicht van de interessante ontwikkelingen in de periode 2004-2007

    na van de elderse Poort

    Een overzicht van de interessante ontwikkelingenin de periode 2004-2007

    Werkgroep Gelderse Poort

    FloraFloraFaunaFauna&

  • De Fauna van de Gelderse Poort Een overzicht van de interessante ontwikkelingen in de periode 2004-2007

    Pepijn CalleBart BeekersHay WijnhovenJoop Schaffers

    Met fi nancile ondersteuning van de Provincie Gelderland, Staatsbosbeheer & ARK

  • Colofon

    Uitgave van de Stichting Flora- en Faunawerkgroep Gelderse Poort.

    Met fi nancile ondersteuning van de Provincie Gelderland,

    Staatsbosbeheer en ARK

    De inhoud van dit rapport kwam mede tot stand door gegevens van: Floron, Provincie Gelderland,

    Staatsbosbeheer, Waarneming.nl, NABU, Nederlandse Vereniging voor Libellenstudie (NVL),

    EIS-Nederland, De Vlinderstichting en RAVON.

    Eindredactie: Peter van Beers, Johan Bekhuis, Gijs Kurstjens, Frank Willems

    Verspreidingskaarten: Bart Beekers en Pepijn Calle

    Fotos omslag: Margriet Louwen (Koninginnenpage), Arnoud Wessel (Rugstreeppad), Kim Huskens

    (Zuidelijke boomsprinkhaan), Peter Hoppenbrouwers (Vuurlibel), Paul van Hoof (Boomkrekel),

    Bart Beekers (Das), Peter Eekelder (Schijn-wolfsmelkwespvlinder), Hay Wijnhoven (Rotsspringers)

    Grafi sch ontwerp en opmaak: Nicolet Pennekamp

    Trefwoorden: fauna, zoogdieren, herpetofauna, libellen, dag- en nachtvlinders, sprinkhanen

    en krekels, hooiwagens, landpissebedden, rotsspringers, loopkevers, Gelderse Poort

    copyright 2008. Stichting Flora- en Faunawerkgroep Gelderse Poort

    Met duidelijke bronvermelding mag alles uit het rapport worden overgenomen

    Werkgroep Gelderse Poort

    FloraFloraFaunaFauna&

  • Inhoudsopgave

    1 Inleiding 5

    2 Fauna 62.1 Inleiding 62.2 Onderzoeksgebied 6 2.3 Bronnen 62.4 Inventarisatie op locatieniveau 62.5 Resultaten 6

    3 Zoogdieren 7 3.1 Overig veldonderzoek 73.2 Bever (Castor fi ber) 8 3.3 Das (Meles meles) 83.4 Otter (Lutra lutra) 93.5 Waterspitsmuis (Neomys fodiens) 9 3.6 Wild zwijn (Sus scrofa) 103.7 Wilde kat (Felis sylvestis) 103.8 Steenmarter (Martes foina) 113.9 Vleermuizen 11 3.10 Ree (Capreolus capreolus) 123.11 Edelhert (Cervus elaphus) 133.12 Damhert (Dama dama) 133.13 Wezel (Mustela nivalis) 133.14 Hermelijn (Mustela erminea) 14 3.15 Bunzing (Mustela putorius) 143.16 Konijn (Oryctolagus cuniculus ssp. cuniculus) 143.17 Conclusies zoogdieren 15

    4 Amfi bieen en reptielen 164.1 Hazelworm (Anguis fragilis) 16 4.2 Ringslang (Natrix natrix) 164.3 Schildpadden 164.4 Kamsalamander (Triturus cristatus) 164.5 Rugstreeppad (Bufo calamita) 174.6 Boomkikker (Hyla arborea) en Knofl ookpad (Pelobatus fuscus) 184.7 Conclusies amfi bien en reptielen 18

    5 Dagvlinders 195.1 Bruin Blauwtje (Plebeius agestis) 195.2 Koninginnenpage (Papilio machaon) 195.3 Gele luzernevlinder (Colias hyale) 20 5.4 Oranje luzernevlinder (Colias croceus) 205.5 Sleedoornpage (Thecla betulae) 205.6 Groot dikkopje (Ochlodes faunus) 225.7 Zwartsprietdikkopje (Thymelicus lineola) 225.8 Geelsprietdikkopje (Thymelicus sylvestris) 235.9 Argusvlinder (Lasiommata megera) 235.10 Oranje zandoogje (Pyronia tithonus) 24 5.11 Koevinkje (Aphantopus hyperantus) 245.12 Rouwmantel (Nympalis antiopa) 24 5.13 Resedawitje (Pontia daplidice) 255.14 Keizersmantel (Argynnis paphia) 255.15 Grote vos (Nymphalis polychloros) 255.16 Conclusies dagvlinders 25

    6 Nachtvlinders 266.1 Duinworteluil (Agrotis ripae) 266.2 Witvlekbosrankspanner (Melanthia procellata) 266.3 Wolfsmelkpijlstaart (Hyles euphorbiae) 26

  • de fauna van de gelderse poort4

    6.4 Wilgenwespvlinder (Synanthedon formicaeforme) 27 6.5 Schijn-wolfsmelkwespvlinder (Chamaesphecia empiformis) 276.6 Conclusies nachtvlinders 27

    7 Libellen 287.1 Tangpantserjuffer (Lestes dryas) 287.2 Zwervende pantserjuffer (Lestes barbarus) 287.3 Tengere pantserjuffer (Lestes virens) 287.4 Bruine winterjuffer (Sympecma fusca) 287.5 Kanaaljuffer (Erythromma lindenii) 297.6 Tengere grasjuffer (Ischnura pumilio) 307.7 Koraaljuffer (Ceriagrion tenellum) 317.8 Blauwe breedscheenjuffer (Platycnemis pennipes) 317.9 Zuidelijke glazenmaker (Aeshna affi nis) 317.10 Vroege glazenmaker (Aeshna isosceles) 317.11 Glassnijder (Brachytron pratense) 317.12 Zuidelijke keizerlibel (Anax parthenope) 327.13 Metaalglanslibel (Somatochlora metallica) 32 7.14 Bruine korenbout (Libellula fulva) 327.15 Vuurlibel (Crocothemis erythraea) 33 7.16 Zwervende heidelibel (Sympetrum fonscolombii) 34 7.17 Zuidelijke heidelibel (Sympetrum meridionale) 347.18 Bandheidelibel (Sympetrum pedemontanum) 347.19 Noordse witsnuitlibel (Leucorrhinia rubicunda) 35 7.20 Conclusies libellen 35

    8 Sprinkhanen en krekels 378.1 Moerassprinkhaan (Stethophyma grossum) 37 8.2 Zompsprinkhaan (Chortippus montanus) 378.3 Gouden sprinkhaan (Chrysochraon dispar) 378.4 Zuidelijke boomsprinkhaan (Myconema meridionale) 388.5 Boomkrekel (Oecanthus pellucens) 38 8.6 Kalkdoorntje (Tetrix tenuicornis) 398.7 Sikkelsprinkhaan (Phaneroptera falcata) 39 8.8 Conclusies sprinkhanen en krekels 39

    9 Landpissebedden 409.1 Zwartkoppissebed (Porcellio spinicornis) 409.2 Neusoprolpissebed (Armadillidium nasatum) 409.3 Bosoproller (Armadillidium opacum) 40

    10 Hooiwagens 4110.1 Platybunus pinetorum 4110.2 Astrobunus laevipes 4210.3 Nelima sempronii 42 10.4 Leiobunum spec 42 10.5 Trogulus tricarinatus en Trogulus nepaeformis 42

    11 Rotsspringers (Microcoryphia) 43

    12 Loopkevers 44

    13 Overige ongewervelden 4513.1 Grindwolfspin (Arctosa cinerea) 45 13.2 Kleine Glimworm (Lamprohiza splendidula) 45

    14 Literatuur 46

  • de fauna van de gelderse poort5

    1 inleidingOp 3 april 2007 is de stichting Flora- en Faunawerkgroep Gelderse Poort opgericht. Het bestuur

    bestaat op dit moment (februari 2008) uit Johan Bekhuis (voorzitter), Gijs Kurstjens (penning-

    meester), Frank Willems (secretaris), Stefan Sdmann (activiteitencordinator Duitse zijde)

    en Pepijn Calle (activiteitencordinator Nederlandse zijde). De stichting heeft als belangrijkste

    doelen het organiseren van excursies en lezingen (zowel in het Nederlandse als Duitse deel),

    het stimuleren van natuuronderzoek, het cordineren van fl ora- en faunainventarisaties en

    het verzamelen van fl ora- en faunawaarnemingen. In de loop van 2007 zijn er diverse excur-

    sies georganiseerd en stroomdalfl orainventarisaties gehouden, is een website gelanceerd

    (geldersepoort.net) en zijn de eerste studiegroepen opgezet (de Planten- en de Zoogdieren-

    studiegroep). Het opgebouwde databestand (vanaf 2003) is voor iedereen toegankelijk via

    het Gelderse Poort-invoerscherm van de website waarneming.nl. Iedereen kan hier waar-

    nemingen invoeren en direct terugzien op gebiedskaartjes. De waarnemingen worden boven-

    dien gecontroleerd door een team van deskundigen (van de website waarneming.nl) zogen-

    aamde admins. Sinds de vorige rapportages waarin de waarnemingen tot en met 2003 zijn

    beschreven (Peters et al., 2004; Kurstjens et al., 2004), zijn er veel veranderingen opgetreden

    in de fl ora en fauna van de Gelderse Poort. Uit tussentijdse inventarisaties bleek dat er zich

    nieuwe soorten in het onderzoeksgebied hebben gevestigd en dat bedreigde soorten zich

    soms hebben uitgebreid. Vanuit de Provincie Gelderland bleek er een behoefte te zijn aan

    een overzicht van de van de recente verspreiding van bijzondere fl ora en fauna van het totale

    Gelderse Poortgebied en zij verzocht de Flora- en Faunawerkgroep dit rapport samen te stellen.

    Dit was voor de Flora- en Faunawerkgroep de aanleiding om de krachten te bundelen en aan

    de hand van alle beschikbare recente fl ora- en faunagegevens een nieuwe rapportages op te

    stellen. Dit rapport besteedt aandacht aan de fauna. Er is met name aandacht geschonken

    aan bedreigde, beschermde en indicatieve soorten waarvan de verspreiding is veranderd ten

    opzichte van de vorige onderzoeksperiode (1990 tm 2003). De gegevens worden per soortgroep

    gepresenteerd, veelal met een korte beschrijving en soms met een verspreidingskaartje. Dit

    rapport heeft ten opzichte van de vorige rapportages een groter onderzoeksgebied, het bevat

    nu ook Meinerswijk en het Duitse deel van de Gelderse Poort. Diverse faunagroepen komen

    in de hoofdstukken aan het bod, er wordt vooral aandacht geschonken aan de groepen waar-

    naar we zelf onderzoek naar doen. De vogels en vissen zijn hier daarom buiten beschouwing

    gelaten.

  • de fauna van de gelderse poort6

    2 fauna2.1 Inleiding

    In de paragrafen komen de volgende groepen aan bod: zoogdieren, reptielen & amfi bien,

    dag- & nachtvlinders, libellen, sprinkhanen & krekels, landpissebedden, hooiwagens,

    rotsspringers, loopkevers en andere ongewervelden. Niet van alle soorten zijn verspreidings-

    kaarten afgebeeld, deze zijn wel te bekijken op de site:

    http://www.waarneming.nl/werkgroep/index.php?werkgroep=ffgelpoort&diergroep=10

    2.2 OnderzoeksgebiedHet onderzoeksgebied (fi guur 1)

    is wat groter dan in de vorige

    rapportage, er wordt nu ook

    aandacht besteed aan het Duitse

    gedeelte van de Gelderse Poort en

    Meinerswijk. De ligging van het

    onderzoeksgebied is hetzelfde als

    dat van de Broedvogelatlas van de

    Gelderse Poort (Faunawerkgroep

    Gelderse Poort, 2002).

    2.3 BronnenDe gegevens die ten grondslag liggen aan het hier gepresenteerde onderzoek zijn afkomstig

    uit de volgende bronnen:

    Losse waarnemingen van individuele inventariseerders, via de emailcirkel van de Flora-