01-1833 RhM-Platzierung 5 · PDF filelit Anal. p. r47, utrum aedilium nomina quadrent necne,...

Click here to load reader

  • date post

    08-Feb-2019
  • Category

    Documents

  • view

    219
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of 01-1833 RhM-Platzierung 5 · PDF filelit Anal. p. r47, utrum aedilium nomina quadrent necne,...

HO Didnscoliae

Didascaliae Plautinae.

Quod in Terentio nobis peropportune concessum est, ut quoanno vel potins quo mense sillgu~a dramata acta sint, certaratione definire et satis accuratam totius eius comici vitaeimaginem adumhrare possimus, co commoc1o in Plautinis fa-bulis non sine mageo bistoriae literarum detrimento privati 'sumus. Attamen nOll plane caremus rationibus chronologi-eis, quihus aliquot saltcln comoediarum tempora .enuclearipossunt; pIures fortasse et graviores e eodieis Ambrosianireliquiis luerabimur, quas iam sedecim annos neglectas ia-cere, dolent omnes; qui in restituendo Plauto operam suamposuerunt. Namque etiam Plautinis comoediis olim epigraphasadditas fuisse, didicimus ex codice iHo, nbi reperitur didascaliaefragmentum, de quo haec Maius Plaut. fra ined. p. 24.: "fa-bulae videtur praefixa Jiteris grandibus haec inseriptio: M.IVNIVS. M. FILENVS. B(IS) A(GVNT) M(El". Quae uncisinclusa sunt, Maii, ut videtur, supplementa neminem proba-turum esse puto. Diu rne exercuit haec inscriptio, quippequae plane diversa sit a Terentianis, ubi nomina aediliumseu consulum (tale enim esse M. Iunii nomen per se prohabileest) ~blativa easu proferuntur. Erat quum pro FILENVS eiectoM., quod praecedit, Silanus substituelldum esse puta~em, quiaM. Iunium Silanum anno urb. 534. cum C. Centenio Penulaa~dililate plebis functum esse v;debam, cf. Schubert de aediI.p,308. Sed haee nimia rnutatio est, habeoque DUlle aliam lenio-l'ern ct certissimam, ut opinor, medieinam: Legendum estenim: )\1. IVNIVS. l\1.FIL. PENUS. Pennorum nomen

P 1nn tin a e. Ul

eliam uua n ,seribitur: Dt'akenb(u'ch. ad Liv. IV , !AO~ 8. ;P facileMaii oeuIoseffugerepotuit.Eoplnsconiectul.aeilli.tribuo ~ quod probatam fuisse seio Niebuhrio V. S., qui infastis Capitolinis consulem aoni 585 M. Iunillnl lIE. F. M. N.Pf!UU/,ltm. appellari mihi osteudit, qnem nostri lunii filiumesse, nemo negabit. Pennus antem aedilis plebis erat eumTib. Clandio Asello, quibus aedilibus ludi plebei septies in-5tau1'ati. cf. Liv. XXIX, II. Ineidit hoc in annum 550eonsulesque M. Semp1'onium Tuditanum et l'.r. CorneliumCethegum, quo anno seeundum qllosdam mo1'luus est Naeviuspoeta. Sie igitur explenda epigraphe: (Tib. Claudius Asellus)M. hmius M. Fil. Penlls (aediies pie) bis. De reliquis me'incel'tum esse fateor; nam Maium non satis accurate in de-seribenda didasealia vel'satum esse ~ quisque videt ~ ut hal'io-lad putandus esset, qui de iis conieeturam filcere vellet. Satisautem grave est, nobis didascaliae Plautinae fragmentum ser-'Vatum esse in palimpsesto antiquissimo, quem olim nonnul-las eontinuisse existU:n:o. Inducit me. quidem in eam senten-tiam alia epigraphe ex eodem manuseripto petita, quam 1\I1a-ius pro Terentiana vemlitat. Audiamus ipsius verba p. 52:"in vetustissimo palimpsl'lsto, ex quo Plauti fi'agmenta supe-I'ius edidi, folium item reperi eum Adelphorum epigl'aphe.1d milli cerlo. indicio fnit, codicem extitisse TerentianumPlautino plane germanum praestaotia et aetate. Sed praeterillud folium cetem omnia iam pridem vixere. Nune quoniamet haec epigraphe non est eadem plane atque editae, eambie adiiee1'e visum este

Graeea AdeJphoi Menand1'uacta ludis plebeis

Cn. Balbio , C. Terentioaedilib. pI.I. Publilius PoUioMarci pOl' (Oppii)

tibiis Serranis totamC. Sulpicio. C. Aurelio consulibus."

U2 Didascaliae

In quo. id primum mirabar, quomodo acciderit, ot detoto Terentii codice unum tantum folium ad nos pCl'vcne-rit, idqlle Plautinis fabulis adiectum; mh'abar deinde PolIio-nis 110men, quod nusquam in didascaliis Terentianis ap-paret. Quae fjlHlm mecum agitarem, adii Niehuhrium V. S.petiiqlle ab co, ut scrupulos miM meos eximeret, qlli quaerat benevolentill et comitate, tota epigraphe mecum per-lustrata, Balbii nomen corrllptum esse statim animadvertit,Daebiumque in sedem suam reduxit. Nota est enim gensaebia et quae ad eam pertinuit ,ramilia TampbiIo1'U1u.Scribendum praeterea Marcipor Oppii; servos et hbertinoseiusmodi muuera obiisse notissimum est; ad Oppii supple:lihertus. Gemellum plane nomen est in fragmento Varr. apoNon. c. 6. D. J. Cum Qllintipor Clodianus tot comoedias sineulla jecerit Musa. Bed redeamus ad aediIes. Terentii aetaseos Don vidit, quos demoDstrare Osanni res fhisset, qui mu-tato C. Sulpicio ct C. Aurelio in Servo Sulpieium G/:!:lbam ctM. Aurelium Seaul'um, hane didascaliam ad a. u. 646 retu,.lit Anal. p. r47, utrum aedilium nomina quadrent necne,parum, ut videtur, euraus. Falli virum doetissimum etiamalio argumento evincitur. Pollio enim iam in Plauti Bac-chidibus II, 2 , 36 deridetur , ubi haee Chrysalus:

Non. herus, sed actol' miM eo1' odio sauciat~Etiam Epidieum, quam ego fabulam aeque ac me ipsmn

amo,

Nullarn acque invitus slJeeto. si agit Pllio.Sie optime emendavit Dothius; vulgo: Pellio. SymmacbusEpist. X, ::I. non idem ltonor in pl'onullciandis fabulis Pu-blio Pollioni, 1m Ambivio .fiat. Publilius, non Publiusnomimitur Pollio apud Maiut11; Publilii saepius occurrunt ininscriptionibus, etiam Publicii; ego eodici plus tribuo, qllamSymmacho, auctoritatis, Vides iam Plauti aetate Ol'uissePollioncm, neque adeo potuisse eum anno 646 fabulam agere;nc oe ipsius quidcm Terentii tCInpore superstes fllisse videtur.

Plautillae. H3

Forle quadaui invcni, quo totam litern dirimerern; significoautern locum Livii XXXI, $0. Plebei ludi ab aedUibus L.Tere1llio ll{assa!iota el Cn. Baebio Tamphila, quem praetoremdesignaverant, tel' toll instaurati. Fuere antern elus anl1i eon..sules P. 8ulpicius Galba, C. Aurelius. Liv. XXXI, 5. Mutatres tantummodo litCl'as et habes eosdem cousules, eosdemaediles in nostI'u epigraphe, quae ideo anno U. 554 re-ferenda est. Iam nemo ampIius eontendet, fabnlam hane esseposse Terel1tii, qUl nondum natus erat eo anno. At Te-l'enti (alloquol' eurn Valgii versu, quem Donatus in vitaservavit)

Tuae qllae vocantl1.r fabulae, cuiaene sunt? *)Magna oritur suspicio, Maiurl1 errasse, foliumque ilIu~ reveraad Flauti eotlieem pertinere, quem plurima eo tempore dra-mata edidisse inft'a videbimus. quiq!l ipslrl Epidicuma Pol-lione aetaln esse luenlenter testatur. Deceptus sine dubioMaius literarum vestigiis, l\lenandri Adelphos intlllit, quaehie loeum habel'e non potest. Nam Terenlii fabulam nonsiglli6cari, demonstratum est; ipsUln Menandri drama llldisplebeis. dari potuisse, aliis demonstrandum erit. Quaenaminter Plautinas rabnlas substituenda sit e Graeen Mellandli

expressa , me nescire fateor; id pro cel'to aflil'mare ausim ~Plauti eomoediam inteIligi atque sub Adelphoi alind nomenlatere , quod a sagaciodbus restitutUin iri srem.

Habemus igilur duas didascalias, quae ad Plautum spe-ctant, unam lacunosam, ita tarnen perspicuam Pseudoli, uttempus eius fabulae illine collig:ere possimus ; allel'am inte-griorem quidem, sed gravi mendo vitiatam, quod llotassesufficiat. Praeter eiusmodi autem epigraphas etiam in ipsis

*) Sie emendandl1m esse puto 1tersl1m, qui muhos 1am excr-euit; alloqnitlir Valgills Terentium fllrticll1c eum inslmlllat. Vulgohae, quae vocantur' fabulae,. cuiae mut, los. Sealiger ad Ensen.p. 'H. hae quae vor. Ja". Tereutii. Bolhills: Hae quall: VfJcauWrfabulae? cuiaene Sllllt? Tuae IDQllasyllabllID j. cr. Linge de hiat. in'Vers. P laut. p. '2.

IR. W6tlll. OOM. f. 'l'bil, I. 8.

1:14 Didascaliae

cOluoediis nonnulli loci invcniuntur, qui ad temporum con-ditionem satis upcl'te aUuduut, nohisque in chronologico fa..bularulll Ol'dine invenicnclo magnollsui esse possunt. Pi'imnsni fa Ho!' , (num Lambinus et Taubrriannus tontum obiter haD~rem tetigel'e) talibus recte usus est Fr. Ritterus, qui inEphemel'idibus scholastids (1850. H. col. 8;3 Bqg. 1831.H. col, 2.68 Bq.) de Pocnnli, Captivomm et Trinnmmiaetate egl'egie disputavit, omissis tamen . llollnuUis, quibuseius sententiam firmari aut panlulnm jmmntari opiIlOl:". 'Acprimo quidem de Poenulo sel'mo sit, in cuius aetate com-putanda me eandem coniecluram, ,in quam ille. incidit, aliavia assecutum esse gaudeo. Nam statim in initio prologiserulO est de Aehille Aristarchi, quam tragoediamab. Enl1iolatine versam esse COllsiat. Quum antem prologus ille Done GI'aeco tl'allslatuB, sed ab ip50 Plauto eOllfeetus sit, vixprobabile esse videtur, eum GI'aeei poetae mentionem iniecisse,euius non tam darum Domen erat, ut, antequam Enniuseius fabulam imitatus fuedt;t Romae eius poemata apud po-pnlum eognita fuisse putapda sinto Nemo enim contra meutetul'loco Rudel1tis I, I, V. 4, ubi Euripidem nominatum essevidemus; nam ille non in pI'oIogo, sed in ipsa fabula est, etex mea quidem opinione manifesto e Graeco exemplari de-sumtus. Sed pOlle versus illos a Plauto additos esse, illudmilli certe dabis , Euripidis quidem fabulas Romae pervulga-tas fnisse, at non item Aristarchinomcn et Achillem abAristareho scriptam. Multo verisimilius est, Plautum Enniitragoediain respieere, cuius fi'agmenta duo letiamnune habe-mus. Bothe Poet. Seen. lat. fi'agm. p. 30.

Sed quid hine ad definiendum Poenuli tempus redundat?Ennius Rudiis natus, demum a Catone quaestore Romam de-ductus est, ubi ab eo inde tempore habitavit. cf. Corno Nep.vit. Cat. c, I. Hieran, Chl'on. ad 01. 135. CatOnis autem quae-stura incidit in consulatulIl M. Cornelii Cetbegi et P. SemprolliiTuditani; cf. Cie.Brut. c. 15. Venit igilurEnDius Romam anno

Plautinae. 115

urhis 550, aetatis Buae tricesiQlo sexto, neo potuit ante teQlPusmud fabulam Romee docere; itaque eHam Achilles Aristarcbiadita est post annum 550, quae quum a Plauto in Poeoulon~minetur, Poenulum saltem aliquot auuis post Cetbegumct Tuditanum 'consules ponendam esse consequitur. Praeci..puum pondus 'hu~c argumento additur aHa 1'e, quam a na-mine .observatam esse demiror. Lege enim mibi, quae advocati nal'.J'allt in Poenulo III, 3, v. 50: nam kic latm in Spartafilit, ut quidem ipse lwbis dixit, apud regem Attalum. llzdenunc aufugit, quoniam capitur oppidum. C, Nimis lepidede latrOlle, de Sparta