Zgjidhja Paqesore e Mosmarrveshjeve Nderkombetare

download Zgjidhja Paqesore e Mosmarrveshjeve Nderkombetare

of 17

  • date post

    18-Oct-2015
  • Category

    Documents

  • view

    192
  • download

    3

Embed Size (px)

description

Zgjidhja Paqesore e Mosmarrveshjeve Nderkombetare

Transcript of Zgjidhja Paqesore e Mosmarrveshjeve Nderkombetare

  • 5/27/2018 Zgjidhja Paqesore e Mosmarrveshjeve Nderkombetare

    1

    Universiteti Mesdhetar Tirane

    FAKULTETI:Mardhenie Nderkombetare

    DEGA:Mardhenie Nderkombetare

    Programi:Cikel i Dyte Master I Shkences

    VitiAkademik:2013-2014

    LNDA:Negociatat, arbitrazhi dhe Gjykata Ndrkombtare

    DETYRKURSI

    Tema:ZgjidhjaPaqesoreeMosmarrveshjeveNderkombetare

    Punoi:Enio DokaPranoi:MA Q.QIRKO

  • 5/27/2018 Zgjidhja Paqesore e Mosmarrveshjeve Nderkombetare

    2

    Zgjidhja Paqesore e Mosmarrveshjeve Nderkombetare

    Permbajtja

    HYRJE ............................................................................................................................................................ 3

    I.Konflikti(Mosmarrveshja) ......................................................................................................................... 4

    1.1Tipologjiaemosmarrveshjeve............................................................................................................ 4

    II.KonventaPerZgjidhjenPaqesoreteMosmarrveshjeveNderkombetare.................................................................................. 5

    III.ZgjidhjaeMosmarrveshjes..................................................................................................................... 5

    3.1Negocimi............................................................................................................................................ 63.2Ndermjetesimi.................................................................................................................................... 6

    3.3Pajtimi.............................................................................................................................................. 83.4KomisioneteHetimit......................................................................................................................... 8

    3.5Arbitrazhi.......................................................................................................................................... 8

    IV.Konkluzion .......................................................................................................................................... 10

    VI.Referenca ............................................................................................................................................ 11

    2Punoi:Enio Doka

  • 5/27/2018 Zgjidhja Paqesore e Mosmarrveshjeve Nderkombetare

    3

    Zgjidhja Paqesore e Mosmarrveshjeve Nderkombetare

    HYRJE

    Paqjabotrorenukmundtmbrohetpaprpjekjekreativenproporcionme

    rreziqetqekrcnojnat.KontributiqnjEuropeorganizuardheaktive

    mundtsjellprqytetriminshtidomosdoshmprruajtjenemarrdhnieve

    paqsore...Europanukdotkrijohetmenjherosesipasnjplanitvetm.Ajo

    dotndrtohetmeantarritjevekonkretetcilatnradhtpardot

    krijojnnjsolidaritetdefacto...(RobertShuman)

    MenduamtanisnimmeketeparagraftethenengaShumanpasiqena

    duketIdrejtedhepararojeIgjitheaspekteveqe lidhenmepaqennebote.

    VetetketutrajtohetEuropasiUnion,porduhettheksuarseEuropa

    eshtenjecopezemardhenievenderkombetare,dherrjedhimishtcdo

    suksesIsajadabtohetnefamiljenemadhenderkombetare.

    QllimiIketijpunimishtqtsigurojnjstudimtprgjithshmt

    praktiksmidisShtetevetzgjidhjespaqsoretmosmarrveshjeve

    ndrkombtare.Studimireflektonshumllojshmritinstrumentevepr

    zgjidhjenpaqsore,dukeprfshirpajtiminmesnegociatavedhe

    komisionevete

    hetimit.

    Kujdesivecanteshttreguarprrndsinearbitrazhitndr-

    shtetrornlidhjemeprdoriminegjykatavendrkombtare,ttillasic

    janeGjykataNdrkombtareeDrejtsis.Komentimianalitikqedote

    bejmeprfshindiskutiminmbitipologjinemosmarrveshjevedhe

    meritatkryesoretarbitrazhitdheprocesinegjykimitnGjykatn

    Ndrkombtare.Paraprakishtdotenjihemimekonfliktin

    (mosmarrveshjen)dhemezgjidhjenetijsidytermakyceqedote

    udheheqinketepunim.

    3Punoi:Enio Doka

  • 5/27/2018 Zgjidhja Paqesore e Mosmarrveshjeve Nderkombetare

    4

    Zgjidhja Paqesore e Mosmarrveshjeve Nderkombetare

    Konflikti(Mosmarrveshja)ParaseteshqyrtojmemenyratezgjidhjessekonfliktitnemenyrepaqesoreneteDrejtenNderkombetare,duhettekuptojmesecfareshtekonfliktinderkombetarnevetvete.

    Konfliktimundteperkufizohetsinjendryshimneperfundimetearriturateparapelqyeratenjerrethaneperpjekjeshpermarrveshje.1

    Konfliktimesshtetevenukeshtenjerrethaneepazakonshme,perkundrazieshtemeseezakonshmedhesigurishtdoekzistojnegjithnje.

    Netetillakonflikteteperpjekjevepermarrveshje,shtetetzhvillojneaftesiqeujapinatyremjetendikimipertefituarperfundimemetepershtatshmesesacmundtekishinfituarpaketemjet.

    Perzgjidhjenekonfliktitgjithnjejemiperparadyrrugeve.Tezgjidhjessekonfliktitnemenyrepaqesoreosenekundershtimmetepareneshterrugaedyte,lufta.Praktikakatreguarsezgjidhja

    ekonfliktevememenyrenepare,prazgjidhjenpaqesoretetyre,eshtekurdohererrugamee

    thjeshtemeekonomikedhesirrjedhojemeedrejte.Ndersazgjidhjameluftepershumeautor

    nukeshtenjezgjidhje,porthjeshtnjearsyepertenisurnjekonflikt.Perdisatetjerenje

    perfundimIkeq.

    Keshtu,shkrimtariInjohurromakSeneka,rreth2mijevjetmepareshkruanperluften:Nganjereziteluftesmoskerkonishkakun,porperfundimin2SotkypostulateshteIveshtirepertu

    pranuarpasishkencetaretepolitikesgjithnjeemeshumejanenekerkimteshkaqeveteluftes.

    Megjithateajoqedotetrajtojmeneeshteekundertaeluftesdheneobjektintonedojenemenyratezgjidhjessekonfliktitnemenyrepaqesore,padhune,paluftemetodekjoe

    mirepranuarnderkombetarishtdhenepamjeteparefunksionale.

    TipologjiaeMosmarrveshjeveKontestimetterritorialedhekufijtjanenjeshqetsimItdyinteresavematerialqeperfaqesojneshtetetporedhenjepikpyetjendajgjeografissocialedhelidhjevetradicionalerajonale.shtinteresantehartimiinjtipologjietmosmarrveshjeve.

    1

    2JoshuaS.Goldstein-MarredhenietNderkombetare;ShtepiaBotueseDituria,2003(fq.195)

    HerculesFurensSeneca-SenecaTragedies;Vol1;Perkth.NgaF.J.Miller;London,1917

    4Punoi:Enio Doka

  • 5/27/2018 Zgjidhja Paqesore e Mosmarrveshjeve Nderkombetare

    5

    Zgjidhja Paqesore e Mosmarrveshjeve Nderkombetare

    Sigurisht,kontestimetterritorialedhekufijtkankarakteristikatrelativishttveanta.Nradhtpar,atojanepjeseeshtetevefqinjedheprktarsyemundtgjenerojproblemetrendit

    publik.Sdyti,procesiizgjidhjespaqsoremundtbhetvetmnjvitosedypasnjkonflikti

    tarmatosurnlidhjemenjeshtjeshumtnjjtecilaedhemundtrritetnnjekonflikttarmatosur.NjerastItillekaqeneceshtjanr.9eKamerunitkunderNigerisparaGjykatsNdrkombtaretDrejtsis.

    Streti,zonaeprfshirnnjmosmarrveshjekufitaremundtprfshijnpopullsitrajonale

    dhelidhjethistorikeetcilavemundtkrcnohen,sinjrezultatidrejtprdrejtiprcaktimit

    tkufiritttoks.

    KonventaperZgjidhjenPaqesoreteMosmarrveshjeveKjo Konvente eshte formuar ne vitin 1907 dhe ne te kane marre pjese rreth 50 shtete me nje qellimm te

    perbashket qer ishte ruajtja e paqes se pergjithshme.Kjo konvente erdhi si nje plotesim qe iu beKonferences se Pare te Paqes per zgjidhjen paqesore te mosmarrveshjeve.

    Arsyeja se pse ishte e nevojshme kjo konvente del qe ne nenin e saj te pare ku palet shprehin synimin e

    tyre per te shmangur perdorimin e forces ne mardheniet midis shteteve.

    Te gjitha aspektet e zgjidhjes paqesore te Mosmarrveshjeve burojne nga kjo konvente dhe ne do ti

    shqyrtojme me poshte. Konventa eshte rregullatori me I mire I ndermjetesimit , arbitrazhit, apofunksionimit te Komisioneve Hetimore , dhe kjo nxjerr ne pah rendesine e saj.

    Shqiperia aderon ne Konventen PerZgjidhjen Paqesore te MosmarrveshjeveNderkombetareqe prej

    vitit 2011, me ligjin Nr. 10 451.

    ZgjidhjaeKonfliktit(mosmarrveshjes)ZhvillimidhezbatimiIstrategjivepaqesoreperzgjidhjenekonflikteve,nepermjetperdorimitte

    formavetetjeratendikimittendryshmengadhuna,njihetmeterminepergjithshemzgjidhjekonflikti.Kjometodeeshtenekonkurencememetodenedhunespothuajsenetegjithakonfliktet

    nderkombetare.

    Zgjidhja paqsore sht nj fraz e cila mbulon nj shumllojshmri t konsiderueshme t proceseve

    dhe rezultateve. Rastet e mposhtme jan vetm disa shembuj:

    1.Zgjidhja,mund te behet sipas ligjit q rezulton nga vendimi gjyqsor ose arbitrimi;5Punoi:Enio Doka

  • 5/27/2018 Zgjidhja Paqesore e Mosmarrveshjeve Nderkombetare

    6

    Zgjidhja Paqesore e Mosmarrveshjeve Nderkombetare

    2.Zgjidhje q prfshin negociatat midis shteteve dhe kompromisit politik;3. Nje lloj standard i zgjidhjes s mosmarrveshjeve sht i bazuar mbi plqimin e vrtet t palve

    te perfshire n mosmarrveshje.

    NegocimiMnyraepardheklasikeezgjidhjessemosmarrveshjeveshtnegocimi.Kjoprfshinnjprocestdrejtprdrejtdhebilateral.Negociimimundtprodhojnjzgjidhjenprputhjeme

    kriteretligjoreoseneperputhjemekriteretlegaledhepolitike.Ndorast,negocimisht

    politikishtmfleksiblsegjykimit.

    NjshembullikohvetfunditenjzgjidhjejetnegociuareshteajoqlidhetmefushatnebombardimevetNATO-skundrJugosllavisnvitin1999.M7maj1999,aeroplante

    NATO-sbombarduanambasadnkinezenBeograd,dukevrartreshtetasvekinezdheplagosjenerreth20ttjerve.Zyrtartamerikaneprshkroiepisodinsi"njgabimtragjik".

    M30korriktvitit1999,ShteteteBashkuararandakordqetipaguaninKinsshumenekatrmillionegjysemdollarprfamiljetetvrarveosetplagosurve3.

    Negocimikanjrolnkontekstinmpakdramatiktdelimitimindetar.IreferohemktuMarrveshjesndrmjetPRCdheRepubliksSocialistetVietnamit,tnnshkruarm25dhjetor

    2000mbidelimitiminnGulf4.ParagrafiipariMarrveshjesparashikonsimposht:

    Paltkanprcaktuarvijnedemarkacionitprdetetterritoriale,zonatekonomikeekskluzive

    dheraftetkontinentalettdyvendevenGjirinBeibunprputhjeme1982KonventneKombevetBashkuarambiLigjineDetit,parimetprgjithsishttpranuaratsdrejts

    ndrkombtaredhepraktiksndrkombtare,bazuarnkonsiderattplotttgjitha

    rret