Waar een rijk land arm aan is. Deel 4 Rapportage meldpunt gehandicaptenzorg - December 2007

download Waar een rijk land arm aan is. Deel 4 Rapportage meldpunt gehandicaptenzorg - December 2007

of 48

  • date post

    31-Mar-2016
  • Category

    Documents

  • view

    217
  • download

    0

Embed Size (px)

description

Het behouden en aantrekken van personeel in de gehandicaptenzorg is de belangrijkste zorg voor de toekomst. Een verdere leegloop kan alleen worden voorkomen door een forse investering in de zorg. Om de bezuinigingen terug te draaien, een goede CAO af te kunnen sluiten, meer personeel aan te nemen en de opleidingen te verbeteren. De sfeer op de werkvloer kan enorm worden verbeterd door kleinschaliger en vraaggericht werken, minder bureaucratie en meer zeggenschap voor de werknemers en cliënten.

Transcript of Waar een rijk land arm aan is. Deel 4 Rapportage meldpunt gehandicaptenzorg - December 2007

  • Waar een rijk land arm in is Rapportage meldpunt Gehandicaptenzorg

    December 2007dr Ineke Palm, Wetenschappelijk Bureau SPmw Rosita van Gijlswijk, kamerlid SP

    deel 4

  • 2

  • Waar een rijk land arm in is

    Rapportage meldpunt Gehandicaptenzorg

    December 2007dr Ineke Palm, Wetenschappelijk Bureau SPmw Rosita van Gijlswijk, kamerlid SP

    deel 4

  • Het steeds meer voorbij gaan aan de mens achter de bewoners omdat je onder tijddruk staat. Als je weet dat een bewoner soms een minuut nodig heeft om te reageren op wat je zegt of doet. En wij daar met ons gehaast de hele dag aan voorbij gaan.

  • De bevindingen van ruim een half jaar Meldpunt Gehandicaptenzorg van de SP onderstrepen en illustreren het recente alarmerende rapport van de Inspectie voor de Gezondheidszorg. Een op de drie melders signaleert een groot tekort aan voldoende gekwalificeerd personeel. Groepsleiders soms onvoldoende opgeleid staan te vaak alleen voor te grote groepen van ernstig verstandelijk gehandicapten. Dat leidt tot onverantwoorde situaties. Een op de vier werknemers meldt een te hoge werkdruk onder andere vanwege de toenemende bureaucratie en het tekort aan personeel. Personeel loopt weg vanwege de hoge werkdruk, de slechte arbeidsomstandigheden en het groeiende gevoel van onmacht niet de zorg te kunnen geven die nodig is. Meer dan de helft van de melders vindt de zorg onvoldoende met als gevolg fouten en incidenten en soms verwaarlozing of calamiteiten. Het eten wordt nog net niet aangegooid of de bewoners worden soms al vanaf 16.00 uur in de pyjama gehesen. Een open en laagdrempelig klachtensysteem ontbreekt of functioneert onvoldoende. Het wonen in de wijk gaat soms gepaard met vereenzaming, lange wachttijden en het ontbreken van acceptatie en de (bewegings-) vrijheid van het beschermde terrein. Het behouden en aantrekken van personeel in de gehandicaptenzorg is de belangrijkste zorg voor de toekomst. Een verdere leegloop kan alleen worden voorkomen door een forse investering in de zorg. Om de bezuinigingen terug te draaien, een goede CAO af te kunnen sluiten, meer personeel aan te nemen en de opleidingen te verbeteren. De sfeer op de werkvloer kan enorm worden verbe-terd door kleinschaliger en vraaggericht werken, minder bureaucratie en meer zeggenschap voor de werknemers en clinten.

    samenvatting

  • 7 InleIdIng.................................................................................................................................................9

    1. KnelpuntenIndegehandIcaptenzorg...........................................................................................11

    2. gevolgenvoorhetpersoneel.........................................................................................................19

    3. gevolgenvoorclInten....................................................................................................................27

    4. vermaatschappelIjKIngvanzorg...................................................................................................35

    5. conclusIes............................................................................................................................................41

    aanbevelIngen.....................................................................................................................................45

    inhoud

  • De signalen over een sluipende verschraling in de gehandicaptenzorg dateren al van eind vorige eeuw. Nadat Nederland in 1989 wakker werd geschud met de zaak Jolanda Venema het naakte vastgebonden meisje besefte iedereen dat het anders moest. De zaak leidde tot het opzetten van consulententeams voor verstandelijk gehandicapten met ernstige gedragsproblematiek. Ook drong het besef door dat ernstige gedragsproblemen (deels) kunnen worden voorkomen indien mensen een fatsoenlijke dagbesteding hebben. In 1997 voerde de vereniging Gehandicaptenzorg Neder-land de campagne Over het hoofd gezien, waarin zij pleitte voor een betere dagbesteding voor de 20.000 ernstig gehandicapten. Ook kwam een ontwikkeling op gang van zogenaamde vermaat-schappelijking van de zorg, met als doel de gehandicapte mensen beter te integreren in de samen-leving. Toch leek de zorg voor de meeste ernstig verstandelijk gehandicapte er nog niet beter op te worden. In maart 2000 bracht het comit Zorg voor iedereen opgericht op initiatief van de SP- een rapport uit over een peiling onder 328 ouders en verwanten van bewoners van vier instellingen voor verstandelijk gehandicapten.1 Ruim een kwart van de ouders vond de kwaliteit van de zorg binnen de instellingen onvoldoende. Zij noemden vooral de te hoge werkdruk van het personeel en de te grote groepen. In mei 2002 volgde een enqute onder 339 werkers van in totaal 84 instellingen in de gehandicap-tenzorg.2 De overgrote meerderheid van de ondervraagde werkers in de gehandicaptenzorg (84 pro-cent) vond dat de grenzen van verantwoorde zorg in zicht zijn gekomen. Ruim tweederde was van mening dat er steeds meer sprake is van mensonwaardige situaties in de gehandicaptenzorg. Bijna 70 procent overwoog soms, regelmatig of serieus een andere baan te zoeken, 40 procent daarvan overwoog helemaal uit de zorg te stappen. Als belangrijkste redenen werden genoemd de hoge werkdruk en het te kort schieten van de zorg. Op de tweede plaats stond onvoldoende beloning, onvoldoende perspectief, onregelmatige werktijden en het zoeken naar een nieuwe uitdaging. Bijna de helft van de ondervraagde vond de groepen te groot en de begeleiding te mager. Veel mensen vonden ook de dagbesteding onvoldoende en de bewaking s nachts onveilig. Andere belangrijke kritiekpunten waren: onvoldoende dagbesteding, onvoldoende veiligheid van de bewaking s nachts, onvoldoende gekwalificeerd personeel, onvoldoende deskundigheid bij de begeleiding van ernstig gehandicapten, onvoldoende inzet consulententeams, en onvoldoende privacy.

    Ondanks veel kamerdebatten, extra investeringen in de gehandicaptenzorg en toezicht van de In-spectie blijven er signalen komen van ouders en familieleden van clinten in de gehandicaptenzorg. Zij maken zich zorgen over de wachtlijsten en de kwaliteit van de zorg, ook in combinatie met de voorgenomen beleidswijzigingen zoals marktwerking in de zorg en nieuwe financieringssystemen. In 2005 en 2006 verschenen twee rapporten van respectievelijk de Federatie van Ouderverenigingen en de Vereniging van Ouders van geestelijk gehandicapten. Ook uit rapporten van 2005 Inspectie voor de Gezondheidszorg bleek dat de kwaliteit van de gehandicaptenzorg nog steeds te wensen overliet.3 4 De signalen van de ouderverenigingen waren voor de Inspectie mede aanleiding voor een uitgebrei-de risicotoets in 2006 en 2007 bij 96 locaties van gehandicapteninstellingen die 24-uurs verblijfs-zorg bieden aan mensen met een verstandelijke beperking. In november 2007 bracht de Inspectie hierover een rapport uit, waaruit bleek dat er alle reden was tot ernstige zorgen over de staat van verantwoorde zorg in instellingen voor gehandicaptenzorg.5 In diezelfde periode is door de organisaties in de gehandicaptenzorg een benchmarkonderzoek uitgevoerd onder clinten, clintvertegenwoordigers, en medewerkers van ruim 100 organisaties in de gehandicaptenzorg. Verbeterpunten zijn vooral de werkdruk en interne communicatie en meer zeggenschap voor clinten.

    inleiding

    1 Totdat het spaak loopt?.

    Comite Zorg voor Iedereen,

    maart 2000

    2 Waar een rijk land arm in

    is, deel 2. Comite Zorg voor

    iedereen, mei 2002.

    3 Complexe gedragsproble-

    men bij mensen met een

    ernstig verstandelijk handi-

    cap vereist bundeling van

    specialistische expertise.

    IGZ, 2005.

    4 Betere dagbesteding voor

    mensen met een ernstige

    (meervoudige) verstande-

    lijke beperking vereist een

    multidisciplinaire aanpak.

    IGZ, 2005.

    5 Verantwoorde zorg voor

    gehandicapten onder druk.

    IGZ, november 2007.

  • 10

    Vanwege de verontrustende signalen van ouders, werkers, en bewoners uit de gehandicaptensector over de toename van de werkdruk, verschraling, en tekortschietende zorg, is de SP op 24 april 2007 een meldpunt gestart. Om snel een breder beeld te krijgen werden zorgverleners, zorggebruikers, en hun vertegenwoordigers opgeroepen al hun ervaringen in de gehandicaptenzorg te melden.De meldingen zijn gebundeld over de periode van eind april tot en met begin november 2007. Na ruim een half jaar zijn er in totaal 329 meldingen gedaan. Hiervan betreffen 220 meldingen de ge-handicaptenzorg, de overige meldingen gaan over de GGZ, de thuiszorg en vooral over de Wmo.

    In de volgende hoofdstukken volgt een bloemlezing uit de meldingen. Deze zijn ingedeeld in 1) knel-punten, 2) gevolgen voor de werknemer, 3) gevolgen voor de clinten, 4) vermaatschappelijking van de zorg, wonen in de wijken.In de conclusies worden de meldingen besproken en naast de bevindingen uit het rapport van de Inspectie en het benchmarkonderzoek gelegd. Tenslotte volgt een aantal aanbevelingen.

    De meldingen zijn afkomstig van

    Clinten en hun vertegenwoordigers 67

    Werknemers 139

    Algemeen 14

    Totaal 220

  • 11

    1.1. Te weinig handen aan het bed

    Een van de grote problemen is een tekort aan mensen. Een op de vier meldingen gaat over onder-bezetting van personeel.

    - Je staat te vaak alleen op de groep

    Ook sta je in het werk vaak alleen met zes of vijf bewoners. Vaak hebben ze een speciale aanpak nodig die je dan niet altijd kunt geven.

    Dit alles is volgens mij de oorzaak van personeelsgebrek, je staat alleen op een groep van zeven clinten met probleemgedrag, kan op niemand terug vallen want iedereen staat alleen.

    Hier op mijn afdeling waar ik werk sta je op z