Thema: Ongelijkheid: Arm en Rijk ... 10 Ander 02 2020 I Ongelijkheid: Arm en Rijk Ander 02 2020 I...

download Thema: Ongelijkheid: Arm en Rijk ... 10 Ander 02 2020 I Ongelijkheid: Arm en Rijk Ander 02 2020 I Ongelijkheid:

of 99

  • date post

    14-Jul-2020
  • Category

    Documents

  • view

    0
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of Thema: Ongelijkheid: Arm en Rijk ... 10 Ander 02 2020 I Ongelijkheid: Arm en Rijk Ander 02 2020 I...

  • Andersland 02 ▸ 2020

    ONGELIJKHEID: ARM EN RIJK

  • 2 1Andersland 02 w 2020 I Ongelijkheid: Arm en Rijk Andersland 02 w 2020 I Ongelijkheid: Arm en Rijk

    in inkomen en bezit met ontzettend veel factoren samenhangen. Niet alleen op het individuele niveau, wanneer je kijkt naar de directe oorzaken waardoor iemand in armoe- de terecht komt, maar ook op macro-niveau – ongelijkheid tussen individuen is niet los te zien van grotere maatschappelijke verschillen op basis van bijvoorbeeld afkomst, gender- identiteit of opleidingsniveau, en ook niet van beleid dat te maken heeft met onderwijs, woonruimte of sociale voorzieningen.

    In dat licht zoomen we in deze Andersland in en uit in onze artikelen. Grootschalige systemische ongelijkheid komt aan bod, en mogelijke oplossingen daarvoor: zoals het belang van Europese samenwerking bij het zeker stellen van economische stabiliteit in ons land, of manieren waarop de overheid meer solidair kan zijn in haar beleid. Maar we verliezen het kleinschalige, het individu zelf, niet uit het oog. Er is dus ook ruimte gemaakt voor persoonlijke verhalen, zoals de fotoserie Vergeten Voordeuren van Laisa Maria. We vinden het belangrijk dat we bij de discussies die gaan over mathematische ongelijkheidsberekeningen en over de statistiek rondom armoede en rijkdom de mens zelf niet vergeten.

    Welkom bij Andersland, het tijdschrift van de Idealenfabriek. Dit nummer staat in het teken van onze tweede reeks, met als thema Ongelijkheid: Arm en Rijk.

    Uit Welvaart in Nederland 2019 (CBS) blijkt dat de koopkracht in 2017 minder toenam dan in de drie jaren ervoor, het risico op (langdurige) armoede steeg, en het consumentenvertrou- wen vanaf eind 2018 begon te dalen. Tegelij- kertijd was er een stijging van het vermogen van huishoudens, kwamen er meer miljonairs en meer mensen met een topinkomen van minstens een ton. De vermogensongelijkheid nam af, nadat deze tijdens de crisis voort- durend steeg, en in vergelijking met andere EU-lidstaten kent Nederland relatief weinig inkomensverschillen. Armoede en rijkdom zijn niet los van elkaar te zien: rijk of arm ben je voornamelijk in vergelijking tot een ander, buiten het idee van het inkomen dat nodig is voor een minimale standaard van leven. Geld, inkomen en bezit zijn zaken waar iedereen mee te maken heeft, en die een grote invloed hebben op hoe je dagelijks leven eruit ziet.

    Bij het samenstellen van deze Andersland en de bijbehorende avonden realiseerden we ons eens te meer dat armoede en ongelijkheid

    WELKOM BIJ DE IDEALENFABRIEK Thema: Ongelijkheid: Arm en Rijk

  • 2 3Andersland 02 w 2020 I Ongelijkheid: Arm en Rijk Andersland 02 w 2020 I Ongelijkheid: Arm en Rijk

    muminkomen ook een maximuminkomen moeten zijn? Ook Malou van Hintum kaart aan wat de verantwoordelijkheid is van de geprivilegieerden in onze samenleving als het aankomt op ongelijkheid en armoede, en het artikel van Loek Dijkman bespreekt het al dan niet vrijwillig afzien van bezit.

    We zien er naar uit om deze reeks van de Idealenfabriek een scherpere maatschappe- lijke invalshoek te nemen om na te denken over utopieën – en nodigen u graag uit om met ons mee te denken.

    Anneloes Dijkman-Zentveld Coördinator

    Dit heeft de voor de hand liggende verkla- ring dat we er maatschappelijk weinig mee op zullen schieten als we in ons blad een fotoserie met uitsluitend miljonairs zouden plaatsen – overigens een beeld waarvoor je een willekeurig roddelblad of willekeurige entertainment website kunt openen. Wel hebben we natuurlijk aandacht voor de ver- antwoordelijkheid van diegenen die in een ongelijke samenleving juist meer hebben dan gemiddeld. Een probleem kan namelijk nooit, zo durven we wel te stellen, opgelost worden door de verantwoordelijkheid daarvoor volledig te leggen bij degenen die onderdrukt of gemarginaliseerd zijn. Zo bespreken Ingrid Robeyns en Dick Timmer in hun avonden of er een moreel probleem is met rijkdom: zou er niet naast een mini-

    Waar we u graag bewust van willen maken is dat armoede niet op zichzelf staat, het gaat niet alleen om het letterlijk hebben van weinig geld of bezit. Er zijn allerlei factoren op individueel niveau die met de oorzaak te maken hebben; zoals of iemand wel of niet fysiek of geestelijk gezond is, of iemand de Nederlandse taal goed beheerst, waar iemand vandaan komt en wat voor opleiding iemand genoten heeft. Ook de gevolgen van armoede zijn niet beperkt tot ‘het niet hebben van genoeg geld om dingen te kopen’; armoede gaat ook over sociaal isolement, over onbehandelde gezondheids- klachten, over je zelfvertrouwen.

    Opvallend is dat in veel van de bijdragen in deze Andersland besproken wordt dat

    we in Nederland, ondanks de ontzuiling van de vorige eeuw, weer in een verzuilde samenleving lijken te leven. Dit keer niet meer afgebakend per religie, maar juist per opleidings- en inkomensniveau. De plekken waar de verschillende lagen in de samen- leving elkaar vroeger troffen, zijn veelal verdwenen. Omdat we elkaar niet meer goed kennen, wordt snel vervallen in het idee dat iemand het dan wel aan zichzelf te danken zal hebben, die armoede – er wordt geen verantwoordelijkheid meer gevoeld om elkaar te ondersteunen.

    Het is geen toeval dat we ons in dit nummer vooral vooral op de geleefde realiteit van armoede richten, en minder op de dagelijk- se realiteit van iemand die in rijkdom leeft.

  • Andersland 02 w 2020 I Ongelijkheid: Arm en Rijk Andersland 02 w 2020 I Ongelijkheid: Arm en Rijk4 5

    Ongelijkheid: Arm en Rijk

    Inhoud 02-

    Moderne armoede 168 Armoede in Rotterdam in de jaren '80

    Sendhil Mullainathan en Eldar Shafir 174 Schaarste

    EXTRA INFORMATIE

    Gespreksleiders van de Idealenfabriek 182

    Loek Dijkman 186 Kunst bij de Idealenfabriek Gerhard Lentink: La création du monde

    Vooruitblik 190 Thema 3 van de Idealenfabriek: Kunst en geld

    COLOFON 191 Redactie-adres en contactgegevens STICHTING UTOPA 192 Initiatiefnemer van de Idealenfabriek

    AGENDA 6 Waar en wanneer vinden de Idealenfabriek- avonden binnen het thema Ongelijkheid: Arm en Rijk plaats?

    DE IDEALENFABRIEK

    Cijfers 8

    Economische begrippen: 10 Hoe zat het ook alweer?

    Loek Dijkman 12 Bezit en Inkomen

    Anthony Atkinson 22 Ongelijkheid in de Wereld Uit: Ongelijkheid, Wat kunnen we eraan doen?

    Anthony Atkinson 32 15 voorstellen om de ongelijkheid terug te dringen

    Vergeten Voordeuren 36 “We komen elke maand 264 euro tekort”

    Ingrid Robeyns en Dick Timmer 42 Rijkdom als maatschappelijk probleem

    Coen Teulings 56 In het gevecht tussen populisten en anti-globalisten wint uiteindelijk het redelijke compromis

    Schrijverscollectief Kantlijn 72

    Malou van Hintum 76 We zijn volledig blind geworden voor context

    Antoon Vandevelde 88 Moeten we ongelijkheid wel bestrijden?

    Amma Asante 100 Een overheid die mensen weer op weg helpt en niet de afgrond instort

    Vergeten Voordeuren 110 “Maandenlang had ik geen gas”

    Kees Vuyk 122 Oude en Nieuwe Ongelijkheid: Over het failliet van het verheffingsideaal

    Branko Milanovic 132 10 korte bespiegelingen over inkomens- ongelijkheid en globalisering

    Michèle Lamont 142 “We kunnen niet meer doen alsof onze samenleving homogeen is”

    Maarten Boudry 150 De obsessie met ongelijkheid

    Vergeten Voordeuren 162 “Mijn huisbaas was jarenlang mijn toeslagpartner zonder dat ik dat wist”

  • 6 7Andersland 02 w 2020 I Ongelijkheid: Arm en Rijk Andersland 02 w 2020 I Ongelijkheid: Arm en Rijk

    PLEIDOOI VOOR EEN RIJKDOMSGRENS Waarom is er wel een minimuminkomen, maar geen maximuminkomen? Ingrid Robeyns en Dick Timmer stellen dat zelfs eerlijk verdiende rijkdom een moreel en maatschappelijk probleem kan zijn en ageren voor een rijkdoms- grens. Bijbehorend artikel: pagina 42.

    Aanvang 20.15 uur Sprekers Ingrid Robeyns en Dick Timmer Gespreksleider Amma Asante

    HET VERTEKENDE BEELD VAN EIGEN VERANTWOORDELIJKHEID Malou van Hintum stelt dat de zogenaamde ‘psy-industrie’ ongelijkheid en armoede instandhoudt. Wat voor discours hebben we eigenlijk gecreëerd met betrekking tot ongelijkheid en armoede? Bijbehorend artikel: pagina 76.

    Aanvang 20.15 uur Spreker Malou van Hintum Gespreksleider Lotte van Dillen

    MOETEN WE ONGELIJKHEID WEL BESTRIJDEN? Antoon Vandevelde bespreekt of ongelijkheid an sich eigenlijk wel bestreden moet worden, en hoe een rechtvaardige maatschappij eruit zou (kunnen) zien. Bijbehorend artikel: pagina 88.

    Aanvang 20.15 uur Spreker Antoon Vandevelde Gespreksleider Malou van Hintum

    WAGENINGEN 12 | 03 | 2020

    AMSTERDAM 19 | 03 | 2020

    LEIDEN 26 | 03 | 2020

    AMSTERDAM 30 | 01 | 2020

    LEIDEN 16 | 01 | 2020 Ingrid Robeyns

    WAGENINGEN 23 | 01 | 2020 Dick Timmer

    AMSTERDAM 29 | 01 | 2020 Dick Timmer

    AMSTERDAM 10 | 06 | 2020

    LEIDEN 11 | 06 | 2020

    WAGENINGEN 18 | 06 | 2020

    IDEALENFABRIEK 2020Agenda

    EEN NIEUW STELSEL VOOR SOCIALE ZEKERHEID Amma Asante pleit voor een stevige rol voor de overheid om bestaanszekerheid, werkgelegenheid, werk en welzijn te garanderen voor iedereen. Hoe kan echte solidariteit in overheidsbeleid vormgegeven worden? Bijbehorend artikel: pagina 100.

    Aanvang 20.15 uur Spreker Amma Asante Gespreksleider Senna Maatoug

    WAGENINGEN 10 | 09 | 2020

    LEIDEN 17 | 09 | 2020

    AMSTERDAM 24 | 09 | 2020

    DE LESSEN VAN DE