sociologija memic

Click here to load reader

  • date post

    13-Dec-2015
  • Category

    Documents

  • view

    63
  • download

    4

Embed Size (px)

description

skolski udzbenik

Transcript of sociologija memic

MEDRESA OSMAN - EF

MEDRESA OSMAN - EF. REDOVI

AJANGRAD, VISOKO

SOCIOLOGIJA

(neautorizirana skripta)

Visoko, januar 2008. mr. Fahrudin Memi, prof.

1. Pojam, definicija, predmet i znaaj sociologije2. Prirodne pojave i prirodne nauke, drutvene pojave i drutvene nauke

3. Sociologija i druge drutvene nauke

4. Historijski razvoj ope teorije drutva - antika filozofska misao5. Srednjevjekovna misao o drutvu (kranska)

6. Srednjevjekovna misao o drutvu (islamska)

7. Novovjekovna shvatanja o drutvu

8. Osnivai sociologije i njihove teorijske postavke o drutvu

9. Geografska i biologistika teorija

10. Psihologistike teorije

11. Sociologistike teorije i formalna sociologija

12. Marksistiko shvatanje historije i drutva

13. Kritika teorija drutva

14. Funkcionalizam i strukturalizam

15. Osnovni pojmovi sociologije - drutvo i individua

16. Drutveni odnosi

17. Metode u sociologiji - posmatranje i eksperiment

18. Metode u sociologiji - sociometrija i metodski tehniki postupci19. Pojam i odreenje drutvene strukture,

20. Gurvievo i Milsovo shvatanje drutvene strukture21. Marksovo shvatanje drutvene strukture

22. Drutvena pokretljivost - horizontalna i vertikalna

23. Pitanje svojine i odnosi ljudi u proizvodnji

24. Funkcije ekonomske, pravne, politike i ideoloke sfere u strukturi i dinamici drutva

25. Pojam i podjela drutvenih grupa

26. Globalne drutvene grupe

27. Razvijene historijske forme drutvenih zajednica - narod,

nacija, ovjeanstvo

28. Bioloko - ekonomske i edukativne drutvene grupe - porodica29. Ekonomsko politike drutvene grupe - kasta, stale, klasa

30. Ekonomsko politike drutvene grupe - birokratija i profesionalne organizacije

31. Politiko - pravne drutvene grupe - drava

32. Politiko - pravne drutvene grupe - poliike stranke i pravne institucije

33. Drutvene grupe psiholokog i drutveno-idejnog sadraja34. Pacifistiki i ekoloki pokreti

35. Interakcija drutvenih grupa - rat i institucije mira

36. Interakcija individua i drutvenih grupa

37. Kultura - pojam, vrste, oblici i sadraj

38. Izdiferencirani oblici drutvene svijesti - filozofija i umjetnost

39. Izdiferencirani oblici drutvene svijesti - nauka i religija

40. Izdiferencirani oblici drutvene svijesti - moral i ideologija41. Bosanskohercegovaki kulturni kod (sinkretizam i multikultura)

42. Osnovni oblici promjena i razvoja drutva: kreacija, evolucija, revolucija, progres i regres43. Drutvene nejednakosti i drutveni sukobi u dananjem svijetu

Pojam, definicija, predmet, metod i znaaj sociologije

Sociologija je najopija nauka o strukturi i zakonitostima drutva. Takvo odreenje izraeno je u samom nazivu ove discipline Rije sociologija sastavljena je od latinskih rijei socius, societas to znai drug, drutvo i grke rijei logos koja znai zakon, ali i nauka. Naziv sociologija iz pomenutih rijei izveo je francuski filozof Ogist koji je i utemeljiva ove nauke. Dakle, predmet prouavanja sociologije je ljudsko drutvo u najopenitijem smislu.

Meutim, izrazom drutvo vrlo esto se oznaavaju razliiti oblici socijalnog ivota, kao to su: porodica, kola, politika partija, nacionalna zajednica ili skup graana jedne drave. Iako su sve ove grupe predmet sociolokog prouavanja sociologija, prvenstveno, prouava drutvo kao naciju ili dravnu zajednicu unutar koje se javljaju navedene grupe.

Sociologija je teorijsko - iskustvena disciplina koja izuava:

1. drutvo kao globalnu drutvenu pojavu

2. drutvene grupe

3. drutvenu strukturu

4. drutvene pojave 5. drutvene promjene

6. osnovne oblike ljudske svijesti

Sociologija je najoptija, ali u isto vrijeme praktino - eksperimentalna i teorijsko-sistematska drutvena disciplina. Predmet posmatranja, prouavanja i eksplikacije sociologije je drutvo kao opa, globalna ili totalna pojava, kao opa kategorija koja se pokazuje u najrazliitijim manifestacijama drutvenog ivota i kretanja ljudi. Ona je usmjerena na otkrivanje bitnih zbivanja, unutranjih veza i relativno nunih zakona koji ivot odreuju i daju mu njegovu karakteristinu strukturu.

Pored predmeta ili oblasti kojim se bavi, svaka nauka i disciplina mora imati i vlastiti metod. Metod je put i nain na koji se postie osnovni cilj nauke, nauna spoznaja. Kao takav on obuhvata sva logika pravila i logike kriterijume, koje primjenjuje nauka uope. Metod pomae kako da se uz najmanji rizik postigne cilj naunog istraivanja. Sve faze naunog rada potpadaju pod pravila naunog metoda. Iako su mnoge metode zajednike u vie drutvenih disciplina pa ak i prirodnih, sociologija je ipak za posebne potrebe svoga predmeta istraivanja izgradila i posebne tehnIke i metode istraivanja zato to je ona istovremeno praktino - eksperimentalna i teorijsko - sistematska disciplina. Ona u svom prouavanju poinje od istraivanja konkretnih pojava. Postoje tri osnovna metoda u sociologiji:

1. pozitivistiki (nauni)

2. historijsko - komparativni

3. marksistiki

4. funkcionalistiki

Sociologija je, dakle, opta nauka o drutvu ili, u krajnjoj liniji, nauka o ovjeku. Meutim, ovjek je drutveno ali i prirodno bie koje je predmet prouavanja kako prirodnih, tako i drutvenih nauka. Drutvo, kao najiri skup funkcionalno povezanih ljudi, sloena je zajednica razliitih prirodnih, drutvenih i duhovnih elemenata. Stoga je definiranje drutva kao predmeta sociologije, takoe veoma sloen problem koji pretpostavlja prethodno diferenciranje prirodnih i drutvenih pojava, kao i prirodnih i drutvenih nauka.

Prirodne pojave i prirodne nauke, drutvene pojave i drutvene naukeCjelokupna oblast znanosti dijeli se u dvije velike grupe. Prvu ine prirodne, a drugu drutvene nauke. Ovim dvjema grupama odgovaraju dva velika aspekta svega postojeeg - priroda i drutvo. Predmet prirodnih nauka je priroda sa svim svojim manifestacijama, pojavama i procesima ukljuujui i ovjeka kao bioloko bie. Drutvene nauke prouavaju drutvo, njegovu strukturu, pojave, procese i promjene, pa time i ovjeka kao drutveno bie. Kao prirodno bie ovjek je sastavni dio prirodnog svijeta - anorganskog i, posebno ivog, organskog. Ovim svijetom upravljaju prirodni zakoni koji djeluju nezavisno od nae volje i naeg uma. Prirodne pojave i procesi (fizikalni, hemijski i organski) predmet su izuavanja niza prirodnih nauka. Ove nauke prvenstveno interesiraju uzrono - posljedini odnosi i determinizini. Njihova otkria imaju praktinu primjenu u oblasti proizvodnje i drugim sferama ovjekova praktinog ivota. Uzronosti i zakonitosti u prirodi mogu se samo usmjeravati u eljenom pravcu, ali nikako i ponitavati. Te zakonitosti i pravilnosti predstavljaju odreeni vid racionalnosti. Ta racionalnost nije ovjekov proizvod; ona je dar same prirode. ovjekovo djelovanje u tome sastoji se u njihovom dovoenju u meusobne odnose i veze koji u takim novim kombinacijama nisu prije postojali u prirodi (npr. nastajanje elektrine energije spajanjem kinetike energije vode imagnetne energije)razvoj prirodne nauke i istraivanje uope u tom pravcu beskonano je kao to je i svijet prirode beskonaan. Taj svijet mi ne stvaramo, mi ga samo modeliramo.

Za razliku od prirodnih, drutvene pojave nastaju ne samo kao posljedica utjecaja prirode, ve prvenstveno kao rezultat zdruene ljudske ativnosti. ovjek je glavni akter drutvenih procesa i drutvenih pojava. To je upravo zato to je ovjek ivo i umno (misaono) bie. Svijest i religija odvajaju ovjeka od drugih ivih bia po emu i jeste humano i drutveno bie. kola, bolnica ili fabrika nikada ne bi mogli nastati bez svjesnog i zdruenog djelovanja ljudi. Moemo rei da drutvene pojave, procesi i tvorevine nastaju svjesnom i organiziranom ljudskom djelatnou. Ljudi su svakako njihov sastavni dio.

U pomenutim pojavama i tvorevinama izraavaju se meusobna ponaanja, miljenja, elje i interesi ljudi. Ono "isto drutveno" u njima mi ne moemo vidjeti. Konkretno opaamo samo ljude i materijalna dobra koja su rezultat njihovog rada. Radom u najirem smislu razvijaju se drutveni procesi, odnosi i tvorevine. Ono to je bitno jeste to da tim drutvenim pojavama ovjek pridodaje odreeno (praktino) znaenje, a koje one same u sebi ne sadre. Napravljena stolica svojim oblikom ukazuje na svoju praktinu namjenu, dok drvena masa od koje je napravljena ne izraava tu upotrebu. Oblikujui prirodni materijal u procesu rada ovjek mu daje odreeni izgled, odnosno odreeni smisao i svrhu, koje, inae, kao takve, ne nalazimo u prirodi. Moemo izvesti zakljuak da su drutvene pojave, pojave sa znaenjem i svrhom. Unosei tako svrhe i znaenja u prirodu ovjek stvara drutveni svijet. Svijet drutvenih pojava nastaje nastaje, dakle, unoenjem reda, svrhe ili odreenog oblika poretka (racionalnosti) u prirodni red stvari. Zadatak drutvene nauke je da prouava nastanak, razvoj i zakonitosti koje vladaju u svijetu drutvenih pojava.

Rekli smo da su drutvene pojave rezultat ljudskog prirodnog i drutvenog (kolektivnog) djelovanja. Prema vrsti i karakteru ljudskog djelovanja dijelimo ih na: isto racionalne, fizike, voljne, interesne, emocionalne, te pojave ljudske mate. Na toj osnovi razvijaju se razliite drutvene pojave koje prouavaju drutvene nauke:filozofija, teologija, umjetnost, historija, sociologija, politologija, pravna nauka, etika, ekonomija i etnologija. Pojave, odnosi i procesI kojima se bave ove nauke u biti su drutvenog karaktera, jer su proizvod zajednike ljudske djelatnosti. Kao takve, one su predmet sociolokog prouavanja. Sociologija je u osnovi opa i uopavajua nauka o ovjeku i drutvu. Ona je danas u sebi razvila niz sociolokih disciplina: sociologiju rada, sociologiju kult