SINIFI YÖNETEBİLMEK: ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN BAKIŞ...

Click here to load reader

  • date post

    26-Sep-2019
  • Category

    Documents

  • view

    1
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of SINIFI YÖNETEBİLMEK: ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN BAKIŞ...

  • ISSN 1308 – 8971

    INOVED Özel Sayı, 2016, 47 -71

    Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi (BAED), Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İzmir-Türkiye ISSN 1308 - 8971 47

    SINIFI YÖNETEBİLMEK: ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN BAKIŞ AÇISIYLA

    MANAGING THE CLASS: PRE-SERVICE TEACHER PERSPECTIVES

    aNur ÜTKÜR

    aArş. Gör., Marmara Üniversitesi, nur.utkur@marmara.edu.tr

    Özet

    Çalışmanın amacı, Sınıf Öğretmenliği Anabilim Dalı öğrencilerinin Okul Deneyimi dersi kapsamında staj okullarında yaptıkları gözlemlerde, öğretmenlerin sınıf yönetimi becerileri hakkında neler düşündüklerini saptayabilmektir. Bu amaçla Sınıf Öğretmenliği 3. ve 4. sınıflardan gönüllü olan toplam 22 kişiyle görüşme yapılmıştır. Araştırmanın yöntemi nitel araştırma olup, veri toplama araçları ise yarı yapılandırılmış görüşme formudur. Toplanan verilerin analizinde kod, kategori ve temalardan yararlanılarak içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Öğrenci görüşlerine göre, sınıf öğretmenlerinden kıdem yılı fazla olanların ve üst üste birkaç yıl aynı sınıfı okutanların sınıf hakimiyetinin daha fazla olduğu tespit edilmiştir. Ancak bu sınıflarda öğretmenlerin genel olarak davranışçı yaklaşımı benimsedikleri ve bu nedenle sınıf ortamında grup etkileşiminin çok olmadığı, öğrencilerin birbirleriyle iletişime geçmeleri gibi bir durum olmadığından ötürü ise hakimiyetin daha kolay sağlandığı belirlenmiştir. Kıdem yılı az olan öğretmenlerin ise yapılandırmacı yaklaşımı kullanmalarının olumlu ve öğrenmeye uygun bir ortam yaratmaları konusunda onlara yardımcı olduğu; öte yandan süreci iyi planlayamadıkları için zaman yönetiminde sıkıntı yaşadıkları tespit edilmiştir. Disiplinle ilgili kurallar geliştirme ve bunları uygulama konusunda genel olarak sorunların yaşandığı ve sınıflarda disiplinin “bağırma” olarak adlandırıldığı belirlenmiştir. Çeşitli nedenlerden ötürü öğretmen değiştiren sınıflarda ise, disiplin ve motivasyon sağlanma konusunda sıkıntı yaşandığı görülmüştür.

    Anahtar Kelimeler: Disiplin, Motivasyon, Sınıf yönetimi, Yapılandırmacılık.

  • Sınıfı Yönetebilmek: Üniversite Öğrencilerinin Bakış Açısıyla

    48 Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi (BAED), Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İzmir-Türkiye ISSN 1308 - 8971

    Abstract

    The purpose of the study is to determine what pre-service teachers in primary education think about teachers’ class management skills during the observations they made as a part of “School Experience” lesson. For this purpose, 22 people were interviewed in 3rd and 4th classes. The method of the study was qualitative research and data collection tool was semi-structured interview form. During the analysis of data obtained, content analysis method was used by utilizing codes, categories and themes. According to the opinions, it was determined that classroom teachers with more years of seniority and who have been teaching the same class for successive years have more class dominance. However, it was specified that they generally adopted behavioral approach and therefore there was no group interaction in the classroom environment; and because there was no communication among students; dominance was gained more easily. It was determined that teachers with less seniority years used the constructivist approach and this helped them create a positive and open learning environment; on the other hand they had difficulty in time management because they could not plan the process effectively. It was stated that there were difficulties in the subject of rule making about discipline and implementation of them and discipline called as “yelling” in the classes. In the classes which changed teacher for a variety of reasons, there were troubles about obtaining discipline and motivation. Keywords: Class management, Constructivism, Discipline, Motivation.

    Giriş

    Eğitim-öğretimde en önemli faktörlerden biri öğretmen ve onun etkili sınıf yönetim

    becerileridir. Bu yüzden etkili bir eğitim-öğretim ortamının oluşturulabilmesi için

    öğretmenlerin sınıf yönetim becerilerinin oldukça iyi olması, ayrıca öğrencilerle iletişimlerini

    maksimum düzeyde tutarak öğretim faaliyetlerinin aksamamasını sağlamaları

    gerekmektedir. Ancak bu sayede öğrencilerin motivasyonları artırılarak, etkili bir disiplinle

    başarıya ulaşılabilir.

    “Sınıf yönetimi, öğrenme için uygun ortamın sağlanması ve sürdürülmesidir. Öğretmen ve

    öğrencilerin çalışma engellerinin ortadan kaldırılması, öğretim zamanının uygun

    kullanılması, öğrencilerin etkinliklere katılımının sağlanması, sınıftaki kaynakların,

    insanların ve zamanın yönetilmesidir” (Erdoğan, 2005, s. 10). Sınıf yönetimi, sınıf içi

    etkinlikleri öğrenme odaklı olarak etkili bir biçimde düzenleyip sürdürme ve öğrenci

    davranışlarına rehberlik etme sürecidir. Sınıfta pozitif bir öğrenme iklimi oluşturmaya,

    öğrencilerin kendilerini özgürce ifade etmelerine ve potansiyellerini ortaya koyabilmelerine

    fırsat verilir (Turan, 2007, s. 2-3). Öğretmenler ve öğretmen adaylarıyla ilgili çalışmalarda,

    ölçme ve değerlendirmede sınıf yönetiminin etkisi görülmektedir. Sınıf yönetimi aynı

    zamanda öğretmenlerin pedagojik birikimini de ortaya koymaktadır (Emmer ve Stough,

    2001).

  • Sınıfı Yönetebilmek: Üniversite Öğrencilerinin Bakış Açısıyla

    Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi (BAED), Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İzmir-Türkiye ISSN 1308 - 8971 49

    Doyle’a (1986) göre yapılan eylemler ve kullanılan teknikler sınıf ortamındaki problemleri

    çözebilmekte önem taşımaktadır. Jackson’ın (1968) sınıf yaşantılarıyla ilgili analizinde, sınıf

    yönetiminin birçok özelliğine değinilmiştir. Bunlar, kişileri ve olayları içeren ‘çokyönlülük’,

    birçok olayın anlık gelişmesinin önemini içeren ‘eşzamanlılık’, eylemlerin yansımasının ani

    olduğunu ifade eden ‘acillik’, olay ve çıktıların ‘tahmin edilemez’ oluşu, birçok unsura

    öğrencilerin şahit olmasından ötürü ‘genele aitlik’ ve eylem ve olayların geçmişi ve

    geleceğinin olmasından ötürü ‘tarih’ olarak ifade edilmiştir (Aktaran, Emmer ve Stough,

    2001).

    Jones (1996) ise sınıf yönetiminin kapsamlı doğasını beş ana özellikte ifade etmiştir (Aktaran,

    Emmer ve Stough, 2001).

    • Öğrencinin psikolojik ve öğrenme ihtiyacı karşılayabilmek

    • Öğretmen-öğrenci ilişkisinin pozitif olması ve akran ilişkileri kurabilmek

    • Öğrencilerin bireysel ya da grup olarak akademik ihtiyaçlarının karşılanabilmesini

    kolaylaştırmak için öğretimsel teknikler kullanabilmek

    • Belirlenen davranışları kazandırabilmek için grup yönetme tekniklerini

    kullanabilmek

    • Ciddi davranış problemleri taşıyan öğrencilere yardım edebilmek için davranış

    metotları içeren danışmanlık hizmetleri verebilmek

    Genel olarak araştırmacılar da, Jones’un üçüncü maddesini ele almışlar ve farklı öğretim

    yöntemleri kullanmanın sınıf yönetimindeki etkisinin öneminden bahsetmişlerdir.

    Öğretmenler tarafından öğretimsel yöntemlerin etkili kullanıldığı sınıflarda akademik başarı

    ve öğrenme oranı da yüksek olmaktadır. Öte yandan öğretmen-öğrenci ilişkisinin kalitesi de

    öğrencilerin öz-düzenlemeli öğrenmelerine katkı sağlamaktadır. Böylece sınıf içi ortam

    öğretmen ve öğrenci davranışları doğrultusunda şekillenmektedir (Aktaran, Emmer ve

    Stough, 2001).

    Sınıf yönetiminin eğitim fakültelerinde ders olarak okutulmasına bakıldığında ise, ilk defa

    2000-2001 eğitim-öğretim yılından itibaren öğretmenlik meslek dersleri kapsamında olduğu

    görülmektedir. Dersin teorik boyutunda yer alan konular ise şu şekildedir (Okutan, 2010, s.

    19-20):

  • Sınıfı Yönetebilmek: Üniversite Öğrencilerinin Bakış Açısıyla

    50 Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi (BAED), Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İzmir-Türkiye ISSN 1308 - 8971

    • “Öğrenci davranışlarını etkileyen sosyal ve psikolojik faktörler

    • Sınıf ortamı ve grup etkileşimi

    • Disiplinle ilgili kural geliştirme

    • Zaman kullanımı

    • Sınıf organizasyonu

    • Motivasyon

    • İletişim

    • Yeni döneme başlangıç

    • Olumlu ve öğrenmeye uygun ortam yaratma

    • Sınıfta karşılaşılan davranış problemleri ve bunlara karşı geliştirilecek önlemler”

    “Sınıf yönetimi dersinin amacı, sınıf yönetimiyle ilgili temel kavramlarla, sınıf yönetimini

    etkileyen değişkenlerin tanınması, sınıfta ortaya çıkabilecek istenmeyen davranışların

    yönetimine ilişkin temel bilgi ve becerilerin kazanılmasıdır” (Okutan, 2010, s. 20).

    Sınıf yönetiminde öne çıkan nok