Sera Gazı envanterlerinin ve yöntemlerinin teknik boyutları · PDF file•Sulak alan...

Click here to load reader

  • date post

    18-Oct-2019
  • Category

    Documents

  • view

    2
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of Sera Gazı envanterlerinin ve yöntemlerinin teknik boyutları · PDF file•Sulak alan...

  • Bölüm 1

    Sera Gazı envanterlerinin ve yöntemlerinin teknik boyutları

    Ulusal Sera Gazı Envanterleri Uygulamalı Eğitim Çalıştayı - IPCC Kesişen Konular

    4-5-6 Kasım 2015, Ankara, Türkiye

  • Sera Gazı Envanteri

    • Bir Sera Gazı envanteri atmosfere salınan sera gazlarının miktarı ile atmosferden çıkan karbondiyoksit miktarının muhasebesidir.

    • Sera Gazı envanterini nitelendiren hususlar:

    1.Salınan ve tutulan sera gazlarının kimyasal ve fiziksel kimliği

    2.Emisyon ve azaltımlara neden olan sektörler ve faaliyetler

    3.Emisyon ve azaltımların lokasyonu (örn: coğrafi kapsama alanı)

    4.Emisyon ve azaltım tahminlerinin yapıldığı zaman dilimi

  • Antropojenik emisyonlar ve azaltımlar • Sera gazlarının salınmasına neden olan antropojenik faaliyetler:

    • Enerji üretimi için fosil yakıtların yanması

    • Çimento, çelik ve kimyasallar gibi malzemelerin üretimi

    • Çiftçilik ve mahsül üretimi gibi tarımsal faaliyetler

    • Ormanların tahrip edilmesi

    • Düzenli atık depolama

    • Karbondiyoksitin atmosferden atılmasını sağlayan insan müdahaleleri: • Ağaçlandırma

    • Yeniden Ormanlaştırma

    • Karbon yakalama ve depolama

  • Antropojenik emisyonlar ve azaltımlar

    • Ormancılık gibi bazı faaliyetlerin antropojenik olup olmadığına karar vermek güç olabilir.

    • Örnek: Orman yangınları biyo kütle içerisinde depolanarak atmosfere salınan büyük miktarlarda karbonun ortaya çıkmasına neden olmaktadır.

    Bütün orman yangınları doğal mıdır? Nedenini bilemeyeceğimiz birçok orman yangını bakımından.

    Bütün orman yangınları antropojenik midir? Birçok ülkede, orman alanları insan yönetimine tabi olarak değerlendirilmektedir.

  • Parametre 1: Sera gazları

    • CO2, CH4 ve N2O hem doğal hem de antropojenik proseslerle salınabilirler, böylelikle yer yüzünde hiç insan olmasa dahi atmosferde mevcut olabilirler.

    • HFCs, PFCs, SF6 ve NF3 (F-gazları veya florin gazlar),sınırlı sayıda istisna ile, büyük ölçüde endüstriyel proseslerle ortaya çıkmaktadır ve böylelikle atmosferdeki konsantrasyonları sadece insan faaliyetlerinin bir sonucudur.

    Bireysel Sera gazları Sera gazları Aileleri

    Karbondiyoksit(CO2) Hidroflorokarbonlar (HFCs)

    Metan(CH4) Perforokarbonlar (PFCs)

    Nitröz oksit (N2O)

    Sülfür heksaflorid (SF6)

    Nitrojen trifluorid (NF3)

  • Karbon Dioksit (CO2)

    • Karbon atmosferde büyük bir çoğunlukla CO2 olarak okside olmuş formunda bulunmaktadır. • Atmosferik CO2 is küresel karbon döngüsünün bir parçası, jeo-kimyasal ve biyolojik proseslerin bir

    fonksiyonudur

    • CO2 nin antropojenik kaynakları • Fosil yakıtların yanması • Ormanların tahrip edilmesi ve diğer biyokütle yanmaları • Enerji dışı üretim prossesleri (örn: çimento üretimi)

    • CO2 konsantrasyonları, sanayi öncesi dönemlerde ~280 ppmv ‘den günümüzde ~400 ppmv ‘ye çıkmıştır.

    • IPCC: “1951’den 2010’a kadar ki süreçte yüzey sıcaklığının küresel ortalamasındaki gözlemlenen artışın yarısından daha fazlasının Sera gazı konsantrasyonları ve diğer antropojenik zorlamalar yüzünden olduğu çok açıktır.“ Bu nedenle CO2 çok önemlidir.

  • Metan (CH4)

    • Metan temel olarak biyolojik sistemlerdeki organik maddenin anaerobik olarak bozulmasıyla ortaya çıkmaktadır. • Sulak alan pirinç yetiştiriciliği, hayvanlarda entrik fermentasyon ve hayvan

    atıklarının çürümesi gibi tarımsal prosesler

    • Belediye katı katıklarının bozulması

    • Doğal gaz ve petrolün üretimi ve dağıtımı

    • Kömür madenciliğinin yan ürünü olarak tamamlanmamış fosil yakıt yanması.

    • CH4 atmosferik konsantrasyonları 1750’den bu yana yaklaşık 158% artmıştır.

    • IPCC’ye göre atmosfere giren mevcut CH4’ ‘nin yarısından fazlası antropojeniktir.

  • Nitröz oksit (N2O)

    • N2O ‘nin antropojenik kaynakları • Tarım toprakları, özellikle nitrojen kullanılarak üretilen mahsüller ve yemler, sentetik

    gübrelerin kullanılması, hayvancılıkta gübrenin tortulaşması

    • Özellikle mobil yanma ve fosil yakıt yakma

    • Adipik (naylon) ve nitrik asit üretimi

    • Wastewater treatment and waste incineration Atık su arıtma ve atık insenerasyonu

    • Biyo kütle yakma.

    • IPCC’ye göre, N2O’nun atmosferik konsantrasyonu, 1750’den bu yana yüzde 19 oranında artmıştır. Son bin yılda aşılmamış bir konsantrasyondur.

  • Halokarbonlar, Perflorokarbonlar, Sülfür Heksaflorid ve Nitrojen Triflorid

    • Halokarbonlar çoğunlukla insan yapımı kimyasallardır.

    • PFCs, SF6 & NF3 ozon tabakasını incelten maddeler değildir, fakat kuvvetli sera gazlarıdır.

    • HFCs temel olarak ozonu incelten maddelere ikame olarak kullanılmakta ve HCFC-22 üretiminin bir yan ürünü olarak salınmaktadır.

    • PFCs, SF6 ve NF3 are çoğunlukla alüminyum eritme, yarı iletken üretimi, elektrik enerjisi iletim ve dağıtımı, magnezyum dökümü gibi işlemlerle ortaya çıkar.

  • Diğer Gazlar

    • Hava kirliliğine öncü gazlar

    • Atmosferdeki ömürleri kısa olduğundan, az miktarda doğrudan zorlayıcı etki oluştururlar

    • Prekürsör gazlar:

    • Nitrojen oksitler (NOx),

    • Amonyak (NH3),

    • Metan dışı uçucu organik bileşenler (NMVOCs),

    • Karbon monoksit (CO) ve

    • Sülfür diyoksit (SO2),

    • Söz konusu gazların emisyon tahminlerini yapma yöntemleri IPCC rehberlerinde bulunmamaktadır

    • Referans olarak; US EPA Handsbook ve EMEP/EEA air pollutant emission inventory guidebook.

  • Küresel ısınma potansiyeli (GWP)

    • GWP, belirli miktarda sera gazının göreceli ışınımsal zorlama etkilerinin küresel ortalamasının niceliksel ölçümüdür.

    • IPCC Tanımı: 1 kilogram (kg) eser madde anlık salımından kaynaklanan zaman entegre ışınımsal zorlamanın 1 kg referans maddeye oranı. Kullanılan referans gaz CO2’’tir ve GWP-ağırlıklı emisyonlar CO2 eşdeğer birimleriyle ölçülür.

    • Farklı gazların emisyon ve azaltım etkilerinin karşılaştırılmasına izin verir

    • Tipik olarak ±35% belirsizlik vardır

    • 100 yıllık bir zaman dilimi baz alınan GWP, sera gazı envanterleri için kullanılmaktadır.

  • GWP değerlerindeki değişimler

    Çeşitli Değerlendirme Raporları bakımından, IPCC GWP hesaplamalarını iyileştirmiştir.

  • GWP değerlerinin kullanılması

    • Farklı raporlama protokollerinde belirtilen GWP değerleri. • Mevcut BMIDÇS raporlama rehberleri, Kyoto Protokolü’ne uyumlu olması

    bakımından, SAR’dan gelen GWP değerlerinin kullanılmasını gerekli görmektedir.

    • CO2 eşdeğer emisyonları elde etmek için, CO2 dışı bir gazın emisyon miktarının kendi GWP değeriyle çarpılması

    • Example: 150 Gg CH4 ‘nin CO2-eq birimine dönüştürülmesi 46,500 Gg CO2-eq elde etmek için 150 Gg ‘yi 310 ile çarpınız (SAR’dan CH4 için GWP değeri)

  • Parametre 2: Sektörler ve faaliyetler

    • IPCC Sektörleri 1. Enerji

    2. Endüstriyel Prosesler ve Ürün kullanımı (IPPU)

    3. Tarım, Ormancılık ve Diğer Arazi Kullanımı (AFOLU)

    4. Atık

    • Envanteriniz için toplam emisyon ve azaltımların hesaplanması, her bir alt kategorinin kategorilere, kategorilerin de sektörlere yapmış olduğu katkıları toplayarak yapılmaktadır.

  • 2006 IPCC Rehberine Göre Sektörler

    • Enerji: Yakıt yakma ve kaçak yakıt emisyonları dahil olmak üzere sabit ve gezici enerji faaliyetlerinden gelen bütün sera gazlarının emisyonları

    • Sanayi prosesleri: Fosil yakıt tüketimi gibi doğrudan enerji faaliyetleriyle ilgili olmayan sanayi proseslerinden kaynaklanan sera gazlarının yan ürünü ya da uçucu emisyonlar ile solvent kullanımından kaynaklanan NMVOC’ler, ürün kullanımından kaynaklanan N2O emisyonları.

    • Tarım, Ormancılık ve Diğer Arazi Kullanımları: Yakıt tüketimi hariç tarımsal faaliyetlerden kaynaklanan enerji kapsamında ele alınan antropojenik emisyonlar ve orman yönetimi, diğer arazi kullanımı faaliyetleri ve arazi kullanımı değişikliğinden kaynaklanan CO2, CH4, and N2O emisyon ve azaltımları

    • Atık: Atık yönetimi faaliyetlerinden kaynaklanan emisyonlar.

  • Parametre 3: Emisyon ve azaltım lokasyonu

    Bir envanterin sınırı coğrafi alanı ve/veya kapsam altındaki belirli faaliyetlerin listesini belirler. Seviye Sınır

    Ulusal Bir ülkenin yetki sınırına giren ulusal topraklar ve deniz sularındaki tüm faaliyetler.

    Alt-ulusal İl, belediye ya da başka bir idari yetki birimi gbii ulusal toprakların bir bölümü içerisindeki faaliyetler (hepsi

    veya bir kısmı).

    Bölgesel Birden fazla ülkenin giren ulusal toprakları ve deniz sularındaki faaliyetler (hepsi veya bir kısmıı) (örn.

    Avrupa Birliği sera gazı envanteri).

    Organizasyonel İki genel yaklaşım: