SAYILARLA DœNYA ‡OCUKLARININ DURUMU 2014

download SAYILARLA DœNYA ‡OCUKLARININ DURUMU 2014

of 116

  • date post

    29-Jan-2017
  • Category

    Documents

  • view

    241
  • download

    14

Embed Size (px)

Transcript of SAYILARLA DœNYA ‡OCUKLARININ DURUMU 2014

  • SAYILARLA DNYA OCUKLARININ DURUMU 2014

    Eitsizliklerin ortaya konulmas, ocuk haklarnn ileriye gtrlmesi

    HER OCUK NEMLDR

    SA

    YILA

    RLA

    D

    NY

    A

    OC

    UK

    LARIN

    IN D

    URU

    MU

    2014

    HER

    O

    CU

    K

    NEM

    LDR

    Raporun ngilizcesini internet zerinden okumak iin, QR Kodu tarayn veya u adresi ziyaret edin; www.unicef.org/sowc2014/numbers

    Raporu internet zerinden okumak iin, QR Kodu tarayn veya u adresi ziyaret edin; http://www.unicef.org.tr/bilgimerkezi.aspx?grup=29

    United Nations Childrens Fund3 United Nations PlazaNew York, NY 10017, USAE-posta: pubdoc@unicef.orgWeb: www.unicef.org

    Birlemi Milletler ocuklara Yardm Fonu (UNICEF)Ocak 2014 ocuklar iin

    birlein

  • RAPOR EKBARATIRMA, YAZIM VE EDTRLK

    Abid Aslam, Anna Grojec, Cline Little, Ticiana Maloney, Jordan Tamagni

    TERCME

    Marc Chalamet, Carlos Perellon

    YAYIN VE DAITIM

    Germain Ake, Allyson Alert, Ernest Califra, Timothy DeWerff, Hirut Gebre-Egzhiaber, Yasmine Hage, Carol Holmes, Christine Kenyi,

    Maryan Lobo, Jorge Peralta-Rodriguez, Ami Pradhan, Charlotte Rutsch, Anne Santiago, Jaclyn Tierney, Nogel S. Viyar,Samantha

    Wauchope, Judith Yemane

    STATSTKSEL TABLOLAR

    David Brown, Claudia Cappa, Liliana Carvajal, Archana Dwivedi, Hiroyuki Hattori, Priscilla Idele, Claes Johansson, RouslanKarimov,

    Julia Krasevec, Rolf Luyendijk, Colleen Murray, Holly Newby, Khin Wityee Oo, Nicole Petrowski, Tyler Porth, Chiho Suzuki, Andrew

    Thompson, Jingxian Wu, Danzhen You

    ZEL TEEKKR

    Danmanlar: Peter Adamson, David Anthony, Gareth Jones, Colin Kirk, Catherine Langevin-Falcon, Richard Morgan, Tessa Wardlaw

    Katkda bulunanlar: Edward Addai, Christophe Boulierac, Natacha Carbonelli, Suzanne Joan Coates, Violeta Cojocaru, Kerry

    Constabile, Judith Diers, Clemens Gros, Attila Hancioglu, BintaIsah-Ismail, Aleksandra Jovic, Rhazi Kone, Miriam Paulson Kramer,

    George Laryea-Adjei, Leonardo Menchini, Bishnu Bhakta Mishra, Kaylin Padovano, Katarzyna Pawelzcyk, Kinlay Penjor,Tanja

    Rankovic, Kavita Ratna, Michele Seroussi, Sherpem Sherpa, Turgay nalan, Cornelia Walther, Dechen Zangmo

    Tasarm: Prographics, Inc.

    Web and Sosyal Medya: Dijital Strateji Blm, letiim Departman, UNICEF

    ngilizceden eviren: Metin ulhaolu

    Bask: Pelin Ofset Matbaaclk Ltd. ti./Ankara

    Birlemi Milletler ocuklara Yardm Fonu (UNICEF)Ocak 2014

    Bu yaynn herhangi bir blmnn oaltlmas izne tabidir. Eitimle ilgili ya da kar amac gtmeyen kurulular bu izni serbeste alabilirler. Dierlerinden ise kk bir cret talep edilecektir. Bilgi iin:

    Division of Communication, UNICEFAttn: Permissions H6F3 United Nations Plaza, New York, NY 10017, USATel: +1 (212) 326-7434Email: nyhqdoc.permit@unicef.org

    Bu rapor ve ek online ierik iin:

    Basm sonras dzeltmeler iin:

    En son veriler iin: .

    Kapak fotoraf: Timbuktu Malide Bahadoub 2 okulu rencileri. UNICEF/PFPG2013P-0035/HarandaneDicko5YAH fotoraflar:Sayfa 2425 soldan saa) UNICEF/NYHQ2011-1166/Kate Holt UNICEF/SLRA2013-0622/Olivier Asselin UNICEF/BANA2011-00477/Naser Siddique UNICEF/NYHQ2012-2083/Adam Dean UNICEF/UKLA2012-00681/Olivier Asselin UNICEF/NYHQ2012-2243/Susan Markisz

  • SAYILARLA DNYA OCUKLARININ DURUMU 2014

    Eitsizliklerin ortaya konulmas, ocuk haklarnn ileriye gtrlmesi

    HER OCUK NEMLDR

  • SAYILARLA DNYA OCUKLARININ DURUMU 2014

    NDEKLERGiri ......................................................... 1

    Saylarn ardndaki yaamlar ...................... 2

    Kutu: Tm haklar, her ocuk ..................... 4

    ocuk haklar iin veriler ........................... 6

    Kutu: ok Gstergeli Kmelem Aratrmalarnda (GKA) konular ........... 7

    Kutu: Yeni yaklamlar ............................... 9

    Anlatlmam ykleri anlatmak .............. 10

    Kutu: Saylar ve anlatlar .......................... 12

    Kutu: ocuklar deiimin itici gc ......... 15

    Eylem iin kantlar ................................... 16

    ekil: Gstergelerden bir seme ve ocuklarn yaam hakknda bize syledikleri ........................................... 18

    Referanslar ............................................. 20

    statistiksel Tablolar ................................ 21

  • HER OCUK NEMLDR 1

    GiriDnya ocuklarnn Durumunun, ocuklarn iinde bulunduklar koullarn ayrntl bir grnmn sunmak amacyla standartlatrlm kresel ve ulusal istatistiksel tablolar vermeye balamasnn zerinden otuz yl gemi bulunuyor.

    ocuklarn iyi olma halleriyle ilgili ilk gstergelerin sunulmasndan bu yana geen on yllar iinde ok ey deiti. Ama temel fikir ayn kald: ocuklarn iinde bulunduu durumla ilgili tutarl ve gvenilir veriler, ocuklarn yaamnn iyiletirilmesi asndan kritik nem tamaktadr ve her ocuun tm haklarnn yaama geirilmesinde vazgeilmezdir.

    Veriler, dnyadaki 2.2 milyar ocuk adna tantm-savunu almalarn ve yaplanlar desteklemeye devam etmektedir. Bu veriler, hkmetlere, ocuklarn yaamlarn iyiletirmeye ynelik karar ve eylemlerinde temel oluturacak gerekleri sunmaktadr. Ayrca, veri toplamann ve kullanmann yeni yollar, en krlgan durumdaki ocuklara ulamaya ynelik yatrmlara ve mdahalelere yardmc olacaktr.

    Veriler elbette kendi bana dnyay deitirmez. Veriler, ihtiyalar belirleyerek, tantm-savunu almalarna destek olarak ve salanan ilerlemeyi lerek deiimi mmkn klar. En nemlisi, karar vericilerin olumlu ynde deiimi salamak zere bu verileri kullanmalar, ocuklar ve topluluklarn da sorumluluk sahiplerini sorgulamak iin gerekli verileri bulabilmeleridir.

    zbekistann Konlikul blgesinde 3 yandaki Erlann boyu ve kilosu kaydediliyor.

    UNICEF/NYHQ2011-1680/Giacomo Pirozzi

  • 2 SAYILARLA DNYA OCUKLARININ DURUMU 2014

    Saylarn ardndaki yaamlarBu yaznn ardndan gelen tablolara gz atn: satr ve stunlardaki saylara, dipnotlarn diziliine bakn. Burada yaln sembollere indirgenmi olan, uluslarn bugn ve geleceidir: ocuklar. Gzleriniz bir stundan dierine kayarken bu ocuklarn yaamna ilikin pek ok zellik ortaya kacaktr. Saylar, ocuklarn doduu ve bakm grd, byyp rendikleri, alp bakalaryla iliki kurduu ve bu dnyada yollarn bulduu koullara ilikin ykler anlatr.

    Bir lkeyi sein, herhangi bir lkeyi. Bu lkede doumlar ne kadar kayda geiyor? Bylece ka ocua resmen kimlik karlp bu kimlikten hareketle haklar tannyor? Hizmet alma, korunma ve yurttalktan yararlanma haklar

    Ka ocuk doumunu izleyen ilk yl iinde lecek? Ka beinci doum yln hi gremeyecek? Hayatta kalabilenlerin ise daha ne kadar yaamas bekleniyor? zellikle kk ve krlgan durumdaki ocuklara musallat olan hastalklara kar korunmak zere temel alar ve ilalar alabiliyorlar m? Beden ve zihin geliimi iin gerekli besinleri alabiliyorlar m?

    Kz ocuklar Kamboyada bir okulda kuyrua giriyor. UNICEF/CBDA2010-00264

  • HER OCUK NEMLDR 3

    mek ve ykanmak iin temiz su bulabiliyorlar m? Gvenli, hijyenik tuvaletlere sahipler mi?

    ocuklarn yzde ka ilkretime balyor ve ka ortaretime kadar gelebiliyor? Henz ocukken altrlan ya da evlendirilen ka kii var? ocuklar ergenlik dnemine kendilerini HIVe kar koruyacak bilgilerle donanm olarak giriyorlar m?

    Eldeki veriler, son birka on yl iinde byk ilerleme kaydedildiini gstermektedir:

    lm hzlar 1990 ylndaki dzeyinde kalsayd, 5 yan grm yaklak 90 milyon ocuk lm olacakt.1

    5 ya alt ocuklar arasnda kzamk lmlerinin says 2000 ylnda 482.000 iken 2012de 86.000e inmitir. Bunu salayan, byk lde, 1980 ylnda yzde 16 iken 2012de yzde 84e kan baklama orandr.2

    Beslenmedeki iyilemeler sayesinde 1990 ylndan bu yana bodurluk

    olaylarnda yzde 37 azalma salanmtr.3

    lkretimde okullama, en az gelimi lkelerde bile artmtr: 1990 ylnda bu lkelerdeki ocuklarn yalnzca yzde 53 okula gidebilirken, 2011 ylnda bu oran yzde 81e ulamtr.4

    1990 ylndan bu yana hemen hemen 1.9 milyar kii iyiletirilmi sanitasyon imknlarna kavumutur.5

    Ne var ki, tablolar ayn zamanda srp gitmekte olan ocuk haklar ihlallerine de iaret etmektedir:

    2012 ylnda 5 ya alt yaklak 6.6 milyon ocuk, ou nlenebilir nedenler yznden yaamn yitirmi, bu ocuklarn temel yaam ve geliim haklar gerekleememitir.

    Dnya ocuklarnn yzde 15i6

    ekonomik smrden korunma, renim ve oyun haklarna zarar verecek ekilde eitli ilerde altrlmaktadr.

    Dnyadaki en yoksul ocuklarn yetkin bir salk personeli gzetiminde dnyaya gelme anslar zengin ailelerin ocuklarna gre

    daha azdr

  • Kz ocuklarn yzde 11i, 15 yana gelmeden evlendirilmektedir7 ve bu da ocuklarn salk, eitim ve korunma haklarn tehlikeye drmektedir.

    Evde olsun okulda olsun ocuklarn iddet ieren disiplin uygulamalarna maruz kaldklar her durumda zalimane ve aalayc cezalardan muaf olma haklar ihlal edilmektedir.

    Tablolar ayn zamanda aklar ve eitsizlikleri ortaya koymakta, kazanmlarn ve yoksulluklarn eitsiz daldn gstermektedir. ocuklarn ans, lkelerinin zengin ya da yoksul olmasna; kz ya da erkek ocuk olarak, zengin ya da yoksul bir ailede dnyaya gelmelerine ve krsal ya da kentsel alanlarda yaamalarna bal olarak deimektedir. Bir de, kentte yayor

    Uluslararas topluluk, ocuk Haklarna dair Szlemeyi (HS) hazrlarken ocuklarn yetikinler gibi sayg duyulmas gereken haklar olduunu kabul etmitir.

    Tm haklar, her ocuk

    HSnin znde yer alan drt ana ilke: Ayrm gzetmeme ya da evrensellik (madde 2): Irk, renk, cinsiyet, din, dil,

    siyasal ya da baka gr; ulusal, etnik ya da toplumsal kken, mlkiyet ve engellilik durumu; doumla ilgili ya da baka bir stat ne olursa olsun tm ocuklar haklara sahiptir.

    Yksek yarar (madde 3): ocuun yksek yarar, kendisini etkileyecek tm kararlarda birinci derecede gzetilmelidir.

    Yaam, hayatta kalma ve gelime (madde 6): Tm ocuklarn yaam, hayatta kalma; fiziksel, zihinsel, manevi, ahlaki, psikolojik ve toplumsal