Samenvatting havo arm en rijk - uCoz Samenvatting Arm en rijk 5 De Geo, tweede fase...

download Samenvatting havo arm en rijk - uCoz Samenvatting Arm en rijk 5 De Geo, tweede fase ¢â‚¬â€œ havo ¢©ThiemeMeulenhoff,

of 22

  • date post

    06-Oct-2020
  • Category

    Documents

  • view

    1
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of Samenvatting havo arm en rijk - uCoz Samenvatting Arm en rijk 5 De Geo, tweede fase...

  • Samenvatting Arm en rijk 1

    De Geo, tweede fase – havo ©ThiemeMeulenhoff, Utrecht/Zutphen, 2009

    Samenvatting Arm en rijk

    1 Mexico en de Verenigde Staten: een wereld van verschil

    De hoofdvraag van dit hoofdstuk is: Wat zijn de economische, demografische en sociaal-culturele kenmerken van het grensgebied tussen Mexico en de Verenigde Staten?

    Indiaanse beschaving in Mexico verdreven door Spanjaarden Olievondsten brachten economische groei VS: sterke groei aantal staten vanaf 1776 Trok veel immigranten Grensgebied: veel strijd Mexico verloor land VS Lang, breed grensgebied Dubbelsteden Bekende dubbelstad El Paso gegroeid in 20 ste eeuw Ciudad Juárez groeit nu tweedeling: arm en rijk Kenmerken grensgebied:

    1.1 Kennismaking met het grensgebied Hoe is de grens tussen Mexico en de VS tot stand gekomen? Komen de kenmerken van het grensgebied overeen met de nationale gebiedskenmerken van beide landen? Geschiedenis ►Voor de koloniale tijd kende Mexico grote Indiaanse beschavingen. Vanaf 1500 werd het land overheerst door Spanje. Na de koloniale tijd (na 1821) waren er diverse dictators en burgeroorlogen. ►Vanaf 1940 leidden olievondsten tot een snelle economische groei. Die groei stagneerde in de jaren tachtig door een daling van de olieprijzen, een groeiende schuldenlast en toenemende inflatie. Nu heeft Mexico de kenmerken van een ontwikkelingsland: lage lonen, ongelijke inkomensverdeling, hoge werkloosheid. ►De Verenigde Staten zijn gevormd vanaf 1776. Eerst bestonden ze uit 13 staten, de voormalige Britse koloniën , maar later breidde het grondgebied fors uit. Het land trok miljoenen immigranten van overal ter wereld. Nu zijn de VS een economische en politieke grootmacht. Grensgebied ►De huidige grens Verenigde Staten en Mexico dateert van 1848. In het grensgebied is in 19e eeuw veel oorloggevoerd, waarbij Mexico veel land aan de VS af heeft moeten staan. ►Nu is het grensgebied een honderd kilometer brede zone met een lengte van meer dan 3000 kilometer van de Grote Oceaan tot de Golf van Mexico. Opvallend is dat er veertien dubbelsteden zijn (in tweeën gesplitste stad). El Paso - Ciudad Juárez ►Een bekende dubbelstad is El Paso – Ciudad Juárez. ●El Paso, 600.000 inwoners, ligt in het zuidwesten van staat Texas (VS). De stad groeide in de 20ste eeuw door ‘cattle, copper, cotton en climate’. ●Ciudad Juárez in Mexico, 1,6 miljoen inwoners, groeit snel. De arbeidsintensieve bedrijven trekken veel mensen van platteland aan. De stad bestaat uit twee delen: het oosten met laagbetaalde industrie- arbeiders die wonen in armoedige huizen. Buiten de bedrijventerreinen aan de oostkant, liggen de wijken waar de rijkeren wonen. Kruispunt ►Het karakter van het grensgebied tussen een rijk en arm land uit zich in de economische, demografische en sociaal-culturele kenmerken:

  • Samenvatting Arm en rijk 2

    De Geo, tweede fase – havo ©ThiemeMeulenhoff, Utrecht/Zutphen, 2009

    Relatief welvarend voor Mexico en arm voor VS Veel inwoners in de stad, ook stukken dunbevolkt Sterke bevolkingsgroei Geen scherpe culturele grens Invloed cultuur van VS groter op Mexicanen dan andersom Strenge grensbewaking teen illegale migratie Lastig want grens is lang en veel mensensmokkelaars

    ●Zo is de Mexicaanse regio welvarender dan de rest van Mexico; het grensgebied aan de VS zijde is juist minder rijk dan de rest van de VS. ●Er wonen meer dan 10 miljoen mensen, waarvan 6 miljoen in Mexico. Ongeveer de helft woont in California en Baja California. Door deze concentratie heeft een groot deel van het grensgebied ook een lage bevolkingsdichtheid . ●De bevolking groeit aan beide zijden erg snel. ►De grens vormt in het geval van de VS en Mexico geen scherpe scheiding op sociaal en cultureel gebied. ●Mexicanen worden door de Amerikaanse cultuur beïnvloed, maar bewaken toch hun Mexicaanse identiteit in Mexico. ●De Mexicanen die aan de VS-zijde wonen, ondergaan een sterkere invloed, vooral vanwege de taal. ●Bij de Amerikanen is veel minder invloed te merken door de Mexicaanse cultuur; voor hen is er minder noodzaak om zich daarop te richten. Prikkeldraad wordt grensmuur ►Er is een grote (illegale) migratie van Mexico naar de VS. Tegenwoordig wordt de grens streng bewaakt. Maar dat is een bijna onmogelijke opgave, omdat de grens zo lang is en er veel mensensmokkelaars aan het werk zijn. Bij de oversteek overlijden jaarlijks mensen, bijvoorbeeld door uitdroging in woestijngebieden.

    20ste eeuw: globalisering door afname van relatieve afstand GATT en WTO bevorderen vorming één wereldmarkt NAFTA: vrijhandel tussen VS, Canada en Mexico sinds 1994 Bijzonder: twee rijke en arm land die grenzen openstellen Verwachte voordelen: meer en efficiënter werk, hoger inkomen Verwachte nadelen: VS: daling werkgelegenheid Mexico: concurrentie van

    1.2 Noord-Amerika als handelsblok Wat is de invloed van de NAFTA op de economie van Mexico? ►In de 20ste eeuw nam de (economische) globalisering enorm toe: nationale economieën raakten steeds nauwer met elkaar verbonden. Een belangrijke oorzaak is dat de relatieve afstanden kleiner zijn geworden (sneller verkeer en telecommunicatie). ●Twee belangrijke multilaterale instellingen zijn de GATT (General Agreement on Tariffs and Trade) en haar opvolger de WTO (World Trade Organization). Uitgangspunt is dat ieder land moet produceren waar het het best in is. ●Het gevolg van internationalisering is dat grenzen vervagen en lokale markten samensmelten tot één grote wereldmarkt. NAFTA ►In 1994 werd de NAFTA (North American Free Trade Agreement) ingesteld: een economisch samenwerkingsverband tussen Canada, de Verenigde Staten en Mexico. Het doel van NAFTA is de tariefmuren tussen de landen af te breken en zo vrijhandel mogelijk te maken. ●Opvallend is dat twee rijke landen en een ontwikkelingsland de markten voor elkaar hebben geopend. De NAFTA is een concurrent van de EU. Voor- of nadelig? ►Van de samenwerking werden voordelen verwacht: meer werkgelegenheid, efficiëntere manier van werken en een stijging van de inkomens. ►Er werden ook nadelen gezien. De VS waren bang voor een daling van de werkgelegenheid in eigen land door de lage lonen en de minder strenge milieueisen in Mexico. Daar tegenover stond dat juist Mexico risico liep door de hogere arbeidsproductiviteit van Amerikaanse arbeiders, en doordat Mexicaanse bedrijven moesten concurreren met Canadese en

  • Samenvatting Arm en rijk 3

    De Geo, tweede fase – havo ©ThiemeMeulenhoff, Utrecht/Zutphen, 2009

    beter uitgeruste bedrijven Resultaat na 10 jaar stijging import en export, aan beide zijden Maar: daling lonen in Mexico, meer mensen (vooral boeren) onder armoedegrens Gevolg: grote trek naar steden en grensgebied Ook milieuvervuiling in grensgebied groter

    doordat Mexicaanse bedrijven moesten concurreren met Canadese en Amerikaanse bedrijven, die meer financiële draagkracht hebben. Na 10 jaar NAFTA ►Het resultaat van de NAFTA is dat de Mexicaanse import en export enorm is gestegen, net als de hoeveelheid buitenlandse investeringen in Mexico. De landbouwexport van VS naar Mexico verdubbelde, net als de Mexicaanse landbouwexport. ►Maar het minimumloon in Mexico daalde ook. Het aantal mensen dat onder de armoedegrens leeft steeg van 50 naar 58 procent. De grote verliezers zijn de Mexicaanse boeren, zij kunnen niet concurreren tegen de lage maïsprijzen in de VS. Het gevolg is dat vele duizenden boeren gedwongen werden te verhuizen. Zij trekken naar het grensgebied en naar de VS. ►Ook is de milieuvervuiling in de grensstreek sterk toegenomen.

    Samenvatting Arm en rijk

    2 La nueva frontera

    De hoofdvraag in dit hoofdstuk is: Welke gevolgen heeft de vestiging van buitenlandse bedrijven in het grensgebied van Mexico en de Verenigde Staten op nationale, regionale en lokale schaal?

    Mexicaanse overheid trekt maquiladoras (assemblage) aan in grensgebied gunstige belastingsregels Eerst alleen vlakbij grens met VS. Veel migratie naar dit grensgebied Na 1965 door liberalisering meer werk in maquiladores. Vestiging aantrekkelijk door lage lonen, maar Mexico afhankelijk

    2.1 Maquiladoras Waarom trekken veel Mexicanen naar de maquiladora-gebieden? Waarom treedt er een verschuiving in de ligging van de maquiladora-gebieden op? ►Vanaf 1965 is het beleid van de Mexicaanse regering om buitenlandse ondernemingen aan te trekken in het grensgebied met VS. Dit zijn vooral assemblagebedrijven (maquiladoras). Zij importeren halffabricaten, bewerken die en exporteren deze als eindproduct. Voor goederen die worden ingevoerd hoeft geen belasting te worden betaald. Bij uitvoer wordt alleen belasting geheven over de toegevoegde waarde voor exportproducten. ►Eerst waren de maquiladoras alleen toegestaan in een straal van twintig kilometer van de grens met de VS. Dat had als voordelen dat de lonen daar laag waren en dat transportkosten van en naar de VS laag konden blijven. Het gevolg was dat veel mensen migreerden van Centraal- naar Noord- Mexico. Wordt het beter? ►Na 1965 bemoeide de regering zich minder met de markt (liberalisering ). Vooral door de NAFTA groeide het aantal werknemers in de maquiladoras sinds 1980. ►In de internationale arbeidsverdeling is Mexico door de lage lonen een aantrekkelijk vestigingsgebied. Dat heeft voordelen, maar ook het nadeel dat Mexico afhankelijk wordt van welvarende landen. Die vestigen alleen hun productie in Mexico en ni