S T U D I J A - Dobro došli | Alternativna goriva

Click here to load reader

  • date post

    22-Oct-2021
  • Category

    Documents

  • view

    4
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of S T U D I J A - Dobro došli | Alternativna goriva

1O ISTRAIVANJU MOGUNOSTI KORIŠTENJA ALTERNATIVNIH
GORIVA U TVORNICI CEMENTA KAKANJ
Zenica, novembar 2016.
UNIVERZITET U ZENICI
Univerzitet u Zenici – Department za ekološko inenjerstvo 2
OPI PODACI
cementa Kakanj
Selima ef. Merdanovia 146
72 240 Kakanj, BiH
Izvršilac:
Univerzitet u Zenici, Mašinski fakultet u Zenici, Department za ekološko
inenjerstvo
Prof.dr.sc. Jovan Sredojevi
Doc.dr.sc. Nusret Imamovi
Doc.dr.sc. Dafer Dautbegovi
Doc.dr.sc. Fuad Hadikaduni
Mr.sc. Muvedet Šiši
____________________
Univerzitet u Zenici – Department za ekološko inenjerstvo 3
S A D R A J
1. UVOD .................................................................................................................... 5
CEMENTA KAKANJ ............................................................................................. 11
2.2. Tehnološka šema proizvodnje cementa u Tvornici cementa Kakanj ............. 13
2.3. Sistem peenja klinkera u Tvornici cementa Kakanj ...................................... 14
2.4. Oprema za smanjenje negativnih uticaja na okoliš ........................................ 16
3. ZAKONSKI OKVIR KORIŠTENJA ALTERNATIVNIH GORIVA .......................... 17
3.1. Definicije pojmova vezanih za korištenje alternativnih goriva iz otpada .............. 17
3.2. Zakonski okvir korištenja alternativnih goriva iz otpada u FBiH ......................... 18
3.3. Zakonski okvir upravljanja otpadom u Europskoj uniji ................................... 22
3.3.1. Okvirna direktiva o otpadu (2008/98/EC) ................................................ 23
3.3.2. Direktiva o odlagalištima otpada (1999/31/EC), dopunjena Pravilnikom
(EC/1882/2003) ........................................................................................ 23
i (166/2006) ............................................................................................. 25
3.3.4. Direktiva o ambalai i ambalanom otpadu (94/62/EC), sa dodacima
(2005/20/EC, 2004/12/EC i 1882/2003) .................................................. 25
3.4. Strateški koncept upravljanja otpadom i relevantni trendovi .......................... 27
3.5. Strateško planiranje upravljanja otpadom u Federaciji BiH ........................... 29
4. VRSTE I PODJELA ALTERNATIVNIH GORIVA U CEMENTNOJ INDUSTRIJI . 33
4.1. Vrste i podjela alternativnih goriva ................................................................. 33
4.2. Naješe korištena alternativna goriva u cementnoj industriji ....................... 36
4.2.1. Gorivo iz otpada ...................................................................................... 37
4.2.2. Otpadna ulja ............................................................................................ 37
4.2.3. Otpadne gume ........................................................................................ 38
4.2.4. Naftni koks .............................................................................................. 39
4.2.5. Poljoprivredna biomasa .......................................................................... 39
4.2.6. Kanalizacijski mulj ................................................................................... 40
5. KORIŠTENJE ALTERANTIVNIH GORIVA U CEMENTNOJ INDUSTRIJI .......... 41
5.1. Opi podaci korištenja alernativnih goriva u cementnoj industriji ................... 41
5.2. Ukljuivanje alternativnih goriva u proces proizvodnje cementa .................... 44
5.3. Korištenje alternativnog goriva iz otpada u proizvodnji cementa ................... 48
5.3.1. Priprema, skladištenje i doziranje alternativnog goriva ........................... 48
5.2.2. Poteškoe kod sagorijevanja RDF-a u rotacionoj pei ............................ 50
5.4. Korištenje starih automobilskih guma kao goriva u cementnoj industriji ........ 51
5.4.1. Prednosti sagorijevanja automobilskih guma .......................................... 51
5.4.2. Priprema, skladištenje i doziranje automobilskih guma u pe ................. 52
Studija o istraivanju mogunosti korištenja alternatiinih goriva u Tvornici cementa Kakanj
Univerzitet u Zenici – Department za ekološko inenjerstvo 4
5.5. Emisije koje mogu nastati pri korištenju alternativnih izvora energije ............ 54
5.5.1. Korištenja alternativnih goriva kao Najbolja raspoloiva tehnika ............. 54
5.5.2. Emisije u zrak pri korištenju alternativnih goriva ..................................... 55
5.5.3. Specifine zagaujue materije pri suspaljivanju alternativnih goriva ..... 58
5.5.4. Uloga filterskih sistema u Tvornici cementa Kakanj ................................ 59
6. ANALIZA KOLIINA POTENCIJALNO RASPOLOIVIH ALTERNATIVNIH
GORIVA KOJA SE MOGU KORISTITI U TVORNICI CEMENTA KAKANJ ..... 61
6.1. Gorivo dobiveno iz otpada .......................................................................... 61
6.1.1. Gorivo izvedeno iz otpada .................................................................... 61
6.1.2. Gorivo dobiveno iz vrstog otpada ....................................................... 62
6.1.3. Razlika izmeu RDF-a i SRF-a ......................................................... 64
6.1.4. Pozitivna lista otpada za energetsko iskorištavanje .......................... 65
6.1.5. Šifre otpada koji se moe koristiti za proizvodnju RDF/SRF ................. 68
6.1.6. Potencijalne koliine komponeti iz komunalnog otpada za RDF/SRF ..... 72
6.2. Otpadne automobilske gume (otpadni pneumatici, otpadna guma) ............ 76
6.2.1. Openito o gumi ................................................................................... 76
6.2.2. Porijeklo i naini postupanja sa otpadnom gumom ........................... 78
6.2.3. Procjena produkcije otpadnih automobilskih guma u BiH ....................... 79
7. SISTEM OSIGURANJA POTREBNIH KOLIINA OTPADNIH MATERIJALA
ZA PROIZVODNJU ALTERNATIVNIH GORIVA ZA POTREBE TVORNICE
CEMENTA KAKANJ ........................................................................................... 81
7.1. Planirane vrste i koliine alternativnih goriva za Tvornicu cementa Kakanj
u periodu 2016. – 2021. godine .................................................................... 81
7.2. Obezbjeenje potrebnih koliina komunalnog otpada za RDF/SRF .............. 83
7.3. otencijalni postupci obrade (reciklae) komunalnog otpada .......................... 84
7.3.1. Podjela postupaka za obradu komunalnog otpada ................................. 85
7.3.2. Osnovne postavke obrade komunalnog otpada za dobivanje RDF/SRF
goriva ...................................................................................................... 89
8. OKOLINSKI I EKONOMSKI EFEKTI KORIŠTENJA ALTERNATIVNIH GORIVA IZ
OTPADA U CEMENTNOJ INDUSTRIJI ................................................................... 95
8.1. Ekonomski benefiti ........................................................................................ 96
8.2. Okolinski benefiti ........................................................................................... 99
10. LITERATURA .................................................................................................. 103
Univerzitet u Zenici – Department za ekološko inenjerstvo 5
1. UVOD
Cement je jedan od najvaanijih graevinskih materijala, neophodan za ivot, a
industrija cementa zauzima vanu ulogu u ekonomskom razvoju svake zemlje. U
svijetu se svake godine proizvede više od 2 milijarde tona cementa i oekuje se da
e ta brojka zbog industrijalizacije zemalja u razvoju u budunosti još rasti.
Osnovni izazov za industriju cementa je ušteda neobnovljivih prirodnih resursa, tako
da je optimizacija korištenja prirodnih resursa, što podrazumeva i prirodna fosilna
goriva, od strateškog znaaja, jer izvori ovih goriva nisu neogranieni. Cementna
industrija u svojoj proizvodnji troši velike koliine goriva, ija cijena je u stalnom
porastu zbog sve veih potreba trišta, a poznato je da se uglavnom ne mogu
obezbediti na trištu Bosne i Hercegovine. Isto tako sve su vei zahtjevi da
cementna industrija smanji emisiju ugljinog dioksida (CO2) i tako doprinese
ublaavanju efekta staklenika i klimatskih promjena. Pored toga, troškovi za
obezbjeenje goriva sve više rastu i optereuju profit. Jedan od naina kako
odgovoriti na ove izazove je korištenje alternativnih goriva u procesu proizvodnje
cementa, koja se mogu osigurati sa prostora Bosne i Hercegovine, što znai
smanjenje uvoza i sigurnost u snabdevanju Tvornice cementa ”Kakanj” d.d. Kakanj
(u daljem tekstu: Tvornica cementa Kakanj).
Alternativna goriva su materijali koji imaju visoku toplotnu vrednost, tako da mogu da
se koriste kao energenti umesto prirodnih fosilnih goriva (ugalj, nafta, zemni plin). Pri
tome, iskustvo dugogodišnjeg korišenja alternativnih goriva u cijelom svijetu,
naroito u visoko razvijenim zemljama Evropske unije, pokazuje da nema negativnih
uticaja na zdravlje i okoliš. Iz ovih raloga, osnovni strateški cilj Tvorice cementa
Kakanj je korištenje alternativnih goriva (meu kojima je i gorivo iz otpada) u cilju
zamjene dijela osnovnih energetskih sirovina za dobivanje potrebne energije za
proces proizvodnje cementa.
Dobivanje alternativnih goriva vrši se iz otpadnih materijala, što ima strateški cilj i za
integralno upravljanje otadom na principima odrivog razvoja. lskorištavanje
energetskog potencijala otpadnih materijala u uslovima kada je to ekonomski
opravdano, mora se sprovoditi u skladu sa naelima zaštite okoliša.
Svi ovi razlozi upuuju menadment Tvornice cementa Kakanj da slijedi primere i
iskustva cementne industrije u Evropi i Svijetu, koja svoj razvoj zasniva na
principima odrivosti i industrijskoj ekologiji, što podrazumijeva znaajno korištenje
alternativnih goriva. Gorivo iz otpada moglo bi postupno zamijeniti vei postotak
fosilnih goriva koja se trenutno koriste u proizvodnji cementa zbog ega bi Tvornica
cementa Kakanj mogla imati znaajnu ulogu u integralnom sistemu upravljanja
otpadom na nain na koji je to predvieno Federalnim planom upravljanja otpadom
(2012-2017) i Planom upravljanja otpadom na podruju Zeniko-dobojskog kantona
Studija o istraivanju mogunosti korištenja alternatiinih goriva u Tvornici cementa Kakanj
Univerzitet u Zenici – Department za ekološko inenjerstvo 6
(2009-2029). Postupak dobijanja dozvole za korišenje alternativnih goriva u
Federaciji Bosne i Hercegovine regulisan je zakonom, i obuhvata itav niz aktivnosti
koje imaju za cilj da obezbede emisije u granicama dozvoljenih, redovan monitoring i
transparentnost procesa.
Prema evropskim direktivama ponovna upotreba otpada je jedan od strateških ciljeva
upravljanja otpadom, a što je definisano i u Strategiji zaštite okoliša Federacije BiH
i Planu o upravljanju otpadom FBiH. Ona podrazumjeva mjere kojima e se podsticati
ponovno ukljuivanje otpadnih materijala u druge proizvodne procese i to tako što e
se vraati kao sirovine u proizvodne procese u kojima su nastali. Ukoliko to nije mogue
ili nije tehnološki ili ekonomski opravdano, iste e biti potrebno koristiti kao sekundarne
sirovine u nekom drugom tehnološkom procesu ili kao gorivo, uz eventualno
neophodnu prethodnu obradu i doradu sa nekom od pogodnih i ekonomski opravdanih
tehnoloških postupaka.
Iskorištavanje otpadnih materijala i njihovih energetskih svojstava za proizvodnju
energije, u uvjetima kada je to ekonomski opravdano, mora se sprovoditi u skladu sa
naelima zaštite okoliša.
Ponovnom upotrebom otpadnih materijala vrši se ušteda u eksploataciji prirodnih
resursa, ime se znaajno umanjuju problemi vezani za organizaciju i sprovoenje
postupaka zbrinjavanja otpada, te smanjuju pritisci otpada na okoliš.
Stalni porast proizvodnje otpada je jedan od velikih problema, koji su prioritetni za
rješavanje u oblasti zaštite okoliša. Evropska unija proizvede godišnje preko 2.000
miliona tona otpada od ega je preko 40 miliona tona klasifikovano kao opasan
otpad. Najvei dio otpada potie iz poljoprivrede, graevinarstva, industrije, rudarstva i
energetike, dok je oko 200 miliona tona otpad iz domainstava, što je priblino 1 kg na
dan po stanovniku.
Posebna panja se posveije reciklai, odnosno ponovnom korištenju otpadnih materijala,
pri emu se nastoji da se postigne što vea korist za okoliš uz uvaavanje ekonomske
prihvatljivosti i tehnike izvodljivosti pojedinih procesa obrade otpada. U zemljama
Evropske unije u kojima je razvijen integralni sistem upraljanja otpadom iskorištenje
korisnih komponenti za materijalo i energetsko korištenje dostie i do 90 % od ukupno
proizvedenih koliina otpada bilo da se radi o recikliranju, biološkoj obradi ili spaljivanju
otpada. Ovim sistemom upravljanja otpadom pojedine zemlje u Evropskoj uniji su dostigli
nivo “bezdeponijskog društva“, odnosno na deponije otpada se odlae samo nekorisni
ostatak otpada.
Na narednoj slici data je opšta šema ispitivanja komunalnog otpada u opštem konceptu
integralnog sistema upravljanja komunalnim otpadom.
Studija o istraivanju mogunosti korištenja alternatiinih goriva u Tvornici cementa Kakanj
Univerzitet u Zenici – Department za ekološko inenjerstvo 7
Slika 1. Shema ispitivanja komuanlnog otpada u sistemu integralnog upravljanja otpadom
Efikasno upravljanje vrstim otpadom ukljuuje primjenu razliitih metoda tretmana i
tehnologija za preradu otpada. Pored ureenih odlagališta, mehanike reciklae i
uobiajenih reciklanih tokova za razliite materijale, te biološkog tretmana, koriste se
i tehnologije termike obrade (suspaljivanje, spaljivanje, piroliza, gasifikacija, plazma
tehnologija). Termike metode upravljanja otpadom imaju za cilj smanjenje zapremine
otpada, konverziju opasnog otpada u neopasni, te iskorištavanje energije iz otpada. One
ukljuuju sve procese kojima se otpad prevodi u plin, tenost i vrste produkte sa simultanim
otpuštanjem termike energije.
Spaljivanje materijala koji u svojoj osnovi sadre ugljik u okruenju bogatom kisikom,
na temperaturama veim od 850°C rezultira stvaranjem otpadnog plina koji se primarno
sastoji od CO2 i vode, te dušikovih oksida (NOx) i sumpordioksida (SO2), itd. Cilj ove metode,
odnosno postupka je smanjenje zapremine otpada uz istovremeno iskorištavanje energije.
Energija moe biti korištena za grijanje, proizvodnju pare i elektrine energije. Tipine
koliine ukupne energije koje mogu biti proizvedene po toni komunalnog otpada iznosi
oko 0,7 MWh elektrine energije ili oko 2 MWh toplotne energije.
U cementnim postrojenjima koriste se razliiti izvori energije (energenti) u cilju
Komunalni otpad
Univerzitet u Zenici – Department za ekološko inenjerstvo 8
postizanja visokih temperatura koje su neophodne za proces proizvodnje klinkera. Gorivo
(energent) se dozira u rotacionu pe, a energija koja se stvara, a koja je rezultat spaljivanja
goriva, isparava svu vodu iz sirovinskog materijala. Na kraju tog procesa se formira
klinker koji je osnovna sirovina u proizvodnji cementa. Naješi korišteni energenti u
proizvodnji klinkera su: ugalj, mazut, koks, prirodni plin i sl.
Pored navedenih energenata, u svjetskoj proizvodnji klinkera, uobiajena praksa je
korištenje alternativnih goriva suspaljivanjem. Korištenje alternativnih goriva je dokazana i
utemeljena praksa u veini evropskih cementnih postrojenja ve više od 20 godina.
Tako je 1995. godine oko 10% konzuma termalne energije u evropskim cementarama
poticalo od alternativnih goriva, što je zamjenjivalo oko 2,5 miliona tona uglja. Prosjena
upotreba alternativnih goriva u industriji cementa u Svijetu u 2013. godini prikazana je na
narednoj slici.
Slika 2. Prosjena upotreba altrnativnih goriva u cementnoj industriji u svijetu (2013)
Prosjeni podaci upotrebe alternativnih goriva u cementnoj industriji u zemljama
Evropske unije dati su u narednoj tabeli.
Tabela 1. Prosjena upotreba alternativnih goriva u cementnoj industriji nekim zemljama EU
Zemlja % ueše alternativnih goriva
Univerzitet u Zenici – Department za ekološko inenjerstvo 9
Izvor: Podaci Grupacije HeidelbergCement
U zemljama Europske unije rastui je trend suspaljivanje otpada u cementnoj
industriji, zbog specifinosti tehnološkog procesa (specifino vrijeme trajanja,
temperatura i turbulencija). Ovaj nain zbrinjavanja otpada je ekonomski opravdan i za
zemlje u razvoju i od interesa je za dugoroni razvoj cementne industrije, s tim da su
neophodna finansijska ulaganja u opremu koja bi otpad procesuirala kao gorivo koje
se moe efikasno koristiti u cementnoj industriji. Prema dostupnim podacima
procjenjuje se da je mogue iskoristiti do 30% komunalnog otpada u energetskim
procesima.
U narednoj tabeli date su procentualne koliine alternativnih goriva koje se koriste u
nekim tvornicama cementa u oblasti CECA (oblast Centralne Evrope i Centralne
Azije) i postavljeni ciljevi upotrebe alternativnih goriva u 2016. godini u
HeidelbergCement (HC) korporaciji kojoj pripada i Tvornica cementa Kakanj.
Tabela 2. Korištenje i ciljevi u zamjeni primarnih sa alternativnim gorivima u cementarama
CECA oblasti u 2013. i 2016. godini
Drava/Tvornica Korištenje alternativnih
Univerzitet u Zenici – Department za ekološko inenjerstvo 10
Njemaka
Lengfurt
Ennigerloh
Lieman
Padenborn
Schelklingen
Hannover
Burglengenfeld
Geseke
100
90
60
100
84
75
90
60
100
90
60
100
84
75
100
60
Alternativna goriva predstavljaju jedan od standardnih izvora energije koji se koristi u
Cementnoj industriji širom svijeta. U najveem broju sluajeva, alternativna goriva su
mješavine industrijskog, komunalnog i opasnog otpada, koja mora zadovoljiti
odreene uslove vezano za:
homogeni sastav.
Fizike karakteristike moraju dopustiti jednostavno rukovanje prilikom manipulisanja i
transporta alternativnih goriva a da pri tome ne doe do pritisaka na okoliš i
oneišenja okoliša. Znaajna prednost korištenja alternativnih goriva jeste njihova
raspoloivist i ekonomska odrivost.
šira društvena zajednica u smislu ouvanja okoliša kroz:
uštedu prirodnih resursa - neobnovljivih fosilnih izvora energije (nafta, plin i ugalj),
izbjegavanje veoma visokih finansijskih ulaganja u postrojenja za konano
zbrinjavanje otpada, poseno opasnih vrsta/kategorija otpada na okolinski prihvatljiv
nain,
rješavanje problema u traenju novog prostora za deponovanje otpada koji se putem
suspaljivanja moe efikasnije zbrinuti,
upotreba nekih alternativnih goriva e omoguiti otvaranje novih radnih mjesta
(prikupljanje, transport, selektcioniranje, priprema u pogodan oblik za
sagorijevanje i sl.).
goriva za energetske potrebe Tvornice cementa Kakanj pristupilo se studioznom
prikupljanju podataka kao što su potencijalno raspoloive koliine: otpadne gume,
plastika i plastine mase osim PVC, otpadna ulja, biomasa, otpad iz koarske
industrije, i sl..
Temeljni cilj i zadatak ove studije jeste istraivanje stanja i analiza potencijalne
raspoloivosti alternativnih goriva za energetske potrebe Tvornice cementa Kakanj,
Studija o istraivanju mogunosti korištenja alternatiinih goriva u Tvornici cementa Kakanj
Univerzitet u Zenici – Department za ekološko inenjerstvo 11
a temeljem dobivenih referentnih podataka i analiza i ocjena njihove upotrebe u
proizvodnji klinkera u skladu sa zakonskom regulativom. Ova studijska istraivanja
se baziraju na analizi potencijalne raspoloivosti i dostupnosti alternativnih goriva u
dostupnim studijama i strateškim planovima upravljanja otpadom, podataka iz
registra zagaivaa i postrojenja (RPTR), podataka Regionalne deponije
“Mošanica“ u Zenici, kao i drugim izvorima podataka (zvanini statistiki izvještaji i
sl.).
CEMENTA KAKANJ
2.1. Osnovni podaci o Tvornici cementa Kakanj
Tvornica cementa Kakanj locirana je u industrijskoj zoni grada Kaknja, koja je definisana
Prostornim planom Opine Kakanj. Puštena je u rad 15.08.1978. godine i od tada
predstavlja glavnog proizvoaa graevinskih materijala. Ova tvornica je povezana
gradskom cestovnom mreom sa autocestu A1 i preko nje sa svim podrujima u BiH i
regiji. Takoer, ova tvornica je internim eljeznikim kolosjekom povezana sa
eljeznikom prugom Ploe – Sarajevo – Doboj, te dalje sa zemljama u regiji i Europi.
Tvornice cementa Kakanj slijedi primjere i iskustva cementne industrije u Evropi i
Svijetu, koja svoj razvoj zasniva na principima odrivosti i industrijske ekologije što
podrazumijeva odgovornu politiku zaštite okoliša. Prema tome, ovaj privredni subjekt
kontinuirano uvodi poboljšanja u svoje proizvodne procese stalnim ulaganjem kako u
procesnu opremu tako i u opremu za zaštitu okoliša. Svojim kvalitetnim proizvodom je
obezbijedio znaajno mjesto na domaem i inostranom trištu.
Osnovna djelatnost Tvornica cementa Kakanj je proizvodnja razliitih tipova
visokokvalitetnog aditivnog cementa, te trgovina transport i druge registrovane djelatnosti.
Osnovna djelatnost odvija se u sljedeim tehnološkim fazama:
drobljenje sirovine,
kontrola kvaliteta.
Osnovne sirovine za proizvodnju cementa su krenjak, glina i lapor koji se nakog
iskopavanja i prevoza do pogona za drobljenje, drobe na veliinu šljunka i ulaze u proces
proizvodnje koji kao rezultat daje visoko kvalitetne vrste cementa.
Tvornica cementa Kakanj proizvodi razliite tipove visokokvalitetnog aditivnog cementa i
pokriva cca 35% ukupne potrošnje cementa u BiH. Ova tvornica u sklopu osnovne
djelatnosti proizvodi sljedee vrste cementa:
Studija o istraivanju mogunosti korištenja alternatiinih goriva u Tvornici cementa Kakanj
Univerzitet u Zenici – Department za ekološko inenjerstvo 12
portland cement CEM I 52,5N – cement za izradu betona visoke marke i
specijalnih betona,
portland cement sa leteim pepelom CEM II/B-W 42,5N – cement za ope
namjene za betonske elemente viših razreda vrstoe,
pucolanski cement sa dodatkom leteeg pepela CEM IV/B-W 32,5N – cement
za izradu maltera i betona za nearmirane elemente niih razreda vrstoe.
Instalisani kapaciteti opreme za proizvodnju cementa, ukljuujui sve faze
proizvodnje: drobljenje, skladištenje i homogenizacija sirovina, te sušenje i mljevenje
sirovina, a potom peenje i mljevenje cementa, zatim pakovanje, utovar i otprema
cementa, kao i kontrola kvaliteta, iznosi:
Q = 740.000 tona/godišnje
Posljednjih godina proizvodnja cementa u Tvornici cementa Kakanj iznosi oko:
Qgod. = 500.000 tona/godišnje.
Godišnja proizvodnja cementa u Tvornici cementa Kakanj vezana je za mogunost
plasmana na domae i inostrano trište.
Tvornica cementa Kakanj posjeduje dozvolu za korištenje alternativnih goriva u
iznosu od 30%, izdatu od strane Federalnog ministarstva okoliša i turizma, te
dozvolu za upravljanje otpadom izdatu od strane Ministarstva za prostorno
ureenje, promet i komunikacije i zaštitu okoline Ze-do kantona, kao i vodnu
dozvolu izdatu od Agencije za vodno podruje rijeke Save Sarajevo. U proteklom
periodu je ispunila sve obaveze i uvjete definisane svim navedenim dozvolama.
Tvornica cementa Kakanj posveuje posebnu panju zaštiti okoliša, tako da je u prvoj
fazi modernizacije tehnologije, koja je završena u julu 2002. godine, uloila u zaštitu
okoliša oko 9 milliona EUR-a. Stari elektroseparator zamijenjen je novim vreastim
otprašivaem, ija je efikasnost otprašivanja znatno bolja i zadovoljava propisane
standarde za emisiju. Ugradnjom ovog filtera emisija prašine smanjena je za preko
90% u odnosu na stanje kada je bio instaliran elektroseparator. Sadašnja emisija
prašine je manja od evropskih standarda, koji iznose do 10 mg/m3.
Isto tako, posebni napori se ulau u istraivanju potencijalnih mogunosti korištenja
alternativnih goriva koja se proizvode iz otpadnih materijala, zbog postizanja
ekonominije proizvodnje, uštede prirodnih resursa, te niih emisija i uticaja na
okoliš. Na ovaj nain Tvornica cementa Kakanj daje maksimalni doprinos zaštiti
okoliša i sa stanovišta smanjenja koliina otpada, tako što e se energetski vrijedni
otpadni materijali koristiti kao gorivo i pri tome znaajno doprinijeti uštedama.
Tvornica cementa Kakanj je odgovorno privredno društvo i ulae maksimalne napore
da što više ublai pritiske na okoliš i osigura što bolje okolinske performanse u
realizaciji proizvodnih djelatnosti, te je u tom smislu pokrenula niz aktivnosti i to:
Studija o istraivanju mogunosti korištenja alternatiinih goriva u Tvornici cementa Kakanj
Univerzitet u Zenici – Department za ekološko inenjerstvo 13
realizuje projekat iz oblasti zaštite biodiverziteta (Nagrada za biljni i ivotinjski
svijet na kamenolomima - Quarry Life Award) i do sada je uspješno
realizovala dva ciklusa ovog takmienja a trei ciklus je zapoeo,
pokrenula je projekat zaštite klime i energetske efikasnosti (redukcija emisija
CO2 i poetak realizacije AF projekta) u saradnji sa Njemakim GIZ-om i dr..
2.2. Tehnološka šema proizvodnje cementa u Tvornici cementa Kakanj
Na narednoj slici prikazan je tehnološka proces proizvodnje cementa u Tvornici
cementa Kakanj.
Slika 3. Tehnološka šema proizvodnje cementa u Tvornici cementa Kakanj
Studija o istraivanju mogunosti korištenja alternatiinih goriva u Tvornici cementa Kakanj
Univerzitet u Zenici – Department za ekološko inenjerstvo 14
Tehnološka šema proizvodnje cementa u Tvornici cementa Kakanj obuhvata
sljedee tehnološke faze:
Ribnica, koji ini zasebnu prostornu i tehnološku cjelinu,
drobljenje i usitnjavanje sirovine u drobilani i mlinu,
homogenizacija materijala u silosima po tehnološki definiranom postupku, uz
doziranje potrebnih komponenti,
sušenje i mljevenje sirovinskog materijala,
peenje pripremljenog sirovinskog materijala u rotacionoj pei, kapaciteta 1600
t/dan,
skladištenje klinkera u tri silosa i transport,
mljevenje cementa u mlinovima s kuglama ili rotacionim presama do veoma
finog cementa, uz dodavanje gipsa i anhidrata, kao i drugih dodataka, zavisno
od toga za kakvu upotrebu je namjenu cement,
skladištenje cementa u silose, te otprema cementa u rinfuzi,
pakovanje, utovar i otprema cementa koji se transportuje upakovan u standardne
vree koje se slau na standardne palete i omotavaju folijom,
kontrola kvaliteta.
Tvornica cementa Kakanj je svoje radne aktivnosti uskladila sa…