RAPPORTAGE Woononderzoek onder zzp¢â‚¬â„¢ers met een koop- Uit...

download RAPPORTAGE Woononderzoek onder zzp¢â‚¬â„¢ers met een koop- Uit het onderzoek blijkt een grote tegenstrij-digheid

of 12

  • date post

    27-Sep-2020
  • Category

    Documents

  • view

    0
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of RAPPORTAGE Woononderzoek onder zzp¢â‚¬â„¢ers met een koop- Uit...

  • Woononderzoek onder zzp’ers met een koop- en huurwoning

    RAPPORTAGE

  • 2 | KIZO | Rapportage Vereniging Eigen Huis

    Colofon

    Redactie Prof. dr. mr. Leo Witvliet, bestuurslid KIZO, Nyenrode Business Universiteit Robbert Brantz, algemeen directeur KIZO Vormgeving De Haas in Vorm

    Kennisinstituut Zelfstandig Ondernemerschap Sluisplein 13a 2266 AV Leidschendam 070 - 320 64 22 info@kizo.nl www.kizo.nl

  • Rapportage Vereniging Eigen Huis | KIZO | 3

    ‘U bent zzp’er, slik?’ 4

    Koop 6

    Open vragen koop 7

    Huur 9

    Open vragen huur 10

    Inhoud

  • 4 | KIZO | Rapportage Vereniging Eigen Huis

    In dit onafhankelijk landelijk onderzoek, in opdracht van Vereniging Eigen Huis, heeft KIZO zzp’ers gevraagd wat de ervaringen zijn met het afsluiten/wijzigen van een hypotheek. Tegen welke problemen lopen zzp’ers aan en wat vinden de belangrijkste belangenbehartigers FNV Zelfstandigen, PZO-ZZP en Stichting ZZP-Neder- land, de leden van Vereniging Eigen Huis, ONL en ABU.

    ‘U bent zzp’er, slik?’ Het hebben van de juiste plek om te wonen en het hebben van werk zijn twee essentiële levensbehoeften. Gevraagd naar de maat- schappelijke functie van dit onderzoek dan is deze daarmee ook gelijk beantwoord. Een eigen woning was voor veel mensen de normaalste zaak van de wereld en kon je dit niet realiseren dan was het huren van een wo- ning de andere normaalste zaak van de wereld. Het uitgangspunt om een en ander te kunnen bekostigen was gebaseerd op het kostwinnaar- sprincipe en het hebben van een vaste baan. Dit kwam overeen met een economisch model van een productie georiënteerde economie, waarbij gewerkt werd op een vaste plaats. Een vaste baan gaf de meest efficiënte ordening voor werknemer en werkgever.

    Dit economisch model is de afgelopen decen- nia sterk veranderd. Onder invloed van een diensteneconomie en informatie-economie is naast de ordening van een vaste werkplek en een vaste baan toegevoegd een ordening waar- bij de vaste baan geen uitgangspunt meer is.

    Partners zijn steeds meer samen verantwoor- delijk voor het realiseren van een gemeen- schappelijk inkomen, waarmee zij aan het maatschappelijk verkeer deelnemen. Daar- naast zijn er steeds meer eenpersoonshuishou- dens en is het niet meer ongebruikelijk om met diverse betaalde activiteiten het inkomen te vergaren. Een nieuwe op diversiteit gebaseer- de realiteit.

    Aanleiding voor het onderzoek was de vraag of de mogelijkheid een hypotheek te verkrij- gen (of een huurhuis te verkrijgen) meege- groeid is met deze trends en ontwikkelingen? Het onderzoek laat aan duidelijkheid niet te wensen over. De mogelijkheden tot verkrijging van een woning zijn niet of maar mondjesmaat meegegroeid. De suggestie van politici en ban- caire instellingen dat het allemaal wel meevalt, vindt geen grond in het onderhavige onder- zoek. Uiteraard zijn er allerlei complicerende factoren in het spel. Vooral de economische

    crisis, die een kritische bejegening van het aangaan van schulden rechtvaardigt. Maar dit is geen argument voor financiële instellingen om in hun ‘eigen oude wereld’ te blijven steken en niet mee te veranderen met de hiervoor geschetste maatschappelijke ontwikkeling.

    Oud versus nieuw realisme Uit het onderzoek blijkt een grote tegenstrij- digheid in het zzp-realisme en het maatschap- pelijk gevoel bij banken. De zzp’ers geven in de open vragen breed aan dat zij geen pro- blemen hebben met het laten zien van goede financiële cijfers, maar tegelijkertijd zegt een meerderheid van 82% aan te lopen tegen wan- trouwen, behoedzaamheid, kritische benade- ring en zelfs tegenwerking.

    Ongeveer 40% van de zzp’ers had al een koop- woning alvorens zij zzp’er waren. Deze groep valt buiten de reikwijdte van de onderzoeks- groep.

    In het onderzoek gaat het om zzp’ers die nog geen eigen woning hadden en hoe deze behan- deld zijn om een hypotheek te verkrijgen. En dan blijkt dat bij 62% van de kopers, die tijdens het zzp-schap een woning heeft gekocht, het zzp-inkomen geheel of deels meegenomen is bij de aanvraag van de hypotheek. 38% van de zzp’ers geeft aan dat tijdens de hypotheekaan- vraag het zzp-inkomen buiten beschouwing is gelaten.

    Ook dit is te herleiden naar het gemeenschap- pelijke gevoel dat het als zzp’er heel moeilijk is om een hypotheek te kunnen krijgen. Dit gevoel uit zich ook in de cijfers: 76% van de zzp’ers met een koopwoning en 83% van de zzp’ers met een huurwoning vindt dat er maat- schappelijk wel iets mag gebeuren als het gaat om de beoordeling van het inkomen.

  • Rapportage Vereniging Eigen Huis | KIZO | 5

    Single of samen? 39% van de zzp’ers onder de 39 jaar verwacht binnen 5 jaar te verhuizen naar een koopwo- ning. Hiervan is 14% single. Opvallend gegeven is dat 49% van de huizenbezitters iets gere- geld heeft voor arbeidsongeschiktheid en/of pensioen. Waarbij iets meer singles wat voor arbeidsongeschiktheid geregeld hebben.

    Verhuis- en werkverwachting 65% van de zzp’ers onder de 50 jaar met een koopwoning, verwacht binnen 5 jaar te ver- huizen naar een andere koopwoning. De helft is er zeker van zzp’er te blijven. Ook dit is een duidelijk teken dat de vorm waarin er inko- men wordt vergaard steeds minder belangrijk is. Van de zzp-huurders die in de komende 5 jaar willen kopen verwacht 78% zonder het inkomen van de partner een hypotheek te kunnen krijgen.

    Inkomenspositie Bij de responsgroep kopers blijkt dat 37% van de zzp’ers minder dan € 30.000,- per jaar ver- dient als zzp’er en 87% het inkomen uitslui- tend met het werken als zzp’er verdient. Uit het onderzoek naar de positie van flexwerkers en zzp’ers op de arbeidsmarkt van de TU Delft van juni 2014 blijkt ook dat tussen 2006 en 2012 de inkomensbronnen van Nederlandse huishoudenshoofden een stijging kent van 17% bij de flexwerkers en 19% bij zzp’ers. Deze stijging valt samen met de groei van het aantal zzp’ers.

    Op de vraag: hoe lang denkt u de maandelijkse woonlasten te kunnen betalen bij het uitblij- ven van omzet, denkt 55% van de kopers en 39% van de huurders het 12 maanden of langer vol te kunnen houden.

    Momenteel (de “slechte jaren”) kunnen zzp’ers nauwelijks een huurwoning of een goed- kopere koopwoning verkrijgen. Daarmee is voor velen de weg afgesneden om de huidige woning te verkopen en vervolgens goedkoper te gaan wonen.1

    Alle werkenden krijgen te maken met de veranderende arbeidsmarkt. Zij zullen zich wendbaar en flexibel moeten opstellen om te kunnen blijven deelnemen. Er wordt een appèl gedaan op de eigen verantwoordelijkheid. Tegelijkertijd moeten alle werkenden toegang

    1 Project KIZO-DWI Amsterdam 2013

    krijgen tot voorzieningen die hem of haar ondersteunen en maatschappelijke vangnet- ten gericht op het lenigen van echte ‘noden’. Zo kan iedereen op een menswaardige wijze deel blijven nemen aan onze samenleving.2

    Respondenten en onderzoeks– verantwoording Voordat we aan dit onderzoek begonnen, waren er al een aantal bevindingen uit 50 kwalitatieve interviews die gehouden zijn met zzp’ers in 2013 en 2014.3 Deze kwalitatieve bevindingen van KIZO tot zover op dit dossier, zijn met dit onderzoek voorzien van kwantita- tieve resultaten. Met een response groep van 651 zzp’ers met een koopwoning en 200 zzp’ers met een huur- woning is de representativiteit van dit onder- zoek geborgd. Daarnaast zijn de belangrijkste belangenbehartigers van flexibel werkenden en zzp’ers gevraagd om mee te denken in de vragen die gesteld moesten worden en betrok- ken bij het bespreken van de resultaten.

    Keuze voor open vragen In de resultaten op de open vragen is er een groot percentage overig. Dit heeft te maken met de keuze om veel open vragen te stellen om zeker te zijn dat er een brede gevalideerde uitkomst is. Het gaat in de uitwerking van de open vragen om de grootste gemene delers die in het onderzoek naar voren zijn gebracht. Daarnaast zijn er een aantal mooie individu- ele ideeën en reacties gegeven, die van belang kunnen zijn om nader te onderzoeken.

    Genoemd is een Nationaal Waarborgfonds voor zzp’ers om naast de NHG te zetten, dat banken de zekerheid biedt om het risico dat zij neemt te verdelen. Verder crowdfunding-ach- tige familiefondsen, waarbij er een gemakke- lijkere manier is om naast de hypotheek ook op een andere manier geld voor de woning te verkrijgen. Dit laatste is interessant omdat er een voorzichtige trend zichtbaar is dat huizen aangeschaft worden, vanuit de optiek om ook ruimte te hebben voor ouders of andere familieleden.

    Namens KIZO, Prof. dr. mr. Leo Witvliet Robbert Brantz

    2 Website KIZO (www.kizo.nl) 3 KIZO ECHTZZP

  • 6 | KIZO | Rapportage Vereniging Eigen Huis

    KOOP Kunt u aangeven wat uw bruto inkomen/ winst is uit uw ZZP werkzaamheden?

    Hoe is de werksituatie van uw partner?

    Hoe lang kunt u ongeveer de maandelijkse woonlasten betalen bij het (tijdelijk) uitblijven van omzet?

    Hoe lang bent u al werkzaam als zzp’er?

    12% < €10.000 13% €10.000 – €20.000 12% €20.000 – €30.000 15,5% €30.000 – €40.000 13,5% €40.000 – €50.000 10% €50.000 – €60.000 6% €60.000 – €70.000 8% > €70.000

    Bijzondere voorwaarden bij

    hypotheek?

    Ja 26% Nee 74%

    Was u al zzp’er bij uw hypotheek- aanvraag?

    Ja 62% Nee 38%

    Heeft u financiële hulp gekregen bij

    de aankoop?

    Ja 12% Nee 88%

    Heeft u recent contact gehad met tussen- persoon of

    ge