Podstawowe zasady ochrony radiologicznej - fuw.edu.pl szef/OchrRad/5_podstawowe zasady...

Click here to load reader

  • date post

    28-Feb-2019
  • Category

    Documents

  • view

    213
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of Podstawowe zasady ochrony radiologicznej - fuw.edu.pl szef/OchrRad/5_podstawowe zasady...

Podstawowe zasady ochrony radiologicznej

OCHRONA RADIOLOGICZNA 1

Jakub Oko

2

OCHRONA RADIOLOGICZNA

zapobieganie naraeniu ludzi i skaeniu rodowiska, a w przypadku braku moliwoci zapobieenia takim sytuacjom - ograniczenie ich skutkw do poziomu tak niskiego, jak tylko jest to rozsdnie osigalne, przy uwzgldnieniu czynnikw ekonomicznych, spoecznych i zdrowotnych

Prawo Atomowe

3

OCHRONA RADIOLOGICZNA PACJENTA

zesp czynnoci i ogranicze zmierzajcych do zminimalizowania naraenia pacjenta na promieniowanie jonizujce, ktre nie bdzie nadmiernie utrudniao lub uniemoliwiao uzyskania podanych i uzasadnionych informacji diagnostycznych lub efektw leczniczych

Prawo Atomowe

4 4

Naraenie

Naraenie proces, w ktrym organizm ludzki podlega

dziaaniu promieniowania jonizujcego.

5 5

rda promieniotwrczea (materiay radioaktywne):

alfa-promieniotwrcze,

beta-promieniotwrcze,

gamma-promieniotwrcze,

neutronowe.

Urzdzenie wytwarzajce promieniowanie jonizujce:

aparaty rentgenowskie,

przyspieszacze czstek (akceleratory, cyklotrony, itd.).

rda naraenia

6

Systemy ochrony radiologicznej

licencjonowanie i nadzr dziaalnoci zwizanej z naraeniem na promieniowanie jonizujce

ograniczenie naraenia od tego promieniowania

7

Zasada optymalizacji naraenia

ALARA As Low As Reasonably Achievable

zorganizowanie i wykonywanie dziaalnoci zwizanej z

naraeniem w taki sposb, aby przy rozsdnym uwzgldnieniu czynnikw ekonomicznych i spoecznych, liczba naraonych pracownikw i osb z ogu ludnoci bya jak najmniejsza, a otrzymywane przez nich dawki promieniowania jonizujcego byy moliwie mae

8

Ograniczenie naraenia

unikanie zbdnych rde promieniowania;

kontrola prowadzonej dziaalnoci zwizanej z naraeniem aby dawki otrzymane w jej wyniku byy tak niskie, jak to si da w rozsdny sposb osign, biorc pod uwag wzgldy ekonomiczne i spoeczne;

planowanie dziaalnoci, aby osigane korzyci uzasadniay otrzymywane dawki;

przestrzeganie przepisw dotyczcych tzw. dawek granicznych

9 9

zewntrzne

wewntrzne

zawodowe

ogu ludnoci

medyczne

Rodzaje naraenia

10

Naraenie zewntrzne

11 11

Wielko naraenia zewntrznego pochodzcy z dowolnego

rda promieniowania okrelaj nastpujce parametry:

Rodzaj

rda Aktywno

rda

Czas

napromienienia

Odlego od

rda

kl

tAD

2

Zastosowane

osony

Naraenie zewntrzne

12 12

Odlego Zwikszanie odlegoci pomidzy rdem promieniowania a osob

naraon naraenie maleje z kwadratem odlegoci.

Redukcja czasu ekspozycji Naraenie jest wprost proporcjonalne do czasu ekspozycji.

Zastosowanie oson Osony dla promieniowania gamma powinny charakteryzowa si du

mas waciw (ow, beton, uran zuboony).

Osony przed promieniowaniem beta powinny by wykonane z

materiaw lekkich (szko, tworzywa sztuczne, pleksi).

Osony przed promieniowaniem neutronowym wykonuje s

wielowarstwowe i skadaj si kolejno z warstwy spowalniajcej

neutrony, warstwy pochaniajcej neutrony i warstwy osabiajcej

promieniowanie gamma.

Ograniczenie naraenia zewntrznego

13

Naraenie wewntrzne

Substancja promieniotwrcza zostaje

wchonita do organizmu. Oddziauje na

organizm i narzdy wewntrzne do

momentu cakowitego wydalenia.

14

Drogi wnikania izotopw do organizmu

Oddechowa

Pokarmowa

Przez rany skry bezporednio do krwi

15 15

Organizacja pracy oraz stosowania technologii i urzdze w najwyszym

stopniu ograniczajcych moliwoci rozprzestrzeniania si skae

promieniotwrczych.

Legalne operowanie otwartymi rdami promieniowania ograniczone jest

do podmiotw dziaajcych na podstawie zezwole udzielanych przez

prezesa Pastwowej Agencji Atomistyki (PAA).

Podmioty te musz dysponowa odpowiednimi do poziomw

stosowanych aktywnoci pracowniami izotopowymi, przeszkolonym

personelem , sprztem sucym do ochrony osobistej, urzdzeniami do

pomiarw dozymetrycznych oraz programem zapewnienia jakoci.

Ograniczanie naraenia

wewntrznego

16 16

Kontrola i eliminowanie skae promieniotwrczych.

Stosowanie odziey roboczej i rodkw ochrony osobistej.

Zakaz jedzenia, picia i palenia w strefie potencjalnych skae.

Kontrola skae osobistych przy opuszczaniu skaonego terenu.

Ograniczanie naraenia

wewntrznego

17 17

indywidualna kontrola naraenia pomiary wykonywane

pasywnymi (detektory TLD, OSL, filmowe,) lub aktywnymi

(dawkomierze elektroniczne wyposaone w licznikowe,

scyntylacyjne lub pprzewodnikowe detektory)

dawkomierzami noszonymi przez pracownikw,

monitoring rodowiska pracy pomiary dokonywane przez

stacjonarne lub przenone urzdzenia pomiarowe

parametrami dostosowane do rodzaju naraenia, ktre

monitoruj miejsce pracy grupy pracownikw.

Monitoring naraenia zewntrznego

18 18

Osoby zatrudnione przy pracach z promieniowaniem musz by objte

kontrol naraenia, a osoby naraone na otrzymanie dawek wikszych

ni 0,3 dawki granicznej dla zawodowo naraonych, kontrol dawek

indywidualnych.

Pomiar tych dawek odbywa si za pomoc detektorw biernych lub

czynnych w odniesieniu do naraenia zewntrznego i/lub poprzez

pomiary in vivo lub in vitro w przypadku wystpowania naraenia

wewntrznego.

Monitoring naraenia

19 19

Monitoring naraenia zewntrznego

rdo: IAEA

20 20

in vivo pomiar promieniowania emitowanego z organizmu czowieka

in vitro pomiar promieniowania emitowanego z prbek wydalin (mocz,

ka, lina),

pomiar skae powietrza , wody lub ywnoci

Monitoring naraenia

wewntrznego

21 21

Dawka graniczna jest to maksymalna warto odniesienia dla dawek pracownikw, praktykantw i studentw oraz ludnoci, zwizanych

z naraeniem na promieniowanie jonizujce.

Wartoci te odnosz si do sumy odpowiednich dawek wywoanych

naraeniem zewntrznym w ustalonym okresie oraz 50-letnich dawek

obciajcych ( dla dzieci 70-letnich ) spowodowanych wnikniciem

substancji promieniotwrczych do organizmu w tym samym czasie.

Osoby w wieku poniej 18 lat nie mog by zatrudniane w

warunkach naraenia zawodowego na promieniowanie jonizujce,

poza przypadkami studentw i praktykantw w wieku 16 18 lat, ktrzy

w okresie nauki stosuj rda promieniowania.

Nie stosuje si limitowania dawek dla osb poddanych procedurom

medycznym.

Dawki graniczne

dawka skuteczna

[ mSv/rok ]

dawka rwnowana [ mSv/rok ]

oczy skra* donie,

przedramiona, stopy, podudzia

osoby naraone zawodowo oraz praktykanci i studenci (uczniowie) w wieku 18 lat i powyej

20** 150 500 500

praktykanci i studenci (uczniowie) w wieku od 16 do 18 lat 6 50 150 150

osoby z ogu ludnoci oraz praktykanci i studenci (uczniowie) w wieku poniej 16 lat

1*** 15 50

*) jako warto rednia dla dowolnej powierzchni 1 cm2 napromienionej czci skry;

**) dawka moe by w danym roku kalendarzowym przekroczona do wartoci 50 mSv, pod warunkiem,

e w cigu kolejnych piciu lat kalendarzowych jej sumaryczna warto nie przekroczy 100 mSv;

***) dawka moe by w danym roku kalendarzowym przekroczona, pod warunkiem e w cigu

kolejnych piciu lat kalendarzowych jej sumaryczna warto nie przekroczy 5 mSv.

23

Dawki graniczne

Dawki graniczne nie obejmuj: naraenia na promieniowanie naturalne, osb poddawanych dziaaniu promieniowania jonizujcego w celach

medycznych (pacjenci, uczestnicy bada przesiewowych z zastosowaniem promieniowania jonizujcego, uczestnicy eksperymentw medycznych, osoby udzielajce pomocy pacjentom poza obowizkami zawodowymi)

sytuacji naraenia wyjtkowego wynikajcego z dziaa majcych na celu: zapobieenie powanej utracie zdrowia; uniknicie duego napromieniowania znacznej liczby osb; zapobieenie katastrofie na wiksz skal;

w szczeglnych przypadkach, z wyczeniem zdarze radiacyjnych, jeeli jest to konieczne dla wykonania okrelonego zadania w okrelonym miejscu pracy i w okrelonym czasie, pracownicy, za ich zgod i za zgod Prezesa Pastwowej Agencji Atomistyki, mog otrzyma okrelone przez niego dawki przekraczajce wartoci dawek granicznych.

24

Ochrona rde promieniotwrczych

Ochrona przed uszkodzeniem, kradzie lub dostaniem si w rce osb nieuprawnionych. Na ochron rde skada si:

waciwe magazynowanie; stosowanie odpowiednich urzdze podczas eksploatacji; podejmowanie czynnoci administracyjnych polegajcych na:

inwentaryzacji rde czyli sprawdzeniu zgodnoci stanu rde z dokumentami ich ewidencji;

inspekcji warunkw stosowania i przechowywania rde; zaopatrzeniu w instrukcje pracy, przechowywania i transportu.

nadzru w miejscach, do ktrych maj dostp osoby nieupowanione, bezwzgldne utrzymywanie stanu bezpieczestwa rde na poziomie

deklarowanym w dokumentach skadanych przy wniosku o zezwolenie na dziaalno z tymi rdami.

25

korzyci > ryzyko