Pobierz fragment – plik PDF

of 19/19
  • date post

    11-Jan-2017
  • Category

    Documents

  • view

    226
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of Pobierz fragment – plik PDF

  • Tytu oryginau: Allen & Mikes really cool Backpackin book. Traveling & camping skills for a wilderness environment!Przekad z jzyka angielskiego: Piotr MartyskiIlustracje: Mike Clelland!

    Copyright 2001 Allen OBannon and Mike ClellandCopyright for Polish Edition by Przemysaw ChlebickiTranslation rights arranged by Morris Book Publishing LLC

    Wydanie IIWarszawa 2017

    ISBN 978-83-7136-181-4

    Sklep Podrnikaul. Grjecka 46/5002-320 Warszawatel. 22 658 46 26www.sp.com.pl

    Korekta: Katarzyna Babicz, Joanna DurajRedakcja: Agata Kozowska, Tomasz Traczyk

    Ostrzeenie:W natur sportw outdoorowych wpisane jest potencjalne

    niebezpieczestwo. Kady turysta musi wzi na siebie odpo-wiedzialno za wasne dziaania i bezpieczestwo. Informacje zawarte w tym poradniku nie mog zastpi zdroworozsdkowej oceny sytuacji i zdolnoci podejmowania susznych decyzji umiejtnoci, ktre pomog nam zmniejszy ryzyko. Ksika ta nie wyczerpuje wszystkich tematw powizanych z zagroeniami i ryzykiem zwizanymi z uprawianiem sportw outdoorowych.

    Dowiedz si jak najwicej o charakterze sportu outdoorowego, na jaki si decydujesz, przygotuj si na nieoczekiwane sytuacje i zachowaj ostrono. Nagrod bdzie bezpieczestwo i wspa- niaa zabawa!

    Spis treciPodzikowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . IVKilka sw od Mikea! . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . VWstp. Biwakowa z klas . . . . . . . . . . . . . . . . 1Ubir i pakowanie plecaka . . . . . . . . . . . . . . . . 3Wyposaenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24Umiejtnoci techniczne . . . . . . . . . . . . . . . . . 43Sztuka biwakowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 70Planowanie wdrwki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 102Zagroenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 118Pogoda . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 146Dodatek A: Leave No Trace - LNT (Nie zostawiaj ladw) . . . . . . . . . . . . . . . . . 152Dodatek B: Biblioteczka . . . . . . . . . . . . . . . . . . 154Dodatek C: Lista kontrolna ekwipunku . . . . . 155Indeks. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 156

    O!

    MJ ULUBIONY

    ROZDZIA!

    O kurcz,mj te!

  • 102 Planowanie wdrwki

    PLANOWANIE WDRWKIeby spisa plan ciekawej wyprawy, wystarczy odwrotna strona koperty.

    H. W. Tilman

    Umiejtno dobrego planowania jest bez wtpienia kwesti wprawy. Niektrzy prbuj zaplanowa dosownie wszystko, a po najdrobniejszy szczeg. Tymczasem inni w chaotyczny sposb notuj wszystko, co im przyjdzie do gowy, zostawiajc obserwatora z jednym pytaniem czy ta osoba w ogle ma szans na odnalezienie pocztku szlaku. Jest wiele sposobw na zaplanowanie wyprawy. Wikszo tylko w maej czci opiera si na pisaniu, za to wymaga wielu przemyle. Rozdzia ten porusza sprawy, o ktrych powinno si pomyle zarwno przed trzydniow wycieczk za miasto, jak i dwumiesiczn wypraw przez cae acuchy grskie.

    Cele

    Postawienie sobie celu niejako zmusza ci do wybrania odpowied-niej strategii dziaania. To od niej zalee bdzie na przykad, co i w jakiej ilo wrzucisz do plecaka. Czy wolisz porusza siszybko z lekkim bagaem, czy te interesuje ci spokojniejszy wypad z dobrym jedzeniem, w stylu biwakowo-stacjonarnym? Niech przed wypraw wszyscy uczestnicy usid razem i podziel si swoimi pomysami i oczekiwaniami. Sprbujcie ustali, co was czy, by

    Najpierw naleaoby zada sobie pytanie, jakie cele chcesz osign. Jeli znajdziesz odpowied, atwiej bdzie ci zdefiniowa, jak ma wyglda caa wyprawa. Czasem masz w gowie konkretne miejsce i to warunkuje cae planowanie zwizane z wypraw. Celem moe by zdobycie jednego szczytu lub przejcie od pocztku do koca jakiego konkretnego szlaku. Czasami twoim jedynym zamiarem moe by po prostu poaenie sobie po piknej okolicy. Jeli jednak dla twoich towarzyszy wdrwka jest sposobem na spdzenie czasu z przyjacimi, atwo o nieporo-zumienia. Wystarczy na przykad, e kto z grupy zapali si do pomysu, aby ju pierwszego dnia doj do wspaniaego, penego ryb jeziora, ktre oddalone jest o 30 km. Okrelajc zawczasu cele, zmniejszysz ryzyko pojawienia si konfliktw i niezadowolenia wrd niektrych uczestnikw zjawisk nieuniknionych w grupie osb majcych kompletnie rne wizje tego, jak powinna wyglda wyprawa. By moe uda wam si pogodzi kilka pomysw naraz, a moe bdziecie musieli zaplanowa dwa oddzielne wyjazdy. Tak czy inaczej, ycie w grupie jest znacznie atwiejsze, jeli wszyscy nadaj na tych samych falach. Udane wyprawy zasuguj na to miano, gdy wszyscy wracaj do domu szczliwi i zadowoleni z tego, e wszystko poszo zgodnie z ich zamysem, a przy tym co najwaniejsze przyjemnie spdzili czas.

    Planowanie wdrwki 103

    tym waniejsza jest taka przedwyjazdowa narada.

    Z kim i Wybr towarzyszy podry jest nie mniej wany od postawienia sobie celw. Moesz mie w gowie

    konkretn wizj i szuka odpowiednich ludzi, ktrzy chcieliby j zrealizowa razem z tob. Moe by te dokadnie na odwrt masz grup przyjaci, z ktrymi chcesz si gdzie wybra i wsplnie szukacie wyzwania, ktre zadowolioby kadego i kad z was. Dla mnie najwaniejsz spraw na wyprawach tego typu jest nie sama wdrwka, ale ludzie, z ktrymi id. Zapamitaj to stwierdzenie, poniewa kiedy najprawdopodobniej samodzielnie dojdziesz do takiego samego wniosku.

    Pamitam te okropne chwile bezradnoci, jeszcze z czasw studenckich, kiedy to planowaem ze znajomymi jak wypraw, by w ostatniej chwili dowiedzie si, e rezygnuj. Najlepszym sposobem na upewnienie si, e kady z uczestnikw podchodzi powanie do pomysu wyjazdu, jest zebranie pienidzy. Jeli kto nie chce wyoy tych kilku zotych zaliczki na zakup paliwa, jedzenia czy innego sprztu, to znaczy, e przypuszczalnie wcale nie jest a tak oddany sprawie. Czy to czterdzieci czy czterysta zotych (zalenie od rozmachu podry), zawsze bdzie to bardzo pewne (bo finansowe)

    POCZTEKSZLAKU

    ATLASZWIERZ

    T

    Moim celem jest:niezobowizujca wycieczka,

    duchowe odprenie...

    Moim celem jest:osignicie granic

    fizycznej wytrzymaocii pokonanie ich!

    NIESPJNO CELW?Nie musisz kierowa si tylko jednym celem. O ile dobrze jest mie jaki spajajcy wszystko priorytet,

    o tyle nie ma adnych przeciwwskaza, eby zawiera on w sobie rne wyzwania. Warto, oprcz jednego gwnego, wyznaczy sobie cele drugorzdne, na wypadek, gdyby ten najwaniejszy udao si zrealizo-wa w krtszym ni planowany czasie lub gdyby z jakiego powodu trzeba byo z niego zrenowa.

    nastpnie nakreli wspln wizj i cel wyprawy. Im przedsiwzicie dusze i bardziej wymagajce,

  • 102 Planowanie wdrwki

    PLANOWANIE WDRWKIeby spisa plan ciekawej wyprawy, wystarczy odwrotna strona koperty.

    H. W. Tilman

    Umiejtno dobrego planowania jest bez wtpienia kwesti wprawy. Niektrzy prbuj zaplanowa dosownie wszystko, a po najdrobniejszy szczeg. Tymczasem inni w chaotyczny sposb notuj wszystko, co im przyjdzie do gowy, zostawiajc obserwatora z jednym pytaniem czy ta osoba w ogle ma szans na odnalezienie pocztku szlaku. Jest wiele sposobw na zaplanowanie wyprawy. Wikszo tylko w maej czci opiera si na pisaniu, za to wymaga wielu przemyle. Rozdzia ten porusza sprawy, o ktrych powinno si pomyle zarwno przed trzydniow wycieczk za miasto, jak i dwumiesiczn wypraw przez cae acuchy grskie.

    Cele

    Postawienie sobie celu niejako zmusza ci do wybrania odpowied-niej strategii dziaania. To od niej zalee bdzie na przykad, co i w jakiej ilo wrzucisz do plecaka. Czy wolisz porusza siszybko z lekkim bagaem, czy te interesuje ci spokojniejszy wypad z dobrym jedzeniem, w stylu biwakowo-stacjonarnym? Niech przed wypraw wszyscy uczestnicy usid razem i podziel si swoimi pomysami i oczekiwaniami. Sprbujcie ustali, co was czy, by

    Najpierw naleaoby zada sobie pytanie, jakie cele chcesz osign. Jeli znajdziesz odpowied, atwiej bdzie ci zdefiniowa, jak ma wyglda caa wyprawa. Czasem masz w gowie konkretne miejsce i to warunkuje cae planowanie zwizane z wypraw. Celem moe by zdobycie jednego szczytu lub przejcie od pocztku do koca jakiego konkretnego szlaku. Czasami twoim jedynym zamiarem moe by po prostu poaenie sobie po piknej okolicy. Jeli jednak dla twoich towarzyszy wdrwka jest sposobem na spdzenie czasu z przyjacimi, atwo o nieporo-zumienia. Wystarczy na przykad, e kto z grupy zapali si do pomysu, aby ju pierwszego dnia doj do wspaniaego, penego ryb jeziora, ktre oddalone jest o 30 km. Okrelajc zawczasu cele, zmniejszysz ryzyko pojawienia si konfliktw i niezadowolenia wrd niektrych uczestnikw zjawisk nieuniknionych w grupie osb majcych kompletnie rne wizje tego, jak powinna wyglda wyprawa. By moe uda wam si pogodzi kilka pomysw naraz, a moe bdziecie musieli zaplanowa dwa oddzielne wyjazdy. Tak czy inaczej, ycie w grupie jest znacznie atwiejsze, jeli wszyscy nadaj na tych samych falach. Udane wyprawy zasuguj na to miano, gdy wszyscy wracaj do domu szczliwi i zadowoleni z tego, e wszystko poszo zgodnie z ich zamysem, a przy tym co najwaniejsze przyjemnie spdzili czas.

    Planowanie wdrwki 103

    tym waniejsza jest taka przedwyjazdowa narada.

    Z kim i Wybr towarzyszy podry jest nie mniej wany od postawienia sobie celw. Moesz mie w gowie

    konkretn wizj i szuka odpowiednich ludzi, ktrzy chcieliby j zrealizowa razem z tob. Moe by te dokadnie na odwrt masz grup przyjaci, z ktrymi chcesz si gdzie wybra i wsplnie szukacie wyzwania, ktre zadowolioby kadego i kad z was. Dla mnie najwaniejsz spraw na wyprawach tego typu jest nie sama wdrwka, ale ludzie, z ktrymi id. Zapamitaj to stwierdzenie, poniewa kiedy najprawdopodobniej samodzielnie dojdziesz do takiego samego wniosku.

    Pamitam te okropne chwile bezradnoci, jeszcze z czasw studenckich, kiedy to planowaem ze znajomymi jak wypraw, by w ostatniej chwili dowiedzie si, e rezygnuj. Najlepszym sposobem na upewnienie si, e kady z uczestnikw podchodzi powanie do pomysu wyjazdu, jest zebranie pienidzy. Jeli kto nie chce wyoy tych kilku zotych zaliczki na zakup paliwa, jedzenia czy innego sprztu, to znaczy, e przypuszczalnie wcale nie jest a tak oddany sprawie. Czy to czterdzieci czy czterysta zotych (zalenie od rozmachu podry), zawsze bdzie to bardzo pewne (bo finansowe)

    POCZTEKSZLAKU

    ATLASZWIERZ

    T

    Moim celem jest:niezobowizujca wycieczka,

    duchowe odprenie...

    Moim celem jest:osignicie granic

    fizycznej wytrzymaocii pokonanie ich!

    NIESPJNO CELW?Nie musisz kierowa si tylko jednym celem. O ile dobrze jest mie jaki spajajcy wszystko priorytet,

    o tyle nie ma adnych przeciwwskaza, eby zawiera on w sobie rne wyzwania. Warto, oprcz jednego gwnego, wyznaczy sobie cele drugorzdne, na wypadek, gdyby ten najwaniejszy udao si zrealizo-wa w krtszym ni planowany czasie lub gdyby z jakiego powodu trzeba byo z niego zrenowa.

    nastpnie nakreli wspln wizj i cel wyprawy. Im przedsiwzicie dusze i bardziej wymagajce,

  • 104 Planowanie wdrwki

    zabezpieczenie. Jest to szczeglnie wane w wypadku wypraw, ktre wymagaj sporych wydatkw jeszcze przed wyjazdem. Najlepiej jest przygotowa kosztorys i zebra od wszystkich uczestnikw po ok. 20% caej przewidywanej kwoty. Zalet takiego rozwizania jest rwnie moliwo oszacowania przez kadego potencjalnego uczestnika, czy w ogle sta go na taki wyjazd. Dziki temu powi-nno si uda unikn rnych nieporozumie i niepotrzebnego stresu pniej, w trakcie wdrwki.

    Ostatnia sprawa to przywdztwo. Kada grupa potrzebuje szefa. Nie mwi tu o tyranii, chodzi tylko o to, eby wiadomo byo, na kogo skierowa wzrok, jeli pojawiyby si problemy. Lider potrzebny jest zawsze wtedy, gdy decyzje musz zapada szybko. Dobrze jest mie kogo, kto pomoe w podjciu trudnej decyzji, rozsdzajc ostatecznie ewentualne spory. Kwestia przywdztwa rozwizywana jest zazwy-czaj na zasadzie umowy osignitej przez wsplne porozumienie. Po prostu wszyscy dogaduj si, kto dla wsplnego dobra bdzie pilnowa porzdku i nadawa sprawom waciwy kierunek. Przy wyborze szefa warto pamita, e cho wane s u takiej osoby umiejtnoci prak-tyczne, to istotna jest rwnie jej wzbudzajca szacunek osobowo.

    Zbieranie informacjiPlanujc wypraw, w pewnym momencie musisz zada sobie pyta-

    nie, czy twoje zamierzenia s w ogle moliwe do zrealizowania. Czy przewidziany czas wystarczy na pokonanie zaplanowanej trasy,czy te wdrwka ma szans zamieni si w marsz mierci? Czygrupa dysponuje umiejtnociami niezbdnymi do pokonania prze-widywanych trudnoci i niebezpieczestw? Zadaj sobie te i inne pytania, po czym zbierz informacje dotyczce interesujcego ci rejonu. Pamitaj o zasadzie szeciu P: Perfekcyjne Planowanie Poprzedzajce Podr Podstaw Powodzenia.

    rdem informacji s m.in. przewodniki, Internet, biblioteki, sprzedawcy sprztu turystycznego, odpowiednie suby (np. nadle-nictwa przyp. tum.) oraz ci, ktrzy byli przed tob w miejscu, do ktrego si wybierasz. Jako przewodnikw jest bardzo rna. Mog nam one powiedzie bardzo wiele o danym rejonie, ale mog te by pozbawione jakichkolwiek przydatnych informacji. Oby udao ci si

    DOBRY TOWARZYSZ,ktry za jednym razem

    napenia bidonydla wszystkich

    Swego rodzaju wyznacznikiem tego, czy grupa jest dobrze zgrana, bdzie to, czy jej czonkowie zgadzaj si co do wsplnych zaoe i celw oraz czy wszyscy s naprawd zaangaowani w przygotowania do wyprawy. Kady z nas jest inny, kady ma swoje dziwactwa i sa-boci. Jest to zupenie normalne. Wyrozumiao dla ludzi i akceptowanie rnic, jakie midzy nimi wystpuj, jest wane w kadej dziedzinie ycia. Niemniej jeeli kto radykalnie odstaje od reszty grupy, lepiej jest rozwiza problem zawczasu ni zwleka, a bdzie za pno i boryka si z nim ju w trakcie wyprawy. Czasem wystarczy rzecz tak prosta, jak ustalenie kilku zasad, ktre miayby obowizywa podczas wdrwki (np. zakaz chodzenia na golasa) i uzalenienie uczestnictwa od tego, czy akceptuje si te reguy. Moe si zdarzy, e konieczne bdzie poproszenie kogo o zrezygnowanie z wyjazdu. Szczerze powiedziawszy, ja sam bardzo niechtnie myla-bym o wyjedzie z grup, w ktrej nie czubym si dobrze.

    Planowanie wdrwki 105

    trafi na takie, ktre przeka ci przynajmniej minimum wiedzy poz-walajcej na zaplanowanie ciekawej wycieczki. Przewodniki mona kupi w wielu miejscach, jednak czsto zdarza si tak, e tylko ksi-garnie znajdujce si w danym rejonie maj w ofercie materiay trak-tujce wanie o nim. Nie zraaj si tym i szukaj do skutku. Internet jest w tym wypadku bardzo pomocnym narzdziem. Dziki niemu powiniene znale kady przewodnik, ktry jest w ofercie ksigar i bibliotek posiadajcych swoje strony internetowe.

    Przegldajc Internet, szukaj stron lokalnych instytucji odpo-wiedzialnych za ochron przyrody i turystyk (samorzdw i nad-lenictw przyp. tum.). W ten sposb znajdziesz sporo przy-datnych informacji. Wystarczy skorzysta z wyszukiwarki i wpisa nazw miejsca, ktre ci interesuje. W sieci moesz te szuka inspiracji przed wypraw, na przykad propozycji tras. Internet jest niezwykle uytecznym narzdziem do zdobywania informacji o rejonach turystycznych znajdujcych si za granic. Niestety wikszo stron bdzie obcojzyczna. W najgorszym razie, jeli nie uda ci si znale nic innego, bez problemu powinno siuda zdoby kontakt (numer telefonu, e-mail lub adres) do odpo-wiedniej instytucji, ktra dysponuje szczegowymi informacjami.

    Kolejn rzecz, ktr moesz zrobi przez Internet, jest wyszu-kanie sklepw ze sprztem turystycznym znajdujcych si w rejo-nie, w ktrym bdziesz przebywa. Zajrzyj do lokalnej ksiki telefonicznej lub na stron z telefonami i adresami wszystkich firm dziaajcych w danym regionie. Zadzwo w celu uzyskania dodatkowych informacji. Nigdy nie wstyd si dzwoni w rne miejsca i zadawa pyta. Wikszo ludzi pomoe ci z radoci. Przy odrobinie szczcia moesz trafi na kogo, kto by tam, gdzie chcesz jecha. Moe si okaza, e ta osoba przesza tras podobn do planowanej przez ciebie. Moje dowiadczenia pokazuj, e tacy wanie ludzie s najlepszym rdem wiedzy. Niejednokrotnie zdobyem t drog wiele szczegowych informacji z pierwszej rki i jestem za to bardzo wdziczny ludziom, ktrzy mi pomogli. Staraj si nie przegapi takiej okazji.

    Zezwolenia i przepisyW dzisiejszym wiecie mnocych si nakazw, zakazw i ogra-

    nicze, wan rzecz jest orientowanie si w lokalnych przepisach. Szczeglnie istotne jest to za granic, gdzie w wielu miejscach trzeba zdoby rnego rodzaju pozwolenia. Miejmy nadziej, e faktycznie suy to ochronie cennych przyrodniczo obszarw, a nie zarabianiu pienidzy. Nawet jeli na danym terenie nie ma obowizku uzyskania jakiego rodzaju pozwole, prawie zawsze bdziesz podlega ogl-nym przepisom, ktrych celem jest ochrona zasobw naturalnych. Mog to by regulacje dotyczce palenia ognisk, rozbijania namio-tw i uytkowania pl namiotowych, postpowania z odchodami, czy poruszania si po terenie zamieszkanym przez niedwiedzie. Z przepisami naley si zapozna odpowiednio wczenie przed wyruszeniem na wdrwk. Wyobra sobie sytuacj, w ktrej docierasz na miejsce i odkrywasz, e potrzebne jest ci pozwolenie na wstp, lub e rozbijanie namiotw dozwolone jest tylko w wyzna-czonych miejscach. Moe to zupenie pokrzyowa twoje plany.

  • 104 Planowanie wdrwki

    zabezpieczenie. Jest to szczeglnie wane w wypadku wypraw, ktre wymagaj sporych wydatkw jeszcze przed wyjazdem. Najlepiej jest przygotowa kosztorys i zebra od wszystkich uczestnikw po ok. 20% caej przewidywanej kwoty. Zalet takiego rozwizania jest rwnie moliwo oszacowania przez kadego potencjalnego uczestnika, czy w ogle sta go na taki wyjazd. Dziki temu powi-nno si uda unikn rnych nieporozumie i niepotrzebnego stresu pniej, w trakcie wdrwki.

    Ostatnia sprawa to przywdztwo. Kada grupa potrzebuje szefa. Nie mwi tu o tyranii, chodzi tylko o to, eby wiadomo byo, na kogo skierowa wzrok, jeli pojawiyby si problemy. Lider potrzebny jest zawsze wtedy, gdy decyzje musz zapada szybko. Dobrze jest mie kogo, kto pomoe w podjciu trudnej decyzji, rozsdzajc ostatecznie ewentualne spory. Kwestia przywdztwa rozwizywana jest zazwy-czaj na zasadzie umowy osignitej przez wsplne porozumienie. Po prostu wszyscy dogaduj si, kto dla wsplnego dobra bdzie pilnowa porzdku i nadawa sprawom waciwy kierunek. Przy wyborze szefa warto pamita, e cho wane s u takiej osoby umiejtnoci prak-tyczne, to istotna jest rwnie jej wzbudzajca szacunek osobowo.

    Zbieranie informacjiPlanujc wypraw, w pewnym momencie musisz zada sobie pyta-

    nie, czy twoje zamierzenia s w ogle moliwe do zrealizowania. Czy przewidziany czas wystarczy na pokonanie zaplanowanej trasy,czy te wdrwka ma szans zamieni si w marsz mierci? Czygrupa dysponuje umiejtnociami niezbdnymi do pokonania prze-widywanych trudnoci i niebezpieczestw? Zadaj sobie te i inne pytania, po czym zbierz informacje dotyczce interesujcego ci rejonu. Pamitaj o zasadzie szeciu P: Perfekcyjne Planowanie Poprzedzajce Podr Podstaw Powodzenia.

    rdem informacji s m.in. przewodniki, Internet, biblioteki, sprzedawcy sprztu turystycznego, odpowiednie suby (np. nadle-nictwa przyp. tum.) oraz ci, ktrzy byli przed tob w miejscu, do ktrego si wybierasz. Jako przewodnikw jest bardzo rna. Mog nam one powiedzie bardzo wiele o danym rejonie, ale mog te by pozbawione jakichkolwiek przydatnych informacji. Oby udao ci si

    DOBRY TOWARZYSZ,ktry za jednym razem

    napenia bidonydla wszystkich

    Swego rodzaju wyznacznikiem tego, czy grupa jest dobrze zgrana, bdzie to, czy jej czonkowie zgadzaj si co do wsplnych zaoe i celw oraz czy wszyscy s naprawd zaangaowani w przygotowania do wyprawy. Kady z nas jest inny, kady ma swoje dziwactwa i sa-boci. Jest to zupenie normalne. Wyrozumiao dla ludzi i akceptowanie rnic, jakie midzy nimi wystpuj, jest wane w kadej dziedzinie ycia. Niemniej jeeli kto radykalnie odstaje od reszty grupy, lepiej jest rozwiza problem zawczasu ni zwleka, a bdzie za pno i boryka si z nim ju w trakcie wyprawy. Czasem wystarczy rzecz tak prosta, jak ustalenie kilku zasad, ktre miayby obowizywa podczas wdrwki (np. zakaz chodzenia na golasa) i uzalenienie uczestnictwa od tego, czy akceptuje si te reguy. Moe si zdarzy, e konieczne bdzie poproszenie kogo o zrezygnowanie z wyjazdu. Szczerze powiedziawszy, ja sam bardzo niechtnie myla-bym o wyjedzie z grup, w ktrej nie czubym si dobrze.

    Planowanie wdrwki 105

    trafi na takie, ktre przeka ci przynajmniej minimum wiedzy poz-walajcej na zaplanowanie ciekawej wycieczki. Przewodniki mona kupi w wielu miejscach, jednak czsto zdarza si tak, e tylko ksi-garnie znajdujce si w danym rejonie maj w ofercie materiay trak-tujce wanie o nim. Nie zraaj si tym i szukaj do skutku. Internet jest w tym wypadku bardzo pomocnym narzdziem. Dziki niemu powiniene znale kady przewodnik, ktry jest w ofercie ksigar i bibliotek posiadajcych swoje strony internetowe.

    Przegldajc Internet, szukaj stron lokalnych instytucji odpo-wiedzialnych za ochron przyrody i turystyk (samorzdw i nad-lenictw przyp. tum.). W ten sposb znajdziesz sporo przy-datnych informacji. Wystarczy skorzysta z wyszukiwarki i wpisa nazw miejsca, ktre ci interesuje. W sieci moesz te szuka inspiracji przed wypraw, na przykad propozycji tras. Internet jest niezwykle uytecznym narzdziem do zdobywania informacji o rejonach turystycznych znajdujcych si za granic. Niestety wikszo stron bdzie obcojzyczna. W najgorszym razie, jeli nie uda ci si znale nic innego, bez problemu powinno siuda zdoby kontakt (numer telefonu, e-mail lub adres) do odpo-wiedniej instytucji, ktra dysponuje szczegowymi informacjami.

    Kolejn rzecz, ktr moesz zrobi przez Internet, jest wyszu-kanie sklepw ze sprztem turystycznym znajdujcych si w rejo-nie, w ktrym bdziesz przebywa. Zajrzyj do lokalnej ksiki telefonicznej lub na stron z telefonami i adresami wszystkich firm dziaajcych w danym regionie. Zadzwo w celu uzyskania dodatkowych informacji. Nigdy nie wstyd si dzwoni w rne miejsca i zadawa pyta. Wikszo ludzi pomoe ci z radoci. Przy odrobinie szczcia moesz trafi na kogo, kto by tam, gdzie chcesz jecha. Moe si okaza, e ta osoba przesza tras podobn do planowanej przez ciebie. Moje dowiadczenia pokazuj, e tacy wanie ludzie s najlepszym rdem wiedzy. Niejednokrotnie zdobyem t drog wiele szczegowych informacji z pierwszej rki i jestem za to bardzo wdziczny ludziom, ktrzy mi pomogli. Staraj si nie przegapi takiej okazji.

    Zezwolenia i przepisyW dzisiejszym wiecie mnocych si nakazw, zakazw i ogra-

    nicze, wan rzecz jest orientowanie si w lokalnych przepisach. Szczeglnie istotne jest to za granic, gdzie w wielu miejscach trzeba zdoby rnego rodzaju pozwolenia. Miejmy nadziej, e faktycznie suy to ochronie cennych przyrodniczo obszarw, a nie zarabianiu pienidzy. Nawet jeli na danym terenie nie ma obowizku uzyskania jakiego rodzaju pozwole, prawie zawsze bdziesz podlega ogl-nym przepisom, ktrych celem jest ochrona zasobw naturalnych. Mog to by regulacje dotyczce palenia ognisk, rozbijania namio-tw i uytkowania pl namiotowych, postpowania z odchodami, czy poruszania si po terenie zamieszkanym przez niedwiedzie. Z przepisami naley si zapozna odpowiednio wczenie przed wyruszeniem na wdrwk. Wyobra sobie sytuacj, w ktrej docierasz na miejsce i odkrywasz, e potrzebne jest ci pozwolenie na wstp, lub e rozbijanie namiotw dozwolone jest tylko w wyzna-czonych miejscach. Moe to zupenie pokrzyowa twoje plany.

  • 106 Planowanie wdrwki

    Opisanie regionuZadaj sobie pytania tego rodzaju:

    Czy owady stanowi problem w danym rejonie?

    Jak ciko jest tam znale wod (szczeglnie istotne na obszarach suchych)?

    Konieczny jest namiot, czy wystarczy plandeka?

    Jak duo ludzi moesz spotka na szlakach?

    Jeli wybierasz si w gry, sprawd, jak dugo (w proczu ciepym) utrzymuje si tam pokrywa niena. Majc t wiedz, zawsze moesz zmieni plany i przenie wyjazd z maja na koniec czerwca, ewen-tualnie zabra ze sob rakiety niene i/lub czekany (oczywicie najpierw naucz si nimi posugiwa).

    PogodaT kwesti naley rozpatrywa na dwch poziomach. Pierwsza

    sprawa to zapoznanie si z warunkami pogodowymi charaktery-stycznymi dla danego obszaru o okrelonej porze roku (wtedy, kiedy planujesz tam by). Cho pogoda rzadko jest przewidywalna, informacje te pomog ci w planowaniu caego przedsiwzicia. Mog one wpyn np. na decyzj o przesunicia wyprawy na inny termin. Drug rzecz jest sprawdzenie prognozy tu przed wyjaz-dem. W wypadku dwu-, trzydniowych wyjazdw moe by ona naprawd pomocna, czasem nawet trafiona. Prcz lokalnych stacji radiowych oraz telewizji, mnstwo informacji o pogodzie znajduje si w Internecie (np.: www.meteo.pl; www.weatheronline.co.uk).

    Moliwe zagroeniaCzy na danym obszarze wystpuj jakie niebezpieczne dla

    czowieka zwierzta? Czy moesz tam spotka niedwiedzie lub we? Czy na szlaku pobudowane s mosty, czy te bdzie trzeba pokonywa due rzeki w brd? Czy w danym rejonie czsto wystpuj popoudniowe burze (a wic i pioruny)? A moe jacy bandyci, party-zanci lub porywacze, ktrych trzeba omija z daleka? Nie miej si, w niektrych rejonach wiata moe to by realny problem. Znajc potencjalne niebezpieczestwa, moesz ju na etapie planowania postara si zmniejszy ryzyko do minimum.

    Na miejscu, w odpowiednim biurze lub na policji, mona zasi-gn informacji, czy na parkingach przy szlakach turystycznych zdarzaj si wamania do samochodw. Oczywicie, takie zagroenie wystpuje wszdzie, ale mog by miejsca, gdzie jest to nagminne.

    DojazdW wypadku tras, ktre zaczynaj si i kocz w tym samym miej-

    scu, cay problem moe sprowadza si do tego, e wskakujesz do auta i z map w rku jedziesz do waciwego punktu. Czasem jednak moe to by bardziej skomplikowane, zwaszcza jeli w gr wcho-dzi korzystanie z transportu publicznego lub z usug prywatnych przewonikw. Warto jest powici czas na uprzednie rozpoznanie w tym temacie. Czasem moe to zadecydowa o zmianie planw.

    Planowanie wdrwki 107

    Nie ma chyba nic gorszego ni rujnujca ca koncepcj wyprawy niemono dostania si do miejsca startu. Jakim rozwizaniem, nierzadko cakiem dobrym, jest autostop. Niestety czasem jest to prawdziwa szkoa cierpliwoci, ktrej najlepiej byoby unikn.

    wietnym pomysem byoby wymienienie si samochodami z grup, ktra maszeruje tym samym szlakiem, ale w przeciwnym kierunku. Wystarczy, e druga ekipa zacznie wdrwk dokadnie w tym samym miejscu, w ktrym wy chcecie j zakoczy i na odwrt. Moi znajomi zaoszczdzili mnstwo pienidzy, dzielc koszty przelotu w odlege rejony Arktyki z drug grup, ktra wracaa t sam tras. Pienidze wydane na rozmowy telefo-niczne z ludmi, ktrych nawet nie znasz, mog okaza si bardzo korzystn inwestycj.

    Interesujce miejscaZbierajc informacje z tak wielu rnych rde i rozmawiajc

    z tyloma ludmi, moesz dowiedzie si, czy w pobliu planowanej trasy nie ma jakich szczeglnie ciekawych miejsc. Czy nie wku- rzyoby ci, gdyby po powrocie do domu okazao si, e w czasie wdrwki nie udao ci si zobaczy gorcych rde, ktre byy dosownie na wycignicie rki?

    PsyPies jest wspaniaym towarzyszem, a jego obecno stanowi

    dodatkow atrakcj. Moe by jednak utrapieniem i postrachem dla dzikiej zwierzyny oraz innych turystw, ktrzy maj fobi na punk-cie tych czworonogw. Ci, ktrzy nie wyobraaj sobie zostawiania swojego ulubieca w domu, powinni uwzgldni ponisze uwagi:

    Zabierz ze sob smycz, aby w razie potrzeby mc przytrzyma psa blisko siebie.

    Nie tra go z oczu, by mie pewno, e nie goni wanie jakiego zajca lub nie paaszuje ywnoci nalecej do innych biwakowiczw.

    Musisz umie zapanowa nad szcze-kaniem swojego psa. Dwik ten moe by prawdziw udrk dla innych.

    Sprztanie psichodchodw to ju nie tylko domena miejs-kich parkw. Jeli twj pies zaatwi si na szlaku lub polu namiotowym, zbierz odchody i zakop je w odlego- ci co najmniej 50 m od ciekw i zbiornikw wodnych. Moesz te zapakowa je i nosi ze sob. Nie tylko ludzkie fekalia mog doprowadzi doskaenia wody.

  • 106 Planowanie wdrwki

    Opisanie regionuZadaj sobie pytania tego rodzaju:

    Czy owady stanowi problem w danym rejonie?

    Jak ciko jest tam znale wod (szczeglnie istotne na obszarach suchych)?

    Konieczny jest namiot, czy wystarczy plandeka?

    Jak duo ludzi moesz spotka na szlakach?

    Jeli wybierasz si w gry, sprawd, jak dugo (w proczu ciepym) utrzymuje si tam pokrywa niena. Majc t wiedz, zawsze moesz zmieni plany i przenie wyjazd z maja na koniec czerwca, ewen-tualnie zabra ze sob rakiety niene i/lub czekany (oczywicie najpierw naucz si nimi posugiwa).

    PogodaT kwesti naley rozpatrywa na dwch poziomach. Pierwsza

    sprawa to zapoznanie si z warunkami pogodowymi charaktery-stycznymi dla danego obszaru o okrelonej porze roku (wtedy, kiedy planujesz tam by). Cho pogoda rzadko jest przewidywalna, informacje te pomog ci w planowaniu caego przedsiwzicia. Mog one wpyn np. na decyzj o przesunicia wyprawy na inny termin. Drug rzecz jest sprawdzenie prognozy tu przed wyjaz-dem. W wypadku dwu-, trzydniowych wyjazdw moe by ona naprawd pomocna, czasem nawet trafiona. Prcz lokalnych stacji radiowych oraz telewizji, mnstwo informacji o pogodzie znajduje si w Internecie (np.: www.meteo.pl; www.weatheronline.co.uk).

    Moliwe zagroeniaCzy na danym obszarze wystpuj jakie niebezpieczne dla

    czowieka zwierzta? Czy moesz tam spotka niedwiedzie lub we? Czy na szlaku pobudowane s mosty, czy te bdzie trzeba pokonywa due rzeki w brd? Czy w danym rejonie czsto wystpuj popoudniowe burze (a wic i pioruny)? A moe jacy bandyci, party-zanci lub porywacze, ktrych trzeba omija z daleka? Nie miej si, w niektrych rejonach wiata moe to by realny problem. Znajc potencjalne niebezpieczestwa, moesz ju na etapie planowania postara si zmniejszy ryzyko do minimum.

    Na miejscu, w odpowiednim biurze lub na policji, mona zasi-gn informacji, czy na parkingach przy szlakach turystycznych zdarzaj si wamania do samochodw. Oczywicie, takie zagroenie wystpuje wszdzie, ale mog by miejsca, gdzie jest to nagminne.

    DojazdW wypadku tras, ktre zaczynaj si i kocz w tym samym miej-

    scu, cay problem moe sprowadza si do tego, e wskakujesz do auta i z map w rku jedziesz do waciwego punktu. Czasem jednak moe to by bardziej skomplikowane, zwaszcza jeli w gr wcho-dzi korzystanie z transportu publicznego lub z usug prywatnych przewonikw. Warto jest powici czas na uprzednie rozpoznanie w tym temacie. Czasem moe to zadecydowa o zmianie planw.

    Planowanie wdrwki 107

    Nie ma chyba nic gorszego ni rujnujca ca koncepcj wyprawy niemono dostania si do miejsca startu. Jakim rozwizaniem, nierzadko cakiem dobrym, jest autostop. Niestety czasem jest to prawdziwa szkoa cierpliwoci, ktrej najlepiej byoby unikn.

    wietnym pomysem byoby wymienienie si samochodami z grup, ktra maszeruje tym samym szlakiem, ale w przeciwnym kierunku. Wystarczy, e druga ekipa zacznie wdrwk dokadnie w tym samym miejscu, w ktrym wy chcecie j zakoczy i na odwrt. Moi znajomi zaoszczdzili mnstwo pienidzy, dzielc koszty przelotu w odlege rejony Arktyki z drug grup, ktra wracaa t sam tras. Pienidze wydane na rozmowy telefo-niczne z ludmi, ktrych nawet nie znasz, mog okaza si bardzo korzystn inwestycj.

    Interesujce miejscaZbierajc informacje z tak wielu rnych rde i rozmawiajc

    z tyloma ludmi, moesz dowiedzie si, czy w pobliu planowanej trasy nie ma jakich szczeglnie ciekawych miejsc. Czy nie wku- rzyoby ci, gdyby po powrocie do domu okazao si, e w czasie wdrwki nie udao ci si zobaczy gorcych rde, ktre byy dosownie na wycignicie rki?

    PsyPies jest wspaniaym towarzyszem, a jego obecno stanowi

    dodatkow atrakcj. Moe by jednak utrapieniem i postrachem dla dzikiej zwierzyny oraz innych turystw, ktrzy maj fobi na punk-cie tych czworonogw. Ci, ktrzy nie wyobraaj sobie zostawiania swojego ulubieca w domu, powinni uwzgldni ponisze uwagi:

    Zabierz ze sob smycz, aby w razie potrzeby mc przytrzyma psa blisko siebie.

    Nie tra go z oczu, by mie pewno, e nie goni wanie jakiego zajca lub nie paaszuje ywnoci nalecej do innych biwakowiczw.

    Musisz umie zapanowa nad szcze-kaniem swojego psa. Dwik ten moe by prawdziw udrk dla innych.

    Sprztanie psichodchodw to ju nie tylko domena miejs-kich parkw. Jeli twj pies zaatwi si na szlaku lub polu namiotowym, zbierz odchody i zakop je w odlego- ci co najmniej 50 m od ciekw i zbiornikw wodnych. Moesz te zapakowa je i nosi ze sob. Nie tylko ludzkie fekalia mog doprowadzi doskaenia wody.

  • 108 Planowanie wdrwki

    Jeli twj pies dostaje bzika na widok koni, jeleni, innych ludzi itp., zostaw go w domu lub trzymaj na smyczy przez cay czas. Dzikie zwierzta maj wystarczajco ciki ywot i bez uciekania przed psami.

    Nie zrozum mnie le uwielbiam gaska psy, rzuca im patyki i patrze jak goni swj ogon. Jako byy waciciel psa rozumiem t szczegln wi, ktra powstaje midzy panem a jego ulubie-cem. Waciciele psw powinni jednak rozumie, e nie kady kocha ich czworononych towarzyszy tak samo mocno jak oni. W niektrych miejscach, takich jak parki narodowe, wprowadzanie psw jest zabronione. Zorientuj si w lokalnych przepisach zanim wemiesz na wycieczk swojego Pimpka.

    Odpowiedzialno za sprztCzy jest co bardziej komicznego ni widok osoby prbujcej

    rozstawi namiot, ktrego wczeniej nigdy nie uywaa? Lepiej jednak, gdy komedia ta odgrywana jest w przydomowym ogrdku, a nie w lesie podczas ulewy. Dotyczy to caego twojego sprztu, od kuchenki turystycznej po stuptuty. Zanim wemiesz cokolwiek na biwak, pobaw si tym w domu. Bdzie to jednoczenie okazja do sprawdzenia, czy wszystko jest sprawne i czy znajduje si na waci-wym miejscu. Nie ma nic gorszego ni odkry pierwszego wieczora dziesiciodniowej wyprawy, e wyk palnika jest nieszczelny lub e jeden z masztw do namiotu zosta w domu. Wiem to dobrze, poniewa przytrafio mi si i jedno, i drugie. Nauka na wasnych bdach w najlepszym wydaniu!

    Drug wan spraw jest to, co kto bierze. Jeli wyjeda si z grup przyjaci, dobrze jest wczeniej porozmawia o tym, kto jak cz wyposaenia moe wzi na uytek dla caej ekipy. Naprawd nie ma potrzeby, eby kady uczestnik wyprawy zabiera osobist apteczk czy wielofunkcyjny n Leathermana. Wczeniejsze usta-lenie takich rzeczy pozwala ograniczy wag bagau.

    Istotn kwesti do przedyskutowania jest sposb, w jaki podzieli-cie midzy siebie ewentualne koszty zakupu niezbdnego dla caej grupy ekwipunku. Czy zakupu dokona jedna osoba, ktra potem bdzie wacicielem, czy te podzielicie koszty po rwno, a w przy-szoci bdziecie si wymieniali tym sprztem i korzystali z niego wsplnie? A moe zechcecie sprzeda go po powrocie i podzieli pienidze midzy tych, ktrzy pacili przy zakupie? Ustalcie sposb postpowania ze sprztem, ktry si zniszczy lub zgubi. Jeeli taki przedmiot nalea do jednej osoby, bdzie to do delikatny problem. Czy strata obciy tylko waciciela, czy te wszyscy solidarnie ponios koszty naprawy lub odkupienia danej rzeczy? Podczas jednej z moich wypraw kto wama si do mojego samochodu. Koszty naprawy szkd i odkupienia skradzionego sprztu podzielili midzy siebie wszyscy uczestnicy. Przedyskutowanie problemu i umwienie si co do konkretnych rozwiza zawczasu, powinno zapobiec nie-porozumieniom, poczuciu krzywdy i nadmiernemu eksploatowaniu karty kredytowej jednego uczestnika w trakcie wdrwki.

    Chrrrup!

    Techniki korzystaniaz latarki

    bez angaowania

    RK

    Planowanie wdrwki 109

    Jedzenie i paliwo turystyczneeby dobrze walczy, onierz nie moe by godny! Przygotowanie

    odpowiedniej iloci rnego rodzaju ywnoci jest jednym z naj-wikszych wyzwa, jakie czeka ci na etapie planowania wyprawy. Wyliczajc racje ywnociowe, musisz wzi pod uwag apetyt oraz gusta uczestnikw. Moim zdaniem nie ma nic gorszego w czasie wdrwki ni owsianka, tymczasem Mike j oczywicie uwielbia. Kto z uczestnikw moe by wegetarianinem. Naley zatem spyta wszystkich, co chcieliby je podczas wyprawy, a co jest im absolut-nie wstrtne. Trzeba rwnie dowiedzie si, czy kto ma uczulenie na jakiekolwiek jedzenie. Mj przyjaciel Brad umarby z powodu anafilaksji, gdyby zjad cokolwiek, co zawiera orzechy.

    Jak zatem poradzi sobie z planowaniem posiku? S dwie znane mi metody. Pierwsza to planowanie kadego posiku osobno. Druga to planowanie racji ywnociowych na wag. Polega ona na obliczeniu cakowitej iloci jedzenia potrzebnego okrelonej liczbie osb na okrelon liczb dni, a nastpnie rozoeniu tej wartoci wedug odpowiednich proporcji, jakie powinny by zacho-wane midzy poszczeglnymi posikami niadaniem a obiadem, obiadem a jedzeniem w czasie marszu itd. Moje dowiadczenia s takie, e w wypadku krtszych wdrwek (do czterech dni) lepiej jest planowa kady posiek osobno. Jeeli wdrwka jest dusza, wol stosowa drug metod. Oba sposoby s skuteczne, wyprbuj wic i jeden i drugi.

    Jakkolwiek by nie planowa, priorytetem jest, by na wdrwce nie zabrako jedzenia. Moesz zdecydowa si na diet niskoka-loryczn (sam nieraz braem udzia w takich odchudzajcych wdrwkach), ale musisz wwczas przygotowa si psychicznie na gd. W normalnych warunkach twoim celem jest 3000 kalorii na osob na dzie. Tym, ktrzy nie musz duo je, podczas krtszych wypadw powinno wystarczy nieco mniej (okoo 2500 kalorii), natomiast ci o wikszych potrzebach powinni rozway wzicie dodatkowych zapasw jedzenia (w sumie okoo 3500 kalo-rii). Przestrzegabym jednak przed zabieraniem zbyt duej iloci prowiantu. Powrt z wdrwki z plecakiem, w ktrym masz zapasy jedzenia wystarczajce na jeszcze jeden lub dwa dni biwakowania, oznacza, e na plecach niepotrzebnie by dwigany dodatkowy kilo-gram lub dwa. Lubi wraca do zaparkowanego na kocu szlaku samochodu z uczuciem lekkiego godu.

    Ostatnia rada dotyczy przepakowywania kupionego na wyjazd jedzenia. Podwjna torebka foliowa, ktr mona zwiza na grze, sprawdza si znakomicie. Torebki zamykane na plastikowy suwak s dobre na krtsze wyjazdy, jednak przy duszym uywaniu zamknicia tego typu atwo si psuj. Nagle w trakcie wyprawy moesz znale si w kopotliwej sytuacji, kiedy to nie bdzie jak zabezpieczy ywnoci. Przepakowanie jedzenia pozwoli ci pozby si zbdnych kartonw i innych trwaych opakowa, ktre zaprojektowano z myl o dugim yciu, jakie produkt spdza na sklepowej pce. Wszystko to way i zajmuje miejsce, nie nadajc si rwnoczenie (zazwyczaj) do ponownego szczelnego zamknicia. Pozbywajc si tego wszystkiego, ograniczasz rwnie ilo mieci

    PROSTYPRZELICZNIK

    OBJTOCIjedna kwarta to

    mniej wicej jeden litr

    0,946 kwartyJEDEN LITR

    TURYSTYCZNE

    UWAGA!

    PALIWO

    JEDEN GALON4 kwarty(3,7 litra)

    paluszekna bok

    ciach!

    wieyczosnek maynoyk

    pokrywkaod MENAKI

    IMPROWIZOWANADESKA

    DO KROJENIA

  • 108 Planowanie wdrwki

    Jeli twj pies dostaje bzika na widok koni, jeleni, innych ludzi itp., zostaw go w domu lub trzymaj na smyczy przez cay czas. Dzikie zwierzta maj wystarczajco ciki ywot i bez uciekania przed psami.

    Nie zrozum mnie le uwielbiam gaska psy, rzuca im patyki i patrze jak goni swj ogon. Jako byy waciciel psa rozumiem t szczegln wi, ktra powstaje midzy panem a jego ulubie-cem. Waciciele psw powinni jednak rozumie, e nie kady kocha ich czworononych towarzyszy tak samo mocno jak oni. W niektrych miejscach, takich jak parki narodowe, wprowadzanie psw jest zabronione. Zorientuj si w lokalnych przepisach zanim wemiesz na wycieczk swojego Pimpka.

    Odpowiedzialno za sprztCzy jest co bardziej komicznego ni widok osoby prbujcej

    rozstawi namiot, ktrego wczeniej nigdy nie uywaa? Lepiej jednak, gdy komedia ta odgrywana jest w przydomowym ogrdku, a nie w lesie podczas ulewy. Dotyczy to caego twojego sprztu, od kuchenki turystycznej po stuptuty. Zanim wemiesz cokolwiek na biwak, pobaw si tym w domu. Bdzie to jednoczenie okazja do sprawdzenia, czy wszystko jest sprawne i czy znajduje si na waci-wym miejscu. Nie ma nic gorszego ni odkry pierwszego wieczora dziesiciodniowej wyprawy, e wyk palnika jest nieszczelny lub e jeden z masztw do namiotu zosta w domu. Wiem to dobrze, poniewa przytrafio mi si i jedno, i drugie. Nauka na wasnych bdach w najlepszym wydaniu!

    Drug wan spraw jest to, co kto bierze. Jeli wyjeda si z grup przyjaci, dobrze jest wczeniej porozmawia o tym, kto jak cz wyposaenia moe wzi na uytek dla caej ekipy. Naprawd nie ma potrzeby, eby kady uczestnik wyprawy zabiera osobist apteczk czy wielofunkcyjny n Leathermana. Wczeniejsze usta-lenie takich rzeczy pozwala ograniczy wag bagau.

    Istotn kwesti do przedyskutowania jest sposb, w jaki podzieli-cie midzy siebie ewentualne koszty zakupu niezbdnego dla caej grupy ekwipunku. Czy zakupu dokona jedna osoba, ktra potem bdzie wacicielem, czy te podzielicie koszty po rwno, a w przy-szoci bdziecie si wymieniali tym sprztem i korzystali z niego wsplnie? A moe zechcecie sprzeda go po powrocie i podzieli pienidze midzy tych, ktrzy pacili przy zakupie? Ustalcie sposb postpowania ze sprztem, ktry si zniszczy lub zgubi. Jeeli taki przedmiot nalea do jednej osoby, bdzie to do delikatny problem. Czy strata obciy tylko waciciela, czy te wszyscy solidarnie ponios koszty naprawy lub odkupienia danej rzeczy? Podczas jednej z moich wypraw kto wama si do mojego samochodu. Koszty naprawy szkd i odkupienia skradzionego sprztu podzielili midzy siebie wszyscy uczestnicy. Przedyskutowanie problemu i umwienie si co do konkretnych rozwiza zawczasu, powinno zapobiec nie-porozumieniom, poczuciu krzywdy i nadmiernemu eksploatowaniu karty kredytowej jednego uczestnika w trakcie wdrwki.

    Chrrrup!

    Techniki korzystaniaz latarki

    bez angaowania

    RK

    Planowanie wdrwki 109

    Jedzenie i paliwo turystyczneeby dobrze walczy, onierz nie moe by godny! Przygotowanie

    odpowiedniej iloci rnego rodzaju ywnoci jest jednym z naj-wikszych wyzwa, jakie czeka ci na etapie planowania wyprawy. Wyliczajc racje ywnociowe, musisz wzi pod uwag apetyt oraz gusta uczestnikw. Moim zdaniem nie ma nic gorszego w czasie wdrwki ni owsianka, tymczasem Mike j oczywicie uwielbia. Kto z uczestnikw moe by wegetarianinem. Naley zatem spyta wszystkich, co chcieliby je podczas wyprawy, a co jest im absolut-nie wstrtne. Trzeba rwnie dowiedzie si, czy kto ma uczulenie na jakiekolwiek jedzenie. Mj przyjaciel Brad umarby z powodu anafilaksji, gdyby zjad cokolwiek, co zawiera orzechy.

    Jak zatem poradzi sobie z planowaniem posiku? S dwie znane mi metody. Pierwsza to planowanie kadego posiku osobno. Druga to planowanie racji ywnociowych na wag. Polega ona na obliczeniu cakowitej iloci jedzenia potrzebnego okrelonej liczbie osb na okrelon liczb dni, a nastpnie rozoeniu tej wartoci wedug odpowiednich proporcji, jakie powinny by zacho-wane midzy poszczeglnymi posikami niadaniem a obiadem, obiadem a jedzeniem w czasie marszu itd. Moje dowiadczenia s takie, e w wypadku krtszych wdrwek (do czterech dni) lepiej jest planowa kady posiek osobno. Jeeli wdrwka jest dusza, wol stosowa drug metod. Oba sposoby s skuteczne, wyprbuj wic i jeden i drugi.

    Jakkolwiek by nie planowa, priorytetem jest, by na wdrwce nie zabrako jedzenia. Moesz zdecydowa si na diet niskoka-loryczn (sam nieraz braem udzia w takich odchudzajcych wdrwkach), ale musisz wwczas przygotowa si psychicznie na gd. W normalnych warunkach twoim celem jest 3000 kalorii na osob na dzie. Tym, ktrzy nie musz duo je, podczas krtszych wypadw powinno wystarczy nieco mniej (okoo 2500 kalorii), natomiast ci o wikszych potrzebach powinni rozway wzicie dodatkowych zapasw jedzenia (w sumie okoo 3500 kalo-rii). Przestrzegabym jednak przed zabieraniem zbyt duej iloci prowiantu. Powrt z wdrwki z plecakiem, w ktrym masz zapasy jedzenia wystarczajce na jeszcze jeden lub dwa dni biwakowania, oznacza, e na plecach niepotrzebnie by dwigany dodatkowy kilo-gram lub dwa. Lubi wraca do zaparkowanego na kocu szlaku samochodu z uczuciem lekkiego godu.

    Ostatnia rada dotyczy przepakowywania kupionego na wyjazd jedzenia. Podwjna torebka foliowa, ktr mona zwiza na grze, sprawdza si znakomicie. Torebki zamykane na plastikowy suwak s dobre na krtsze wyjazdy, jednak przy duszym uywaniu zamknicia tego typu atwo si psuj. Nagle w trakcie wyprawy moesz znale si w kopotliwej sytuacji, kiedy to nie bdzie jak zabezpieczy ywnoci. Przepakowanie jedzenia pozwoli ci pozby si zbdnych kartonw i innych trwaych opakowa, ktre zaprojektowano z myl o dugim yciu, jakie produkt spdza na sklepowej pce. Wszystko to way i zajmuje miejsce, nie nadajc si rwnoczenie (zazwyczaj) do ponownego szczelnego zamknicia. Pozbywajc si tego wszystkiego, ograniczasz rwnie ilo mieci

    PROSTYPRZELICZNIK

    OBJTOCIjedna kwarta to

    mniej wicej jeden litr

    0,946 kwartyJEDEN LITR

    TURYSTYCZNE

    UWAGA!

    PALIWO

    JEDEN GALON4 kwarty(3,7 litra)

    paluszekna bok

    ciach!

    wieyczosnek maynoyk

    pokrywkaod MENAKI

    IMPROWIZOWANADESKA

    DO KROJENIA

  • 110 Planowanie wdrwki

    do noszenia. Jedn z zalet hurtowego kupowania jedzenia jest ustrzeenie si przy-najmniej od czci zbdnych opakowa.

    Planowanie posikwChodzi o wyliczenie cakowitej liczby posikw, jakie zjesz przez cay wyjazd,

    a nastpnie ustalenie jadospisu na kady dzie. Menu moe by bardzo proste lub niezwykle rozbudowane, eby nie powiedzie ekstrawaganckie. Zaley to od twoich zdolnoci kulinarnych oraz zaoe postawionych sobie przed wypraw. Zdarzay mi si krtkie wdrwki, podczas ktrych nie jadem nic co wymagaoby gotowania, ale

    byway te takie, na ktrych jadospis by bardziej zoony (patrz przykad obok). Na rynku jest mnstwo ksiek kucharskich i poradnikw, dlatego nie bd podawa konkretnych przepisw. Z dowiadczenia wiem, e jeli potrafi si co przygotowa w domu, bdzie si te umiao zrobi to w warunkach polowych.

    Obserwujc ilo sprzedawanej w skle-pach turystycznych ywnoci liofilizowa-nej, mona doj do wniosku, e jest ona obecnie bardzo popularna. Cho moje dowiadczenia z tego typu ywnoci s ograniczone, mog stwierdzi, e s zarwno dobre, jak i niedobre dania liofili-zowane niektre cakiem smaczne, inne mde lub za sone. Mona je wczy do jadospisu, pod warunkiem e wystarcz, aby si naje. Zaliczam si do osb, ktre lubi dobrze zje, i nawet po pochoniciu na obiad porcji dla dwch osb rozgldam

    si za czym jeszcze. ywno liofilizowana jest te droga, w zwizku z czym ci, ktrzy dysponuj ograniczonymi funduszami, po prostu nie mog sobie pozwoli na kupienie jej w duych ilociach.

    Dobr stron planowania kadego posiku oddzielnie jest to, e zadanie uoenia jadospisu na wyjazd mona w atwy sposb podzieli midzy wszystkich uczestnikw. Powiedzmy, e wybieracie si we czwrk na omiodniow wdrwk. Jeli kade z was wymyli menu i zabierze ze sob jedzenie dla czterech osb na dwa dni, problem wyy-wienia zostanie rozwizany.

    Planowanie racji ywnociowych na wagMetoda polegajca na wyliczaniu racji ywnociowych jest lepsza w wypadku du-

    szych wypraw. Jest to atwiejsze ni przygotowywanie jadospisu do kadego posiku, bo jest si bardziej elastycznym w kwestii ywienia. Moje zdanie jest takie, e stosujc t metod, doskonali si rwnie swoje umiejtnoci kulinarne. Plusem bdzie zdobyte wraz z czasem dowiadczenie. Nabierzesz wprawy w szacowaniu np. iloci ryu czy makaronu, jak dobrze jest zabra ze sob na wypraw. Ta umiejtno i wyczucie zaprocentuj rwnie przy planowaniu poszczeglnych posikw (czyli wedug pierwszej metody).

    Przykadem niech bdzie dziesiciodniowa wyprawa z przyjacimi. Powiedzmy, e w sumie jest was troje i wszyscy macie przecitne potrzeby, jeli chodzi o ilo jedzenia. Bdziecie zapewne potrzebowali okoo 800 g ywnoci na dzie (okoo 3000 kalorii). Razem daje to 24 kg ywnoci (3 10 0,8 kg). Korzystajc z poniszej tabeli, otrzy-

    Przykadowy jadospis na 2 dni:Dzie 1

    niadanie quesadillas (tortilla, fasola, ser i sos salsa)

    Drugie niadanie orzechy, baton czekoladowy i bajgle

    Obiad/kolacja spaghetti, sos pomidorowy, ser parmezan, cebula i suszone brokuy

    Dzie 2 niadanie ziemniaki zasmaane, ser i cebula Drugie niadanie ser i krakersy, pomaracza,

    batonik Obiad/kolacja ry z sosem sodko-kwanym

    (orzechy nerkowce, rodzynki, sos tamari, cukier brzowy, ocet winny, olej)

    Inne Dodatki maso, oliwa z oliwek, rne przyprawy Napoje gorca czekolada, herbata

    Planowanie wdrwki 111

    malibycie wyniki z dokadnoci do gramw (wartoci po przecinku). Zapiszcie je z dokadnoci do p kilograma. Po dodaniu wynikw dla wszystkich grup produktw powinnicie otrzyma 100%, czyli dokadnie 24 kg.

    Obiad 24 x 22% = ok. 5 kgniadanie 24 x 20% = ok. 5 kgJedzenie w czasie marszu 24 x 25% = ok. 6 kgSer 24 x 12% = ok. 3 kgNapoje/zupy 24 x 14% = ok. 3,5 kgDesery/cukier 24 x 5% = ok. 1 kgTuszcze (maso lub margaryna) 24 x 2% = ok. 0,5 kg suma = 24 kg

    Uwaga: Wartoci dziennego zapotrzebowania odnosz si do wagi suchego jedzenia. ywno w puszkach zwykle zawiera wod, ktra stanowi dodatkowy ciar, a nie zwiksza wartoci kalorycznej produktu. Naley o tym pamita, kupujc jedzenie.

    Zwykle staram si pakowa ywno w pkilogramowe porcje. Jest to dla mnie najwygodniejszy sposb uporzdkowania jedzenia i pomaga w szybkim planowaniu posiku. I tak na przykad przy-zwyczaiem si, e p kilograma (1 funt, czyli 454 g przyp. tum.) makaronu to ilo, jak gotuj dla trzech osb. Jeli spodziewasz si w przyszoci czsto wylicza racje ywnociowe t metod, warto pomyle o zainwestowaniu w wag kuchenn. Najlepiej, eby jej skala sigaa 1 kg, a dokadno wynosia nie mniej ni 10 g.

    Podane przeze mnie wartoci udziaw i grupy produktw nie s niepodwaalnym dogmatem, ale pomocn wskazwk. Moesz dowolnie miesza i czy te kategorie. Jeli nie lubisz sera,zastp go masem orzechowym lub tempeh (rodzaj indonezyjskie-go tofu przyp. tum). Jeli kochasz przekski i sodycze, ale niekoniecznie raduje ci wizja samodzielnego pieczenia ciasteczek, odpowiedni ilo gramw przewidzianych na desery przenie do grupy ywnoci spoywanej w trakcie marszu. Nie jestem wielkim

    Obiad22%

    niadanie 20%

    Ser12%

    Napoje/zupy 14%

    Desery/cukier

    5%

    Tuszcze 2%

    Jedzenie w czasie marszu 25%

  • 110 Planowanie wdrwki

    do noszenia. Jedn z zalet hurtowego kupowania jedzenia jest ustrzeenie si przy-najmniej od czci zbdnych opakowa.

    Planowanie posikwChodzi o wyliczenie cakowitej liczby posikw, jakie zjesz przez cay wyjazd,

    a nastpnie ustalenie jadospisu na kady dzie. Menu moe by bardzo proste lub niezwykle rozbudowane, eby nie powiedzie ekstrawaganckie. Zaley to od twoich zdolnoci kulinarnych oraz zaoe postawionych sobie przed wypraw. Zdarzay mi si krtkie wdrwki, podczas ktrych nie jadem nic co wymagaoby gotowania, ale

    byway te takie, na ktrych jadospis by bardziej zoony (patrz przykad obok). Na rynku jest mnstwo ksiek kucharskich i poradnikw, dlatego nie bd podawa konkretnych przepisw. Z dowiadczenia wiem, e jeli potrafi si co przygotowa w domu, bdzie si te umiao zrobi to w warunkach polowych.

    Obserwujc ilo sprzedawanej w skle-pach turystycznych ywnoci liofilizowa-nej, mona doj do wniosku, e jest ona obecnie bardzo popularna. Cho moje dowiadczenia z tego typu ywnoci s ograniczone, mog stwierdzi, e s zarwno dobre, jak i niedobre dania liofili-zowane niektre cakiem smaczne, inne mde lub za sone. Mona je wczy do jadospisu, pod warunkiem e wystarcz, aby si naje. Zaliczam si do osb, ktre lubi dobrze zje, i nawet po pochoniciu na obiad porcji dla dwch osb rozgldam

    si za czym jeszcze. ywno liofilizowana jest te droga, w zwizku z czym ci, ktrzy dysponuj ograniczonymi funduszami, po prostu nie mog sobie pozwoli na kupienie jej w duych ilociach.

    Dobr stron planowania kadego posiku oddzielnie jest to, e zadanie uoenia jadospisu na wyjazd mona w atwy sposb podzieli midzy wszystkich uczestnikw. Powiedzmy, e wybieracie si we czwrk na omiodniow wdrwk. Jeli kade z was wymyli menu i zabierze ze sob jedzenie dla czterech osb na dwa dni, problem wyy-wienia zostanie rozwizany.

    Planowanie racji ywnociowych na wagMetoda polegajca na wyliczaniu racji ywnociowych jest lepsza w wypadku du-

    szych wypraw. Jest to atwiejsze ni przygotowywanie jadospisu do kadego posiku, bo jest si bardziej elastycznym w kwestii ywienia. Moje zdanie jest takie, e stosujc t metod, doskonali si rwnie swoje umiejtnoci kulinarne. Plusem bdzie zdobyte wraz z czasem dowiadczenie. Nabierzesz wprawy w szacowaniu np. iloci ryu czy makaronu, jak dobrze jest zabra ze sob na wypraw. Ta umiejtno i wyczucie zaprocentuj rwnie przy planowaniu poszczeglnych posikw (czyli wedug pierwszej metody).

    Przykadem niech bdzie dziesiciodniowa wyprawa z przyjacimi. Powiedzmy, e w sumie jest was troje i wszyscy macie przecitne potrzeby, jeli chodzi o ilo jedzenia. Bdziecie zapewne potrzebowali okoo 800 g ywnoci na dzie (okoo 3000 kalorii). Razem daje to 24 kg ywnoci (3 10 0,8 kg). Korzystajc z poniszej tabeli, otrzy-

    Przykadowy jadospis na 2 dni:Dzie 1

    niadanie quesadillas (tortilla, fasola, ser i sos salsa)

    Drugie niadanie orzechy, baton czekoladowy i bajgle

    Obiad/kolacja spaghetti, sos pomidorowy, ser parmezan, cebula i suszone brokuy

    Dzie 2 niadanie ziemniaki zasmaane, ser i cebula Drugie niadanie ser i krakersy, pomaracza,

    batonik Obiad/kolacja ry z sosem sodko-kwanym

    (orzechy nerkowce, rodzynki, sos tamari, cukier brzowy, ocet winny, olej)

    Inne Dodatki maso, oliwa z oliwek, rne przyprawy Napoje gorca czekolada, herbata

    Planowanie wdrwki 111

    malibycie wyniki z dokadnoci do gramw (wartoci po przecinku). Zapiszcie je z dokadnoci do p kilograma. Po dodaniu wynikw dla wszystkich grup produktw powinnicie otrzyma 100%, czyli dokadnie 24 kg.

    Obiad 24 x 22% = ok. 5 kgniadanie 24 x 20% = ok. 5 kgJedzenie w czasie marszu 24 x 25% = ok. 6 kgSer 24 x 12% = ok. 3 kgNapoje/zupy 24 x 14% = ok. 3,5 kgDesery/cukier 24 x 5% = ok. 1 kgTuszcze (maso lub margaryna) 24 x 2% = ok. 0,5 kg suma = 24 kg

    Uwaga: Wartoci dziennego zapotrzebowania odnosz si do wagi suchego jedzenia. ywno w puszkach zwykle zawiera wod, ktra stanowi dodatkowy ciar, a nie zwiksza wartoci kalorycznej produktu. Naley o tym pamita, kupujc jedzenie.

    Zwykle staram si pakowa ywno w pkilogramowe porcje. Jest to dla mnie najwygodniejszy sposb uporzdkowania jedzenia i pomaga w szybkim planowaniu posiku. I tak na przykad przy-zwyczaiem si, e p kilograma (1 funt, czyli 454 g przyp. tum.) makaronu to ilo, jak gotuj dla trzech osb. Jeli spodziewasz si w przyszoci czsto wylicza racje ywnociowe t metod, warto pomyle o zainwestowaniu w wag kuchenn. Najlepiej, eby jej skala sigaa 1 kg, a dokadno wynosia nie mniej ni 10 g.

    Podane przeze mnie wartoci udziaw i grupy produktw nie s niepodwaalnym dogmatem, ale pomocn wskazwk. Moesz dowolnie miesza i czy te kategorie. Jeli nie lubisz sera,zastp go masem orzechowym lub tempeh (rodzaj indonezyjskie-go tofu przyp. tum). Jeli kochasz przekski i sodycze, ale niekoniecznie raduje ci wizja samodzielnego pieczenia ciasteczek, odpowiedni ilo gramw przewidzianych na desery przenie do grupy ywnoci spoywanej w trakcie marszu. Nie jestem wielkim

    Obiad22%

    niadanie 20%

    Ser12%

    Napoje/zupy 14%

    Desery/cukier

    5%

    Tuszcze 2%

    Jedzenie w czasie marszu 25%

  • 112 Planowanie wdrwki

    Planowanie racji ywnociowych na wag grupy produktw

    Oto kilka przykadw produktw, o ktrych naley pamita, dzielc ca ywno na kategorie. Oczywicie nie trzeba ogranicza si wycznie do tego, co znajduje si na poni-szej licie. Niektrzy twierdz, i mogliby przey, jedzc wycznie podsmaane kartofelki i makaron, ale przecie to rnorodno nadaje yciu smak, nie wspominajc ju o potrzebie urozmaicenia pokarmu ze wzgldu na wartoci odywcze. Staraj si zatem urozmaica swj jadospis w ramach kadej z siedmiu grup. Jeli zdecydujesz si na produkty wymagajce dugiego gotowania, jak np. brzowy ry lub fasola, musisz liczy si z koniecznoci za-brania wikszej ilo paliwa. Z drugiej strony, obecnie niemal wszystko mona kupi w for-mie gotowej do byskawicznego przygotowania.

    Obiad 22%Ta grupa obejmuje wszystko, co moesz zje na obiad.Na przykad: makaron, ry, fasol, soczewic, mk (do pieczenia pizzy, ciastek itp.),

    kuskus, kasz jczmienn i gryczan, pure ziemniaczane w proszku, tzw. zupki chiskie, tortill, chleb pita lub inne pieczywo.niadanie 20%We ze sob to, co najbardziej lubisz je na niadanie. Ja skaniam si ku menu obia-

    dowemu, ale wiadomo, e popularne s przede wszystkim patki (na zimno lub na ciepo), oraz inne produkty: zasmaane ziemniaczki, bajgle, ciasta, mka lub gotowa mieszanka na ciasto nalenikowe (mka, proszek do pieczenia, sl itd.).

    Jedzenie w czasie marszu 25%W tej kategorii s najczciej jednostkowo pakowane przekski i sodycze, ktre

    pozwalaj szybko uzupeni niedobory energii bez potrzeby rozkadania caej kuchni. Cz z tych rzeczy (nasiona/pestki, orzechy, rodzynki) mog by rwnie dodawane do gotowanych potraw.

    Na przykad: bakalie (orzechy, pestki i nasiona jadalne, suszone owoce), batony energe-tyczne i zwyke czekoladowe, ciasteczka, krakersy, humus, suszone kiebaski (np. salami, suszona woowina), kabanosy. Zajrzyj w sklepie do pojemnikw z ywnoci na wag (orzechy, sodycze, suszone owoce itp.) i wybierz sobie co jeszcze.

    Ser 12%Ale bogactwo kryje si pod tym krtkim pojciem! Twarde sery, jak np. parmezan lub

    romano dobrze znosz upay i nie powinny si rozpuci, ale z powodzeniem zabieraem rwnie na wdrwki zwyke sery (typu cheddar, gouda, szwajcarski, mozarella) oraz serki topione. Maso orzechowe lub tofu mog zastpowa ser.

    Napoje i zupy 14%Kakao, oranada lub inne napoje w proszku (np. Tang), herbata (daj sobie spokj z jej

    waeniem), zupy w proszku, kostki rosoowe, sosy w proszku i koncentrat pomidorowy (ew. w proszku).

    Desery i cukier 5%Ciasta i ciasteczka cynamonowe oraz czekoladowe do szybkiego przygotowania, sernik,

    galaretka, budy (wszystko w proszku). Mona pomyle o zabraniu gotowego ciasta (masy). Saszetki z brzowym cukrem s lepsze ni torebka biaego. Radzibym zabra odpowiednio ma ilo jeli uywasz go tylko do sodzenia herbaty lub przygotowania ciasta drodowego.

    Tuszcze 2%Lubi mie ze sob na wyjedzie maso, jednak w wypadku duszych wypraw, przy

    ciepej pogodzie, nie ma na to wikszych szans. Maso zjeczeje szybciej ni margaryna. Zapakuj jedno lub drugie w podwjn torebk albo/i do pojemnika z zakrcanym wieczkiem, aby zabezpieczy przed wypyniciem podczas upaw. Olej jest dobrym zamiennikiem.

    Planowanie wdrwki 113

    entuzjast gorcych napojw i latem z nich rezygnuj. Jeli zapowiada si chodna pogoda, zabieram ze sob troch wieych produktw, takich jak cebula, marchew i ziemniaki. Poniewa tego typu yw-no zawiera w sobie duo wody, jej ciaru nie doliczam do wagi planowanych racji, natomiast by jednak nie nadwera moichbiednych, starych plecw, rezygnuj z czego innego, odejmujc tym samym kilogram lub p.

    Przy wyliczeniach nie musisz si koniecznie ogranicza do 800 g jedzenia na osob na dzie. Czasem bdziesz zwiksza t ilo do 900 g, a nawet 1 kg (zimowe racje). Wszystko zaley od apetytu uczest-nikw i pory roku. Zim twj organizm potrzebuje wicej energii do utrzymania temperatury ciaa. S te wyjazdy, w czasie ktrych 700 g jedzenia na osobodzie wystarczy w zupenoci. Zalet przygotowywania racji ywieniowych wg wagi jest elastyczno, jeli chodzi o cakowit ilo jedzenia zabieranego na wypraw. Co wicej, moliwe jest zmienianie proporcji midzy poszczeglnymi posikami. Jeli stwierdzisz, e 22% to niewystarczajca ilo jedzenia na obiad, za to zawsze masz nadmiar gorcych napojw, po prostu zwiksz udzia tego pierwszego, zmniejszajc jednoczenie udzia napojw w cakowitej masie ywnoci. Manipulujc na rne sposoby liczbami i rodzajami jedzenia, dojdziesz w kocu do optymalnych rozwiza.

    Jeli chcesz dowiedzie si wicej na temat planowania posikw metod racjonowania ywnoci i szukasz dodatkowych rde infor-macji, polecam ksik NOLS Cookery (patrz Dodatek B), w ktrej znajdziesz wietny rozdzia powicony temu tematowi. W ksice tej s rwnie przepisy, praktyczne porady dla gotujcych i inne ciekawostki nie mwic o kolejnej dawce zakrconych a uroczych rysunkw Mikea.

    PrzyprawyNa koniec par sw o przyprawach podrcznym zestawie

    kuchennym. Nigdy nie wliczam go do cakowitej wagi ywnoci, poniewa jest to zbyt istotna skadowa. Mae plastikowe buteleczki

    OSTRE

    Niesamowite!

    bez smakumay kulinarny cud!

    PRZYPRAWYDODAJPo prostu

  • 112 Planowanie wdrwki

    Planowanie racji ywnociowych na wag grupy produktw

    Oto kilka przykadw produktw, o ktrych naley pamita, dzielc ca ywno na kategorie. Oczywicie nie trzeba ogranicza si wycznie do tego, co znajduje si na poni-szej licie. Niektrzy twierdz, i mogliby przey, jedzc wycznie podsmaane kartofelki i makaron, ale przecie to rnorodno nadaje yciu smak, nie wspominajc ju o potrzebie urozmaicenia pokarmu ze wzgldu na wartoci odywcze. Staraj si zatem urozmaica swj jadospis w ramach kadej z siedmiu grup. Jeli zdecydujesz si na produkty wymagajce dugiego gotowania, jak np. brzowy ry lub fasola, musisz liczy si z koniecznoci za-brania wikszej ilo paliwa. Z drugiej strony, obecnie niemal wszystko mona kupi w for-mie gotowej do byskawicznego przygotowania.

    Obiad 22%Ta grupa obejmuje wszystko, co moesz zje na obiad.Na przykad: makaron, ry, fasol, soczewic, mk (do pieczenia pizzy, ciastek itp.),

    kuskus, kasz jczmienn i gryczan, pure ziemniaczane w proszku, tzw. zupki chiskie, tortill, chleb pita lub inne pieczywo.niadanie 20%We ze sob to, co najbardziej lubisz je na niadanie. Ja skaniam si ku menu obia-

    dowemu, ale wiadomo, e popularne s przede wszystkim patki (na zimno lub na ciepo), oraz inne produkty: zasmaane ziemniaczki, bajgle, ciasta, mka lub gotowa mieszanka na ciasto nalenikowe (mka, proszek do pieczenia, sl itd.).

    Jedzenie w czasie marszu 25%W tej kategorii s najczciej jednostkowo pakowane przekski i sodycze, ktre

    pozwalaj szybko uzupeni niedobory energii bez potrzeby rozkadania caej kuchni. Cz z tych rzeczy (nasiona/pestki, orzechy, rodzynki) mog by rwnie dodawane do gotowanych potraw.

    Na przykad: bakalie (orzechy, pestki i nasiona jadalne, suszone owoce), batony energe-tyczne i zwyke czekoladowe, ciasteczka, krakersy, humus, suszone kiebaski (np. salami, suszona woowina), kabanosy. Zajrzyj w sklepie do pojemnikw z ywnoci na wag (orzechy, sodycze, suszone owoce itp.) i wybierz sobie co jeszcze.

    Ser 12%Ale bogactwo kryje si pod tym krtkim pojciem! Twarde sery, jak np. parmezan lub

    romano dobrze znosz upay i nie powinny si rozpuci, ale z powodzeniem zabieraem rwnie na wdrwki zwyke sery (typu cheddar, gouda, szwajcarski, mozarella) oraz serki topione. Maso orzechowe lub tofu mog zastpowa ser.

    Napoje i zupy 14%Kakao, oranada lub inne napoje w proszku (np. Tang), herbata (daj sobie spokj z jej

    waeniem), zupy w proszku, kostki rosoowe, sosy w proszku i koncentrat pomidorowy (ew. w proszku).

    Desery i cukier 5%Ciasta i ciasteczka cynamonowe oraz czekoladowe do szybkiego przygotowania, sernik,

    galaretka, budy (wszystko w proszku). Mona pomyle o zabraniu gotowego ciasta (masy). Saszetki z brzowym cukrem s lepsze ni torebka biaego. Radzibym zabra odpowiednio ma ilo jeli uywasz go tylko do sodzenia herbaty lub przygotowania ciasta drodowego.

    Tuszcze 2%Lubi mie ze sob na wyjedzie maso, jednak w wypadku duszych wypraw, przy

    ciepej pogodzie, nie ma na to wikszych szans. Maso zjeczeje szybciej ni margaryna. Zapakuj jedno lub drugie w podwjn torebk albo/i do pojemnika z zakrcanym wieczkiem, aby zabezpieczy przed wypyniciem podczas upaw. Olej jest dobrym zamiennikiem.

    Planowanie wdrwki 113

    entuzjast gorcych napojw i latem z nich rezygnuj. Jeli zapowiada si chodna pogoda, zabieram ze sob troch wieych produktw, takich jak cebula, marchew i ziemniaki. Poniewa tego typu yw-no zawiera w sobie duo wody, jej ciaru nie doliczam do wagi planowanych racji, natomiast by jednak nie nadwera moichbiednych, starych plecw, rezygnuj z czego innego, odejmujc tym samym kilogram lub p.

    Przy wyliczeniach nie musisz si koniecznie ogranicza do 800 g jedzenia na osob na dzie. Czasem bdziesz zwiksza t ilo do 900 g, a nawet 1 kg (zimowe racje). Wszystko zaley od apetytu uczest-nikw i pory roku. Zim twj organizm potrzebuje wicej energii do utrzymania temperatury ciaa. S te wyjazdy, w czasie ktrych 700 g jedzenia na osobodzie wystarczy w zupenoci. Zalet przygotowywania racji ywieniowych wg wagi jest elastyczno, jeli chodzi o cakowit ilo jedzenia zabieranego na wypraw. Co wicej, moliwe jest zmienianie proporcji midzy poszczeglnymi posikami. Jeli stwierdzisz, e 22% to niewystarczajca ilo jedzenia na obiad, za to zawsze masz nadmiar gorcych napojw, po prostu zwiksz udzia tego pierwszego, zmniejszajc jednoczenie udzia napojw w cakowitej masie ywnoci. Manipulujc na rne sposoby liczbami i rodzajami jedzenia, dojdziesz w kocu do optymalnych rozwiza.

    Jeli chcesz dowiedzie si wicej na temat planowania posikw metod racjonowania ywnoci i szukasz dodatkowych rde infor-macji, polecam ksik NOLS Cookery (patrz Dodatek B), w ktrej znajdziesz wietny rozdzia powicony temu tematowi. W ksice tej s rwnie przepisy, praktyczne porady dla gotujcych i inne ciekawostki nie mwic o kolejnej dawce zakrconych a uroczych rysunkw Mikea.

    PrzyprawyNa koniec par sw o przyprawach podrcznym zestawie

    kuchennym. Nigdy nie wliczam go do cakowitej wagi ywnoci, poniewa jest to zbyt istotna skadowa. Mae plastikowe buteleczki

    OSTRE

    Niesamowite!

    bez smakumay kulinarny cud!

    PRZYPRAWYDODAJPo prostu

  • 114 Planowanie wdrwki

    wietnie nadaj si do trzymania w nich przypraw. Zabieraj ze sob takie, jakie tylko lubisz. Dla zainteresowanych podaj skad mojego zestawu:

    czosnek mielony curry sos sojowy lub tamaripieprz kajeski mielony sl sos tabascobazylia i oregano cynamon ocet winnydrode piwne kminek oliwa z oliwekChcc poprawi smak i barw potraw, zawsze mona doda

    suszone warzywa. Uwielbiam suszone brokuy i pomidory. Wspaniae s rwnie wiey czosnek i imbir. Nigdy nie auj sobie swych ulubionych przypraw. Ich ilo dostosuj do dugoci planowa-nej podry.

    Przesyanie zaopatrzeniaW wypadku duszych wypraw (czyli dla wikszoci z nas powyej

    12 dni), kiedy ciko by ci byo dwiga ze sob cae jedzenie, musisz liczy si z koniecznoci uzupeniania zapasw w trakcie podry. Mona to zorganizowa na rne sposoby, od dojedania samochodem do wyznaczonych punktw na naszej trasie, po zrzuty z samolotu lub helikoptera. W tym wypadku naprawd warto poprosi o rad kogo, kto by w danym miejscu przed tob i ma dowiadczenie w organizowaniu aprowizacji. W najbardziej odlegych rejonach grskich lub innych miejscach gdzie jeste odcity od cywilizacji, jedyn drog zaopatrzenia moe by droga powietrzna. Bez wtpienia nie naley ona do najtaszych. W innych regionach najlepszym sposobem moe si okaza wynajcie tubylcw, ktrzy posiadaj zwierzta juczne. Mog oni dostarczy nam zapasy w okrelone miejsce w umwionym czasie. Nierzadko najprostszym sposobem zaopatrywania si w trakcie wdrwki bdzie zbaczanie ze szlaku i dochodzenie do drogi dostpnej dla pojazdw. W tym wypadku moesz umwi si z osob, ktra dowiezie ci prowiant w wyznaczone miejsce lub wczeniej rozwie paczki i poukrywa je moliwie blisko trasy marszu. Innym sposobem stosowanym np. w Stanach Zjednoczonych na szlakach Pacific Crest Trail lub Appalachian Trail jest uprzednie wysyanie paczek z zaopatrzeniem do miasteczek, przez ktre bdzie si przechodzi. Wdrujcym turystom pozostaje tylko zej na jeden dzie z trasy i odebra przesyk z lokalnej poczty. Korzystajc z okazji, mona rwnie wzi gorcy prysznic i zje porzdny ciepy posiek. Wystarczy poprosi kogo o wysanie paczki na adres odpowiedniego urzdu pocztowego tydzie lub dwa przed planowanym dojciem. Trzeba doda notatk, e paczka bdzie odebrana na poczcie (poste restante).

    PaliwoBenzyny ekstrakcyjnej lub innych paliw ciekych powinno star-

    czy okoo 250-300 ml na dzie dla trzyosobowej grupy. Oczywicie przy obliczeniach trzeba wzi pod uwag wydajno kuchenki, przewidywany czas gotowania oraz por roku. Pn jesieni i wczesn wiosn bdziesz pewnie czciej korzysta z palnika, przygotowujc gorce napoje.

    Przykadowyadres:

    Jan Kowalskiul. Podrnicza 6501-234 Warszawa

    Przesyaniezaopatrzenia

    Pamitaj:firmy kurierskie

    musz mie podany konkretny adres wrazz kodem pocztowym

    Planowanie wdrwki 115

    Nie napeniaj butli z paliwem po brzegi. Zostaw nieco wolnej przestrzeni na zapas. W przeciwnym razie w gorcy dzie lub na duej wysokoci pyn, ktry zwikszy swoj objto, moe zacz wycieka. Ptora centymetra wolnej przestrzeni powinno wystar-czy. Rwnie przy napenianiu zbiorniczka kuchenki zostaw szst jego cz pust. Pozwoli to zwikszy cinienie w zbiorniczku bez ryzyka, e bdzie ono za wysokie.

    Ci, ktrzy uywaj kuchenek na gaz butan, powinni zabra ze sob jeden kartusz na trzy osoby, na trzy dni. Na wszelki wypadek, np. gdyby ktry z pojemnikw zacz przecieka, trzeba mie ze sob dodatkowa puszk. Poniewa ciko jest sprawdzi, ile gazu zostao w pojemniku, ktry zosta z poprzedniego wyjazdu, pomyl o zabraniu jeszcze jednego zapasowego kartusza.

    MapyW wielu krajach mapy topograficzne mona dosta niemal w kadym sklepie ze

    sprztem turystycznym. Zwykle s to mapy obejmujce swym zasigiem najblisze okolice oraz by moe najpopularniejsze rejony turystyczne dalszych zaktkw kraju. W Polsce najlepiej uda si do wyspecjalizowanego sklepu. Nawet jeli nie znajdziesz tam konkretnego tytuu, prawdopodobnie uzyskasz informacj o tym, gdzie naley go szuka. Tym samym oszczdzisz sobie chodzenia po licznych ksigarniach i sklepach turystycznych.

    Jeli masz tak moliwo, zacznij od lokalnych rde. Gdyby zawiody, szukaj we wspomnianych wyspecjalizowanych sklepach lub zamw mapy przez Internet. Wydawcy map topograficznych (niezalenie od kraju) zwykle publikuj skorowidz,ktry mona otrzyma za darmo lub kupi. Najpopularniejsze rejony turystyczne objte s rwnie mapami wydawanymi przez prywatne firmy kartograficzne. Czsto s to mapy laminowane i cakiem przyzwoite, jeli chodzi o skal i szczegowo. Warto doceni mapy wydawane przez parki narodowe i lokalne biura informacji turystycznej. Cho nie s tak szczegowe jak topograficzne, mog by dobrymi mapami pogldowymi. Zawsze warto jest zasiga informacji w lokalnych biurach informacji turystycznej. Zazwyczaj maj one w sprzeday dostpne na rynku mapy turystyczne (rzadziej topo-graficzne) danego rejonu. Szczcia moemy prbowa rwnie w bibliotekach.

    Instytucje pastwowe:Gwny Urzd Geodezji i Kartografii (GUGiK)www.gugik.gov.plGeoportal: ortofotomapy i skany wszystkich map topograficznych GUGiK-umaps.geoportal.gov.pl

    Centralny Orodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej (CODGiK)sprzeda map w formie papierowejul. Jana Olbrachta 94B, 01-102 Warszawa tel. (22) 532 25 81www.codgik.gov.pl

    Ksigarnie:Sklep Podrnika, ksigarnianajwikszy wybr map i przewodnikw turystycznych z caego wiataul. Kaliska 8/10 02-320 Warszawatel. (22) 822 54 87www.sp.com.pl

    rda zagraniczneTopozonewszystkie mapy topograficzne U.S. Geological Survey (topograficzne mapy Stanw Zjednoczonych)www.topozone.com

    Geoportalwszystkie mapy topograficzne francuskiego IGNwww.topozone.com

    MapplusMapy topograficzne szwajcarskiego Swisstopowww.mapplus.ch

    Gdzie znale dobre mapyOprcz podanych tutaj, jest wiele innych rde (w tym zagranicznych), ale wobec szybko

    zmieniajcego si rynku i technologii ponisze informacje mog wymaga korekty lub uzu-penienia. Niemniej warto wiedzie od czego zacz.

  • 114 Planowanie wdrwki

    wietnie nadaj si do trzymania w nich przypraw. Zabieraj ze sob takie, jakie tylko lubisz. Dla zainteresowanych podaj skad mojego zestawu:

    czosnek mielony curry sos sojowy lub tamaripieprz kajeski mielony sl sos tabascobazylia i oregano cynamon ocet winnydrode piwne kminek oliwa z oliwekChcc poprawi smak i barw potraw, zawsze mona doda

    suszone warzywa. Uwielbiam suszone brokuy i pomidory. Wspaniae s rwnie wiey czosnek i imbir. Nigdy nie auj sobie swych ulubionych przypraw. Ich ilo dostosuj do dugoci planowa-nej podry.

    Przesyanie zaopatrzeniaW wypadku duszych wypraw (czyli dla wikszoci z nas powyej

    12 dni), kiedy ciko by ci byo dwiga ze sob cae jedzenie, musisz liczy si z koniecznoci uzupeniania zapasw w trakcie podry. Mona to zorganizowa na rne sposoby, od dojedania samochodem do wyznaczonych punktw na naszej trasie, po zrzuty z samolotu lub helikoptera. W tym wypadku naprawd warto poprosi o rad kogo, kto by w danym miejscu przed tob i ma dowiadczenie w organizowaniu aprowizacji. W najbardziej odlegych rejonach grskich lub innych miejscach gdzie jeste odcity od cywilizacji, jedyn drog zaopatrzenia moe by droga powietrzna. Bez wtpienia nie naley ona do najtaszych. W innych regionach najlepszym sposobem moe si okaza wynajcie tubylcw, ktrzy posiadaj zwierzta juczne. Mog oni dostarczy nam zapasy w okrelone miejsce w umwionym czasie. Nierzadko najprostszym sposobem zaopatrywania si w trakcie wdrwki bdzie zbaczanie ze szlaku i dochodzenie do drogi dostpnej dla pojazdw. W tym wypadku moesz umwi si z osob, ktra dowiezie ci prowiant w wyznaczone miejsce lub wczeniej rozwie paczki i poukrywa je moliwie blisko trasy marszu. Innym sposobem stosowanym np. w Stanach Zjednoczonych na szlakach Pacific Crest Trail lub Appalachian Trail jest uprzednie wysyanie paczek z zaopatrzeniem do miasteczek, przez ktre bdzie si przechodzi. Wdrujcym turystom pozostaje tylko zej na jeden dzie z trasy i odebra przesyk z lokalnej poczty. Korzystajc z okazji, mona rwnie wzi gorcy prysznic i zje porzdny ciepy posiek. Wystarczy poprosi kogo o wysanie paczki na adres odpowiedniego urzdu pocztowego tydzie lub dwa przed planowanym dojciem. Trzeba doda notatk, e paczka bdzie odebrana na poczcie (poste restante).

    PaliwoBenzyny ekstrakcyjnej lub innych paliw ciekych powinno star-

    czy okoo 250-300 ml na dzie dla trzyosobowej grupy. Oczywicie przy obliczeniach trzeba wzi pod uwag wydajno kuchenki, przewidywany czas gotowania oraz por roku. Pn jesieni i wczesn wiosn bdziesz pewnie czciej korzysta z palnika, przygotowujc gorce napoje.

    Przykadowyadres:

    Jan Kowalskiul. Podrnicza 6501-234 Warszawa

    Przesyaniezaopatrzenia

    Pamitaj:firmy kurierskie

    musz mie podany konkretny adres wrazz kodem pocztowym

    Planowanie wdrwki 115

    Nie napeniaj butli z paliwem po brzegi. Zostaw nieco wolnej przestrzeni na zapas. W przeciwnym razie w gorcy dzie lub na duej wysokoci pyn, ktry zwikszy swoj objto, moe zacz wycieka. Ptora centymetra wolnej przestrzeni powinno wystar-czy. Rwnie przy napenianiu zbiorniczka kuchenki zostaw szst jego cz pust. Pozwoli to zwikszy cinienie w zbiorniczku bez ryzyka, e bdzie ono za wysokie.

    Ci, ktrzy uywaj kuchenek na gaz butan, powinni zabra ze sob jeden kartusz na trzy osoby, na trzy dni. Na wszelki wypadek, np. gdyby ktry z pojemnikw zacz przecieka, trzeba mie ze sob dodatkowa puszk. Poniewa ciko jest sprawdzi, ile gazu zostao w pojemniku, ktry zosta z poprzedniego wyjazdu, pomyl o zabraniu jeszcze jednego zapasowego kartusza.

    MapyW wielu krajach mapy topograficzne mona dosta niemal w kadym sklepie ze

    sprztem turystycznym. Zwykle s to mapy obejmujce swym zasigiem najblisze okolice oraz by moe najpopularniejsze rejony turystyczne dalszych zaktkw kraju. W Polsce najlepiej uda si do wyspecjalizowanego sklepu. Nawet jeli nie znajdziesz tam konkretnego tytuu, prawdopodobnie uzyskasz informacj o tym, gdzie naley go szuka. Tym samym oszczdzisz sobie chodzenia po licznych ksigarniach i sklepach turystycznych.

    Jeli masz tak moliwo, zacznij od lokalnych rde. Gdyby zawiody, szukaj we wspomnianych wyspecjalizowanych sklepach lub zamw mapy przez Internet. Wydawcy map topograficznych (niezalenie od kraju) zwykle publikuj skorowidz,ktry mona otrzyma za darmo lub kupi. Najpopularniejsze rejony turystyczne objte s rwnie mapami wydawanymi przez prywatne firmy kartograficzne. Czsto s to mapy laminowane i cakiem przyzwoite, jeli chodzi o skal i szczegowo. Warto doceni mapy wydawane przez parki narodowe i lokalne biura informacji turystycznej. Cho nie s tak szczegowe jak topograficzne, mog by dobrymi mapami pogldowymi. Zawsze warto jest zasiga informacji w lokalnych biurach informacji turystycznej. Zazwyczaj maj one w sprzeday dostpne na rynku mapy turystyczne (rzadziej topo-graficzne) danego rejonu. Szczcia moemy prbowa rwnie w bibliotekach.

    Instytucje pastwowe:Gwny Urzd Geodezji i Kartografii (GUGiK)www.gugik.gov.plGeoportal: ortofotomapy i skany wszystkich map topograficznych GUGiK-umaps.geoportal.gov.pl

    Centralny Orodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej (CODGiK)sprzeda map w formie papierowejul. Jana Olbrachta 94B, 01-102 Warszawa tel. (22) 532 25 81www.codgik.gov.pl

    Ksigarnie:Sklep Podrnika, ksigarnianajwikszy wybr map i przewodnikw turystycznych z caego wiataul. Kaliska 8/10 02-320 Warszawatel. (22) 822 54 87www.sp.com.pl

    rda zagraniczneTopozonewszystkie mapy topograficzne U.S. Geological Survey (topograficzne mapy Stanw Zjednoczonych)www.topozone.com

    Geoportalwszystkie mapy topograficzne francuskiego IGNwww.topozone.com

    MapplusMapy topograficzne szwajcarskiego Swisstopowww.mapplus.ch

    Gdzie znale dobre mapyOprcz podanych tutaj, jest wiele innych rde (w tym zagranicznych), ale wobec szybko

    zmieniajcego si rynku i technologii ponisze informacje mog wymaga korekty lub uzu-penienia. Niemniej warto wiedzie od czego zacz.

  • 116 Planowanie wdrwki

    Postpowanie w sytuacji awaryjnej

    Co zrobi, jeli... zadajc sobie takie pytania, lepiej przy- gotujesz si na rne nieprzewidziane wypadki. Co robi w raziezgubienia si? Jak postpowa, gdyby kto z grupy uleg wypadkowi?Oczywicie nie mona zadrcza si takimi mylami bez przerwy atwo by byo od tego zwariowa niemniej prbujc analizowarne scenariusze wydarze, masz szans na znalezienie niedocig-ni i luk w swoim przygotowaniu. Spraw zasadnicz jest wie-dzie, co naley robi w razie, gdyby kto z twojej grupy doznapowaniejszego urazu lub zgubi si. Pierwsz czynnoci powinnoby poinformowanie najbliszego posterunku policji lub subratownictwa grskiego. To oni zazwyczaj inicjuj akcj poszuki-wawcz lub ratunkow. Zawczasu naley dowiedzie si, czy w danymrejonie jest zasig sieci telefonii komrkowej (ale nie do prowadze-nia prywatnych rozmw, prosz!) lub czy moliwa jest lznoradiowa. Najprociej zacz od wybrania numeru 112 (w Europie). Oprcz szczegowych map topograficznych warto mie ze sob map w mniejszej skali obejmujc ca okolic wraz z najbliszymi miejscowociami i drogami. Taka mapa pogldowa da ci szersz perspektyw i dodatkowe informacje o otaczajcym ci terenie. Moe by przydatna w razie, gdyby z jakiego powodu zmieni si plan i zechcesz wczeniej zej z trasy.

    Zawsze przekazuj komu zaufanemu dokadny plan mojej wdrwki. Jeli nie wrcibym po upywie okrelonego czasu, zawsze bdzie kto, kto posiada informacje o tym, gdzie naleaoby mnie szuka. Powierzenie przyjacielowi odpowiedzialnoci za ewentualne zgoszenie mojego zaginicia jest istotnym elementem caej ope-racji. Zwykle podaj przybliony przewidywany czas powrotu oraz czas awaryjny. Przewidywany to taki, wedug ktrego wszystko przebiega zgodnie z planem. Oczywicie, jeli zostanie on nieco przekroczony, wcale nie oczekuj od poinformowanej osoby, e ta postawi od razu na nogi ca lokaln policj lub stra graniczn. To przecie normalne, e czasem troch pniej wyruszy si z miejsca noclegu lub e skrci si w z drog i nadrobi kilka kilometrw. A moe po prostu w drodze powrotnej sporo czasu zaj ci dobry obiad? Czas awaryjny jest granic, ktrej przekroczenie oznacza, e suby ratunkowe lub przyjaciele powinni zacz mnie szuka. Moe to by czas rnicy si od planowanego o godziny lub dni zalenie od dugoci wdrwki.

    Wtajemniczenie przyjaciela w swoje plany jest szczeglnie wane, jeli na wdrwk wybierasz si samotnie. W razie jakiego nieszcz-liwego wypadku, kiedy w pobliu nie ma nikogo, kto mgby pomc, chyba kady wolaby mie wiadomo, e jednak jest kto, kto go szuka. Wane, aby trzyma si zaplanowanej trasy. Maa przygoda gdzie z dala od szlaku moe znaczco skomplikowa i niepotrzebnie poszerzy zakres ewentualnych poszukiwa. Jeli chcesz zostawi sobie wolny wybr, jak tras alternatywn, zawsze moesz do-czy odpowiedni informacj do planu podry. To samo dotyczy moliwoci wczeniejszego zejcia z trasy. Kada taka informacja bdzie pomocna, gdyby wydarzyo si co niedobrego.

    Planowanie wdrwki 117

    W niniejszej ksice nie mogem szczegowo opisa kwestii zwizanych z udzielaniem pomocy medycznej w terenie. Wybr literatury na ten temat jest do szeroki. Szczerze polecam zabra odpowiedni poradnik, szczeglnie jeli wybierasz si na wielodniow wypraw w rejony oddalone od osiedli ludzkich. Zwykle s to naprawd ciekawe pozycje, ktre daj odpowiedzi na rne wtpliwoci zwizane z leczeniem i opatrywaniem ran w warunkach polowych. Kadego, kto w planach ma czste wdrwki i przebywanie z dala od cywilizacji, zachcam do zapisania si na kurs pierwszej pomocy medycznej lub inne szkolenie tego typu dedykowane turystom.

    Jak to wszystko ogarn?Staraj si dy do prostoty. W przeciwnym razie caa ta skompli-

    kowana operacja logistyczna przekroczy twoje moliwoci. Wiedzc, co jest potrzebne, razem zdecydujcie, kto ma co zabra i powierzcie tej osobie odpowiedzialno za okrelon cz przygotowa. Dziki temu unikniecie przeciania kierownika wyprawy, a jednoczenie kady uczestnik bdzie mia poczucie, e ma jaki wkad we wsplne przedsiwzicie. Spiszcie sobie wszystko, o czym trzeba pamita i co naley zaatwi (jedna kartka papieru wystarczy). Kady punkt przydzielcie jednemu z uczestnikw wyprawy, a nastpnie wykrelaj-cie te sprawy, ktre zostay ju zaatwione. Nie brnijcie w szczegy. Elastyczno jest istotnym elementem planowania i organizowania kadej podry. Bdcie otwarci na rne moliwoci, to waniejsze ni drobiazgowe planowanie kadego szczegu. Najbardziej lubi wyprawy, w czasie ktrych niewiele zaley od techniki, a caa logi-styka jest bardzo prosta.

    Cho w sytuacji awaryjnej wan rzecz jest szukanie pomocy innych, dobrze te mie pewien zasb wiedzy i umiejtnoci, ktre pozwol ci radzi sobie samodzielnie. Samodzielno zaczyna by niestety ginc sztuk. W dobie wszechobecnej techniki zbyt wielu z nas ma tendencj do zupenego uzaleniania si od innych. Zach-cam do przygotowania si na wszelk ewentualno. Pomyl, jak poradzisz sobie z rnymi nieprzewidzianymi sytuacjami? Nie naley polega wycznie na telefonie komrkowym i moli-wociach innych osb. Naprawd kady z nas ma lepsze rzeczy do roboty ni poszukiwanie palanta, ktry spdza noc w lesie w krtkich spodenkach i koszulce, poniewa nie wzi mapy albo zlekceway panujce warunki. Pod-czas wdrwek w terenie bd gotowy nie pomoc sobie i innym. Kady byby bardziej skory odda przysug osobie, ktra przynaj-mniej prbowaa pomc samej sobie.

  • 116 Planowanie wdrwki

    Postpowanie w sytuacji awaryjnej

    Co zrobi, jeli... zadajc sobie takie pytania, lepiej przy- gotujesz si na rne nieprzewidziane wypadki. Co robi w raziezgubienia si? Jak postpowa, gdyby kto z grupy uleg wypadkowi?Oczywicie nie mona zadrcza si takimi mylami bez przerwy atwo by byo od tego zwariowa niemniej prbujc analizowarne scenariusze wydarze, masz szans na znalezienie niedocig-ni i luk w swoim przygotowaniu. Spraw zasadnicz jest wie-dzie, co naley robi w razie, gdyby kto z twojej grupy doznapowaniejszego urazu lub zgubi si. Pierwsz czynnoci powinnoby poinformowanie najbliszego posterunku policji lub subratownictwa grskiego. To oni zazwyczaj inicjuj akcj poszuki-wawcz lub ratunkow. Zawczasu naley dowiedzie si, czy w danymrejonie jest zasig sieci telefonii komrkowej (ale nie do prowadze-nia prywatnych rozmw, prosz!) lub czy moliwa jest lznoradiowa. Najprociej zacz od wybrania numeru 112 (w Europie). Oprcz szczegowych map topograficznych warto mie ze sob map w mniejszej skali obejmujc ca okolic wraz z najbliszymi miejscowociami i drogami. Taka mapa pogldowa da ci szersz perspektyw i dodatkowe informacje o otaczajcym ci terenie. Moe by przydatna w razie, gdyby z jakiego powodu zmieni si plan i zechcesz wczeniej zej z trasy.

    Zawsze przekazuj komu zaufanemu dokadny plan mojej wdrwki. Jeli nie wrcibym po upywie okrelonego czasu, zawsze bdzie kto, kto posiada informacje o tym, gdzie naleaoby mnie szuka. Powierzenie przyjacielowi odpowiedzialnoci za ewentualne zgoszenie mojego zaginicia jest istotnym elementem caej ope-racji. Zwykle podaj przybliony przewidywany czas powrotu oraz czas awaryjny. Przewidywany to taki, wedug ktrego wszystko przebiega zgodnie z planem. Oczywicie, jeli zostanie on nieco przekroczony, wcale nie oczekuj od poinformowanej osoby, e ta postawi od razu na nogi ca lokaln policj lub stra graniczn. To przecie normalne, e czasem troch pniej wyruszy si z miejsca noclegu lub e skrci si w z drog i nadrobi kilka kilometrw. A moe po prostu w drodze powrotnej sporo czasu zaj ci dobry obiad? Czas awaryjny jest granic, ktrej przekroczenie oznacza, e suby ratunkowe lub przyjaciele powinni zacz mnie szuka. Moe to by czas rnicy si od planowanego o godziny lub dni zalenie od dugoci wdrwki.

    Wtajemniczenie przyjaciela w swoje plany jest szczeglnie wane, jeli na wdrwk wybierasz si samotnie. W razie jakiego nieszcz-liwego wypadku, kiedy w pobliu nie ma nikogo, kto mgby pomc, chyba kady wolaby mie wiadomo, e jednak jest kto, kto go szuka. Wane, aby trzyma si zaplanowanej trasy. Maa przygoda gdzie z dala od szlaku moe znaczco skomplikowa i niepotrzebnie poszerzy zakres ewentualnych poszukiwa. Jeli chcesz zostawi sobie wolny wybr, jak tras alternatywn, zawsze moesz do-czy odpowiedni informacj do planu podry. To samo dotyczy moliwoci wczeniejszego zejcia z trasy. Kada taka informacja bdzie pomocna, gdyby wydarzyo si co niedobrego.

    Planowanie wdrwki 117

    W niniejszej ksice nie mogem szczegowo opisa kwestii zwizanych z udzielaniem pomocy medycznej w terenie. Wybr literatury na ten temat jest do szeroki. Szczerze polecam zabra odpowiedni poradnik, szczeglnie jeli wybierasz si na wielodniow wypraw w rejony oddalone od osiedli ludzkich. Zwykle s to naprawd ciekawe pozycje, ktre daj odpowiedzi na rne wtpliwoci zwizane z leczeniem i opatrywaniem ran w warunkach polowych. Kadego, kto w planach ma czste wdrwki i przebywanie z dala od cywilizacji, zachcam do zapisania si na kurs pierwszej pomocy medycznej lub inne szkolenie tego typu dedykowane turystom.

    Jak to wszystko ogarn?Staraj si dy do prostoty. W przeciwnym razie caa ta skompli-

    kowana operacja logistyczna przekroczy twoje moliwoci. Wiedzc, co jest potrzebne, razem zdecydujcie, kto ma co zabra i powierzcie tej osobie odpowiedzialno za okrelon cz przygotowa. Dziki temu unikniecie przeciania kierownika wyprawy, a jednoczenie kady uczestnik bdzie mia poczucie, e ma jaki wkad we wsplne przedsiwzicie. Spiszcie sobie wszystko, o czym trzeba pamita i co naley zaatwi (jedna kartka papieru wystarczy). Kady punkt przydzielcie jednemu z uczestnikw wyprawy, a nastpnie wykrelaj-cie te sprawy, ktre zostay ju zaatwione. Nie brnijcie w szczegy. Elastyczno jest istotnym elementem planowania i organizowania kadej podry. Bdcie otwarci na rne moliwoci, to waniejsze ni drobiazgowe planowanie kadego szczegu. Najbardziej lubi wyprawy, w czasie ktrych niewiele zaley od techniki, a caa logi-styka jest bardzo prosta.

    Cho w sytuacji awaryjnej wan rzecz jest szukanie pomocy innych, dobrze te mie pewien zasb wiedzy i umiejtnoci, ktre pozwol ci radzi sobie samodzielnie. Samodzielno zaczyna by niestety ginc sztuk. W dobie wszechobecnej techniki zbyt wielu z nas ma tendencj do zupenego uzaleniania si od innych. Zach-cam do przygotowania si na wszelk ewentualno. Pomyl, jak poradzisz sobie z rnymi nieprzewidzianymi sytuacjami? Nie naley polega wycznie na telefonie komrkowym i moli-wociach innych osb. Naprawd kady z nas ma lepsze rzeczy do roboty ni poszukiwanie palanta, ktry spdza noc w lesie w krtkich spodenkach i koszulce, poniewa nie wzi mapy albo zlekceway panujce warunki. Pod-czas wdrwek w terenie bd gotowy nie pomoc sobie i innym. Kady byby bardziej skory odda przysug osobie, ktra przynaj-mniej prbowaa pomc samej sobie.

  • AutorAllen OBannon rozpocz swoj karier turysty pieszego

    w stanie Oregon. Od tego czasu mia okazj taszczy swj plecak po caych zachodnich Stanach Zjednoczonych, wcznie z Alask. Odby te kilka wypraw do Chile i Afryki. Obecnie nadzoruje pro-jekty NOLS National Outdoor Leadership School (gdzie zdoby znaczn cz swojej wiedzy, pracujc jako instruktor) w Victor w stanie Idaho.

    IlustratorMike Clelland nie skoczy szkoy plastycznej, a zamiast

    tego uwanie studiowa Mad Magazine (popularny w Stanach magazyn satyryczny w formie komiksu przyp. tum.). Dorasta na rwninach Michigan, a nastpnie przez 10 lat (jako yuppie!) mieszka w Nowym Jorku. Zim 1987 roku postanowi spdzi w kurorcie narciarskim w Wyoming. Odkd zasmakowa w jedzie na nartach i yciu w Grach Skalistych, stwierdzi, e nie moe wrci do miasta. Obecn siedzib Mikea i jego kotw jest szaas w Ohio. Swj czas dzieli midzy tworzenie ilustracji i prowadzenie szkole dla National Outdoor Leadership School.