NUMIS Vergankelijk Verleden

download NUMIS Vergankelijk Verleden

of 60

  • date post

    15-Apr-2017
  • Category

    Documents

  • view

    474
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of NUMIS Vergankelijk Verleden

  • NUMIS: registratie

    van een

    vergankelijk

    verleden

  • NUMIS:

    registratie van een vergankelijk verleden

    Tekst Jan Pelsdonk, Utrecht 2013

    ISBN 978-90-809848-0-6

  • 4 NUMIS: registratie van een vergankelijk verleden

    Inhoud

    Pagina

    7 Inleiding

    Overzicht: vondsten en registratie in NUMIS

    10 NUMIS: definitie

    10 Doelen

    10 Actuele status van NUMIS

    11 Geschiedenis

    12 Schatvondstproject

    12 Het nieuwe NUMIS in vogelvlucht

    14 Werkwijze

    14 Veranderingen

    15 Eigendom en gebruik

    16 Buitenlandse vondsten

    NUMIS voor vondstmelders

    18 Het nut van registreren

    20 Reiniging van gevonden numismatische voorwerpen

    20 Veiligheid en milieu

    21 Reinigingsmethoden

    21 Nabehandeling

    22 Schoonmaakmiddelen

    23 Metalen

    28 Fotohandleiding

    NUMIS voor onderzoekers

    32 Munten als bron

    32 Internationale vondstdatabases

  • NUMIS: registratie van een vergankelijk verleden 5

    33 Publicaties

    36 Interpretatie van vondsten

    37 Dateringsvraagstukken

    NUMIS voor vrijwilligers

    40 Stappenplan

    40 Uitleg bij het invoeren van de belangrijkste velden in NUMIS

    Gedragscodes

    48 Algemeen

    48 Gedragsregels voor metaaldetectiespecialisten

    50 Gedragsregels voor NUMIS-ambassadeurs

    51 Gedragsregels voor het determinatieteam

    52 Ledenpas

    Contactgegevens

    54 Lidmaatschap, donateurschap en ANBI

    55 Informatie

    56 Donateurschap

    56 Vondstadviseurs

    56 NUMIS Ambassadeurs

    58 NUMIS Determinatieteam

    59 Fotoverantwoording

    60 Ondersteuning

  • 6 NUMIS: registratie van een vergankelijk verleden

  • NUMIS: registratie van een vergankelijk verleden 7

    Inleiding

    Het registreren van munten en andere numismatische voorwerpen is van oudsher

    uitgevoerd door medewerkers van het Geldmuseum die daarvoor de database NUMIS

    hebben ontwikkeld. Vrijwel continu zorgt het steeds groeiend aantal

    determinatievragen daarbij door een tekort aan mankracht voor lange wachttijden,

    met als gevolg dat lang niet alle vondsten worden aangemeld. Helaas kan slechts een

    deel van het niet direct geregistreerde materiaal in een later stadium alsnog worden

    getraceerd en ingevoerd, want door verkoop van de voorwerpen of het overlijden van

    de vinder raakt de vindplaats nog al eens verloren.

    Ondanks de beperkte middelen van het Geldmuseum is onderkend dat registratie

    onverminderd van belang blijft. In samenwerking met het Koninklijk Nederlands

    Genootschap voor Munt- en Penningkunde en de Stichting Nederlandse Penningkabi-

    netten en dankzij ondersteuning van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, het

    Nederlands Economisch-Historisch Archief, het Internationaal Instituut voor Sociale

    Geschiedenis, de Orintal Numismatic Society, De Detectoramateur en de Vereniging

    voor Penningkunst is het gelukt om het draagvlak voor NUMIS aanzienlijk te

    verbreden. De nieuw opgezette structuur maakt het registreren en ontsluiten van

    vondsten meer dan ooit tevoren vanzelfsprekend. Deze publicatie geeft een

    overzicht van de geschiedenis en doelen van NUMIS. De actuele status laat zien wat

    er is bereikt en een groeiend aantal ambassadeurs en determinatie-medewerkers (zie

    pagina 55 en verder) bekroont de nieuw ingeslagen weg. De informatie in de bijlagen

    is opgenomen ter ondersteuning van de vondstmeldingen.

    Zonder de inzet van vele vrijwilligers en begunstigers zou het nooit mogelijk zijn

    geworden; zij verdienen alle lof. Zij zijn actief op zoek naar nieuwe vondsten of

    helpen mee met het beschrijven ervan. Mocht u interesse hebben in versterking van

    het team, neem dan vooral contact op met de cordinator van NUMIS

    (contactgegevens: zie pagina 55). Wanneer u overweegt NUMIS financieel te

    ondersteunen (belastinggunstig dankzij de ANBI-status, zie pagina 54) kunt u daar

    eveneens terecht.

  • 8 NUMIS: registratie van een vergankelijk verleden

    Het is fijn om te zien hoeveel mensen NUMIS een warm hart toedragen. Wij danken

    iedereen hartelijk voor de inzet en zien de toekomst met veel vertrouwen tegemoet.

    Herman Gerritsen, voorzitter Martin Bloemendal, vice-voorzitter

    Stichting

    Nederlandse

    Penningkabinetten

    Jos Bazelmans, Hoofd Sector Kennis Henk Wlas, directeur

    Jan Lingen, Regional Secretary Europe Chris Vegter, voorzitter

    Vereniging voor Penningkunst

    Gert Lugthart, voorzitter Heleen Buijs, directeur

  • NUMIS: registratie van een vergankelijk verleden 9

    Overzicht:

    vondsten en registratie in NUMIS

  • 10 NUMIS: registratie van een vergankelijk verleden

    NUMIS: definitie

    NUMIS is een digitaal bestand waarin alle Nederlandse vondsten en vindplaatsen van

    munten en andere numismatische voorwerpen systematisch worden geregistreerd en

    ontsloten. NUMIS is toegankelijk via www.numis.geldmuseum.nl.

    Aan de database wordt door een grote groep vrijwilligers gewerkt. Dankzij de brede

    samenwerking bestaat in NUMIS geen muur tussen particulieren, wetenschap en

    musea. NUMIS staat ook open voor vondsten uit het buitenland (zie pagina 16).

    Doelen

    Het voor nu en in de verre toekomst toegankelijk houden van de gegevens van

    gevonden munten en andere numismatische voorwerpen in combinatie met de

    vindplaatsen.

    Het vergroten van de kennis over de geschiedenis van Nederland en Europa, met

    de economisch-monetaire ontwikkeling als zwaartepunt.

    Het creren van bewustzijn bij het brede publiek voor de meerwaarde van

    registratie, zodat zij onderzoek naar de vondsten ondersteunen.

    Het vergroten van samenwerking en informatie-uitwisseling tussen het brede

    publiek, metaaldetectiespecialisten, archeologen en het Geldmuseum.

    Het bevorderen van het verantwoord vinden van objecten, met aandacht voor het

    behouden van de vondstcontext.

    Het aanmoedigen van vinders om de numismatische voorwerpen aan te (laten)

    melden.

    Het beschermen van vinders, melders en vindplaatsen terwijl tegelijkertijd met de

    vondstgegevens gewerkt kan worden.

    Actuele status van NUMIS

    Per 17-5-2013 zijn in NUMIS 275.596 voorwerpen opgenomen. 17.087 records

    bevatten een of meer fotos. Driekwart van het materiaal komt uit schatvondsten, de

    rest is los gevonden of uit een muntcomplex afkomstig. Iets meer dan de helft van de

    munten is binnen de grenzen van het huidige Nederland vervaardigd. Bij 245.267

  • NUMIS: registratie van een vergankelijk verleden 11

    stuks is de vervaardigingsperiode ingevuld, deze zijn opgenomen in het taartdiagram

    hiernaast. Ongeveer 1/5 van het materiaal dateert uit de Prehistorie en Romeinse tijd

    en iets minder dan een kwart uit de Middeleeuwen. NUMIS stond tot voor kort

    vrijwel niet open voor los

    gevonden munten jonger dan het

    jaar 1600. Dit geldt en gold niet

    voor schatvondsten en

    muntcomplexen: deze worden uit

    alle periodes opgenomen. Het

    taartdiagram toont dat bijna de

    helft van de munten in NUMIS

    jonger is dan 1600.

    NUMIS: voorwerpen per periode.

    Geschiedenis

    In 1997 is in Rijksmuseum Het Koninklijk Penningkabinet een van de voorlopers

    van het Geldmuseum het NUMismatisch InformatieSysteem NUMIS opgezet. De

    start werd gemaakt via het samenbrengen van diverse kleine bestanden, opgezet door

    de conservatoren. Gaandeweg is tevens het grootste deel van het papieren

    vondstarchief in NUMIS opgenomen. Dit archief is sinds de 19de

    eeuw eerst te hooi

    en te gras, sinds de 20ste

    eeuw meer gestructureerd door het museum opgebouwd.

    NUMIS telt bijna 276.000 voorwerpen. Het zwaartepunt ligt bij munten vr 1600

    maar ook uit andere eeuwen zijn munten opgenomen. Hieronder bevinden zich naast

    losse vondsten ook de bijna 1600 bekende in Nederland gedane schatvondsten.

    Sinds 2004 is NUMIS via het internet ontsloten. Het bestand is in 2012 voor de

    tweede keer in vier jaar in de gevarenzone gekomen door een reorganisatie binnen het

    Geldmuseum, dat in een bestaanscrisis zit en waarschijnlijk eind 2013 zijn deuren

    moet sluiten. De toekomstige huisvesting van NUMIS is nog niet bekend, maar uit

    deze publicatie blijkt dat NUMIS springlevend is. Mogelijk biedt ook een nauwere

    samenwerking met vrijwilligers mogelijkheden om door te kunnen gaan. Er zijn

    immers goede ervaringen opgedaan met het Schatvondstproject.

  • 12 NUMIS: registratie van een vergankelijk verleden

    Schatvondstproject

    Het Schatvondstproject liep in de periode eind 2005 tot begin 2008. Dit project is

    genitieerd door het Koninklijk Nederlands Genootschap voor Munt- en

    Penningkunde en is ondersteund door het Geldmuseum. Het project had tot doel het

    digitaliseren en ontsluiten van de bij het Geldmuseum bekende en alleen op papier

    ontsloten schatvondsten. Het Geldmuseum verzorgde kopien van de vondst-

    beschrijvingen die zonder namen en vindplaatsen per post naar de vrijwilligers

    werden gestuurd. De vrijwilligers namen alle vondstbeschrijvingen over in Excel-

    tabellen, die vervolgens per e-mail werden geretourneerd en na controle in NUMIS

    zijn gemporteerd. Vanwege een bezuinigingsronde bij het Geldmuseum in 2008 is