Nkleer Kazalar ve Radyasyon Gvenlii Akut Radyasyon ... • Diare •...

download Nkleer Kazalar ve Radyasyon Gvenlii Akut Radyasyon ... • Diare • Bulant± ve kusma • Dehidratasyon Destek Tedavi •6 Sv ve zeri dozlariyileme ans±

of 91

  • date post

    22-May-2018
  • Category

    Documents

  • view

    244
  • download

    3

Embed Size (px)

Transcript of Nkleer Kazalar ve Radyasyon Gvenlii Akut Radyasyon ... • Diare •...

  • Dr. Gkhan zyiitHacettepe niversitesi, Tp FakltesiRadyasyon Onkolojisi Anabilim Dal

    Nkleer Kazalar ve Radyasyon Gvenlii

  • Tanmlar Radyasyon Radyasyon trleri yonlatrc (yonizan) radyasyon Radyoaktivite

    Radyasyonun biyolojik etkileri Nkleer reaktrler Nkleer kazalar Radyasyon gvenlii Nkleer kazalarda acil durum ynetimi Sonu

    ERK

  • Tanmlar Radyasyon Radyasyon trleri yonlatrc (yonizan) radyasyon Radyoaktivite

    Radyasyonun biyolojik etkileri Nkleer reaktrler Nkleer kazalar Radyasyon gvenlii Nkleer kazalarda radyasyon gvenlii Sonu

    ERK

  • Radyasyon enerjinin bir ortamda parack veya elektromanyetik dalgalar halinde

    ilerlemesidir.

    Radyasyon Nedir?

    ENERJ

  • Elektromanyetik radyasyon Radyo, TV, Radar, Mikrodalga, Cep Telefonlar, Ik, Kzltesi

    nlar, mor tesi nlar, X-nlar, Gamma Inlar

    Parack radyasyon Alfa paracklar, beta paracklar, proton, ntron, ar ykl

    paracklar

    Radyasyon Trleri

  • Atomdan elektron kopararak yapsnn bozulmasna sebep olan radyasyon trleri.

    Parack radyasyon; TM

    EM radyasyon; Sadece X ve Gamma nlar

    yonlatrc (yonizan) Radyasyon

    http://en.wikipedia.org/wiki/File:Radioactive.svg

  • 2007 ISO Radyoaktivite tehlike iareti

    Sezyum-137: 300 yla yakn biyolojik mr

    Radyum-226: 1622 yla yakn yar mr.

    http://en.wikipedia.org/wiki/File:Radioactive.svg

  • Elektriksel yk yoktur.

    Ktleleri yok.

    Ik hz ile hareket eder.

    En kk birim foton.

    Elektromanyetik Radyasyon

    Grnen Ik

  • Elektriksel yk yoktur.

    Ktleleri yok.

    Ik hz ile hareket eder.

    En kk birim foton.

    Elektromanyetik Radyasyon

    http://en.wikipedia.org/wiki/File:Radioactive.svghttp://en.wikipedia.org/wiki/File:Radioactive.svg

  • Elektriksel yk olabilir.

    Ktleleri var.

    Subatomik paracklar yeterli enerji kazandklarnda tm iyonizan.

    Parack Radyasyon

    http://en.wikipedia.org/wiki/File:Radioactive.svg

  • Radyoaktivite

    Radyoaktif elementler (Doal, yapay): Radyonklit

    Nkleer reaktrlerin yakt ubuklar,

    Fizyon sonucu oluan rnler (Radyoaktif iyot-131, radyoaktif sezyum-137 gibi).

    Tpta da tansal veya tedavi amal

    Kobalt-60 eksternal radyoterapide, ridyum-192 brakiterapide,

    yot-131 tiroid kanserlerinde

    Baz atomlarn ekirdekleri doal veya yapay olarak stabil olmadklar iin, fazla enerjilerini iyonizan radyasyon eklinde yayarak stabil hale gelmeye alrlar.

  • Radyasyondan Koru(ya)maz!

    Kuvars tesbih

    Kakts

  • Kat

    Aluminyum

    Beton veya kurun

    //upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/7c/Alfa_beta_gamma_neutron_radiation.svg

  • yonlatrc radyasyon deil.

    Enerji ok dk.

    Maruziyet sresi?

    WHO Kategori B karsinojen.

    Deliller net deil.

    Kesin risk katsays verilemiyor.

    Bu kullanm Bilgi Kirlilii

  • Radyasyon hayatn kayna: Gne olmazsa hayat olur mu?

  • Radyasyondan ka yok!

  • Tanmlar Radyasyon Radyasyon trleri yonlatrc (yonizan) radyasyon Radyoaktivite

    Radyasyonun biyolojik etkileri Nkleer reaktrler Nkleer kazalar Radyasyon gvenlii Nkleer kazalarda radyasyon gvenlii Sonu

    ERK

  • Radyasyonun Biyolojik Etkileri

    Deterministik etkiler: Doz-eii mevcut Doz ile iddeti artar Erken veya ge

    dnemde gzlenir. Yksek dozlarda:

    LM Radyasyon hastal

    veya Akut Radyasyon Sendromlar

    Dk dozlarda: kalc veya geici organ hasar ve fonksiyon kayb

  • Radyasyonun Biyolojik Etkileri

    Stokastik Etkiler

    Doz-eik yok

    Her dozda gzlenebilir.

    Doz arttka insidans artar.

    Ge etkilerdir.

    Karsinojenik etki ve mutajenik etki.

  • Halkn her yl almasna izin verilen doz dzeyi 1 mSv'dir.

    1 Sv (1000 mSv) 5 x 10 -2 fatal kanser

    1 mSv =Kanserden lme olaslnn 100000'de 5 olduu varsaylmaktadr.

    yonlatrc Radyasyon ve Kanser

  • Radyasyon-Genetik etkileri

    Bu konuda veriler deneysel almalara ve Atom bombas sonras sakalanlarn izlem verilerine dayanr. Yeni ,deiik mutasyonlara yol amaz, spontan mutasyon

    saysn arttrr

    Mutasyon grlme skl doza bamldr. 1 Gy mutasyon skln iki misli artran doz olarak

    kabul edilir.

  • //upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/02/Kiev-UkrainianNationalChernobylMuseum_15.jpg

  • Tanmlar Radyasyon Radyasyon trleri yonlatrc (yonizan) radyasyon Radyoaktivite

    Radyasyonun biyolojik etkileri Nkleer reaktrler Nkleer kazalar Radyasyon gvenlii Nkleer kazalarda radyasyon gvenlii Sonu

    ERK

  • Nkleer yakt ubuklarnn fizyon reaksiyonlar sonucu ortaya kan enerji kullanlarak elektrik enerjisi retilir.

    Su kaynaklarna yakn yaplr (deniz, gl gibi)

    Nkleer Reaktrler

  • Nkleer Fizyon

  • Neden Nkleer Enerji?

    1 gr U-235 deki tm ekirdekler fisyona urad

    zaman;

    1.96*1010 Cal Enerji

    1 gr kmrde ise 5000 Cal

    Enerji olarak; 1 gr U-235 = 4 ton kmr

  • Nkleer Reaktrler: alma Prensibi

    www.taek.gov.tr

  • Nkleer Atklar

  • Nkleer Atklar

  • evremizdeki Reaktrler

  • Radyasyon Erken Uyar Sistem A (RESA)

    www.taek.gov.tr

  • Tanmlar Radyasyon Radyasyon trleri yonlatrc (yonizan) radyasyon Radyoaktivite

    Radyasyonun biyolojik etkileri Nkleer reaktrler Nkleer kazalar Radyasyon gvenlii Nkleer kazalarda radyasyon gvenlii Sonu

    ERK

  • Radyasyon Kazalar 1944-2001

    Dnya Genelinde 1944-2001 aras; 420 radyasyon kazas bildirilmi

    3000 kii yksek doz alm

    133 lm olay gereklemi

    TAEK

  • Atom Bombas (1945) Hiroima

    Nagazaki

    Nkleer kaza deil!

    //upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/e0/Nagasakibomb.jpg

  • INES

    The International Nuclear and

    Radiological Event Scale

    http://www-ns.iaea.org/tech-areas/emergency/ines.asp

  • http://www-pub.iaea.org/MTCD/publications/PDF/INES-2009_web.pdf

  • ernobil 1986

    Fukuima 2011

  • 26 Nisan 1986

    4 nolu reaktrde bir test srasnda olutu.

    IAEA raporu: 31 akut radyasyon lm

    UNSCEAR 2008 raporu: 64 lm

    ernobil Kazas

  • ernobil Sonras Radyoaktivite

  • ekil 6: Trkiye'de Sezyum Kirlilik Haritas (lm Alnmayan Yerler

    Beyaz Olarak Gsterilmitir) (TAEK 5, 2006: 21)

  • 11 Mart 2011

    Deprem sonras oluan tsunami ile reaktrleri su basm ve elektrik sistemleri yedekleri ile beraber devre d kald.

    1, 2 ve 3 nolu reaktrlerde soutma sistemi devre d.

    Eyll 2011 itibari ile resmi olarak radyasyona bal lm bildirilmedi.

    Fukuima Daiichi Kazas

  • //upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/71/Fukushima_1_Nuclear_Power_Plant_02.jpg//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/44/Fukushima_I_NPP_1975_medium_crop_rotated_labeled.jpg

  • //upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/16/Fukushima_I_by_Digital_Globe_crop.jpg

  • Nkleer Reaktr Kazalar

    Asl tehlike atmosfere salan nkleer fisyon rnleri olan radyonklitlerdir.

  • ernobil Sonras Atmosfere Salan Radyonklitler

  • Nkleer Kazalar: Radyoaktif Maddeler

    yot-131 Beta mas

    yapar.

    8 gn yar-mr

    Tiroid dokusunda birikim yapar.

    Tiroid kanseri ve hipotiroidizm.

    Korunma: Potasyum-iyodr tabletleri

    //upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/c0/Iodine-131-decay-scheme-simplified.svg

  • Nkleer Kazalar: Radyoaktif Maddeler

    Sezyum-137 Gamma ve Beta mas

    yapar.

    30 yl yar mr

    Tm vcutta homojen dalm (Kaslarda daha fazla birikim).

    Korunma: Prusya Mavisi

  • Nkleer Kazalar: Radyoaktif Maddeler

    Stronsiyum-90 Beta mas yapar.

    28.8 yl yar mr

    Kemik ve kemik iliinde birikim.

    Sarkom ve lsemi riski.

  • Nkleer Kazalar: Radyoaktif Maddeler

    Plutonyum-239 Alfa mas yapar.

    24200 yl yar mr

    Nkleer silah yapm (Min 4 kg)

    Pu-239un sadece 1 fisyonu: 207.1 MeV = 3.318 1011 J,

    19.98 TJ/mol = 83.61 TJ/kg

    http://en.wikipedia.org/wiki/Electronvolthttp://en.wikipedia.org/wiki/Mole_(unit)

  • Eski KGB ajan

    2006da ngilterede hayatn kaybetti.

    Alexander Litvinenko

    http://en.wikipedia.org/wiki/File:AlexanderLitvinenko.jpg

  • Polonyum-210

    80 kg bir insan iin LD50=1 mikrogr Po-210

    Siyanrden 250 bin kat daha zehirli.

    Toksisite nedeni: Alfa mas

    //upload.wikimedia.org/wikipedia/en/9/97/AlexanderLitvinenkoHospital.jpg//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/29/LitvinenkoGrave.JPG

  • Tanmlar Radyasyon Radyasyon trleri yonlatrc (yonizan) radyasyon Radyoaktivite

    Radyasyonun biyolojik etkileri Nkleer reaktrler Nkleer kazalar Radyasyon gvenlii-Birimler Nkleer kazalarda radyasyon gvenlii Sonu

    ERK

  • Edeer Doz

    Dk doz dzeylerinde radyasyonun tipine ve enerjisine gre biyolojik hasarlarn da ieren bir kavramdr..

    Birimi; Sievert (Sv) = 1 Joule/kg Radyasyon korunmasnda kullanlan bir birimdir.

    Eski birim rem = 0.01 Sv 1 Sv yksek bir doz deeridir.

    X nlar, gamma nlar ve beta nlar iin 1 Gy = 1 Sv'dir .

  • Radyasyon Enerji wR

    X-nlar, Gamma, elektron, pozitron

    1

    Ntronlar

    20 MeV 5

    Protonlar >2 MeV 2

    Alfa paracklar 20

    Radyasyon Arlk Faktrleri

    http://en.wikipedia.org/wiki/Electronvolt

  • E Deer Doz

    Katsay n ek Ksaltma

    1 - Sv

    1/1000 milli (m) mSv

    1/1,000,000 micro () Sv

  • Radyasyon Grevlileri

    Halk

    Etkin doz Yllk Ortalama 20 mSv/yl 1mSv/ylTek Yl 50 mSv/yl 5 mSv/yl

    Doz Snrl