Neuzen in de Gentse dokken

Click here to load reader

  • date post

    25-Mar-2016
  • Category

    Documents

  • view

    229
  • download

    1

Embed Size (px)

description

Neuzen in de Gentse dokken is een uitgave van Curieus Rode Dokken. Meer info: www.curieus.be/oost-vlaanderen

Transcript of Neuzen in de Gentse dokken

  • Neuzen inDE GENTSE DOKKEN

  • ZICHT VANOP DE OUDE DOKKEN

    NEUZEN IN DE GENTSE DOKKEN IS EEN UITGAVE VAN CURIEUS RODE DOKKEN EN CURIEUS [email protected] - [email protected]

    Curieus is een progressieve vereniging die door een andere bril naar cultuur en de samenleving kijkt. We organiseren frisse, originele en gedurfde activiteiten die je goesting geven in cultuur.

  • 3ZICHT VANOP DE OUDE DOKKEN

  • 4

  • 5Neuzen inDE GENTSE DOKKEN

    Beste lezerProficiat! In jouw handen rust een uniek Curieus boekje dat je meeneemt op een verrassende citytrip doorheen Muide, Meulestede, Afrikalaan, de Oude Dokken en delen van Wondelgem. We hebben bewust gekozen om het sociale karakter van de havenwijk te belichten: de cafs, het havenverleden, de voetbalderbys, de buurtloods, Piramuide We hebben ongetwijfeld interessante weetjes en spannende verhalen over het hoofd gezien. De Gentse Dokken zijn dan ook te veelzijdig om in amper 52 paginas te vatten. Dit boekje vormt daarom een uitnodiging om zelf de buurt te bezoeken en te onderzoeken. Kom uit je kot, en ga een glas drinken op caf, een balletje trappen op de Voorhaven of een kaartje leggen in het clubhuis in de Roerstraat. Hopelijk tot binnenkort!

    Bruisende groeten,

    Freya Van den Bossche, voorzitter Curieus Oost-Vlaanderen

  • 6Whats in a name?Van de Kapitein- en Fregatstraat in Wondelgem, over de Suikerijsteeg en Manchesterstraat in de Muide naar de Afrikalaan en de Schipperskaai in de Oude Dokken. Overal loert het havenverleden in deze wijk om de hoek. De straatnamen verwijzen naar scheepstermen, belangrijke havenste-den, exotische producten die ingevoerd werden of naar verre continenten. Het is de haven met zijn talrijke kanalen, dokken en sassen die de buurt verbindt. Vandaar ook de naam van dit boekje: Neuzen in de Gentse Dokken.

    Tot de 19de eeuw viel er nog weinig te beleven in de wijk: Wondelgem was een slapend dorp, de Muide en Meulestede waren moerassige gebieden. Tijdens de eerste industrile revolutie onderging Gent echter een zware metamorfose.

    Textiel- en metaalbedrijven openden de deuren. Gezinnen van het omliggende platteland migreerden naar de stad om in die fabrieken te werken. De econo-mie en de bevolking in Gent groeiden spectaculair, maar ook de sociale on-gelijkheid en de armoede namen sterk

  • 7SUIKERIJSTEEG

  • 8toe. Nergens waren deze sociale veranderingen zo duidelijk als in de Gentse Dokken. De wijk kreeg een nieuw gezicht: een dicht-bevolkte havenbuurt met dokken, pakhuizen, fabrie-ken en beluiken.

    Ondanks de armoede nam ook het gemeenschaps-leven een hoge vlucht: tal van lokale verenigingen, sportclubs, cafs en school-tjes zagen het levenslicht.

    SPOREN VAN HET HAVENVERLEDEN (AAN DE PORT ARTHURLAAN)

  • 9Een verborgen geschiedenisDe havenactiviteiten brachten veel welvaart voor Gent, maar deze rijkdom was wel zeer ongelijk verdeeld. Veel inwoners van de Gentse Dokken hadden het moeilijk om op het einde van de maand de eindjes aan elkaar te knopen. Ze leefden in beluiken met kleine, voch-tige huisjes en met gemeenschappelijke toiletten en waterpompen op straat. De meeste van die huisjes werden op het einde van de 19de eeuw of na de Eerste Wereldoorlog gebouwd. Tot in de jaren 80 woonden gezinnen er in vaak erbarmelijke omstandigheden. Daarna

    werden ze gesloopt en vervangen door sociale woningen of kleine rijhuisjes.

    De namen van deze beluiken klinken je misschien nog bekend in de oren: de Sassevaartstraat (1), t cit Spiegelhof (2), de Filippinenstraat (3), de Vera Paz (4), t Onze-Lieve-Vreiwpuurtse (5), t Sui-kerijsteegske (6), en t Frikandonpuurtse (7). En hoewel de zoete naamgeving van sommige van deze beluiken anders doet vermoeden, was de grauwe rea-liteit achter deze smaakvolle namen, vaak bittere ellende.

  • 10

    BRON: GOOGLE MAPS

    1

    2

    34

    5

    6

    7

  • 11

    Deze laatste cit was veruit de berucht-ste. t Frikandonpuurtse bevond zich ter hoogte van Meulesteedsesteenweg 30. Het beluik telde 19 kleine huisjes. Elk huisje bestond uit slechts twee kamers. Buiten vond je er slechts n kraantje en twee wcs, die alle gezinnen moesten delen. De open riool in het het midden van de straat verspreidde een weinig welriekende geur.

    Nog tot eind jaren 80 vonden gezinnen hier onderdak, voor een huurprijs van 50 frank per maand. In januari 1992 braken leden van de Jamklub het be-luik symbolisch af.

    MARC LOOTENS - SYMBOLISCHEAFBRAAK T FRIKANDONPUURTSE

  • 12

    Goade gij mee naar Verapa?Het Sasseblindeke, het steegje in de Scheepvaartstraat aan de Voormuide, is in de volksmond beter bekend onder de naam t Vera Paz.

    De naam verwijst naar de streek Verapaz in Guatemala. In 1843 stichtte koning Leopold I er de kolonie Santo Tomas. De kolonie stond bekend als een eldorado, een utopische plek waar je bakken geld kon scheppen, zonder jezelf in het zweet te werken. Aange-stoken door dit droombeeld vertrok

    in 1843 aan de sas van de Scheep-vaartstraat een schip met aan boord verschillende Gentenaars die hun geluk wilden beproeven in de nieuwe kolonie. Het mooie liedje was echter van korte duur. Bijna een derde van de kolonisten stierf tijdens de overtocht en amper elf jaar later ging de Belgische kolonie in Guatemala roemloos ten onder.

    En de achtergebleven Gentenaars? Die dreven maar al te graag de spot met deze naeve gelukzoekers.

  • 13

    Goade gij mee noar Verapa?

    Doar moede gij nie wirke.

    Eten en drenke op eu gemak.

    Sloape gelijk een virke.

    BELUIK T VERA PAZ (BRON: VERZ. M. VOLLAERT)

  • 14NIE PLEUJE, WE LEGGEN DE BOEL PLAT (1973, BRON ONBEKEND)

  • 15

    Nie pleujeDe staking van 1973 in Gent gaat de annalen in als n van de meest drama-tische sociale conflicten van de laatste decennia.

    Loonopslag en menswaardige sanitaire voorzieningen. Dat waren de voor-naamste eisen van de Gentse haven-arbeiders. Arbeider Jozef Van Damme, ook wel bekend als Tjeef Pedal, doet een kort verslag: De eerste twee weken was het kermis: de mensen moesten niet werken en de cafs draaiden op volle toeren. Maar daarna begon het te

    wegen. De arbeiders staakten zonder inkomsten. Het stakerscomit van het BTB is dan met collectebussen in heel Gent rond geweest voor solidariteits-bijdragen voor de stakers. Tijdens de staking werd er door de patrons niet toegegeven, maar achteraf is er wel veel bekomen.

    De wilde dokstaking sloeg al gauw over naar de Antwerpse haven. Daar trad de bekende priester-arbeider Frans Wuytack op als n van de lei-dende krachten.

    NIE PLEUJE, WE LEGGEN DE BOEL PLAT (1973, BRON ONBEKEND)

  • 16

    Sant MuideIn de hoogdagen van de havenindustrie telde de Muide meer dan 100 cafs. Meer cafs dan inwoners, hoorde je wel eens smalend zeggen. Talloze caf-bazen sloten ondertussen hun deuren, vaak onder druk van de verdwijnende havenactiviteiten. Maar sommige kroe-gen doorstonden de tand des tijds. Een kleurrijk eerbetoon in beeld.

    CAF STANDAARDPLEIN

  • 17

    GISELA IN CAF LIBERTY

    CAF NIEUW GENT

    CAF T SCHEEPKEN CAF VIKING

  • 18

    LISBETH WALDACK, NOG ALTIJD DE BEZIELSTER VAN CAF VIKING

  • 19

    LISBETH WALDACK, NOG ALTIJD DE BEZIELSTER VAN CAF VIKING

    De moeder van de MuideCaf Viking. Geef toe, een naam die uitnodigt om binnen te gaan. En dat deed onze Curieusreporter op een ver-loren zaterdagnamiddag. Hij sprak met Lisbeth Waldack, de moeder van de Muide.

    Lisbeth nam in 1965 aan de Port Arthur, voor een appel en een ei, een aftandse bar over. Ze doopte het caf Viking. Al is caf misschien een te groot woord voor het oorspronkelijke pand: de wc was verstopt, er zaten gaten in de gordijnen en niet onbelangrijk in put-teke winter er was geen verwarming

    Maar niettemin, ze schreef mee aan een halve eeuw buurtgeschiedenis. Een verhaal van plezier, bakken bier, ruige zeemannen en uiteraard veel liefde.

    In de eerste decennia was het caf een echte zeemansherberg. Door de drukke havenactiviteiten lagen veel schepen in de Muide aangemeerd. Een bont gezelschap dokwerkers, matrozen, wielmannen, waterschouten en andere arbeiders lustten na een zware dag vol noeste arbeid wel een fris pintje.

    De Viking had bovendien meteen inter-

  • 20

    nationale allures met Scandinavische schippers, Duitsers, Engelsen, en later ook Filipijnen. Met elk hun specifieke voorkeuren. Voor de Scandinaven was alcohol hier spotgoedkoop. Ik mocht van hun kapiteins hen geen sterke drank verkopen. Anders was het kot te klein, aldus Lisbeth. De Filippijnen kochten dan weer bier per bak: onder de tafel stonden de bakken bier, op de tafel de flessen whisky. Als de Belgen vriendelijk waren, mochten ze gratis meedrinken. Door haar internationaal clinteel spreekt Lisbeth intussen vlotjes zeven talen: Nederlands, Frans, Duits, Engels, Zweeds, Deens, een beetje Noors. En West-Vlaams versta ik, maar ik kan het niet spreken, aldus Lisbeth.

    Vanaf eind jaren 80 lagen steeds min-der schepen voor een steeds kortere periode in de dokken van de Muide en Meulestede. De ruige zeemannen

    verdwenen en de klanten uit de buurt bleven over. Veel cafs gingen over kop, maar Viking hield stand. Ondertussen verhuisde Lisbeth met haar caf naar de huidige locatie.

    En hoe zit het nu met die liefde? In de jaren 60, 70 en 80 waren het gouden tijden voor de cafs op de Muide. Er werd veel gedanst en er was veel ple-zier, getuigt Lisbeth, En van het n kwam het ander: veel Scandinaven zijn hier blijven plakken, omdat ze met de cafbazinnen in het huwelijksbootje stapten. En was er ook sprake van betaalde liefde? In mijn caf alvast niet, antwoordt Lisbeth resoluut, Maar in de cafs aan de Vliegtuiglaan was er wel prostitut