MœDAHALEC° EKONOM°STLER

download MœDAHALEC° EKONOM°STLER

of 78

  • date post

    22-Jan-2016
  • Category

    Documents

  • view

    24
  • download

    0

Embed Size (px)

description

MÜDAHALECİ EKONOMİSTLER. SİMONDE DE SİSMONDİ (1773 - 1842) ALMAN TARİHÇİ OKULU FRİEDRİCH LİST (1789 - 1846). SİMONDE DE SİSMONDİ (1773 - 1842). - PowerPoint PPT Presentation

Transcript of MœDAHALEC° EKONOM°STLER

  • MDAHALEC EKONOMSTLERSMONDE DE SSMOND (1773 - 1842) ALMAN TARH OKULUFREDRCH LST (1789 - 1846)

  • SMONDE DESSMOND(1773 - 1842)

  • talyan asll bir ailenin ocuu olan Simonde de Sismondi 1773 ylnda svire'nin Cenevre kentinde domutur. Madame de Stael'in yakn dostu olan, R. Owen ile tanan ve 1803 te ekonomiye dair yaynlad De la Richesse Commerciale Ticari zenginlik zerine adl ilk yaptnda esas itibariyle A. Smith'in dncelerini Avrupal okuyuculara tantmaya alm; bunu izleyen 15 yl kendisini tarihi incelemelere vermi;

  • Edinburgh Encyelopaedia den iktisadi bir makale yazmas iin ald teklif zerine, bu makaleyi hazrlamaya balad zaman, eskiden savunduu dncelerin uygulamaya uymadn grm; 1819 da yaynlad Nouveaux Principes d'Economie Politique ktisat biliminin yeni ilkeleri adl kitabnda kendisinden sonra gelen mdahaleci ekonomistlere esas olacak dnceler ileri srmtr.

  • Gerekten, Avrupa'da devam eden sanayileme ve Napolyon savalar ekonomik ve sosyal hayatta byk deiikliklere neden olmu, yeni gelien sanayi merkezlerinde bir proletarya snfnn Saint-Simon'un deyimi ile fakir snfn meydana gelmesi, kk ocuklarn gelien sanayide acmasz biimde istihdam, dk cretler ve fena salk koullar,

  • yetersiz i gvenlii, isizlik ve iilerin sefaleti ile sonulanan ekonomik krizler dikkatleri zerine ekmeye balam; btn bu aksaklklarn kendi kendine ileyen liberal bir piyasa ekonomisi dzeni iinde nlenebilecei yolundaki klasik iktisadi dnceye kar kuku duyulmasna neden olmutur.

  • J. B. Say'in Traite'sini yaynlad 1803 ylnda yaynlanan De la Richesse Commerciale Ticari Zenginlik zerine adl kitabnda iktisadi liberalizmin ateli taraftar grnen Sismondi bu gelimelerin etkisinde kalarak 1819 da yaynlad Nouveaux Pricipes d'Economie Politique Politik Ekonominin yeni Prensipleri adl kitabnda klasik ekonomik dnceyi metod, ierik ve pratik sonular bakmndan eletirmi ve sosyal politikaya konu olabilecek dnceler ileri srmtr.

  • i) Sismondi D. Ricardo'nun belli varsaymlardan hareket ederek, ekonomik olaylar arasnda soyut biimde sebep-sonu ilikisini aratran tmdengelim metoduna kar kmtr. Ona gre ekonomi bir ahlak bilimidir. Bu bilimde her ey birbirine baldr. Ekonomik olaylar etkileyen saysz deikenler vardr.

  • Belli varsaymlardan hareket edilerek soyutlama yolu ile genel ilkelere varlmas yanl sonulara gtrebilir. Her olay sosyal bants iinde incelemek lazmdr. Sismondi bu dncesi ile daha sonra Alman Tarihi Okulu'nun tmdengelim metoduna kar tmevarm metodunu neren grlerine nc olabilecek dnceler ileri srmtr.

  • ii) Sismondi ekonomi biliminin ierii bakmndan klasik dnceyi yetersiz bulur. Ona gre, ekonomi insann maddi refahn inceleyen bir bilim olarak bir refah ekonomisi olmal; insanlarn mutluluuna hizmet etmeyi ama edinmelidir. Bylece Sismondi liberal kapitalizmin aksayan yanlarn gstererek onlarn dzeltilmesini isteyen ve gnmzde daha ok sosyal politika alanna giren konularla uramtr.

  • iii) Klasik dnceye gre, piyasa mekanizmas ekonomik denge iinde tam istihdam salayacak gtedir. Faiz haddindeki deimeler tasarruf yatrm eitliini, dolaysyla gelirle harcama arasndaki eitlii salayacandan toplam taleple toplam arz arasnda devaml bir denge durumu vardr.

  • Arz ve talep arasndaki dengesizlik ksmi ve geici olup, fiyatlardaki deimeler sayesinde ortadan kalkar. cret haddindeki deimeler emek arz ile emek talebi arasndaki dengeyi salayarak, ekonomik dengenin tam istihdam durumunda meydana gelmesine yardm eder. Ksaca ekonomi devaml olarak tam istihdam durumu ve denge iindedir.

  • Sismondi bu gr paylamamaktadr. Ona gre ekonomistler soyut dnecek yerde, olaylar detaylarna kadar inceleseler ve retim yerine insanlar nazara alsalard, fabrikatrlerin hatalarn grmezlikten gelmezlerdi.Eer arz gelien talebi karlamyorsa, retimin artmas kimseye zarar vermez; aksine yarar salar. Fakat talep arz karlamazsa, arz fazlasnn snrlandrlmas ayn biimde kolay olmaz.

  • Emek ve sermayenin zarar eden bir sanayiden dierine aktarlmas birgnde gerekletirilemez. ilerin yeni ie ynelmeleri gtr; sabit sermayenin bir iten dierine aktarlmas mmkn deildir. i gibi o da iinde kalmak ister. Bu ise retim fazlasna yol aarak iflas ve fabrikann kapanmas ile sonulanabilir.

  • Sismondi ekonomik denge hakkndaki klasik dncenin aksine olarak, i) mteebbislerin piyasa hakkndaki bilgilerinin tam olmadn; krlarn azamiye karmak amac ile fiyat ve maliyete gre hareket ettiklerinden dier reticilerin retimlerini ne derece artrdklarndan yeter derecede bilgileri bulunamayacan ileri srerek, bu durumun ihtiyacn zerinde retime yol aabileceini;

  • ii) gelirin eit blnmediini, ekonomik gelime sonucu artan milli haslada sadece maliklerin (zenginlerin) paynn bydn, iilerin gelirlerinin asgari geim dzeyinde kaldn, bunun ise retimle talep arasndaki dengeyi bozduunu; nk zenginlerin mutat geim mallar yerine lks mallara taleplerini artrdklarn,

  • bunun sonucu lks mallar sanayiinin gelieceini, ancak, bu sanayi de yeter derecede geliene kadar lks mallar ithalatnn artacan; bir yandan eski sanayi iilerine yol verilirken, te yandan yava gelien yeni sanayi bu iileri massedemeyeceinden, mutat geim mallarna talebin azalarak krize neden olacan;

  • iii) makine kullanmnn retimi byk lde artrarak, piyasay doyum noktasna getireceini iddia etmi; iv) rekabet serbestisinin toplanmaya yol aacan; kk firmalarn yerine byk firmalarn geeceini, bunun ise, iilerin sefaleti ile sonulanacan ileri srmtr.

  • Ona gre, iiler eskiden olduu gibi, kendi hesabna alan kk arazi sahibi, kk tacir, esnaf ve sanatkr olsalard, ne kazanacaklarn nceden bileceklerinden, ocuk saysn ona gre ayarlarlard.

  • Oysa, gelien sanayi toplumunda iiler gelirlerini retim ve ii miktarna gre, gelecekteki talepten habersiz olarak kapitalistten alr. Yani ii nfusu kapitalistin arzusuna gre oalr veya azalr. Kapitalist yeter cret teklif eder, ii talep ederse, ii nfusu artar; aksi hal ii nfusunun azalmasna sebep olur.

  • Simonde de Sismondi bu dncelerin doal sonucu olarak, retimin dzenlenmesi, yeni bulularn sanayide uygulanmasnn snrlandrlmas iin devletin ekonomik ve sosyal hayata mdahale etmesini gerekli grm; retim ile al gcnn ayn dzeyde tutulduu bir ekonomi nermitir.

  • Ona gre, makine kullanm iilerin gelir dzeyini ykselterek makinenin yerini ald iilerin tekrar istihdam edilmesini salad srece yararl olabilir. Oysa gelir blm buna engel olmaktadr. Geri makine kullanm fiatlar drmekte bundan iiler de yararlanmaktadr. Ancak, bu yeterli deildir.

  • Sismondi makineleme gibi, rekabet serbestisini de eletirmektedir. Ona gre, retimin artmas talebin artmas ile birlikte olursa yararl olabilir. Tketim artmadan retimin artmas reticiler arasndaki rekabeti artrarak iflaslara yol aar. Rekabet serbestisi ii cretlerinin de bask altnda tutulmasna neden olur. Bu ise yukarda anlatlan sonular dourur.

  • Rekabet sonucu elde edilen ucuzluk, iilerin salk ve alma gcnn azalmas karl elde edilmektedir. Rekabet kadn ve ocuklar almaya itmektedir. ilerin gelirlerindeki belirsizlik ve mlklerinin olmamas mevcut aksakln ana sebebi olduundan, hkmet bu aksakl giderecek ynde tedbir almaldr.

  • rnein, emekle mlkiyeti birletirme olana bulunan yerde bu birletirme hedef olarak alnmal; kendi topran ileyen ifti says artrlmal, sanayide kk bamsz atlyeler korunmal, fabrika mlkiyeti geni bir orta sermayedar arasnda paylalmal, sanayi iisi iverenin orta olma gvenine sahip olmaldr.

  • Sismondi bu grleri ile sosyalist dnceye temel olabilecek baz noktalara iaret etmi olmaktadr. Ancak, o sosyalistler gibi zel mlkiyete kar deildir.Sismondi bu duruma are olarak, gelimenin mutedil lde ve bir kararda olmasn; bunun iin devletin ekonomik ve sosyal hayata mdahale etmesini;

  • Kk ifti ve sanatkrlarn korunmasn; Kk firmalarn tevik edilmesini; ilere sendika kurma, hafta tatili hakknn tannmasn; Kadn ve ocuk iilerin ar ilerde altrlmamasn; verenlerin hastalk, ihtiyarlk ve isizlik hallerinde iilere yardma zorlanmasnistemektedir.

  • Bu dnceler onun sosyal politikac olduunu gstermitir. Ona gre iktisat bilimden ok bir sanat, bir politikadr. O sosyal muhafazakr grl bir ekonomisttir; mdahaleci grlere nclk etmitir.

  • O kiisel karlarla toplum karnn ahenk iinde bulunduu yolundaki klasik dnceye kar km, devletin kiisel karlara bir snr koymak, onun ktye kullanlmasn nlemek iin ekonomik ve sosyal hayata mdahale etmesini istemitir.

  • Metod bakmndan Alman Tarihi Okulu'na nclk etmitir. i snfna sempatisi, snai dzeni ve rekabeti eletirmesi, kiisel karn tek ekonomik gd olarak kabul edilmesine kar gsterdii reaksiyon ile onda, daha sonra gelien Hristiyan sosyalistlerle krs sosyalistlerinin sesini grmek mmkndr

  • ALMAN TARH OKULU XIX uncu yzyln ortalarnda Wilhelm Roscher, Bruno Hildebrand ve Karl Knies'in yaynlar ile kurulan Alman Tarihi Okulu klasik dnceye bir tepki olarak ortaya km;

  • Wilhelm Roscher

  • Bruno Hildebrand

  • Karl Knies

  • ayn yzyln sonlarna doru Gustav Schmoller, Lujo Brentano, Karl Bcher, Wilhelm Lexis, Werner Sombart gibi nl profesrlerin yaynlar ile doruk noktasna ulamtr.

  • Lujo Brentano

  • Gustav Schmoller

  • Karl Bcher

  • Tarihi Okul'a mensup ekonomistler Klasik Okul'un i) ekonomik yaam zaman ve yerden soyutlayarak incelemesini; ii) insanlar birer homo-economicus olarak ele almasn; iii) her yerde, her zaman geerli ekonomik ilkelerin bulunduu yolundaki dncesini eletirerek, iktisadi yaamn iinde cereyan ettii sosyal ortamdan soyutlanarak incelenemeyeceini,

  • sosyal ortamn tarihi gelimeye bal olarak lkeden lkeye deitiini, ekonominin hukuk, doa, toplumun sosyal, kltrel ve politik yaps ile yakndan ilgili bulunduunu ileri srmler; insanlarn birer homo-economicus olduu varsaylarak her zaman her yerde geerli mutl