KœRESEL KR°Z SœREC°NDE TœRK°YE EKONOM°S°

download KœRESEL KR°Z SœREC°NDE TœRK°YE EKONOM°S°

of 30

  • date post

    10-Jan-2016
  • Category

    Documents

  • view

    50
  • download

    4

Embed Size (px)

description

KÜRESEL KRİZ SÜRECİNDE TÜRKİYE EKONOMİSİ. PROF DR LALE KARABIYIK. KRİZ ÖNCESİ DÖNEM. 2007 yılı öncesinde enflasyonun düşük, likiditenin bol olduğu ve büyümenin büyük oranlarda olduğu bir dönem yaşadık. KRİZ ÖNCESİ DÖNEM. - PowerPoint PPT Presentation

Transcript of KœRESEL KR°Z SœREC°NDE TœRK°YE EKONOM°S°

  • KRESEL KRZ SRECNDE TRKYE EKONOMSPROF DR LALE KARABIYIK

  • KRZ NCES DNEM 2007 yl ncesinde enflasyonun dk, likiditenin bol olduu ve bymenin byk oranlarda olduu bir dnem yaadk.

  • KRZ NCES DNEMABD de ise 2005 ylndan sonra bir yandan varlk fiyatlarnn imeye devam etmesi, dier yandan da faiz oranlarnn dk kalp piyasann likidite cenneti haline gelmesi kriz iin yeterli ortamn olumasna zemin hazrlamtr. Krizin patlak verdii 2007 yl sonunda ABDdeki mortgage piyasasnn bykl 10 trilyon dolar am ve mortgage piyasas bu byklyle dnyann en byk piyasas konumuna ulamtr.

  • KRZ NCES DNEMPara hacminin bu denli byk boyutlara ulamasyla birlikte finansal kurulular kredibilitesi zayf olan kiilere de mortgage kredisi vermeye balam, bu durum finansal kurulularn mali yapsn riskli hale getirmitir. Sz konusu kurulular geri dn olmayan bir yola girmilerdir. 2007 yl sonu itibariyle ABD deki mortgage piyasasnda subprime olarak adlandrlan ve dar gelirli kimselere kullandrlan yksek riskli kredilerin boyutu 1,5 trilyon dolar amtr.

  • KRZ NCES DNEM2007 yl bana kadar ABDde faizler ok dk olduu iin alt ve orta gelir grubundaki insanlar deiken faizli kredileri kullanmaktaydlar. Ancak, son dnemlerde ABD Merkez Bankas (FED)in faiz oranlarn artrmasyla konut sektr durgunlua girmi, konut fiyatlar ve kira gelirleri piyasa seviyesinin altna dm, mortgage kredilerini kullanan dk gelirli gruplar ektikleri kredileri dzenli olarak deyemez hale gelmilerdir.

  • KRZ NCES DNEMDier taraftan ABDdeki bankalar mterilerine verdikleri konut kredilerinin finansmann, yatrm bankalarna tahvil ihra etmek suretiyle, yani borlanarak salamaktaydlar. Ancak ABD Merkez Bankasnn faiz oranlarn artrmasyla birlikte kredilerin geri dnmnde aksaklklar belirmi, mortgage piyasalarnn ve yatrm bankalarnn sonunu hazrlayan sre bu aamada ilemeye balamtr. Yani Kredi trevlerinin kmaya balad dnemde krizin tohumlar atlmtr.

  • KRZ NCES DNEMYatrmclarn risk almadan kazan elde etmeye almalar, dk maliyetli kolay krediler nedeniyle tketicilerin ar borlanmalar ve kontrolsz kredi genilemesi lkedeki finans sisteminin zayflamasna sebep olmu ve sistemin krlganln artrmtr.

  • KRZ NCES DNEM2007 ylnda ABDde finans, sigorta, gayrimenkul, inaat ve madencilik sektr bata olmak zere reel sektrde grlen byme hznn yavalamas, ekonomik bymenin de yavalamasna neden olmutur.

  • GEREK EKONOM - SANAL EKONOM reel retim mi ?sanal gelirler mi ?

  • KRESEL KRZN KRESEL YANSIMALARIGelimi ekonomilerin ve Avrupa Birliinin hem ekonomik aktivitelerdeki arl hem de bu lkelerdeki piyasalarn bykl, ayrca finansal sektrlerin kresel balantlar nedeniyle kresel kriz dnya zerindeki baka lke ve blgelere de hzla yaylmtr.Kresel piyasalarn anlatlan kadar effaf olmadklar ortaya kmtr.2009 yl sonu itibariyle dnyada 50 milyon ilave isiz ortaya kmaktadr.ABD de isizlik oran 16 ayda ikiye katlanarak yzde 9,5 ile 25 yln, Avro blgesinde yzde 9,5 ile son on yln en yksek seviyesine ulamtr.

  • KRESEL KRZN KRESEL YANSIMALARIou lkede irketler kresel krizden en az kaypla kurtulmak iin maliyetlerini azaltmaya almakta, harcamalarn ksmakta, yatrmlarn ertelemekte ve altrd igc saysn azaltmaktadr. Ayrca kredi piyasalarnn klmesi ve gelirlerin dmesi, i yatrmlarnn ve endstriyel retimin ktlemesine sebep olmaktadr. retim ve tketim seviyesinin birbirini tetikler vaziyette ksrdngye girmesiyle birlikte, ekonomik aktiviteler de gemektedir. Bunun yannda lkelerdeki faiz oranlarnn dm ancak dk faiz oranlar retim ve tketim zerine yanstlamam olmasyla kriz sarmal derinlemeye balamtr. Sonu olarak,ou ekonomide GSMH dmeye balam, resesyon ortaya kmtr.

  • KRESEL KRZN KRESEL YANSIMALARI Gelimekte olan lkelere olan sermaye akmlarnn da azald bir gerektir. Aada krizin yarat d sermaye azal net bir ekilde grlmektedir. Gelen D Sermaye Miktar 1996 161 milyar dolar 2003 236 milyar dolar 2006 938 milyar dolar 2007 165 milyar dolar

  • KRZDEN IKI NE ZAMAN 1929 ylnda byle bir kriz yaanmt. Dnyann bu krizi atlatmas 10 yl srd. KRZDEN IKMAK ifadesi ayr bir konu 2007-NCES KRESEL EKONOMK KOULLARINA DNMEK ayr bir konu.

  • KRZDEN IKI NE ZAMANKriz sonras kresel ekonominin uzun yllar 2007 ncesi gibi olamayaca kesin. nk zellikle 2000 ylndan sonra kresel ekonominin 9.5 trilyon dolarlk tketim devi ABDnin retim a vard, bunu bata in olmak zere Latin Amerikadan ucuz igc sayesinde karlyordu, sz konusu ithalatnn finansmann ise dolar ve zerinden yaratt finansal sistemin finansal varlklar zerinden salyordu. Krize de zaten bu neden olmutu ve Krizin bitme , kresel ekonominin de dzelme sinyalleri nce ABD ardndan da Avrupadan gelmelidir.nk iki ekonominin kresel ekonomideki pay %60.

  • KRZDEN IKI NE ZAMANKrizden k iin uzun vadede ABD ekonomisindeki dk tasarruflara dayal bor ekonomisi yerine i retime dayal ve finansal sistemin ciddi olarak denetlendii bir ortam gereklidir. Tabi bu durumda krediler daha kt ve pahal olacaktr, kresel ekonomiye yansmalar da ayn ekilde olacak uzun yllar krediler az ve pahal, dnya ticaret hacmi de daha dar oluacaktr.

  • BAZI SAPTAMALARSP, Moody vb derecelendirme kurulularnn krizde ok byk etkisi var.Kresel krizle birlikte meydana gelen lke ekonomileri arasndaki belirgin ayrma politik dengeleri de etkilemektedir. (IMF kotalar dolar kullanmnda deimeler vb)2009 da kresel ekonomi 2.2 daralmt. Dnya Bankas, Kresel Ekonominin Bu Yl Yzde 2,7, 2011'de ise 3,2 Orannda bymesini beklediini bildiriyor. Bu oran henz isizlie are olamaz.

  • BAZI SAPTAMALARKreselekonomi toparlanmaya balasa da hkmetlerin ekonomiye desteiniekmesi iin ok erken olduu konusunda anlaan G-7 lkeleri, bu yzden,srdrlebilir bymeye yumuak geii desteklemek iin hkmetlerin tevikpaketlerine devam etmesini kararlatrd.

  • TRKYE EKONOMS VE KRESEL KRZN BOYUTLARI2008in bana kadar yaanan srete Trkiye ekonomisine zellikle dolayl yatrmlarla ok bol kaynak girmi ve bu durum, Trk Lirasn deerli klmtr. Deerli klarken ara malna kadar ihra ettiimiz mallarn yzde 70inden fazlasn ithal girdilerle elde etmeye baladk. Gelen frsatlar yeni yatrmlara aktaramadk.

  • TRKYE EKONOMS VE KRESEL KRZN BOYUTLARITrkiyede enflasyon hedeflemesi modeli gerekliydi ancak ekonomistler erken geildiini dnmekte.2005 de rtl 2006 da ak enflasyon hedeflemesine geildi. Bu tercih 23 milyar dolar dviz ekti.Bunun 10 milyar dolar arz fazlas oldu ve ithalat hzlandrd.zel sektr asndan d borlanma da cazip hale geldi. Dolar 1.14 TL ye geldi. 180 milyar dolarlk d bor ve cari aa neden olan bu durum gelimekte olan lkeler arasnda ayrmaya neden olmutur.

  • TRKYE EKONOMS VE KRESEL KRZN BOYUTLARIKrizle birlikte Trkiye ekonomisinin d finansmannda daralma oldu, yabanc yatrmlar ve ihracat azald,Tketimin azalmasyla i piyasalarda da daralma meydana geldi.Trkiyede henz istihdamda da isizlikte de iyileme gremiyoruz. (Krizin en byk maliyeti isizlie ve gelir dzeyi dk hane halkna geldi.)

  • TRKYE EKONOMS VE KRESEL KRZN BOYUTLARITasarruf oranlarna baktmzda, Trkiye tasarruf oran en dk olan lkeler arasnda yer almaktadr.Yatrmlarla ilgili olarak gelecekle ilgili beklentilerde belirsizlikler ortaya kt.Kriz srecinde sizlik ve bte a artm, enflasyon azalan talebin etkisiyle dmtr.

  • KRZDEN IKI NKurumsal yapnn glendirilmesi nemlidir.Finansal piyasann gzetim ve denetim mekanizmasnn kresel arenada salanmas arttr. Erken uyar sistemlerine duyulan ihtiya artmtr.zellikle lke iinde siyasi istikrar salanabilmesi ve sreklilii gereklidir.Gl piyasa ekonomisi iin iyi bir program gereklidir.

  • KRZDEN IKI NTrkiye ekonomisinde retim ile istihdam rekabet edebilir bir konuma getirebilmemiz iin sanayi politikas retmemiz art.D talep azald, bu durum, ihracatn azalmasna neden oldu. Ardndan i piyasa da darald. Bu durumda, blgesel yatrmlarn tevik edilmesi, sosyal projelere ynelik kaynak aktarlmas, vergi sisteminin kolaylatrlmas gerekiyor.

  • KRZDEN IKI NKrizden k iin tketici gveni art. Tketici gveninin ykselmesiyle retim ve yatrmlar da artacaktr. En nemlisi de Trkiye Ekonomisi D kaynakla byme deil, isel ekonomik transformasyonu salayarak bymek zorundadr.

  • TRKYEDE BYME KONUSUNDA BEKLENTLER Bymenin ilk etkisi nce gelirlere deil, stok oluumuna olacaktr.Tm sektrler ayn lde bymeyecektir.Trkiyenin rekabet edebilirlii asndan % 5 bymesi gereklidir. Bu oranda byyebilmek iin inaat sektr ve zel sektr yatrmlarnn ylda % 10 bymesi gereklidir.Kredi notumuz artm olsa da hala yatrm yaplabilir lke seviyesinde deildir, IMF kredisi bunu bir miktar salayabilir.IMF kredisi olmadan krizden kabileceimizi ispatlam olsak da hala kaynak sknts var.

  • TRKYEDE BYME KONUSUNDA BEKLENTLERKrizin etkisiyle daha da artabilecek bte amz var ve bymenin finansman iin bteye kaynak aktarlmas gerekiyor.IMF u durumda yaptrm gcn fazla kullanamaz, zellikle bymeyi olumsuz etkileyebilecek yaptrmlara giremez.IMF kredisi Trkiye ekonomisi iin ihtiya duyulan son kredi olacaktr, ya da son kredi olmaldr.

  • TRKYEDE BYME KONUSUNDA BEKLENTLERYeni tevik yasas uzun vadede hizmet eder ancak ksa vadede byme sorununa are olamaz. Enerji maliyetleri ve vergi yk drlmeliEkonomik program oluturulmal.

  • BAZI SAPTAMALARIMF anlamas olmaz ise ve d bor faiz ve anapara demeleri, sosyal gvenlik aklarnn kapatlmasna ynelik harcamalar hazinenin ykn arttrr. Bunun iki olumsuz sonucu olabilir, Faizler ykselir ve Bankalar sanayiyi finanse etmek yerine 2000 ncesinde olduu gibi hazineyi finanse eder.

  • BAZI SAPTAMALARFaiz indirimleri kredilere ayn oranda yansyamamtr. nk bankalar 40 gn vadeli mevduatla uzun vadeli kredileri finanse etmek zorundadr.Kresel toparlanmayla birlikte enflasyon ve faiz oranlarndaki art kanlmazdr.Bankalar kriz srecinde % 13 byd , den faiz ortam kamu katlarnn piyasa deerlerinin artmas sebebiyle banka aktiflerine olumlu yansd. Ancak nmzdeki srete ayn durum sz konusu o