Kompulsif Satın Alma Davranışının Demografik …¼keticilerin genel olarak kompulsif satın...

of 19/19
Önerilen Atıf/ Suggested Citation: Türk, Z. (2018). Kompulsif Satın Alma Davranışının Demografik Özelliklere Göre Değerlendirilmesi: Görgül Bir Araştırma, İşletme Araştırmaları Dergisi, 10 (4), 1198-1216. İşletme Araştırmaları Dergisi Journal of Business Research-Turk 10/4 (2018) 1198-1216 Araştırma Makalesi Kompulsif Satın Alma Davranışının Demografik Özelliklere Göre Değerlendirilmesi: Görgül Bir Araştırma Evaluation of Compulsive Buying Behavior According to Demographic Characteristics: An Empirical Study Zehra TÜRK Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Marmaris Turizm Meslek Yüksekokulu Marmaris, Muğla, Türkiye orcid.org/0000-0002-0769-1620 [email protected] Özet Tüketicilerin satın alma kararlarını etkileyen faktörler arasında en önemlilerinden bir tanesi de psikolojik faktörlerdir. Bu çalışmada, tüketicileri rasyonel olmayan satın alma davranışına iten kompulsif satın alma eğilimleri incelenmektedir. Kompulsif satın alma eğiliminin demografik özelliklere göre farklılık gösterip göstermediği araştırmanın ana konusudur. Bu amaçla, alan araştırması gerçekleştirilmiş ve 383 katılımcıya anket uygulanmıştır. Anket uygulamasında elde edilen veriler Mann Whitney U testi ve Kruskal Wallis analizi ile test edilmiştir. Araştırma sonucunda, kompulsif satın alma eğiliminin demografik özelliklere göre farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Demografik özelliklerden medeni durum dışında, cinsiyet, yaş, eğitim düzeyi, meslek grubu, gelir düzeyi gibi özelliklerde kompulsif satın alma eğiliminin farklılaştığı sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Kompulsif Satın Alma, Demografik Özellikler, Tüketici Davranışı Gönderme Tarihi 10 Ekim 2018; Revizyon Tarihi 16 Aralık 2018; Kabul Tarihi 25 Aralık 2018 Abstract One of the most significant factors affecting the buying decisions of consumers is psychological factors. In this study, compulsive buying tendencies that push consumers into non-rational buying behavior is examined. The compulsive buying tendency differs demographically is main topic of the study. In this direction, a field study was conducted and a questionnaire was applied to 383 participants. The data obtained from the questionnaire were tested by Mann Whitney U test and Kruskal Wallis analysis. The study showed that the compulsive buying tendency had shown difference on the demographic features. According to demographic characteristics except marital DOI: 10.20491/isarder.2018.570
  • date post

    18-May-2019
  • Category

    Documents

  • view

    215
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of Kompulsif Satın Alma Davranışının Demografik …¼keticilerin genel olarak kompulsif satın...

nerilen Atf/ Suggested Citation: Trk, Z. (2018). Kompulsif Satn Alma Davrannn Demografik zelliklere Gre Deerlendirilmesi: Grgl Bir Aratrma, letme Aratrmalar Dergisi, 10 (4), 1198-1216.

letme Aratrmalar Dergisi Journal of Business Research-Turk

10/4 (2018) 1198-1216

Aratrma Makalesi

Kompulsif Satn Alma Davrannn Demografik zelliklere Gre Deerlendirilmesi: Grgl Bir Aratrma

Evaluation of Compulsive Buying Behavior According to Demographic Characteristics: An Empirical Study

Zehra TRK Mula Stk Koman niversitesi

Marmaris Turizm Meslek Yksekokulu Marmaris, Mula, Trkiye

orcid.org/0000-0002-0769-1620 [email protected]

zet Tketicilerin satn alma kararlarn etkileyen faktrler arasnda en nemlilerinden

bir tanesi de psikolojik faktrlerdir. Bu almada, tketicileri rasyonel olmayan satn alma davranna iten kompulsif satn alma eilimleri incelenmektedir. Kompulsif satn alma eiliminin demografik zelliklere gre farkllk gsterip gstermedii aratrmann ana konusudur. Bu amala, alan aratrmas gerekletirilmi ve 383 katlmcya anket uygulanmtr. Anket uygulamasnda elde edilen veriler Mann Whitney U testi ve Kruskal Wallis analizi ile test edilmitir. Aratrma sonucunda, kompulsif satn alma eiliminin demografik zelliklere gre farkllk gsterdii tespit edilmitir. Demografik zelliklerden medeni durum dnda, cinsiyet, ya, eitim dzeyi, meslek grubu, gelir dzeyi gibi zelliklerde kompulsif satn alma eiliminin farkllat sonucuna ulalmtr.

Anahtar Kelimeler: Kompulsif Satn Alma, Demografik zellikler, Tketici Davran Gnderme Tarihi 10 Ekim 2018; Revizyon Tarihi 16 Aralk 2018; Kabul Tarihi 25 Aralk 2018

Abstract One of the most significant factors affecting the buying decisions of consumers is psychological factors. In this study, compulsive buying tendencies that push consumers into non-rational buying behavior is examined. The compulsive buying tendency differs demographically is main topic of the study. In this direction, a field study was conducted and a questionnaire was applied to 383 participants. The data obtained from the questionnaire were tested by Mann Whitney U test and Kruskal Wallis analysis. The study showed that the compulsive buying tendency had shown difference on the demographic features. According to demographic characteristics except marital

DOI: 10.20491/isarder.2018.570

http://www.orcid.org/0000-0002-0769-1620mailto:[email protected]

Z. Trk 10/4 (2018) 1198-1216

letme Aratrmalar Dergisi Journal of Business Research-Trk

1199

status, gender, age education level occupation and income level, compulsive buying tendency is different. Keywords: Compulsive Buying, Demographic Characteristics, Consumer Behavior Received 10 October 2018; Received in revisedfrom16 December 2018; Accepted 25 December 2018

1. Giri Kresellemenin etkisi ile birlikte tketim eilimlerinde de farkllklar ortaya

kmaktadr. Teknolojinin gelimesi, toplumlarda tketim furyasn artrmtr. Tketicilerin ihtiyac olan rnleri satn almakla birlikte, ihtiyalar dnda da alveri gerekletirdikleri grlmektedir (Dursun vd., 2013, s.233). Bu durumun sosyal nedenleri olabilecei gibi, psikolojik faktrlerin de etkisi olabilir. Psikolojik olarak alveri esnasnda tketicilerin kendilerini daha iyi hissettikleri, stres attklar ve iinde bulunduklar olumsuzluklar unuttuklar iin tketime ynelebildikleri bir gerektir (Oppewal ve Holyoake; 2004, s.62). Tketicileri rasyonel olmayan satn alma davranlarna iten nedenlerden bir tanesi de, ilerinde kar koyamadklar drtleri ve kompulsif takntlardr (eri ve zkaya, 2014, s.363).

Bir alveri rahatszl olan kompulsif satn almann, kiilerin demografik zelliklerine gre farkllk gsterip gstermedii merak konusudur. Bu almada tketicilerin genel olarak kompulsif satn alma eiliminde olup olmadklar, kompulsif satn almann demografik zelliklere gre farkllk gsterip gstermedii aratrlmaktadr. Demografik zelliklere gre kompulsif satn alma eilimindeki farkllklar tespit etmek amacyla alan aratrmas gerekletirilmitir.

almann amacna uygun olarak ilk blmde kompulsif satn alma kavram aklanmaya allmtr. Ayrca literatrdeki almalar incelenerek aratrmann hipotezleri gelitirilmitir. kinci blmde ise, alan aratrmas sonucu elde edilen verilerin analiz sonularna yer verilmektedir. Deerlendirme ve sonu blmnde ise, literatrde yer alan aratrmalar ile bu almada elde edilen bulgular karlatrlarak deerlendirilmitir.

2. Kavramsal ereve almann bu blmde kompulsif satn alma davran ile ilgili kavramlar ve

tanmlamalar yer almaktadr. Ayrca literatrde kompulsif satn alma davran ile ilgili aratrma sonularna ve demografik zellikler ile ilgili almalarn deerlendirmelerine yer verilmektedir. Aratrmann amacna uygun olarak gelitirilmi hipotezlerde bu blmde yer almaktadr.

2.1 Kompulsif Satn Alma Davran Tketiciler satn alma karar srecinde her zaman rasyonel davranamamaktadrlar.

Baz durumlarda hedonik/hazc ve kompulsif tketim eiliminde olduklar grlmektedir. Bu durumun tketicilerin satn alma kararlarnda igdsel dnce sistemlerinin etkisinde kalmalar neticesinde ortaya kmaktadr. Tketici beyni, bazen bilinaltna yerlemi kurallar neticesinde rasyonel olmayan kararlar vermeyi tercih edebilmektedirler (Kahneman, 2011, s.12). Tketiciler rn satn almnda ilevsellik ve kullanllk yerine moda, ilgi grme, gsteri gibi unsurlar dikkate alarak hedonik/hazc tketim eiliminde olabilirler. Obsesif-kompulsif rahatszlk, depresyon, drtsel kontrol ve duygudurum bozukluu gibi nedenlerden dolay da baz tketicilerin alveri yapmaktan kendilerini alkoyamadklar grlmektedir (nsalver, 2011, s.110).

Z. Trk 10/4 (2018) 1198-1216

letme Aratrmalar Dergisi Journal of Business Research-Trk

1200

Bireyin drtsel olarak satn alma gds hissetmesi ve bu duyguyu kontrol edememesi sonucunda ortaya kan ve bireyleri maddi olarak da zor durumda brakan davrana kompulsif satn alma davran denilmektedir (Korur ve Kimzan, 2016, s.45).

Erolu (2016, s.254)na gre kompulsif satn alma davran, sebep olaca olumsuzluklar gz ard edilerek kiinin yapmaktan kendini alkoyamad, ounlukla ihtiya duyulmayan veya kullanlmayacak rnleri, tekrar eden ekilde ve ar miktarlarda satn alma ve sonradan pimanlk duyma ile sonulanan satn alma ekli olarak tanmlanmaktadr. Kompulsif satn alma davran; OGuinn ve Faber (1989, s. 148) tarafndan, defalarca tekrarlanan ve sonucunda kii ve evresindekiler iin ykc sonular dourabilecek engel olunamayan bir drt ile sahip olma, deneyimle duygusu olarak tanmlanrken, Black (2001, s.18) tarafndan ise, satn alma drtsnn, davrannn ya da satn alma ile ilgili endielerin kiiler tarafndan kontrol edilememesi durumu olarak tanmlanmtr.

Kompulsif satn alma eilimi olan tketiciler ani, drtsel veya takntl, kontrol edilmeyen duygular ile satn alma eilimdedir. Satn alma faaliyetinin ncesinde ya da esnasnda satn almalarnn sonular zerine ok fazla dnmek istemezler (Rao, 2013, s.2). Bu tarz tketicilerin, satn almadan nce mthi bir istek duyduklar, bask hissettikleri, satn alma esnasnda ok keyif aldklar ve sonrasnda youn bir utan ve pimanlk hissettikleri bilinmektedir (Kearney ve Stevens, 2012, s.236). Bu utan ve pimanlk duygular nedeniyle baz kompulsif tketiciler, geri verme ihtimali olan rnleri satn almaya zen gstermektedirler (nsalver, 2011, s.121). Bylesi duygular eliinde satn aldklar rnleri genellikle sadece bir defadan daha fazla kullanmamaktadrlar (OGuinn ve Faber 1989, s.148). Bunun nedeni, onlar iin satn alnan rnden ziyade alveri srecinin kendisinin nemli olmasdr (eri, 2014, s.61).

Kompulsif satn alma davran, drt farkl aamadan olumaktadr. Bunlar (Black, 2001, s.15):

Birinci aama; beklenti dnemidir. Tketici belirli bir rne veya genel olarak alveri yapmaya dair dnce ve drtler gelitirir.

kinci aama; satn alma ve alverie hazrlk aamasdr. Bu hazrlk, nereye ve ne zaman gidecei, nasl giyinecei ve hangi kredi kartlarn kullanacana karar vermeyi ierir.

nc aama; gerek alveri ve satn alma deneyimini ieren aamadr. Drdnc aama; Bu aamada satn alma faaliyeti tamamlanmtr ve tketici

pimanlk, stres, hayal krkl, kayg, sinir gibi olumsuz duygular hisseder. Kompulsif satn alma davranlarn inceleyen aratrmalarda ar kayg ya da

anksiyete eiliminin yksek seviyede olmas (O'Guinn ve Faber, 1989, s.147; Scherhorn, Reisch ve Raab, 1990, s.359; Valence, D'Astous ve Fortier 1988, s.430) ve depresyon seviyesinin yksek olmas (Glatt ve Cook, 1987, s.1257; Mueller vd., 2010, s.139) kompulsif satn almann en nemli sebepleri arasnda yer almaktadr. Kompulsif satn alma eiliminde olan kiiler, alveri yapmad dnemlerde kendilerini yalnz ve depresif hissetmektedirler (Glatt ve Cook, 1987, s.1257; Bilgen, 2014, s.41).

Kompulsif satn almann en nemli sebeplerinden birisi de, medya ve sosyal normlar tarafndan alveriin bir mutsuzluun stesinden gelme arac olarak

Z. Trk 10/4 (2018) 1198-1216

letme Aratrmalar Dergisi Journal of Business Research-Trk

1201

kullanlmasdr (Faber, 1992, s.816). Baz kompulsif tketiciler medyann ya da reklamlarn bu duruma etkisi olmadn ifade etmektedirler. Bazlar ise az da olsa reklamlarn dolayl etkisi olduunu dnmektedirler. Reklamlarn genellikle o rnlere sahip olunduunda mutlu olunacan ieren mesajlar iletmesi, tketicileri kompulsif satn alma davranna ynlendirebilmektedir (Faber, OGuinn ve Krych, 1987, s.135). Roberts (1998, s.307) ve Yang (2006, s.149) tarafndan yaplan aratrmalarda tketicilerin TV izlemesi ile kompulsif satn alma eilimi arasnda anlaml derecede olumlu ynde bir iliki olduu sonucu ortaya kmtr.

Kompulsif satn alma davrannn; finans, zaman, stres ve kiinin yaamnda sosyal ve mesleki problemler olmak zere eitli olumsuz sonular vardr. Para ve zaman kaybnn yaanmas kompulsif alclar psikolojik olarak da bunaltmaktadr (Dittmar, 2004, ss.429-430). Kiilerin olumsuz duygulardan kurtulma, stres atma ya da sosyal g kazanma gibi nedenlerle balatt kompulsif satn alma davran (Glatt ve Cook, 1987, s.1258; Edwards, 1993, s.67) ar boyutlara ulatnda, para ve zaman kayb gibi olumsuzluklar ile birlikte anksiyete, hayal krkl, subjektif kontrol kayb ve i atma gibi olumsuz duygularn yaanmasna da sebep olabilmektedir (OGuinn ve Faber, 1989, s.147). Bu sebeplerden dolay olumsuz duygular, kompulsif satn alma davrannn hem nedeni hem de sonucu olarak ortaya kmaktadr (Bilgen, 2014, s.47; OGuinn ve Faber, 1989, s.150; Dittmar, 2004, s.430).

2.2 Yazn Taramas ve Aratrmann Hipotezleri Kompulsif satn alma davranna ynelik yaplan aratrmalarda, psikolojik

faktrlerin ve demografik faktrlerin kompulsiflik zerinde etkili olduu grlmektedir (Arslan ve z, 2016; Dittmar, 2004; Dittmar ve Drury, 2000; Faber ve OGuinn, 1992; Kellett ve Totterdell, 2008; Kyrios, Frost, ve Steketee. 2004; Miller, 1980; Mowen ve Spears, 1999; Nataraajan ve Goff, 1992).

Kompulsif satn alma eiliminin, demografik faktrlerden cinsiyet dalmna gre farkllk gsterip gstermediine ynelik birok aratrma yaplmtr. Literatrde yer alan aratrmalara gre, kadn tketicilerin erkeklere oranla daha fazla kompulsif satn alma eiliminde olduklar grlmektedir (Bilgen, 2014, s.195; DAstous, Maltais ve Roberge, 1990, s.310; DAstous, 1990, s.23; Dittmar, 2005a, s.851; Dittmar, 2005b, s.478; Ergin, 2010, s.337; Faber ve OGuinn, 1992, s. 461; Frost, Steketee ve Williams, 2002, s.206; Kyrios, Frost ve Steketee, 2004, s.246; Lo, Harvey ve Thomson, 2012, s.355; McElroy, Keck ve Philips, 1995, s.14; OGuinn ve Faber, 1989, s.152; Roberts 1998, s.309; Roberts, 2000, s.85; Roberts ve Pirog, 2004, s.65; Saravena ve Saaksjarvi, 2008, s.79; Scherhorn, Reisch ve Raab, 1990, s.374; Shoham ve Brencic, 2003, s.132). Kompulsif satn alma eiliminde olan kadnlarn en ok ald rnn giysi olduu ortaya kmtr. Kadn tketiciler, giysi yan sra makyaj malzemesi ve mcevher gibi rnler ile ilgili de kompulsif satn alma eilimi gsterirken, erkekler teknolojik rnler ve spor malzemeleri gibi rnlerde daha ok kompulsif satn alma eilimi gstermektedirler (Faber, OGuinn ve Krych, 1987, s.134; Scherhon, Reisch ve Raab, 1990, s.376). Bu almada da, demografik zelliklerden cinsiyete gre kompulsif satn almada anlaml bir farklln olup olmad aratrma konusudur. Bu amala hipotez 1 gelitirilmitir.

Hipotez 1: Kompulsif satn alma davran tketicilerin cinsiyetine gre anlaml derecede farkllk gstermektedir.

Z. Trk 10/4 (2018) 1198-1216

letme Aratrmalar Dergisi Journal of Business Research-Trk

1202

Demografik zelliklerden bir tanesi de ya faktrdr. Yaplan aratrmalar ya faktrnn kompulsif satn alma zerinde etkili olduunu gstermektedir. OGuinn ve Faber (1989, s.147) tarafndan yaplan aratrmada gen tketicilerin daha ok kompulsif eilimli olduklar tespit edilmitir. Literatrde yer alan dier aratrmalarda da benzer sonular elde edilmi ve gen tketicilerin yal tketicilere oranla daha fazla kompulsif satn alma yaptklar sonucu ortaya kmtr (Christenson, Faber ve Mitchell 1994, s.545; Dittmar, 2005, 832; Erolu, 2015, s.165; Schlosser vd., 1994, s.205). Baz aratrmalarda ise, ya faktr ve kompulsif satn alma arasnda bir anlaml bir iliki bulunamamtr (Arslan ve z, 2016, s.346; Scherhorn, Reisch ve Raab, G.,1990, s.355; Lee, Lennon ve Rudd, 2000, s.463; Black vd., 1998, s.960 ; Billieux vd.2008, s.1432). Literatrdeki aratrmalardan yola karak bu almada da, ya deikenine gre kompulsif satn alma eilimini aratrmak amacyla hipotez 2 gelitirilmitir.

Hipotez 2: Kompulsif satn alma davran tketicilerin ya dalmna gre anlaml derecede farkllk gstermektedir.

Eitimin kompulsif satn alma eilimine ynelik Amerikada yaplan bir aratrmada, yksek eitimli kadnlarn daha ok stat temelli ve kompulsif satn almaya eilimli olduklar grlmektedir (Chao ve Schor, 1998, s.124). Bilgen (2014, s.206) tarafndan yaplan aratrmada, eitimin kompulsif satn alma davrannda anlaml bir farkllk ortaya kmamtr. Bu almada da eitimin kompulsif satn almada etkili bir demografik faktr olup olmad aratrlmaktadr. Bu amala eitim ve kompulsif satn almaya ynelik hipotez 3 gelitirilmitir.

Hipotez 3: Kompulsif satn alma davran tketicilerin eitim dzeyine gre anlaml derecede farkllk gstermektedir.

Demografik zelliklerden medeni duruma gre kompulsif satn alma eilimine ynelik Korur (2015, s.65) tarafndan yaplan aratrmada evli olan tketicilerin bekar olanlara gre daha fazla kompulsif alverie eilimli olduklar grlmektedir. Erolu, (2015, s.165) tarafndan yaplan aratrmada da dul ve einden ayrlm kiilerle, evli tketicilerin kompulsif satn alma eilimleri bekr olanlara gre daha yksektir. Arslan ve z (2016, s.346) tarafndan niversite rencilerine ynelik yaplan aratrmada bekar olanlarn daha yksek dzeyde kompulsif satn alma eiliminde olduklar grlmektedir. Medeni duruma gre kompulsif satn alma eiliminde ki farkllk bu almada aratrlmaktadr. Bu amala hipotez 4 gelitirilmitir.

Hipotez 4: Kompulsif satn alma davran tketicilerin medeni duruma gre anlaml derecede farkllk gstermektedir.

Tketicilerin gelir dzeyleri ile kompulsif satn alma eilimleri arasnda ilikinin incelendii aratrmalarda farkl sonular ortaya konulmutur. OGuinn ve Faber (1989, s.152)in almalarnda kompulsif tketiciler ile normal tketiciler arasnda ekonomik durum asndan bir farklla rastlanmamtr. Arslan ve z (2016, s.346), DAstous, Maltais ve Roberge (1990, s.310), Dittmar, (2005b, s.481), Mueller vd., (2010, s.141), Roberts (1998, s.309), Scherhon, Reisch ve Raab, (1990, s.375) yaptklar aratrmalarda ekonomik gelir dzeyi ile kompulsif satn alma arasnda bir ilikinin olmad sonucuna ulalmtr. DAstous (1990, s.23) tarafndan yaplan baka bir almada st gelir grubu ile alt gelir grubunda kompulsif satn alma eiliminin dk, orta gelir grubunda ise yksek olduu sonucuna ulalmtr. Koran vd.(2006, s.1808) ve Korur (2015, s.67) tarafndan yaplan almalarda ise dk gelir grubundaki kiilerde kompulsif satn alma eilimi daha yksek kmtr. Literatrde yer alan almalar gibi

Z. Trk 10/4 (2018) 1198-1216

letme Aratrmalar Dergisi Journal of Business Research-Trk

1203

bu aratrmada da kompulsif satn alma eiliminin gelir dzeyine gre farkllap farkllamad test edilmektedir. Bu amala hipotez 5 gelitirilmitir.

Hipotez 5: Kompulsif satn alma davran tketicilerin gelir dzeyine gre anlaml derecede farkllk gstermektedir.

Demografik zelliklerden; meslek grubuna gre kompulsif satn alma eiliminin incelendii aratrmada Korur (2015, s.67), zel sektr alanlar ile rencilerin kompulsif satn almaya daha meyilli olduu sonucuna ulamtr. Erolu (2015, s.174) tarafndan yaplan aratrmada, esnaf olanlarn kompulsif satn alma eilimlerinin yksek, ynetici pozisyonunda olan kiilerde dk olduu grlmektedir. Bu almada da meslek grubuna gre kompulsif satn alma eilimi aratrlm ve hipotez 6 gelitirilmitir.

Hipotez 6: Kompulsif satn alma davran tketicilerin mesleklerine gre anlaml derecede farkllk gstermektedir.

3. Metodoloji Bu blmde aratrmann amac ve kapsam, aratrmann rneklemi ve kullanlan

veri toplama arac hakknda bilgiler yer almaktadr. Aratrma sonucu elde edilen verilerin deerlendirilmesi ve aratrmann amacna uygun olarak oluturulan hipotezlerin snanmas da bu blmde yer almaktadr.

3.1 Aratrmann Amac ve Yntemi Kompulsif satn alma davrannn nedenleri arasnda demografik zelliklerin

yerini tespit etmek amacyla gerekletirilen bu almada alan aratrmas yaplmtr. Alan aratrmasnda anket ynteminden yararlanlmtr. Tketicilerin kompulsif satn alma davranna ynelik grlerini tespit etmek amacyla, Valence, D'Astous, A., ve Fortier (1988) tarafndan gelitirilen Kompulsif Satn Alma Davran leinden yararlanlmtr. Aratrmann amalarna uygun olarak gelitirilen hipotezlerin analizinde Bamsz t testi ve Anova analizleri kullanlmas planlanmtr. Ancak, Kolmogorov-Smirnov testi sonucunda verilerin normal dalm gstermedii tespit edilmitir. Verilerin normal dalm gstermemesi nedeniyle, Bamsz t testi iin parametrik olmayan alternatif uygulamas olan Mann Whitney U testi, Anova analizi iin ise Kruskal Wallis testinden yararlanlmtr.

3.2 Aratrmann rneklemi ve Veri Toplama Arac Aratrma, Mulann Marmaris ilesinde yer alan tketicileri ynelik yaplmtr.

Aratrmann rneklem saysn belirlemek amacyla Trkiye statistik Kurumu 2017 yl verileri incelenmi, Marmaris ile nfusunun 2017 saymlarna gre 91.871 kiiden olutuu tespit edilmitir (Tik, 2017). Marmaris ile nfusunun tamamna anket uygulamasnn yaplmas mmkn deildir. rneklemin ana ktleyi temsil etme orann belirlemek amacyla yaplan hesaplama sonucunda 383 anketin evreni temsil etme yetenei olduu belirlenmitir (www.surveysystem.com). Anket uygulamas esnasnda 400 anket formu datlm ancak 317 anketin analiz edilmeye elverili olduu tespit edilmitir. Aratrmada kullanlan temel istatistik hesaplamalarn ve belirlenen hipotezlerin deerlendirilmesi 317 anket verisi ile gerekletirilmitir.

Anket formu Valence, D'Astous, A., ve Fortier (1988) tarafndan gelitirilen ve Arslan ve z (2016, s.345) tarafndan Trke ye uyarlanan Kompulsif Satn Alma Davran lei kullanlmtr. lekte kompulsif satn almaya ynelik; param

Z. Trk 10/4 (2018) 1198-1216

letme Aratrmalar Dergisi Journal of Business Research-Trk

1204

olduunda hepsini ya da bir ksmn harcamadan duramam, benim iin, alveri yapma gnlk yaam stresleriyle bir yzleme ve rahatlama yoludur, bazen iimden bir eylerin beni alverie gitmeye zorladn hissederim, zaman zaman bir eylere satn almaya ynelik ar isteim olur vb. cmlelerden oluan 13 ifade yer almaktadr. Arslan ve z (2016, s.345) tarafndan yaplan aratrmada 13 ifade tek boyut olarak ele alnmtr. Bu almada da, tek boyut olarak analize dhil edilmitir. Anket formunun ikinci blmnde ise ya, cinsiyet, eitim durumu, medeni durum vb. sorulardan oluan demografik bilgiler yer almaktadr.

4. Aratrma Bulgularnn Deerlendirilmesi Anket uygulamas sonucunda elde edilen veriler IBM SPSS 21.0 istatistik paket

program kullanlarak analiz edilmitir. Aratrma amacna ynelik oluturulan hipotezler %95 gven aralnda test edilmitir.

4.1Demografik Veriler Aratrmaya katlan tketicilerin cinsiyet, ya, medeni durum, eitim dzeyi,

meslek grubu ve gelir durumuna ynelik demografik bilgileri aada Tablo 1 de gsterilmektedir.

Tablo 1: Aratrmaya Katlanlarn Tketicilerin Demografik Bilgileri Cinsiyet Kii Yzde (%) Medeni Durum Kii Yzde (%)

Kadn 181 57,1 Evli 216 68,1 Erkek 136 42,9 Bekr 101 31,9 Ya Kii Yzde (%) Eitim Dzeyi Kii Yzde (%) 18-20 ya aras 41 12,9 Lise 64 20,2 21- 29 ya aras 18 5,7 nlisans 82 25,9 30 - 39 ya aras 140 44,2 Lisans 155 48,9 40 - 49 ya aras 81 25,6 Lisansst 16 5,0 50 - 59 ya aras 31 9,8 60 ya ve zeri 6 1,9 Meslek Grubu Kii Yzde (%) Gelir Durumu Kii Yzde (%) Memur 135 42,6 800-1000 TL 40 12,6

Esnaf/Tccar 37 11,7 1001-1999 TL 18 5,7

Serbest Meslek 46 14,5 2000-2999 TL 44 13,9

i 31 9,8 3000-3999 TL 69 21,8

renci 54 17,0 4000-4999 TL 71 22,4

Emekli 14 4,4 5000 TL zeri 75 23,7 TOPLAM 317 100, 0 TOPLAM 317 100, 0

Aratrmaya katlan tketicilerin yaklak %57si kadnlardan, %43 erkeklerden olumaktadr. Katlmclarn byk bir ksm 30-39 ya aralnda yer almaktadr. Tketicilerin grevleri incelendiinde %42,6lk ksm memurlardan olumaktadr. Medeni durumlar incelendiinde %68,1i evlidirler. Eitim dzeylerinde ise %48,9u niversite/lisans mezunudur. Tketicilerin gelir dzeyleri incelendiinde %23,7si 5000 TL zeri aylk gelire sahiptirler.

Z. Trk 10/4 (2018) 1198-1216

letme Aratrmalar Dergisi Journal of Business Research-Trk

1205

4.2 Gvenilirlik Analizi ve Tanmlayc statistikler Kompulsif satn alma davranna ynelik ifadelerin gvenilirlik analizi deeri

(Cronbachs Alpha) %88,3 kmtr. Aratrmann gvenilirlik dzeyi olduka yksek seviyededir.

Tablo 2: Kompulsf Satn Alma Davran lei Betimsel statistii

Kompulsif Satn Alma N Min. Max. Ort. S.S. Kompulsif Satn Alma lei 317 1.00 5.00 2,57 0,77

Tablo 2de yer alan tanmlayc istatistik bilgilere gre, aratrmaya katlan tketicilerin kompulsif satn alma davranna ynelik grlerinin ortalamas 2,57 kmtr. 5li likert leinde ortalama deerin 3 olduu dnldnde, katlmclarn kompulsif satn alma eilimleri ortalamann biraz altnda olduu grlmektedir.

4.3 Aratrma Hipotezlerinin Test Edilmesi Aratrmann amacna ynelik gelitirilmi olan hipotezlerin test edilmesi

amacyla Mann Whitney U testi ve Kruskal Wallis testi uygulanmtr. Analiz sonucunda elde edilen bilgiler ve hipotezlere ilikin sonular aada tablolar ile belirtilmektedir.

Hipotez 1: Kompulsif satn alma davran tketicilerin cinsiyetine gre anlaml derecede farkllk gstermektedir.

Aratrmaya katlan tketicilerin, kompulsif satn alma davranlarnn cinsiyete gre anlaml derecede farkllk gsterip gstermediini analiz etmek amacyla Mann Whitney U testi uygulanmtr. Analiz sonularna Tablo 3te yer verilmektedir.

Tablo 3: Hipotez 1e Ynelik Mann Whitney U Testi Tablosu

Kompulsif Satn Alma Davran

Mann Whitney U Testi Kii Ort. Mann Whitney U (P)

Cinsiyet Kadn 181 2,81

7128,5 ,000* Erkek 136 2,23 Toplam 317 2,57

*p

Z. Trk 10/4 (2018) 1198-1216

letme Aratrmalar Dergisi Journal of Business Research-Trk

1206

Tablo 4: Hipotez 2 ye Ynelik Kruskal Wallis Testi Tablosu

Kompulsif Satn Alma Davran

Kruskal-Wallis Test Kii Ort. Ki Kare (P)

Ya

18-20 ya aras 41 2,53

42,675 ,000*

21- 29 ya aras 18 3,30 30 - 39 ya aras 140 2,73 40 - 49 ya aras 81 2,27 50 - 59 ya aras 31 2,37 60 ya ve zeri 6 1,76 Toplam 317 2,57

*p

Z. Trk 10/4 (2018) 1198-1216

letme Aratrmalar Dergisi Journal of Business Research-Trk

1207

Tablo 6: Hipotez 4e Ynelik Mann Whitney U Testi Tablosu

Kompulsif Satn Alma Davran

Mann Whitney U Testi Kii Ort. Mann Whitney U (P)

Medeni Durum Evli 216 2,60

10083,5 ,277 Bekr 101 2,50 Toplam 317 2,57

*p

Z. Trk 10/4 (2018) 1198-1216

letme Aratrmalar Dergisi Journal of Business Research-Trk

1208

Tablo 8: Hipotez 6ya Ynelik Kruskal Wallis Testi Tablosu

Kompulsif Satn Alma Davran

Kruskal-Wallis Test Kii Ort. Ki Kare (P)

Meslek Grubu

Memur 135 2,77

48,021 ,000*

Esnaf/Tccar 37 1,84 Serbest Meslek 46 2,70 i 31 2,58 renci 54 2,44 Emekli 14 2,64 Toplam 317 2,57

Kruskal Wallis testi sonularna gre, en yksek kompulsif satn alma eilimindeki meslek grubunun memurlar olduu grlmektedir. Esnaf ve tccarlarn ise en dk kompulsif satn alma eiliminde olduklar grlmektedir. Analiz sonularna gre, grev dalmna gre kompulsif satn alma eiliminde istatistiksel olarak anlaml derecede farkllk grlmektedir. Tablo 8 de yer alan analiz sonularna gre Hipotez 6 Kabul edilmektedir.

5. Deerlendirme ve Sonu Tketicilerin rasyonel olmayan satn alma davranlarndan, kompulsif satn alma

eilimlerine ynelik yaplan bu aratrma sonucunda istatistiksel olarak anlaml sonular elde edilmitir. Aratrmaya katlan tketicilerin kompulsif satn alma davranna ynelik ifadelere verdikleri cevaplarn ortalama deeri 2,57dir. 5li likert leinde ortalama deerin 3 olduu dikkate alnrsa, sonularn ortalamaya yakn olduu grlmektedir. Bu sonu, tketicilerin kompulsif satn alma eilimlerinin olduunu gstermektedir.

Aratrmann genel amac, demografik zelliklere gre tketicilerin kompulsif satn alma eilimindeki farkllklar ortaya koymaktr. Bu amala, cinsiyet deikenine gre kompulsif satn alma eilimi aratrlm ve kadnlarn erkeklere oranla daha yksek dzeyde kompulsif satn alma gerekletirdikleri sonucuna ulalmtr. Literatrde yer alan bir ok aratrmada da kadn tketicilerin erkek tketicilere oranla daha ok kompulsif satn alma eiliminde olduklar sonucuna ulalmtr (Bilgen, 2014, s.195; DAstous, Maltais ve Roberge, 1990, s.310; DAstous, 1990, s.23; Dittmar, 2005a, s.851; Dittmar, 2005b, s.478; Ergin, 2010, s.337; Faber ve OGuinn, 1992, s. 461; Frost, Steketee ve Williams, 2002, s.206; Kyrios, Frost ve Steketee, 2004, s.246; Lo, Harvey ve Thomson, 2012, s.355; McElroy, Keck ve Philips, 1995, s.14; OGuinn ve Faber, 1989, s.152; Roberts 1998, s.309; Roberts, 2000, s.85; Roberts ve Pirog, 2004, s.65; Saravena ve Saaksjarvi, 2008, s.79; Scherhorn, Reisch ve Raab, 1990, s.374; Shoham ve Brencic, 2003, s.132).

Demografik zelliklerden ya deikenine gre kompulsif satn alma eilimi incelendiinde, 21-29 ya arasndaki gen grubun kompulsif satn alma eiliminin yksek olduu grlmektedir. 60 ya zerindeki grupta ise kompulsif satn alma eiliminin dier ya gruplarna gre daha dk olduu sonucuna ulalmtr. Literatrde, daha nce yaplan benzer aratrmalarda da gen tketicilerin kompulsif satn alma eilimlerinin yksek, ileri ya grubu tketicilerde ise dk olduu sonucuna

Z. Trk 10/4 (2018) 1198-1216

letme Aratrmalar Dergisi Journal of Business Research-Trk

1209

ulalmtr (Christenson, Faber ve Mitchell 1994, s.545; Dittmar, 2005, 832; Erolu, 2015, s.165; OGuinn ve Faber, 1989, s.147, Schlosser vd., 1994, s.205).

Tketicilerin kompulsif satn alma eilimlerinin eitim dzeylerine gre farkllklar incelendiinde, lisans ve lisans st eitime sahip olan tketicilerin daha yksek dzeyde kompulsif satn alma eiliminde olduklar grlmektedir. Chao ve Schor (1998, s.124) tarafndan Amerikada kadn tketicilere ynelik benzer bir aratrmada da, eitim dzeyi yksek olan katlmclarn daha ok kompulsif satn alma eiliminde olduklar belirtilmitir.

Demografik zelliklerden medeni duruma gre kompulsif satn alma eiliminde herhangi bir farkllk tespit edilmemitir. Evli ve bekar tketicilerin kompulsif satn alma eilimleri birbirine yakn dzeydedir. Korur (2015, s.65) ve Erolu, (2015, s.165) tarafndan yaplan aratrmalarda evli olanlarn bekar olanlara gre daha yksek dzeyde kompulsif satn alma eiliminde olduklar belirtilirken, Arslan ve z (2016, s.346) tarafndan yaplan aratrmada bekarlarn kompulsif satn alma dzeyleri daha yksek kmtr.

Gelir dzeylerine gre tketicilerin satn alma eilimleri incelendiinde, 3000-3999 TL civarnda orta dzey geliri olan tketicilerin eilimlerinin daha yksek olduu grlmektedir. Literatrde, DAstous (1990, s.23) tarafndan yaplan aratrmada da benzer sonu elde edilmi, orta gelir grubundaki kiilerin kompulsif satn alma eilimlerinin daha yksek olduu sonucu ortaya kmtr.

Meslek gruplarna gre tketicilerin kompulsif satn alma eilimleri incelendiinde, memurlarn kompulsif satn alma eilimlerinin yksek, esnaf/tccar grubunda ise dk olduu grlmektedir. Literatrde Korur (2015, s.67) tarafndan yaplan aratrmada, zel sektr alanlar ile rencilerin kompulsif satn alma eilimlerinin yksek olduu, Erolu (2015, s.174) tarafndan yaplan aratrmada ise, esnaf olanlarn kompulsif satn alma eilimlerinin yksek, ynetici pozisyonunda olan kiilerde dk olduu belirtilmektedir.

Sonu olarak, tketicilerin kompulsif satn alma eiliminde, demografik zelliklerden medeni durum dnda tm faktrlerde anlaml dzeyde farkllklarn olduu grlmektedir. almann pazarlama yneticilerine, literatr ve aratrma sonucunda elde edilen bilgiler nda stratejiler belirlemeleri asndan katk salayaca dnlmektedir. Aratrmaclar iin ise, elde edilen sonularn ve karlatrmalarn baka almalarda elde edilen sonular ile deerlendirme yaplabilmesine imkan salayaca dnlmektedir. Sonraki aratrmalara neri olarak, senaryo teknikleri ve benzeri dier aratrma metotlar ile farkl balamlar iin kompulsif satn almann nasl etkilerde bulanabilecei incelenebilir. Ayrca, tketicileri kompulsif satn almaya iten dier nemli unsurlarn neler olduunu tespit etmeye ynelik almalarn, hem literatre hem de uygulayclara katk salayaca dnlmektedir.

Z. Trk 10/4 (2018) 1198-1216

letme Aratrmalar Dergisi Journal of Business Research-Trk

1210

KAYNAKA Arslan, B., & z, A. (2016), niversite rencilerinin Demografik zelliklerinin

Kompulsif Satn Almalar zerindeki Etkisinin ncelenmesi, Akademik Bak Uluslararas Hakemli Sosyal Bilimler Dergisi, Say, 55, 341-351.

Bilgen, E. (2014). Kompulsif Satn Alma zerinde Materyalizm, Stat Tketimi, Moda Ynelimi ve Paraya Ynelik Tutumun Etkisi, (Doktora Tezi), stanbul: Marmara niversitesi.

Billieux, J., Rochat, L., Rebetez, M. M. L., & Van der Linden, M. (2008). Are all Facets of Impulsivity Related to Self-Reported Compulsive Buying Behavior?. Personality and Individual Differences, Vol.44, No.6, 1432-1442.

Black, D. W. (2007). A Review of Compulsive Buying Disorder, World Psychiatry, Vol.6, No 1, 14-18

Black, D. W., Repertinger, S., Gaffney, G. R., & Gabel, J. (1998). Family History and Psychiatric Comorbidity in Persons with Compulsive Buying: Preliminary Findings, American Journal of Psychiatry, Vol.155, No.7, 960-963.

Black, D.W. (2001). Compulsive Buying Disorder: Definition, Assessment, Epidemiology and Clinical Management, CNS Drugs, Vol. 15, No. 1, 1727.

Chao, A., & Schor, J. B. (1998). Empirical Tests of Status Consumption: Evidence from Women's Cosmetics, Journal of Economic Psychology, 19(1), 107-131.

Christenson, G. A., Faber, R. J., & Mitchell, J. E. (1994). "Compulsive Buying: Descriptive Characteristics and Psychiatric Comorbidity": Dr. Christenson and Colleagues Reply, The Journal of Clinical Psychiatry, Vol.55, No.12, 545-546.

erci, M. (2014). zel Alveri Sitelerinin Kompulsif Satn Alma Davranna Yansmalar, (Yksek Lisans Tezi), stanbul: Marmara niversitesi.

eri, M. & zkaya, B. (2014). zel Alveri Sitelerinin Kompulsif Satn Alma Davranna Yansmalar, Dijital letiim Etkisi Uluslararas Akademik Konferans Bildiri Kitab, 362- 376, stanbul: skenderiye Kitap.

D'Astous A., Maltais J., & Roberge C. (1990) ,"Compulsive Buying Tendencies of Adolescent Consumers", in (Eds.) Marvin E. Goldberg, Gerald Gorn, and Richard W. Pollay NA - Advances in Consumer Research Volume 17, , Provo, UT : Association for Consumer Research, 306-312.

D'Astous, A. (1990). An Inquiry into The Compulsive Side of Normal Consumers, Journal of Consumer Policy, Vol.13, No.1, 15-31.

Dittmar, H. (2004). Understanding and Diagnosing Compulsive Buying, In: R. H. Coombs (Ed.) . Handbook of Addictive Disorders: A Practical Guide to Diagnosis and Treatment, New Jersey: Hoboken, 2004.s.412-452.

Dittmar, H. (2005a). A New Look at Compulsive Buying: SelfDiscrepancies and Materialistic Values as Predictors of Compulsive Buying Tendency, Journal of Social and Clinical Psychology, Vol.24, No.6, 832-859.

Dittmar, H. (2005b). Compulsive BuyingA Growing Concern? An Examination of Gender, Age and Endorsement of Materialistic Values as Predictors, British Journal of Psychology, Vol.96, No.4, 467-491.

Z. Trk 10/4 (2018) 1198-1216

letme Aratrmalar Dergisi Journal of Business Research-Trk

1211

Dittmar, H., & Drury, J. (2000). Self-Imageis It in The Bag? A Qualitative Comparison between Ordinary and Excessive Consumers, Journal of Economic Psychology, Vol. 21, No. 2, 109-142.

Dursun, T., Oskayba, K., & Gkmen, C. (2013). Maaza Atmosferinin gdsel Satn Almaya Etkisi ve Hazr Giyim Sektrnde Bir Aratrma, Marmara niversitesi BF Dergisi, Cilt 35, Say 2, 233-260.

Edwards, E. A. (1993). Development of A New Scale for Measuring Compulsive Buying Behavior, Financial Counselling and Planning, Vol.4, No.1, 67-84.

Ergin, E. A. (2010). Compulsive Buying Behavior Tendencies: The Case of Turkish Consumers African Journal of Business Management, Vol. 4, No.3, 333-338.

Erolu, F. (2015). Kompulsif Satn Alma Eiliminde Kiisel Faktrlerin, Postmodern Tketim ekillerinin ve Bir Pazarlama abas Olarak Reklamn Rol, (Doktora Tezi), stanbul: stanbul niversitesi.

Erolu, F. (2016). Kompulsif Satn Alma: Kiisel Faktrler, Postmodern Tketim ekilleri ve Reklama Kar Tutumun Rolne Ynelik Bir Aratrma, Balkesir niversitesi Sosyal Bilimler Enstits Dergisi, Cilt. 19, Say. 35, 253-282.

Faber, R. J. (1992). Money Changes Everything: Compulsive Buying from A Biopsychosocial Perspective, American Behavioral Scientist, Vol.35, No.6, 809-819.

Faber, R. J., & O'Guinn, T. C. (1992). A Clinical Screener for Compulsive Buying, Journal of Consumer Research, Vol. 19, No. 3, 459-469.

Faber, R. J., O'Guinn, T. C., & Krych, R. (1987). Compulsive Consumption, Association for Consumer Research, Vol.14, 132-135.

Frost, R. O., Steketee, G., & Williams, L. (2002). Compulsive Buying, Compulsive Hoarding, and Obsessive-Compulsive Disorder, Behavior therapy, Vol.33, No.2, 201-214.

Glatt, M. M., & Cook, C. C. (1987). Pathological Spending as A Form of Psychological Dependence, British Journal of Addiction, Vol.82, No.11, 1257-1258.

Kahneman, D. (2011). Thinking, Fast And Slow, Published by Macat International, London.

Kearney, M., & Stevens, L. (2012). Compulsive Buying: Literature Review and Suggestions for Future Research, The Marketing Review, Vol.12, No.3, 233-251.

Kellett, S., & Totterdell, P. (2008). Compulsive Buying: A Field Study of Mood Variability During Acquisition Episodes, The Cognitive Behaviour Therapist, Vol. 1, No.1, 16-26.

Koran, L. M., Faber, R. J., Aboujaoude, E., Large, M. D., & Serpe, R. T. (2006). Estimated Prevalence of Compulsive Buying Behavior in The United States, American Journal of Psychiatry, Vol.163, No.10, 1806-1812.

Korur, M. G., & Kimzan, H. S. (2016). Kompulsif Satn Alma Eilimi ve Alveri Sonras Pimanlk likisinde Kontrolsz Kredi Kart Kullanmnn Rol: Avm

Z. Trk 10/4 (2018) 1198-1216

letme Aratrmalar Dergisi Journal of Business Research-Trk

1212

Mterileri zerine Bir Aratrma, Tketici ve Tketim Aratrmalar Dergisi, Cilt 8, Say 1, 43-71.

Korur, M.G. (2015), Kompulsif Satn Alma Eilimi ve Alveri Sonras Pimanlk likisinde Kontrolsz Kredi Kart Kullanmnn Rol: AVM Mterileri zerine Bir Aratrma, (Yksek Lisans Tezi), Eskiehir: Eskiehir Osmangazi niversitesi

Kyrios, M., Frost, R. O., & Steketee, G. (2004). Cognitions in Compulsive Buying and Acquisition, Cognitive Therapy and Research, Vol. 28, No.2, 241-258.

Lee, S. H., Lennon, S. J., & Rudd, N. A. (2000). Compulsive Consumption Tendencies among Television Shoppers. Family and Consumer Sciences Research Journal, Vol.28, No.4, 463-488.

Lo, H. Y., Harvey, N., & Thomson, M. (2012). Information Search and Product Knowledge: Differences Between Shopaholics and General Shoppers in The UK and Taiwan, Journal of Customer Behaviour, Vol.11, No.4, 348-370.

McElroy, S. L., Keck, P. E., & Phillips, K. A. (1995). Kleptomania, Compulsive Buying, and Binge-Eating Disorder, The Journal of Clinical Psychiatry, Vol.56, No.4, 14-26.

Miller, P. M. (1980), Theoretical and Practical Issues in Substance Abuse Assessment and Treatment" in W. R. Miller (Ed.) The Addictive Behaviors, Oxford, England: Pergamon Press,265-290.

Mowen, J. C., & Spears, N. (1999). Understanding Compulsive Buying Among College Students: A Hierarchical Approach, Journal of Consumer Psychology, Vol.8, No. 4, 407-430.

Mueller, A., Mitchell, J. E., Crosby, R. D., Gefeller, O., Faber, R. J., Martin, A., ... & de Zwaan, M. (2010). Estimated Prevalence of Compulsive Buying in Germany and Its Association with Sociodemographic Characteristics and Depressive Symptoms. Psychiatry Research, Vol. 180, No.2-3, 137-142.

Nataraajan, R., & Goff, B. G. (1992). Manifestations of Compulsiveness in The ConsumerMarketplace Domain, Psychology & Marketing, Vol. 9, No.1, 31-44.

O'Guinn, T. C., & Faber, R. J. (1989). Compulsive Buying: A Phenomenological Exploration Journal of Consumer Research, Vol.16, No.2 ,147-157.

Oppewal, H., & Holyoake, B. (2004). Bundling and Retail Agglomeration Effects on Shopping Behavior, Journal of Retailing and Consumer Services, Vol.11, No.2, 61-74.

Rao, V. G. (2013). Compulsive Buying Tendencies in Normal Consumers The Indian Experience, Vilakshan: The XIMB Journal of Management, Vol.10, No.1, 1-19.

Roberts, J. (2000). Consuming in A Consumer Culture: College Students, Materialism, Status Consumption, and Compulsive Buying, Marketing Management Journal, Vol.10, No.2, 76-91.

Roberts, J. A. (1998). Compulsive Buying among College Students: An Investigation of Its Antecedents, Consequences, and Implications for Public Policy, Journal of Consumer Affairs, Vol.32, No.2, 295-319.

Z. Trk 10/4 (2018) 1198-1216

letme Aratrmalar Dergisi Journal of Business Research-Trk

1213

Roberts, J. A., & Pirog, S. F. (2004). Personal Goals and Their Role in Consumer Behavior: The Case of Compulsive Buying, Journal of Marketing Theory and Practice, Vol.12, No.3, 61-73.

Saraneva, A., & Sksjrvi, M. (2008). Young Compulsive Buyers and The Emotional Roller-Coaster in Shopping, Young Consumers, Vol.9, No.2, 75-89.

Scherhorn, G., Reisch, L. A., & Raab, G. (1990). Addictive Buying in West Germany: An Empirical Study, Journal of Consumer Policy, Vol.13, No.4, 355-387.

Schlosser, S., Black, D. W., Repertinger, S., & Freet, D. (1994). Compulsive Buying: Demography, Phenomenology, and Comorbidity in 46 Subjects. General Hospital Psychiatry, Vol.16, No.3, 205-212.

Shoham, A., & Brencic, M.M. (2003). Compulsive buying behavior. The Journal of Consumer Marketing, Vol.20, No.2/3, 127-138.

Tik, (2017), Trkiye statistik Kurumu, Adrese Dayal Nfus Kayt statistikleri,http://tuik.gov.tr/PreIstatistikTablo.do?istab_id=2305.

nsalver, B. . (2011). Alverikolik, Tima Yaynlar. stanbul. Valence, G., D'astous, A., & Fortier, L. (1988). Compulsive Buying: Concept and

Measurement, Journal of Consumer Policy, Vol.11, No.4, 419-433. Yang, H. (2006). Lead us into Temptation: A Survey of College Students' Media Use,

Materialism, Beliefs, and Attitudes Toward Advertising, Status Consumption Tendencies, Compulsive Buying Tendencies, Brand Recall, and Purchase Intent of Luxury Products, (Doctoral dissertation), Carbondale: Southern Illinois University.

Z. Trk 10/4 (2018) 1198-1216

letme Aratrmalar Dergisi Journal of Business Research-Trk

1214

Evaluation of Compulsive Buying Behavior According to Demographic Characteristics: An Empirical Study

Zehra TRK Mula Stk Koman University

Marmaris Turizm Meslek Yksekokulu Marmaris, Mula, Trkiye

orcid.org/0000-0002-0769-1620 [email protected]

Extensive Summary

Introduction

Consumers can not always act rationally in the process of buying decision. In some cases, it is seen that they tend to have hedonic and compulsive consumption. This situation occurs as the result of effecting by instinctive thought systems of consumers buying decisions. The consumer's brain can sometimes prefer to make non-rational decisions as a result of the established rules in their subconscious (Kahneman, 2011, p.12). Consumers may be tendency of hedonic / hedonic consumption, taking account of the elements as fashion, interest, and show off instead of functionality and usefulness in purchasing products. It is observed that the consumer isnt able to desist themselves from shopping because of reasons such as obsessive-compulsive disorder, depression, impulsive control, and mood disorders (nsalver, 2011, p.110).

In this study was realized the research towards compulsive buying behaviors of

consumers. It constitutes the main question of this research whether the consumers compulsive buying trends differ from according to the demographic characteristics. According to the demographic characteristics with the aim of determining the differs in the compulsive buying trends has been realized the field search. Being suitable for the purpose of the study, in the first part, the concept of compulsive buying has been trying to be explained. In addition, the hypothesis of the study has been developed by examining the studies in the literature. In the second part, the results of the analysis of the obtained data as a result of the field search are included. In the evaluation and conclusion part, the findings of taking place in the literature are evaluated by comparing with the findings of obtaining in this study.

Method In this study that in order to determine the place of demographic characteristics

between the reasons of compulsive buying behavior is realized, has been made a field search. In the field search has been benefit from survey method. With the purpose of determining the views towards the consumers compulsive buying behavior has been benefit from Compulsive Buying Behavior Scale which has been developed by Valence, D'Astous, A., ve Fortier (1988). In accordance with the purposes of the study has been planned to use the Independent t test and Anova analyzes in the analysis of the developed hypotheses. However, owing to not show normal distribution of the data, non-parametric for Independent t test was used the Mann-Whitney U test which is its

http://www.orcid.org/0000-0002-0769-1620mailto:[email protected]

Z. Trk 10/4 (2018) 1198-1216

letme Aratrmalar Dergisi Journal of Business Research-Trk

1215

alternative application, and for the Anova analysis was benefit from the Kruskal-Wallis test.

Findings Approximately 57% of the consumers in the study consist of women and 43% are

men. A big part of the participants are in between 30-39 ages. When the tasks of the consumers are examined, 42.6% of them are composed of civil servants. When their marital status is examined, 68.1% of them are married. If the level of education is looked, %48.9 of them are university graduates. When the income levels of consumers are examined, 23.7% of them have monthly income over 5000 TL.

According to descriptive statistical informations, the average of their opinions

towards compulsive buying behavior of consumers who participated in the study is 2.57. When it is thought that the average value is 3 in the 5 point likert scale, it is seen that the compulsive buying tendencies of the participants are slightly below the average.

Conclusion Hypothesis 1: Compulsive buying behavior differs from significantly

according to the gender of the consumers. Compulsive buying behavior differs from significantly according to the gender

statistically. It is observed that female consumers, who participated in the research, are in tendency to higher level of compulsive consumption compared to males. According to the results of analysis is accepted Hypothesis 1.

Hypothesis 2: Compulsive buying behavior differs from significantly according to the age distribution of the consumers.

According to the research results , compulsive buying tendency differs from significantly according to the age distribution. It is seen that the consumers between age of 21-29 are in tendency to compulsive buying much more compared to other age groups. In addition, the consumers in the 30-39 age group are in tendency to compulsive buying above the average value. According to the analysis results is accepted Hypothesis 2.

Hypothesis 3: Compulsive buying behavior differs from significantly according to the education level of the consumers.

According to the results of Kruskal Wallis analysis, the consumers who are at the education level of the bachelor and master degree, tend to higher level of compulsive buying compared to other education groups. According to the analysis results is accepted Hypothesis 3.

Hypothesis 4: Compulsive buying behavior differs from significantly according to the marital status of the consumers.

According to the Hypothesis 4 which the difference in compulsive buying tendency was analyzed according to the marital status of the consumers who participated in the research, it hasnt seen significantly difference between female and male consumers statistically. According to the analysis results is rejected Hypothesis 4.

Hypothesis 5: Compulsive buying behaivor differs from significantly according to income levels of the consumers.

Z. Trk 10/4 (2018) 1198-1216

letme Aratrmalar Dergisi Journal of Business Research-Trk

1216

According to the results of the Kruskal Wallis test, it is seen that consumers, who have income levels between 3000-3999 TL, are in tendency to higherly compulsive buying compared to other income groups. According to the analysis results is accepted Hypothesis 5.

Hypothesis 6: Compulsive buying behavior differs from significantly according to the tasks of the consumers.

According to the results of the Kruskal Wallis test, it is seen that the civil servants are the occupational group which have the highest compulsive buying tendency. It is seen that the artisan and merchants are the lowest compulsive buying tendency. According to the analysis results, it is seen a statistically significant distinctness in compulsive buying tendency with respect the strike distribution. According to the analysis results is accepted Hypothesis 6.

As a conclusion, it is seen that there are significantly differentials in the compulsive buying tendency of the consumers, in all factors of demographic characteristics out of marital status. It is thought that the study will contribute to the marketing managers in the light of the literature and of the informations which are obtained from the research result, with regard to specify the strategies. For the researchers, it is thought that the results that have been acquired and the comparisons will provide the opportunity for being made the evaluation with the results that have been obtained in other studies.

Aratrma Makalesi