kayarian ng mga salita

download kayarian ng mga salita

of 22

  • date post

    22-Oct-2014
  • Category

    Business

  • view

    25.087
  • download

    15

Embed Size (px)

description

filipino presentation

Transcript of kayarian ng mga salita

Classroom Expectations

Kayarian ng mga Salita

Carmela Dawn MicosaMichie Lorenz BascoRikki James Laurente

1

PayakMaylapiInuulitTambalan

Kayarian ng mga Salita

2

Ito ay binubuo ng salitang-ugat lamang, walang panlapi, hindi inuulit at walang katambal na salita.

Halimbawa:Alay Kahoy Bango ArawDasal Dahon Lakad Gabi

Payak

3

Maylapi

Ito ay mga salitang binubuo ng salitang-ugat na may kasamang isa o higit pang panlapi.

Halimbawa:Usigin pagsumikapanKatapangan sumpa-sumpaan

4

Paglalapi

Tumutukoy sa pagbuo ng salita sa papapagitan ng pagsasama ng panlapi at salitang-ugat.

Halimbawa:Panlapi + s.u salitang maylapi

um- + ikot umikot-um- + sama sumama-hin + sabi sabihin

Nagkakaroon ng ibat ibang anyo at kahulugan sa pamamagitan ng paglalagay ng ibat ibang panlapi.

5

a. Mga uri ng panlapi

Unlapi ikinakabit sa unahan ng salitang ugat

Gitlapi isinisingit (unahang katinig at kasunod na patinig) nagagamit lamang ito kung ang salitang-ugat ay nagsisimula sa katinig

Hulapi ikinakabit sa hulihan ng salitang ugat

Mga halimbawa:

Unlapi

Um + awit = umawit

Mag + sama = magsama

i- + sukat = isukat

Gitlapi

-um- + dalaw = dumalaw

-in- + sabi = sinabi

7

Hulapi

-in + gamot = gamotin

-an + kamay = kamayan

-hin + sabi = sabihin

-han + sama = samahan

-in at -an hinuhulapi sa mga salitang nagtatapos sa katinig at impit na tunog o tunog glottal na itinuturing din na isang pomenang katinig

-hin at -han hinuhulapi sa mga salitang nagtatapos sa patinig

8

b. Mga Paraan ng Paglalapi

Pag-uunlapiPaggigitlapiPaghuhulapiPag-uunlapi at paggigitlapiPag-uunlapi at paghuhulapi o kabilaanPaggigitlapi at paghuhulapiPag-uunlapi, paggigitlapi, at paghuhulapi o laguhan

Halimbawa:

1.) Pag-uulapiUm- + alis umalisIpa- + hakot ipahakot

2.) Paggigitlapi-um- + talikod tumalikod-in- + bati binati

10

3.) Paghuhulapi-in + walis walisin-hin + samba sambahin

4.) Pag-uunlapi at paggigitlapiMag + um + sikap magsumikapNag + um + mamo nagsumamo

Halimbawa:

5.) Pag-uunlapi at paggigitlapiPag + tibay + -an pagtibayanIn + awit + an inawitan

6.) Paggigitlapi at paghuhulapi-in + taas + -an tinaasan-in + wika + -an winikaan

Halimbawa:

7.) Pag-uunlapi, paggigitlapi, at paghuhulapiPag- + -um- + sikap + -an pagsumikapanIpag- + -um- +sumpa + -an ipagsumpaan

Halimbawa:

Inuulit

Ang buong salita ay inuulit o kaya naman, ang isa, o higit pang patinig ay inuulit.Mayroong dalawang uri:a.) Pag-uulit na ganapb.) Pag-uulit na di-ganap

a.) Pag-uulit na ganap

Inuulit ang buong salitang-ugatMay nababago ang diin kapag inuulit mayroon namang nananatili ang diin.

Salitang Ugat Pag-uulitgabigabi gabiarawaraw - araw

Halimbawa: (walang pagbabago sa diin)

b.) Pag-uulit na di-ganap

Bahagi lamang ng salita ang inuulit

Salitang Ugat Pag-uulitinomiinomsulatsusulatusokuusoktakbotatakbo

Halimbawa:

Halimbawa ng patinig na may kayariang Katinig Patinig Katinig (KPK), ang inuulit ay unang katinig at kasunod na patinig ng pantig.

Salitang Ugat Pag-uulitluksoluluksobentabebentasipsipsisipsip

Tambalan

Tawag sa pagsasama ng dalawang salita.May dalawang uri:a.) Mga tambalang ganapb.) Mga tambalang di-ganap

a.) Mga tambalang ganap

Nagkakaroon ng iba sa isinasaad ng mga salitang pinagsama.ang dalawang salitang pinagtambal ay nagkakaroon ng ikatlong kahulungang iba kaysa isinasaad ng mga salitang pinagsama:

Halimbawa:Bahag + hari bahaghariPatay + gutom patay-gutom

b.) Mga tambalang di-ganap

Pinagsamang dalawang salita na nananatili ang kahulugan.Halimbawa: Bahay-kubo(ang bahay ay tirahan ng tao at ang kubo ay maliit na bahay)

May ibat ibang uri ng tambalang salita batay sa kahulugang idinaragdag ng ikalawang salita.Halimbawa:1. Naglalarawan2. PagtitimbanganBurdang-BatangasBantay-salakayHatid-sundoAraw-gabi

Ginawa ni: Carmela Dawn S. MicosaMMA-1