insan± anlamak2

download insan± anlamak2

of 23

  • date post

    03-Dec-2015
  • Category

    Documents

  • view

    219
  • download

    3

Embed Size (px)

description

insan

Transcript of insan± anlamak2

  • NSANI ANLAMAK

    Yazar: Prof. Dr. zcan KknelYaynevi: Altn Kitaplar Yaynevi

    GR

    YALNIZLAAN VE MAKNELEEN NSANamz insan bir yandan ayda yryen, uzayda gezen

    insanlarla iletiim kurup srdrrken, te yandan eiyle, ocuuyla, komusuyla iletiimde bulunamamaktan yaknmaktadr. Bugn Sanayi tesi Toplumu dzeyine ulam lkeler bir yandan teknolojik gelimenin insan sal, zellikle ruh sal zerindeki olumsuz etkilerini gidermeye alrken, te yandan gelecek kuaklar olumsuz etkilerden kurtaracak yollar aryorlar.

    ou insan ilgisizliin, geim skntsnn, gelecek endiesinin, isiz kalma korkusunun yaratt gvensizlik, karamsarlk ve umutsuzluk iinde yaamn srdryor. Bu nedenle insanlararas ilikide kaygdan, kzgnlktan, fkeden kaynaklanan iletilerle balant kuruluyor. Bu durum bir yandan bireyin ve toplumun ruh saln bozuyor, te yandan kavram kargaasna, atmalara, srtmelere, kavgalara yol ayor. Toplumun dengesini, dzenini olumsuz biimde etkiliyor.

    Doada en kk birim olan atomdan evrene dek tm varlklar ancak denge, dzen, l ve uyum iinde birlikte yaayabilir, tadklar enerjiyi, gc bylece belirli bir ama ve ilev iin yararl biimde kullanabilirler. Atomun iindeki denge, dzen, l ve uyum bozulduunda, atom bombasnn yok edici etkisi ortaya kar. Evrenin denge, dzen, l ve uyumunun bozulduunu dnmek bile olas deil.

    Ruhsal Yaanty Yanstan Aynalar: Ruhsal yaantnn aynas bakalardr. nsan bakalarna bakarak kendini grr, anlar. Davrannn, tutumunun bakalar zerindeki

  • etkisini yorumlayarak kendini tanr. Hep ayn grnty veren aynaya baklrsa ya da

    istenilen grnty veren aynalar seilirse, gerek grnt bulunamaz. nsan, neesini, sevincini, umudunu, kendisini, anlayacak, anlatacak, tanyacak, tantacak insanlara gerek duyar.

    Birinci Blm

    NSANLARARASI LETMletiim karl olarak birok Hint-Avrupa dilinde

    kullanlan Komnikasyon (comunication) szcnn kk, Latince communicare fiilinden tretilmi olup, bakalaryla birlikte olma, balant salama, bilgi ya da haberi paylama, yayma, ounlua genelleme, herkesin paylamasn ve yararlanmasn salama, herkese pay verme anlamna gelir. Trke'de iletiim ya da bununla eanlaml olarak kullanlan szcklerin hepsi bilginin, haberin, kiinin, nesnenin karlkl olarak bir yerden baka bir yere tanmas anlamna gelmektedir.

    letiimden sz edebilmek iin u koullarn bulunmas gereklidir.

    - Karlkl olarak balantda bulunan iki iletiim birimi. - Bu iki birim arasnda bilgi, haber alverii. - Bu alveriin iki iletiim birimi zerinde de etkili olmas

    ve davran deiikliine yol amas. Konuanlardan birinin ilgisizlii ya da karsndakini

    alaya almas ilikinin kurulmasn ve srdrlmesini engeller. Konuanlarn birbirlerine nem vermeleri, ilikiyi srdrmek iin ortak aba ve dikkat gstermelerine anlamalarna, dinlemelerine baldr.

    A. letiim Modeli: letiim, kaynak (source) ile alc (receiver) arasnda kanal (channel) yoluyla gerekleen bir sretir. letiim sreci iin gerekli olan bu temel e, ayn zamanda en basit ve yaln iletiim modeli olarak kabul edilmitir. letiimin amac, iletiim birimleri arasnda bilgi, haber alveriini salamaktr. Kaynakla alc arasndaki bu

  • bilgi, haber alverii iletiyle (mesaj) (message) gerekleir. Kaynak, aktarmak, iletmek istedii bilgiyi ileti yapmak iin nce bu bilgiyi belirli ilkelere, kurallara gre dzenleyip kt durumuna getirir. Dmlemek (kodlamak) (cade, encode) adn alan bu ilem srasnda kaynak ve alcda ortak olarak bulunan iaret, ifre ve semboller kullanlr. szsz iletiimi, salayan mimik ve jestler anlaml iaretlerdir. Szl iletiimde kullanlan heceler ve szckler, yazl iletiimde kullanlan harfler ve resimler, iaretlerden oluan ve kararlatrlm, belirli bir anlam bulunan simgelerdir.

    Kaynaktan gelen, kanal geen ileti, alc iin girdi olarak kabul edilir. Girdinin etkili olabilmesi, taycnn alc iin uyaran niteliinde olmasna ve bilginin zlp anlalmasna baldr. Alc tarafndan girdisi yaplan iletinin ierdii bilgiyi oluturan iaret ya da simgelerin zlp anlalmas ilemine dm zmek (kod amak) (decode) ad verilir.

    Konuurken kaynak olan insan, dinlerken alc; dinlerken alc olan insan, cevap verirken kaynak olur. Kaynak birimin gnderdii iletiye kar alcnn gnderdii cevaba geri iletiim ya da geriye bildirim (feed-back) ad verilir.

    Kanal (geit) (oluk) kaynakla alc arasnda iletinin aktarlmasn, gemesini salayan yoldur. Kanal kapsamna k ve ses dalgalarndan iletiim aralarna kadar iletiyi aktaran tm yollar girer.

    letiimin yapld ve iinde iletiimi etkileyen elerin bulunduu ortama iletiim ortam ad verilir. Bu ortam, scak-souk gibi doal, byk-kk, aydnlk-karanlk, grltl-sessiz gibi fiziksel koullaryla da iletiimi etkiler.

    Trafik iaretleri, deniz feneri, uyar klar, Kzlderililerin dumanlar grme kanalyla iletiim salayan szsz basit, yaln iletiim aralardr. Anadolu'nun birok kentinde dolaan davullu tellallar sahur zamann bildiren davulcular, canavar dd, ddk, an, ngrak, kap zili, korna iitme kanalyla iletiim salayan szsz basit, yaln iletiim aralardr.

  • Kiisel olan iletiim; yz yze iletiim olup, iki kiinin konumas ya da be kiiden oluan kk bir grup iindeki iletiimdir. Kaynakla alc ya da alclar sk sk yer deitirir. Ders, konferans konuma, nutuk, sylei gibi. Kiisel olmayan iletiim yzyze olmayan iletiimdir. Telefonda konumak, telsizle irtibat kurmak gibi.

    B. Szsz letiim: Szsz iletiimde ileti hareketlerden oluur. Btn canllar, doal ve evrensel olarak, kaltm ve soya ekimle gelen alan davran gsterirler. Bu, yaam srdrme, korunma igdsnden ya da drtsnden kaynaklanr. nsan bulduu her yerde evde, ite, gezmede, elencede, konserde, mata, tiyatroda, tama aralarnda kiisel alan elde etmek, bu alan korumak, kollamak, savunmak abas iinde davranr.

    nsann kiisel alannda drt ayr mesafe sz konusudur. 1. Genel Mesafe, 2. Toplumsal Mesafe, 3. Kiisel Mesafe,

    4. Samimi Mesafe.Szsz iletiimin en nemli blmn, iletiimde

    bulunan insanlarn doal, fiziksel ortamdaki yaknl (proximity) ve ynelmesi (orientation) oluturur. Yaknlk, fiziksel evrede iki insan arasndaki mesafedir; iletiimde bulunan insanlardan biri ya da her ikisi tarafndan szsz iletiim iareti olarak deerlendirilir. Bir iki metre mesafe iinde bulunan insanlar, ancak resmi i ilikilerini gerektiren iletiimi kurabilirler. yerindeki konumalar, alc, satc pazarl, genellikle bu mesafe iinde yaplr.

    Krk elli santimetreyle bir metre arasnda deien mesafe iinde insanlar birbirlerini tanr, kolay ve rahat iletiim kurabilir. Bu mesafe birbirini tanyan iki insann iletiim kurup srdrd uzaklktr.

    Saygnlk ve stnln Simgesi olarak Ykseklik: Ykseklik, ounlukla btn toplumlarda durumun (status) ve saygnln simgesi olarak kullanlr. Devlet bakanlar, babakanlar, bakanlar topluma yksek balkondan, krsden, eref tribnnden hitap eder. Profesrler, retmenler krsden ders anlatr.

  • nsanlar kiisel olanlarn kiiliklerinin bir paras, uzants olarak kabul edip ona biim ve renk katarak somut, kendine zel duruma getirirler. Bir insann alma veya yatak odas, evi, bahesi, arabas, alma masas onun kiisel alandr. Her gen olanaklar lsnde odasn, dolabn, beendii artistlerin, sporcularn posterleriyle, resimleriyle ssler.

    Kiisel alann kurulmas ve korunmas, insanlar arasnda atma, srtme, tartma ve kavgaya yol aar. Gelin, kendi isteine gre dzenledii oturma odas ya da salonda kaynvalidesinin koltuun, masann, hatta vazonun bile yerini deitirmesine kar barp arr, kyameti koparr. Ya da bunun tersi olur.

    C. Bara ar: selam: Birbirlerine yaklaan, karlkl olarak kiisel alanlar tanklk varsa ya da balayacaksa bunun simgesi gz gze, yz yze gelmeden nce, selam almak ya da selam vermektir.

    El sallama hareketini insan bilimleri ve toplumsal ruhbilim asndan inceleyenler, bu tr hareketlerin kucaklama, sarlma hareketinden kaynaklandn ve uzakta bulunan birine bu davranlar anlatmak iin kullanlan simgeler olduklarn ileri srmlerdir.

    El skma ve el uzatma seninle dosta iletiim kurmak istiyorum nerisini simgeler.

    Tanry Selamlama: Namaz: Birok toplumda ve toplumumuzda selam srasnda kullanlan ba, beden, el, kol hareketleri ilkel ve ada dinlerden kaynaklanan ve Tanr'nn gc nnde ba boyun een insanlarn yapt davranlarn ayn biimde ya da simgelemi olarak kullanlmas diye yorumlanmtr. Namaz srasnda bala, bedenle, ellerle yaplan btn hareketler ve bu arada sylenilen szler Tanr'ya inan dile getirmek, onun bykln kabul edip selamlamak amacyla kullanlmaktadr.

    D. Yzn Biimine Gre Kiilik Yaps: Yzn st blm sa izgisinden kalara; orta blm kalardan burun ucuna; alt blm de burun ucundan enenin

  • sonuna kadar olan blmdr. Bu blmn eit genilikte ve uzunlukta olmas gl, salam, gvenilir kiilik yapsnn ls olarak kabul edilmitir.

    Yzn aln blm adn da alan st blm geni ve uzun olursa, kiinin zek dzeyinin yksekliini ve baarsn gsterir.

    Dikdrtgen ya da oval yzn, genellikle stn kiilik yapsn yanstt kabul edilmi, bu insanlarn dengeli, dzenli, mantkl davrandklar, ileriyi grdkleri, eitim ve kltre nem verdikleri, toplum iinde kolayca sivrilip nder olduklar sylenmitir.

    Kare yzl olanlar iin, yukardaki zelliklere ek olarak, bu insanlarn atlgan, sava ynleri, ak, doru, iten konumalar, kararl yapc, kiilikleri vurgulanmtr.

    gen yzl olanlarn iyi dnen insanlar olduklar, iyi eitim grdklerinde bilim adam ve sanat, kt bir ortamda karanlk, kark kt iler eviren insanlar olabilecekleri belirtilmitir.

    Yuvarlak yzller, yumuak bal, kolay iliki kuran, aznn tadn bilen, rahatna dkn insanlardr.

    Ka biimiyle kiilik yaps arasnda trl balantlar kurulmutu