Indeks klijentelizma u medijima

Click here to load reader

  • date post

    29-Jan-2017
  • Category

    Documents

  • view

    226
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of Indeks klijentelizma u medijima

  • MEDIA CIRCLE PROJEKT

    Indeks klijentelizma u

    medijima 15.12.2016.

  • 1

    Odgovor graana na klijentelizam u medijima - MEDIA CIRCLE projekt se financira iz

    Instrumenta pretpristupne pomoi Europske unije (IPA) Civil Society Facility (CSF) i

    sufinancira od strane Ureda za udruge Vlade Republike Hrvatske.

    Kratica projekta: MEDIA CIRCLE

    Puni naziv projekta: Odgovor graana na klijentelizam u medijima

    Trajanje projekta: Prosinac 2013 Prosinac 2017

    Doprinos Europske komisije: 548.341,37 EUR

    Referenca: EuropeAid/134613/C/ACT/MULTI

    Broj Ugovora o darovnici: 2013/332-758

    Internet stranica projekta: http://www.fairpress.eu/

    http://www.fairpress.eu/

  • 2

    Autor: Munir Podumljak

    Autorica analize vlasnitva nad medijima: Ana Heimovi

    Analiza podataka: Munir Podumljak, Ana Heimovi

    Ekonometrijska analiza: Munir Podumljak, Sandra Gaji

    Metodologija i supervizija: Munir Podumljak, Lavoslav aklovi

    Prikupljanje podataka: Adis unjar, Alem Sinanovi, Maja Ledjenac, Smiljana Milinkov,

    Momilo ivadinovi, Ana Jankovi Jovanovi, Marija Sopreni, Selena Tasi, Maja

    Ravanska, Septimius Parvu, Ana Gavrani, Mirela Poli, Matea Mati, Kristina Markalaus,

    Ivana Horvatek, Ana Heimovi

  • 3

    Sadraj Klijentelizam u medijima pojmovi, koncept i pristup u mjerenju indeksa klijentelizma u medijima .. 5

    Metode prikupljanja podataka ................................................................................................................. 6

    Mjerenja i indeksacija ............................................................................................................................. 7

    Metoda potencijala ukratko ................................................................................................................. 8

    Struktura podataka ............................................................................................................................... 8

    Drutveni kontekst ................................................................................................................................. 11

    Indeks klijentelizma u medijima 2016 .................................................................................................. 12

    Horizontalno ponderirano mjerenje ................................................................................................... 13

    Vertikalno ponderirano mjerenje ....................................................................................................... 14

    Pregled prikupljenih podataka ........................................................................................................... 15

    Trendovi, 2014. 2015. .................................................................................................................... 20

    Dodatak: (Ne)transparentno vlasnitvo nad medijima, normativna analiza .......................................... 27

    Hrvatska ............................................................................................................................................ 27

    Bosna i Hercegovina ......................................................................................................................... 35

    Srbija ................................................................................................................................................. 36

    Crna Gora .......................................................................................................................................... 37

    Makedonija ........................................................................................................................................ 38

    Rumunjska ......................................................................................................................................... 39

    Zakljuak analize ............................................................................................................................... 39

    Prikazi Prikaz 1 Bruto domai proizvod po glavi stanovnika, 2015.................................................................. 11

    Prikaz 2 Indikator upravljanja: Glas i odgovornost, 2005.-2015. ......................................................... 11

    Prikaz 3 Indeks klijentelizma u medijima, 2016 ................................................................................... 13

    Prikaz 4 Struktura medija prema vrsti vlasnitva medija, 2015. ........................................................... 16

    Prikaz 5 Prihodi i udio dobitka u prihodima javnih medijskih servisa, u EUR, 2015. .......................... 17

    Prikaz 6 Iznosi dravne potpore medijima, u EUR, 2015. .................................................................... 17

    Prikaz 7 Iznosi financiranja iz dravnog prorauna (promidba i informiranje), u EUR, 2015. ........... 18

    Prikaz 8 Broj zaposlenih u industriji ("Informacije i komunikacije") i udio u odnosu na ukupan broj

    zaposlenih u dravi, 2015. ..................................................................................................................... 19

    Prikaz 9 Broj nezaposlenih novinara u odnosu na ukupan broj nezaposlenih u dravi, 2015. .............. 19

    Prikaz 10 Prosjena neto plaa u industriji ("Informacije i komunikacije") u odnosu na prosjenu neto

    plau u dravi, u EUR, 2015. ................................................................................................................ 20

    Prikaz 11 Ukupan broj medija (javni, neprofitni i privatni) na 10.000 stanovnika, 2014.-2015. .......... 21

  • 4

    Prikaz 12 Ukupna dobit/gubitak javnih TV postaja, u EUR, 2014. - 2015. .......................................... 22

    Prikaz 13 Iznosi dravne potpore medijima, u EUR, 2014. - 2015. ...................................................... 23

    Prikaz 14 Broj zaposlenih u industriji i udio u odnosu na ukupan broj zaposlenih u dravi, 2014.-

    2015. ...................................................................................................................................................... 23

    Prikaz 15 Broj zaposlenih u industriji i udio u odnosu na ukupan broj stanovnika u dravi, 2014.-

    2015. ...................................................................................................................................................... 24

    Prikaz 16 Broj nezaposlenih novinara i udio u ukupnom broju nezaposlenih u dravi, 2014.- 2015. .. 25

    Prikaz 17 Prosjena neto plaa u industriji, u EUR, 2014. - 2015. ....................................................... 25

    Tabele Tabela 1 Ponderirano horizontalno mjerenje ........................................................................................ 13

    Tabela 2 Ponderirano vertikalno mjerenje ............................................................................................ 14

  • 5

    Klijentelizam u medijima pojmovi, koncept i pristup u mjerenju indeksa

    klijentelizma u medijima

    Pojam klijentelizam koristi se za definiranje "quid pro quo"1 drutvenih, politikih i

    ekonomskih odnosa definiranih asimetrinom moi izmeu aktera koji sudjeluju u odreenom

    odnosu. Iako se ova dva fenomena u zadnje vrijeme nastoje konceptualno razdvojiti,

    jednadba korupcije kako ju je opisao Robert Kiltgaard (1998:75), posluila je kao okvir za

    izradu modela indeksa klijentelizma, iji je fokus na detektiranju, odnosno sprijeavanju

    klijentelizma. Prema Kiltgaardu, korupcija nastaje kada monopol moi i administrativna

    diskrecija nisu provjereni pomou odgovornosti, odnosno uinkovitim sustavom polaganja

    rauna.2 Kasnije e ovaj model nadograditi i Mungiu Pippidi (2013:28), predlaui da je

    korupciju najbolje opisati kao ekvilibrij izmeu prilika, odnosno resursa za korupciju i motiva

    za koruptivno ponaanje s jedne strane i ogranienja, odnosno barijera postavljenih od strane

    drave ili drutva, koje bi korupciju trebale sprijeiti, s druge: korupcija = prilike (diskrecija

    moi + materijalni resursi) ogranienja (legalna + normativna).

    Oslanjanje na teorijski okvir koji ureuje korupciju ne znai da klijentelizam poistovjeujemo

    s korupcijom pri mjerenju indeksa klijentelizma u medijima. Fokus indeksa je na mjerenju

    kapaciteta drutva da detektira i sprijei klijentelistiku praksu u medijima. Preciznije, radi se

    o mjerenju sposobnosti drutva da determinira razmjenu pogodnosti izmeu politike,

    ekonomskih centara moi i medija, koja predstavlja rizik i dovodi do devijacije u izvrenju

    uloge koju mediji imaju u drutvu.

    Mediji predstavljaju okosnicu demokracije. Pored ostalih zadaa, mediji bi u demokratskom

    sustavu trebali djelovati kao neovisan pas uvar, vanjski kontrolni mehanizam sustava, ali i

    drutva openito. Pored toga, sloboda medija i pluralizam medija, te prisutnost velikog broja

    dobro informiranih graana, uvelike utjee na dobru kontrolu korupcije (Pippidi, 2013:39). U

    visoko korumpiranim drutvima, onemoguavanje medija u vrenju navedene funkcije jedan

    je od ultimativnih ciljeva politikih i drutvenih elita. Hallin sugerira da je jedan od

    najvanijih naina na koje klijentelizam utjee na medije, kroz instrumentalizaciju medija,

    odnosno kroz proces gdje vlasnici medija i oni kojih ih financiraju stavljaju medije pod svoju

    kontrolu kako bi ostvarili svoje partikularistike interese (Roudakova, 2008:43). Indeks

    klijentelizma u medijima analizira kljune znaajke formalnih i neformalnih mehanizama,

    koje bi u praksi trebale osigurati potivanje