HYRJE C’eshte bioteknologjia ??

download HYRJE C’eshte bioteknologjia ??

of 45

  • date post

    24-Feb-2016
  • Category

    Documents

  • view

    482
  • download

    11

Embed Size (px)

description

HYRJE C’eshte bioteknologjia ??. - PowerPoint PPT Presentation

Transcript of HYRJE C’eshte bioteknologjia ??

Cwshtw bioteknolgjia

HYRJECeshte bioteknologjia ??

Bioteknologjia eshte nje koncept i gjere, i biologjise se aplikuar qe perfrshine shfrytezimin e organizmave te gjalla (bakteret, majate, kulturat qelizore indore dhe proceset biologjike ne inxhinieri, teknologji, mjekesi, farmaci, dhe teknologji ushqimoreNe kuptimin e saj te gjere, BT i ka fillimet e saja qe ne kohen kur fermentuesit joprofesioniste perdornin majane (tharmin) (S.Cerevisae) per prodhimin e birres apo bakteret per shndrimin e qumeshtit ne kos.Bioteknologjia ka te beje me prodhimin e lendeve, industriale duke shfrytezuar veprimet metabolike te m.o ose te organizmave bimore, shtazore apo te kulturave te tyre qelizore.Termi BT u pordor per here te pare me 1917 nga inxhinieri hungarez Karl Ereky. 1bioteknologjia, konceptet bazeBTSipas konventes se kombeve te bashkuara mbi diversitetin biologjik BT, definohet: Cdo aplikim teknologjik qe shfrytezon sisteme biologjike, organizma te gjalla, ose derivate nga keto organizma per te prodhuar ose modifikuar prodhime te ndryshme per perdorime specifikeSipas perkufizimit te Federates Europiane te Bioteknologjise: BT nenkupton perdorim ne menyre te integruar te MikB, BioK, inxh. Kimike per te shfrytezuar per qellime industriale aftesite potenciale te MO, qelizave te kultivuara bimore apo shtazore apo te pjeseve te tyre.BT bazohet ne shkencat e para biologjike (gjenetika, mikrobiologjia, biologjia molekulare, biokimia, embriologjia, si dhe ne njohjen e metodave nga sfera e biologjise, (inxh. Kimike, bioproceset, teknologjia informative, biostatistiken, metod e biologjise molekulare etj).

2bioteknologjia, konceptet bazePerparesite e BTNje pjese e produkteve apo lendeve te prodhuara me rruge bioteknolgjike mund te prodhohen edhe me rruge kimike por sekreti i proceseve bioteknologjike qendron ne shfrytezimin e kontrolluar nga njeriu, Ne dallim nga proceset kimike keto procese kryhen ne kushte te buta temperature, presioni, pH, etj. Per tu realizuar keto nuk nevojiten as sasi te medha te energjise as acide, baza te forta, pra keto procese rezultojne me te leverdishme edhe nga pikpamja ekonomike.3bioteknologjia, konceptet bazePerparesite e produkteve te BTPervec kesaj, qelizat ne kultura duke qene shume specifike ne veprimin e tyre, japin vetem produkte natyrale terresisht te parashikueshme, duke evituar keshtu fitimin e produkteve sekondare te padeshirueshme apo toksike. Proceset BT perdorin lende te rinovueshme dhe te biodegradueshme, kjo ben qe keto procese te jene me pak ndotese, pra edhe te parrezikshme per mjedisin, aspekt qe sot perben nje nga problemet kryesore jo vetem per vendet e zhvilluara por edhe ato ne zhvillim.4bioteknologjia, konceptet bazeHistoriku i BTZhvillimi historik i BT mund te ndahet ne tre periudha kryesore: E para fillon nga koherat me te hereshme deri ne mesin e shek te 19E dyta deri ne vitet e Luftes se Dyte BoteroreDhe e treta periudhe deri ne kohet e sotme ne kete te fundit do te veconim perdorimin me sukses te metodave dhe teknikave te inxhinierise gjenetike per perfitimin e Organizmave te Ndryshuar Gjenetikisht (GMO genetically modified organisms) 5bioteknologjia, konceptet bazeHistoriku i BT

Periudha e pare karakterizohet nga zbulime te rastesishme te cilat sollen nevojen e teknikave te ruajtjes dhe fitimit te ushqimeve apo pijeve me veti organoleptike karakteristikeVera, birra, djathi, kosi, etj., jane produkte ushqimore qe njiheshin nga te gjithe popujt ne lashtesi.Prodhimi i produkteve te fermentuara njihet ne nje periudhe me te voneshme, MISO- ushqim i fituar nga fermentimi i sojesSAKEJA- Pije alkoholike qe fitohet nga fermentimi i orizit (pije japoneze)6bioteknologjia, konceptet baze6Historiku i BTKalimi nga periudha e pare ne periudhen e dyte dallohet nga disa zbulime te izoluara ne Europe nga fundi i shek. XVII deri ne fillim te shek. XIX.Me 1680 A. Van Lewenhoeck veren per here te pare ne nje pike birre pranine e disa trupezave sferoide te cilat i quajti animalcula, por pa dhe dha idene se ato ishin qenie te gjalla.200 vjet me vone u vertetua ekzistenca e m.o dhe roli i tyre.Merita me e madhe per kete zbulim i takon Luis Pasterit icili cilesohet edhe si themelues i MikroB.7bioteknologjia, konceptet bazeEksperimenti i PasteritShkencetaret ishin te shqetesuar me kunderthenien e sotme aktual se a mund qe jeta te paraqitet spontanisht??!!Eksperimenetet e bera me 1768, sygjeruan se jeta duhet te vije prej jetes, mirepo mendonin se ne m.o apo me sakte jeta formohet ne menyre spontaneMe 1860, Lui Paster beri eksperimenete qe te tregoje se edhe te m.o ne te vertete nuk paraqiten gjeneratat spontane.

8bioteknologjia, konceptet bazePasters experimentPasteri zbuloi se pergjegjes per fermentimin ishin disa trupeza sferoidale e jo te sterzgjatur (majate)

Ai vuri themelet e teknikave te izolimit te kulturave te pastra te m.o. poashtu te nje procesi qe per nder te tij mban edhe emrin pasterizim, duke hedhur poshte teorine e gjenerimit spontan, qe mbreteronte deri ne ate kohe, Pasteri tregoi ekzistencen e m.o anaerobe obligative dhe fakulative, efektin e mungeses se oksigjenit ne nderprerjen e frymemarrjes dhe nxitjen e fermentimit (efekti Paster)

9bioteknologjia, konceptet bazeZhvillimi historikNga fundi i shek.XIX ishin krijuar te gjitha premisat per kalimin e proceseve fermentative ne permasa industrialeFilloi te studijohej mekanizmi i fermentimeve me synimin per te marre produkte dytesore dhe te ndryshme nga ajo qe pritej. Pikerisht kjo u shfrytezua ne Gjermani gjate Luftes se Pare Boterore ku procesi i Neuberg per fermentimin alkolik u modifikua per te prodhuar glicerine, per lende eksplozive.Me vone filloi prodhimi i produkteve tjera me rruge fermentative : acidi citrik, acidi glukonik, acetonin, glicerolin etj. Me fillimin e LD Boterore, mbyllet periudha e dyte e historikut te Bioteknologjise. 10bioteknologjia, konceptet bazeNe Luften e Dyte Boterore filloi epoka e fermentatoreve modern ose e biorektoreve dhe e antibiotikeve.

Gjate luftes se dyte Boterore nevojitej zgjidhja e problemit te infeksioneve te plageve dhe per kete anglezet dhe amerikanet ju drejtuan universiteteve dhe industrive farmaceutike per te prodhuar ne shkalle te gjere penicilinen e cila ishte zbuluar me 1939 nga Florey dhe Chain, bazuar nga vrojtimet A.Fleming 10 vjete me heret.

11bioteknologjia, konceptet bazeAntibiotiket ishin komponimet e para primare te prodhuara per tu perdorur si barera kunder baktereve gjate kohes se luftes.Teknologjia fermentative nuk ka mundur te jete e afte per prodhime komerciale te antibiotikeve pa zhvillimin e metodave per izolimin e llojeve. Antibiotiku peniciline eshte prodhuar me fermentimin e Peniciliumit. 12bioteknologjia, konceptet bazeDisa antibiotike te prodhuar per nevoja komercialeantibiotikuMikrorganizmi prodhuesklasaTe fituara nga kerpudhatcefalosporinaCephalosporium acremoniumSpekter I gjerepenicilinaPenicillium chrysogenumBakteret Gram -pozitiveNga bakteret G-pozitive sporogjeneBacitracinBacillus subtilisBakt. G-pozitivePolimiksin BBacillus PolymixaBakt. G-negative13bioteknologjia, konceptet bazeAntibiotiket per nevoja komerciale Antibiotike te perfituara nga aktinomicetetkloramfenikoliStreptomyces venecuelaeSpekter I gjerecikloheksimidStreptomyces griseusKerpudha patogjene e tharmiteritromicinaStreptomyces erythreusKryesisht bakt g-pozitivekanamicinaS. kanomycetusNe bakt. G-pozitivneomicinaS. fradiaeSpekter I gjereNistatinaStreptomicinaS. NourseiS. GriseusKerpudhaBakt G-negtetraciklinaS. rimosusSpekter I gjere14bioteknologjia, konceptet bazeHistoriku i BT!950-1960 suksesi me i madhe ne industrine fermentative, prodhimi fillimisht i penicilines dhe me pas i antibiotikeve te tjere ne shkalle industriale. Impiantet e ngritura per kete qellim bene te mundur realizimin e proceseve fermentative per nje game te gjere lendesh te tjera si vitamina, aminoacide, polisaharide etj.

15bioteknologjia, konceptet bazeAminoacidet e prodhuara dhe perdorimi i tyreaminoacidiPerdorimi si aditive (permiresues te shijeve, afatit, konservim etj.,)alaninaShtohet ne lengun e pemeve per permiresimin e shijesaspartatiPer permiresimin e shijescisteinaShtohete ne buke dhe ne lengjet e pemeve per te forcuar shijenglutamatiShtohet ne shume ushqime per te forcuar shijen (si monosodium glutamat)Glicina E perforcon shijene e ushqimit te sheqerosurhistidinaPengon shkaterimin e ushqimitmetioninaProdhimet nga soja i bejne me komplete proteinat16bioteknologjia, konceptet bazeEnzimat e rendesishme komerciale te prodhuara nga m.oenzimafunksioniMikrorganizmi prodhuesperdorimicelulazaHidrolizon celulozenTrichoderma konigiNdihmon ne zierjekolagjenazaHidrol. kolagjeninClostridium histoliticumNdihmon ne sherimin e plageveinvertazaHidrolizon saharozen Sacharomyces cerevisaeProdhim I embelsiravelipazaHidrolizon yndyratRhizophus spp.Ndihmon ne zierjepektinazaHidrolizon pektinenSclerotine libertinePastron lengjet e pemeveproteazaHidrolizon proteinatBacilus subtilisPer detergjente, sapuna17bioteknologjia, konceptet bazeI.GJNga mesi i viteve te 70 lindi Inxhinieria Gjenetike, kjo hapi nje rruge per mundesi aplikative te jashtezakonshme te IGJ. Teknikat e IGJ, bejne te mundur nderhyrjen e drejteperdrejte ne informacionin gjenetik te qelizave, duke krijuar lloje te reja, per te prodhuar sasi te nje lende te deshiruar, apo lende terresisht te ndryshem e artificiale.Fillimisht do te trajtohen organizmat qe shfrytezon BT.

18bioteknologjia, konceptet bazemikroorganizmatMikrorganizmat perbejne protagonistet kryesore te BT si per aplikimet klasike ashtu edhe per ato moderne.M.o paraqesin nje sere perparesish ne krahasim me qelizat e tjera bimore apo shtazoreShtohen shpejt dhe ne terrene te shumellojshme, kane nje kohe ndarje shume te shkurter, kerkojne terene rritjeje jo te kushtueshme dhe kulturat e tyre manipulohen shume shpejt Qe te shfrytezohen duhet njohur me hollesi ndertimi i tyre, funksioni, metabolizmi