HAYVAN GRUPLARININ EVRİMİ VE ÇEŞİTLERİ

Click here to load reader

  • date post

    31-Dec-2015
  • Category

    Documents

  • view

    356
  • download

    1

Embed Size (px)

description

HAYVAN GRUPLARININ EVRİMİ VE ÇEŞİTLERİ. Ömer YANIK Biyoloji Öğretmeni 2006 / BURSA. Hayvanların genel özellikleri. Hayvanlar çok hücreli , heterotrof , ökaryot canlılardır. Hayvanların çok hücreli vücutları , yoğun olarak bulunan kollagen gibi yapısal proteinler - PowerPoint PPT Presentation

Transcript of HAYVAN GRUPLARININ EVRİMİ VE ÇEŞİTLERİ

  • HAYVAN GRUPLARININ EVRMVE ETLERmer YANIKBiyoloji retmeni2006 / BURSA

  • Hayvanlarn genel zellikleriHayvanlar ok hcreli , heterotrof , karyot canllardr.

    Hayvanlarn ok hcreli vcutlar , youn olarak bulunan kollagen gibi yapsal proteinler sayesinde bir arada tutulur.

    Hayvanlara zg , impuls iletiminden hareketden sorumlu iki tip doku vardr, sinir doku ve kas doku.

    ou hayvan eeyli rer ve diployit evre genellikle yaam dngsnde baskndr.ou trde, kaml olan kk sperm , daha byk ve hareketsiz olan yumurtay dlleyerek diployit zigotu meydana getirir.

    ou hayvann geliimi sresince segmentasyon , blastula ad verilen ok hcreli bir evrenin oluumuna yol aar,ou hayvanda blastula ii bo bir top eklini alr.

  • Blastula evresini gastrulasyon ad verilen ve embriyo tabakalarnn olutuu evre izler.Baz hayvanlar ksa bir olgunlama evresinden sonra ergin forma dnrken bazlar larva evresine geer.

    Larva eeysel olarak olgunlamam formdur.Ergin bireyden farkldr ve farkl beslenebilir. Hayvan larvalar sonunda metamorfoz (Bakalam) geirerek ergin bireylere dnr.

    Zigotun , kendisine zg bir yaps olan hayvana dnmesi olay , Hox genleri ad verilen genlerin embriyoda kontroll olarak ifade edilmesine baldr.

  • Hayvanlar alemi byk bir olaslkla 700 milyon yl nce Prekambriyen dneminde yaam koloni oluturabilen kaml bir hcrelilerden kken almtr.

    Bu bir hcreli gnmzden 1 milyar yl nce ortaya km bir grup olan yakalkamllarla akrabayd.

    Gnmzde yakalkamllar , s glcklerde gllerde ve deniz ortamlarnda yaayan olduka kk sapl canllardr.

  • Yakalkaml bir hcreli atadan , zellemi hcrelerin iki ya da daha fazla tabaka eklinde dzenlenmesiyle basit bir hayvann nasl ortaya kabilecei en nemli aratrma konusudur.lk hayvanbenzeri

  • Hayvanlarn filogenetik dallanmasHayvanlarn filogenetik aac , hayvan ubeleri arasndaki akrabalk , vcut plannn ve embriyonik geliimin anahtar , zelliklerine dayandrlarak dzenlenmitir.

    lk dallanma noktas , gerek dokusu olmayan hayvanlar (Parazoa) gerek dokuya sahip olan hayvanlardan (Eumetazoa) ayrmaktadr.

  • Parazoa-Eumetazoa dallanmas.Sngerler hayvan lar aleminin ilk daln temsil eder.Sngerler gerek dokuya sahip deildir ve Parazoa olarak adlandrlr.

    Doku , Eumetazoa olarak adlandrlan hemen hemen dier tm hayvan ubelerinin temel zelliidir.(Slomatlar)(Aslomat)(Pseudoslomat)

  • Cnidaria(Hidralar ve deniz analar, deniz akayklar) ubeleri radyal simetriye sahip tir.Insal simetrili bir hayvan st ve alt ya da oral ve aboral (Azn zt taraf) taraflara sahiptir.

    Eumetazoa yelerinin evrimin de bir dier byk dal , bilateral hayvanlara gider.Dorsal (st) ve ventral (alt) tarafa ve ayn zamanda anteriyor(ba) uca ve posteriyor(kuyruk) uca , sa ve sol tarafa da sahiptir.

  • Geliim ilerledike , st ste dairesel olarak dizilmi olan ve germ tabakalar ad verilen tabakalar vcuttaki deiik dokular ve organlar meydana getirir.Embriyonun yzeyini kaplayan Ektoderm, hayvann d rtsn ve baz ubelerde merkezi sinir sistemini meydana getirir.

    En ite yer alan germ tabakas olan ekdoderm , gelien sindirim borusunun ya da archenteronun i yzn astarlar ve karacier gibi organlar meydana getirir.

    Cnidaria ve Ctenophora dnda kalan Eumetazoa yelerinin hepsi mezoderm ad verilen ve ektoderm ile endoderm arasnda yer alan nc bir tabakaya sahiptir. Grup olarak Radiata , diploblastikdir (ki germ tabakasna sahip).Bilateria olarak bilinen dier tm Eumetazoa yeleri ise triploblastiktir( germ tabakas)

  • Slomatlar , mezodermden kken alm dokularla tamamen astarlanm bir vcut boluu olan gerek slom boluuna sahiptir. (rn.Halkal solucan)

    Psudoslomatlar , mezodermden kken alm dokularla ksmen astarlanm olan vcut boluuna sahiptir.rnek , Yuvarlak solucanlar.

    Aslomatlar ise sindirim boluu ile d vcut duvar arasnda vcut boluu tamaz.rnek Yass solucanlar.

    Vcut boluundaki sv askdaki organlara yastk grevi yaparak iten incinmeleri nlemeye yardm eder. Hidrostatik iskelet olarak grev yapar. organlarn bymesine olanak salar.

  • Slomat ubeler Protostomia ve Deu terostomia olmak zere iki byk dala ayrlr.Yumuakalar , halkal solucanlar eklembacakllar , protostom ad verilen dal oluturur.Derisidikenliler ve Omurgal lar ise deuterostom olarak adlandrlan grubu oluturur.

    Geliimin erken dnemlerinde yumurtann blnme tarz iki slomat arasnda farkl ekilde gerekleir.Protostomlar spiral segmentasyon geirir, yani hcrenin blnme dzlemi , embriyonun dikey eksenine eik geer.Kk hcreler stte bulunurken alttaki hcreler daha byktr.Determinate tipte segmentas yonda hcrenin geliim izgisi ok erken evrede belli olur.

    Deuterostom tipte ise radiyal segmentas yon gerekleir.Blnme dzlemi yumur tann dikey eksenine ya paralel ya da dik tir.Blnme sonucu ortaya kan her bir hcre tek bana bir embriyo verme yete neine sahiptir.(ndeterminate)

  • Gastrulasyon evresinde , embriyonun gelien sindirim borusu ya da arkenteron kr bir cep meydana getirir.Protostomlarda arkenteron olutuunda , mezodermden olumu balangta kat olan kitle , slom noluklarn meydana getirmek zere yarlr , bu izosl tipte slom geliimi olarak adlandrlr.Deuterostomlarn vcut boluklarnn geliimi enterosl slom oluumu olarak adlandrlr, arkenteronun duvarndan ayrlan mezodermal tomurcuklar ve boluklar , slom boluklarn meydana getirir.

    Arkenteron gelitikten sonra , gastrulann kar ucundaikinci bir delik meydana gelir.Buras prosotomlarda ans olutururken ilk oluan blastopor delii az meydana getirir.Deuteros tomlarda ise ilk az ans olutururken , sonradan oluan delik az meydana getirir.

    Hayvan ubelerinin ou , jeolojik zamann ksa bir evresinde ortaya kmtr.Kambriyen dnemi patlamasna , ekolojik deiiklikler , jeolojik deiiklikler ya da Hox genlerinin evrimiyle balantl genetik deiikliklerin sadece bir tanesi ya da baz kombinasyonlar neden olmu olabilir.

  • OMURGASIZLARTm omurgaszlar hayvanlar aleminin %95inden daha fazlasn meydana getirirler.

  • PARAZOASngerler(Porifera) Parazoa blm iinde bulunan ubedir.Zemine bal olarak yaayan , vcudunda delikler ve koanosit ad verilen hcreler tayan hayvanlardr.Sngerler gerek doku ve organdan yoksundurlar.Sngerler , porlardan suyu geirerek , sz dkleri sudaki sznt ile beslenirler, koanositler(yakal kaml hcreler) bakterileri ve zellikle su ierisindeki askda duran yiyecekleri sindirir.

    Sngerlerin ou hermafrodittir.Gametler koanosit ve amoebosit hcrelerden geliir.apraz dllenme mezofil iinde olur , zigot kaml yzc larvaya gelierek ana bireyden ayrlr.

  • RADIATACnidaria ubesi yeleri , nsal simetriye , gastrovaskler bolua ve knidosit hcrelerine sahiptir.(Hidralar , deniz analar, deniz akayklar , mercanlar)Karnivor canllar olup av yaka lamada grev gren knidositlere sahiptirler.

    Sesil polip ve yzc medz olmak zere iki vcut formlar vardr.

  • Knidositin bu tipi , nematosit ad verilen ineleyici kapsl ierir. Nematositin kendisi , ii dna dnebilen iplik iermektedir.Tetik dokunma ile ya da belirli kimyasal maddelerle uyarld zaman iplik nematositden dar frlayarak av yaralar ve zehir enjekte eder.

  • Obeliann yaam dngsnde polip evresi eeysiz , medz evresi eeyli oalr , bu iki evre birbirini izler ve biri dierini meydana getirir.Hem medz hem de polip diploittir.Sadece gametleri haploittir.

  • PROTOSTOMAPlanthelminthesler (Yass solucanlar) , Rotifera,Nemertea(Hortumlu solucanlar, Bryozoa Mollusca(Yumuakalar) ,Annelida(Halkal solucanlar) ubeleri bu grup iinde deerlendirilir.

    Planthelminthesler , gastrovaskler boluu olan aslomat hayvanlardr.En tannm rnei planaryadr.Gaz deiimi ve dolam iin zellemi organlardan yoksundurlar.Boaltm sistemleri alev hcreleri ad verilen basit bir sistemden olumutur.

    Turbellaria, Trematodlar(Karacier kelebei) , Cestoidea(erit solucanlar) ve Monogenea snflarna ayrlrlar.

    Denizlerde , tatlsularda ve nemli karasal ortamlarda yaayan 20.000 civarnda yass solucan tr vardr.

  • Salgladklar mukus tabakas zerinde hareket ederler.Sinir sistemleri merkezilemeye bala mtr.Planaryalar , uyarlara kar cevaplarn deitirmeyi renebilirler.

    Rejenerasyon yoluyla eeysiz olarak oalabilirler.Eeyli reme yetenekleride vardr.Hermafrodit olmalarna karn iftleerek karlkl dllenme gerekletirirler.PLANARYA

  • Kankelebekleri insanlar enfekte eder, vcut arla rna , kanszla ve dizan teriye neden olurlar.

    Son konak olan insan enfekte etmeden nce iinde larvalarn gelitii ara konaa gereksinim duyar, son konakta ergin solucan olarak yaar.

  • erit solucanlar omurgal canllarda parazitik olarak yaarlar.

    Ba blgelerinde vantuzlar vardr ve konan barsak duvarna kenetlenmelerini salarlar.

    Proglottid ad verilen birimler , eey organlarnn yer ald keselerdir.Bu keseler serbest braklarak konan dks ile dar atlrlar.

    erit solucanlarn yumurtalar iyi pimemi etlerle , kist halinde insana geerler.

  • RotiferaRotiferler yalanc vcut boluuna sahip , eneleri , sillerden olumu tac ve tam sindirim kanal olan hayvanlardr.

    Sindirim kanallarnn ayr az ve ans vardr. organlar , mezoderm le tamamyla astarlanm bir vcut boluu olan pseudoslom ierisinde uzanr.Pseudoslom ierisindeki sv hidrostatik iskelet olarak grev grr.Vcut hareketleri , burdaki svy yayar , bylece vcut boluu ve onun svs dolam sistemi olarak ilev grr.

  • Lofofor tayan ubelerBrtozoa,Phoronida ve Brachiopoda, slom boluuna sahip , azlarnn evresinde silli tentakller tayan hayvanlardr.

    Lophophore , az evresini kuatan sili tentakller tayan vcut duvarnn halka eklinde ya da atnal eklinde kvermdr.

    Koloni halinde yaayabildikleri gibi , midyelere ya da iki kabuklu dier yumuakalara benzerlik gsteren gruplarda vardr.

    Paleozoik ve Mesozoik dnemlere ait 30.000 kadar fosil tr vardr.Gemile bir ba olan Lingula gnmzde yaayan brakiopod cinsi olup 400 milyon yl ierisinde ok az deimitir.

  • NemerteaHortumlu soluca