H μουσική στη σκέψη και στην πρακτική του Marsilio Ficino

of 130 /130
ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΜΟΥΣΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Μεταπτυχιακή Διπλωματική Εργασία H μουσική στη σκέψη και στην πρακτική του Marsilio Ficino Έφη Μηνακούλη Επιβλέπουσα Καθηγήτρια Irmgard Lerch-Καλαβρυτινού ΑΘΗΝΑ 2017

Embed Size (px)

Transcript of H μουσική στη σκέψη και στην πρακτική του Marsilio Ficino

ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ
του Marsilio Ficino
ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ
Μεταπτυχιακ Διπλωματικ Εργασα
του Marsilio Ficino
Μλη Επιτροπς: Καθηγητς Μρκος Τστσος
Αν. Καθηγητς Ιωννης Παπαθανασου
Η μουσικ στη σκψη και στη πρακτικ του Marsilio Ficino.
Ευχαριστες……………………………………………………………………………………………. i
Εισαγωγ …………………………………………………………………………………………….…ii
1.1. Βιογραφα……………………………………………………………………………………...1
1.3. ργα…………………………………………………………………………………………...7
1.4. Ο χαρακτρας και η μελαγχολικ κρση του Ficino………………………………………...10
1.5. Η Πλατωνικ Επιρρο………………………………………………………………………..13
1.6 Πλατωνικς ρωτας…………………………………………………………………………..13
1.8 H Πλατωνικ Ακαδημα………………………………………………………………………16
2. Κεφλαιο Δετερο
2.1 Φιλοσοφικ υπβαθρο……………………………………………………………………….... 22
2.4 Ιατρικ………………………………………………………………………………………....39
2.5 Θρησκεα………………………………………………………………………………....……40
2.6 Μαγεα…………………………………………………………………………………………41
3. Κεφλαιο Τρτο
3.1. De musica………………………………………………………………………………………………...43
3.3. Commentarium in Timaeum........................................................................................................73
4.1 Orpheus Redivivus........................................................................................................................92
4.3 H μουσικ στην Φλωρεντα του τλους του 15ου αινα. ...........................................................95
i. Πολυφωνικ μουσικ: chansons, canti carnascialeschi, sacre rappresentazioni, frottole
ii. Improvvisatori......................................................................................................................... 99
Ιδιατερες ευχαριστες οφελονται στην επιβλπουσα καθηγτρια Irmgard Lerch-
Καλαβρυτινο για την αμριστη βοθεια και συμπαρσταση της καθς και στους καθηγητς του
ΠΜΣ Ιστορικς και Συστηματικς Μουσικολογας Νικλαο Μαλιρα, Μρκο Τστσο, Ιωννη
Παπαθανασου, Πρρο Μπαμχα, Ιωννη Φολια για το ενδιαφρον και την υποστριξ τους κατ
την διρκει του μεταπτυχιακο προγρμματος.
Ευχαριστ την Dr. Jacomien Prins για την παραχρηση του τεκμηρου De Rationibus
Musicae στο οποο δεν εχα πρσβαση και την εκλεκτ συνδελφο Anna Moni για την επιμλεια της
μετφρασης απ τα ιταλικ του De Musica.
Σημαντικ υπρξε η συνεισφορ του προσωπικο της Μεγλης Μουσικς Βιβλιοθκης του
Μεγρου Λλιαν Βουδορη και της βιβλιοθκης J.S Bailey του The American College of Greece,
Deree.
To ομαδικ πνεμα που αναπτχθηκε μεταξ των φοιτητν του ΠΜΣ υπρξε συνεχς πηγ
ενργειας και μπνευσης.
Η σχεδν αποκλειστικ ενασχληση με την συγγραφ της παροσας το φθινπωρο του 2016
και τον χειμνα του 2017 δεν θα ταν εφικτ χωρς την κατανηση και την υποστριξη της
οικογνεις μου.
ii
Εισαγωγ
ναυσμα για την παροσα εργασα υπρξε το ντονο ενδιαφρον για την ηθοπλαστικ και
θεραπευτικ επδραση της μουσικς στον νθρωπο πως διατυπθηκε στις θεωρητικς πραγματεες
των ανθρωπιστν της αναγννησης. Ερευνντας και μελετντας το εκτενς αυτ υλικ
διαπιστθηκε τι κομβικς σημασας στην συλλογ, την διατπωση αλλ και την πρακτικ
εφαρμογ των ποικλλων θεωριν σε σχση με τις θεραπευτικς ιδιτητες της μουσικς που
προπρχαν απ αρχαιοττων χρνων, υπρξε η μορφ και το ργο του Φλωρεντινο φιλσοφου
Marsilio Ficino.
Εναι αναγνωρισμνη η συμβολ του Ficino στην αναβωση της Πλατωνικς φιλοσοφας
στην Ιταλα της Αναγννησης. Ιδιατερα σημαντικς υπρξε και στην εξλιξη της δυτικς μουσικς
καθς με την θεωρα αλλ και την πρξη του προαναγγλλει τα ιδεδη που συντειναν στην
δημιουργα της περας τον 17ο αινα. Παρ την αναγνριση της σημασας του μως η μελτη της
συνολικς του προσφορς δεν εναι εκολη. Αρχικ, εκτενς βιογραφα του υπρχει μνο στα
ιταλικ και στα γαλλικ. Επσης κθε μελετητς τον προσγγισε απ μα απ τις πολλς και
αντιφατικς πλευρς του, αυτ του φιλσοφου, του γιατρο, του ιερα, το μουσικο. Η επιθυμα να
διαμορφωθε μα συνολικ εικνα του αναγεννησιακο φιλοσφου απετλεσε το πρτο κνητρο για
την παροσα εργασα και διοχετετηκε στο πρτο κεφλαιο, το οποο περιλαμβνει μα σχετικ
εκτεν αναφορ στην ζω, το ργο και τον χαρακτρα του, βασισμνη στην βιογραφα του
συγχρνου του Ficino Giovanni Corsi και στο ργο αναφορς Storia della Academia Platonica του
Arnaldo della Torre.
Διαβζοντας την βιογραφα του και τα γραπτ του γνεται σαφς τι βασικ στοιχεο της
προσωπικτητς του ταν η μελαγχολικ και εσωστρεφς του φση, η οποα τον θησε στην
φιλοσοφα, στην αστρολογα, στην ιερατικ αλλ και στην μαγεα, εν η πατρικ επιμον τον
οδγησε στην εξσκηση της ιατρικς. Το ενδιαφρον του για την μουσικ και την δυναττητ της
να επιδρ θεραπευτικ στην ψυχ του ανθρπου, πγαζε επσης απ την προσωπικ του δυσκολα,
και την τση του να πφτει σε μακρς περιδους κατθλιψης. Αυτ που τον διαφοροποιε απ λους
τους προγενστερους φιλοσφους που χουν ασχοληθε εκτενς με το συγκεκριμνο θμα εναι το
γεγονς τι αξιοποιε στον εαυτ την ευεργετικ επδραση της μουσικς, και επιχειρε να την
επεξηγσει με επιστημονικ, φιλοσοφικ και μεταφυσικ τρπο, κτι το οποο δεν του χει
αναγνωριστε επαρκς. Ο μελετητς του Ficino δεν μπορε να αγνοσει οτε την φση του, οτε
κποια απ τις ιδιτητες του γιατ συνδιαμρφωσαν τον διο και το ργο του. νας δετερος στχος
αυτο του πονματος αποτελε λοιπν η ανδειξη της μελαγχολικς φσης του Ficino και η σνδεσ
της με την πολλαπλ δημιουργικ του δραστηριτητα.
iii
Κατ την μελτη των συγγραμμτων που ο Ficino εκφρζει τις μουσικς του απψεις
διαπιστσαμε τι αυτς εναι αλληλνδετες με την φιλοσοφα του, η οποα εναι να αμλγαμα
πολλν και σημαντικν φιλοσοφικν συστημτων. H κατανηση του πολυσυλλεκτικο αυτο
φιλοσοφικο συστματος απαιτε την γνση της ιστορας της φιλοσοφας των αρχακν και πρτων
ελληνιστικν χρνων, την οποα δεν εναι αυτονητο τι κατχει ο ιστορικς μουσικολγος. Η
λλειψη αυτ οδγησε στην πολ ενδιαφρουσα περιπλνηση σε φιλοσοφες και φιλοσφους που
καλπτουν να χρονολογικ φσμα χιλων ετν. Στο δετερο κεφλαιο παρουσιζονται οι κεντρικς
φιλοσοφικς κατευθνσεις των Αρχαων Θεολγων Ευσεβν Φιλοσφων πως τους αποκαλε ο
Ficino, των οποων την σοφα αφομοωσε και μετφερε απ την ανατολ στην δση και απ την
αρχαιτητα και τον Mεσαωνα στην Aναγννηση. Παρουσιζονται επσης η φιλοσοφα του διου
καθς και η ενασχληση του με την ιατρικ, την ιερατικ και την μαγεα.
Οι αναφορς στις διφορες πτυχς της μουσικς θεωρας και πρξης και κυρως η επδρασ
της μουσικς στην ανθρπινη ψυχ εναι συχνς και δισπαρτες σε λο το ργο του Ficino.
Ασχολεται με την συμπαντικ της προλευση, την σνδεση της με την ανθρπινη ψυχ και τη
δναμ της να επιδρ στο ζωτικ πνεμα “spiritus vitalis” και στην ψυχ. Της αποδδει μαγικς
θεραπευτικς δυνμεις και την συγκρνει με την ιατρικ αλλ και την αστρολογα. Παρουσιζει
αναλυτικ τις μαθηματικς αναλογες που καθορζουν τα μουσικ διαστματα και τις συνδει με τα
Πλατωνικ εδη, τις ιδιτητες της ψυχς ακμα και με τα ζδια. Διευκρινζει επσης τι απτατος
σκοπς της εναι να οδηγε τον νθρωπο στην εξψωσ απ την ανθρπινη υπσταση του στην
θαση και την ομοωση του Θεου. Στο τρτο κεφλαιο συνοψζονται οι απψεις του περ μουσικς
πως εμφανζονται σε τσσερα τεκμρια. Παρατθενται ολκληρες και σχολιζονται εκτενς οι
επιστολς του De Musica και De Rationibus Musicae οι οποες αποτελον προκηρξεις των βασικν
αρχν του περ μουσικς. Ακολουθον τα ργα Commentarium in Timaeum και De Vita Libri Tres,
απ τα οποα επελγησαν και σχολιζονται τα κεφλαια περ μουσικς.
πως προ επαμε ο Ficino δεν γρφει μνο θεωρητικ περ μουσικς, αλλ ασχολεται ο
διος με αυτν, πως αναφρει συχν στις επιστολς του προς τους φλους του. Γνωρζουμε απ την
βιογραφα του τι διδχθηκε μουσικ απ μικρς και απ τις μαρτυρες των συγχρνων του τι
παιζε τακτικ για τους φλους και προσττες του, καθς μως η μουσικ του ταν αποκλειστικ
αυτοσχεδιαστικ δεν διασζονται δεγματα της. Στο τταρτο κεφλαιο σκιαγραφομε το
Φλωρεντιν μουσικ περιβλλον του δετερου μισο του 15ου αινα και συνθτουμε τις βασικς
πληροφορες που χουμε για την ποηση, τις μουσικς μορφς, τις αυτοσχεδιαστικς τεχνικς και την
πρακτικ της μουσικς εκτλεσης που πιθανν χρησιμοποιοσε ο Ficino, προκειμνου να
σχηματσουμε μα εικνα για το μουσικ του ιδωμα.
iv
Τελικς στχος, με τον οποο θα ασχοληθομε στον επλογο, εναι η ανχνευση και η
ανδειξη της συμβολς του Ficino στον καθορισμ των μουσικν ιδεωδν που ενπνευσαν τους
θεωρητικος της Camerata Fiorentina και συντειναν στην δημιουργα της περας στις αρχς του
17ο αινα, στο φιλοσοφικ υπβαθρο της οποας ενυπρχουν πολλς απ τις απψεις του περ
ηθοπλαστικς και θεραπευτικς δναμης της μουσικς. Θα αναζητηθον επσης ομοιτητες ανμεσα
στο μουσικ ιδωμα του Ficino και αυτ των συνθετν της Ιταλικς μονωδας.
Αναφερμενοι στην μεθοδολογικ προσγγιση, επισημανουμε τι τα ργα του Ficino
μελετθηκαν στην πρωττυπη μορφ τους με κρια ργα αναφορς τα Opera Omnia, Ex Officina
Henricpetrina, Βασιλεα 1576, Bottega d’ Erasmo, Τορνο και Le Divine Lettere del Gran Marsilio
Ficino, tradotte in lingua toscana per M. Felice Figliuccii Senese, Βενετα 1546, Instituto Nazionale
di Studi sul Rinascimento – Signum, Scuola Normale Superiore di Pisa, 2006. Τα εκτεν
αποσπσματα που παρατθενται εναι μεταφρσεις της γρφουσας, με την πολτιμη συμβολ της
επιβλπουσας καθηγτριας Irmgard Lerch-Καλαβρυτινο.
Επσης στην πρωττυπη κδοση στην επανκδοση της αναζητθηκαν τα αποσπσματα των
διαφρων θεωρητικν συγγραμμτων που παρατθενται σχολιζονται, συγκεκριμνα: Βοθειου De
Institutione Musice, Baldassare Castiglione Il libro del Cortegiano, Vincenzo Galilei Dialogo della
Musica Antica e della Moderna, Giulio Caccini Le Nuove Musiche, Bartolomeo Ramοs de Pareja
Musica Practica.
1
1. Κεφλαιο Πρτο: Marsilio Ficino: O νθρωπος και το ργο του.
«O Marsilio Ficino ο Φλωρεντινς, ο οποος εναι πιο τυχερς απ τον Ορφα τον
Θρκα, με την κιθρα φερε πσω απ την κλαση την αληθιν Ευρυδκη, με λλα
λγια, την Πλατωνικ σοφα».1
τσι αναφρεται ο Angelo Poliziano στον Μarsilio Ficino, να απ τα λαμπρ πνεματα
της Αναγννησης, ο οποος ευτχησε σο ζοσε να αναγνωριστε ως φιλσοφος, μουσικς, γιατρς
και ως θεραπευτς ψυχν. Ολκληρο το συγγραφικ του ργο και η αλληλογραφα του εκδθηκε
επσης κατ την διρκεια της ζως του. Για αινες μετ τον θνατ του μως το προσωπικ του
ργο παραγκωνστηκε απ το σημαντικτατο ργο των μεταφρσεων και του σχολιασμο του στα
φιλοσοφικ ργα μας μεγλης πλειδας φιλοσφων. Η φιλοσοφα του Ficino πως διαπιστνει ο
μελετητς του εκτενστατου ργου του δεν γκειται απλς στην αναπαραγωγ των ιδεν του
Πλτωνα των αρχαων Νεοπλατωνιστν πως θεωρθηκε επ μακρν. Μελετντας,
μεταφρζοντας, αναπαργοντας και κυρως σχολιζοντας ναν εντυπωσιακ γκο αρχαων
συγγραμμτων διαμρφωσε και εξφρασε, κυρως στις επιστολς του και στα πρωττυπα ργα του,
τις δικς του απψεις. Κατ τον P.O. Kristeller o Ficino μπορε να θεωρηθε ο πρτος φιλσοφος της
Αναγννησης, υπ την ννοια τι θλησε να εκφρσει τις νες ιδες των ανθρωπιστν με μα αυστηρ
θεωρητικ, μεταφυσικ μορφ.2
1.1. Βιογραφα
Με την βιογραφα του Ficino ασχολθηκαν οι λγο μεταγενστερο του Giovanni Corsi (La
vita di Marsilio Ficino, 1506) και Piero Caponsacchi (Sommario della Vita di Marsilio Ficino, 1604).
Τα κεντρικ ργα αναφορς εναι οι βιογραφες Storia dell Academia Platonica di Firenze του
Arnaldo Della Torre (1902) και Marsil Ficin του Raymond Marcel (1958). Ακριβστερη θεωρεται η
βιoγραφα του P.O Kristeller Per la biografia di Marsilio Ficino στο Studies in Renaissance Thought
and Letters. Σημαντικ εναι και η βιογραφα του Eugenio Garin, με ττλο The life of Marsilio Ficino
στο History of Italian Philosophy (1956).
1Angelo Poliziano, Opera Omnia, απσπασμα στο: Paul Oscar Kristeller The Philosophy of Marsilio Ficino,
Virginia Conant (μτφρ.) Columbia University Press, Gloucester, Mass. 1964, σ. 23: “Marsilio Ficino Fiorentino
cuius longe felicior Thracencis Orphei cithara veram ni fallor Eurydicem hoc est amplissimi iudicii Platonicam
sapientiam revocavit ad inferis”. 2 Kristeller, The Philosophy of Marsilio Ficino, σ. 12-13.
2
Για την οικογνεια του και τα πρτα του χρνια δεν γνωρζουμε πολλ. Ο πατρας του
Diotifeci Ficino γεννθηκε το 1402 1403 και σποδασε ιατρικ στην Φλωρεντα. Ασχολθηκε
ιδιατερα με την χειρουργικ και o Capponsachi τον χαρακτηρζει “maggior Chirurgo che Fisico”.
ζησε στο Figline μχρι το 1458 που εμφανζεται ιδιοκττης μας οικας στην Φλωρεντα, στον
δρμο της Santa Maria Nova. Εκε σκησε την επιστμη του, υπρξε δε κατ δλωση του Marsilio
“electissimus Medicus” του Cosimo των Μεδκων. Η ημερομηνα του θαντου του εναι αββαιη
μεταξ 1475 και 1477.3
Η μητρα του Marsilio Alessandra di Nanuoccio di Lodovico απ το Montevarchi γεννθηκε
το 1413, παντρετηκε τον Diotifeci το 1431 και πθανε το 1498. Ο Marsilio της εχε ιδιατερη
αδυναμα και την φρντισε μχρι το τλος της ζως της, να χρνο πριν τον δικ του θνατο. Ο Della
Torre αναφρει τι την χαρακτριζε μα ντονη θρησκευτικτητα και κποιες υπνωτιστικς και
προφητικς δυναττητες. Ο Marsilio διηγετο τι η μητρα του εχε προβλψει μσω ονερων τον
θνατο της μητρας της, τον θνατο απ ασφυξα ενς απ τα παιδι της σε ηλικα 17 ημερν και
την ακριβ μρα και ρα καθς και τον τπο ενς σοβαρο ατυχματος συζγου της. Κατ τον Della
Torre, επηρεασμνος απ αυτ τα περιστατικ ο Marsilio συνλαβε την θεωρα τι η ψυχ του
ανθρπου ταν εναι ισορροπημνη και αγν κτω απ τις κατλληλες αστρολογικς συνθκες,
μπορε να αποσπαστε απ το σμα και να μαντψει τα μλλοντα. Θεωρε δε τι ο φιλσοφος
κληρονμησε απ την μητρα του μια κποια νευρασθενικ κρση και το ενδιαφρον του για τις
μυστικιστικς και αστρολογικς αναζητσεις, που τον επηρασε τελικ στην διαμρφωση των
μεταφυσικν του θεωριν, οι οποες κατ τον Della Torre σχετζονται ελχιστα με την επιστημονικ
πραγματικτητα.4 Ανλογες επικρσεις θα απευθνουν προς τον Ficino και αρκετο απ τους
συγχρνους του πως θα υποδεξουμε και σε επμενα κεφλαια.
Πρωττοκος του ζεγους ο Marsilio γεννθηκε στο Figline στις 19 Οκτωβρου 1433 στις
εννα το βρδυ, πως ανακαλε ο διος, ο οποος απδιδε μεγλη σημασα στην θση των πλανητν
κατ την ρα της γννησης του ανθρπου και στο ωροσκπιο που θεωροσε καθοριστικ για την
κρση, τον χαρακτρα, την διθεση και την λη πορεα της ζως του ανθρπου. Για την πρτη του
εκπαδευση λοι του οι βιογρφοι παραδχονται τι δεν γνωρζουν πολλ. Κατ τον Corsi στα πρτα
του σχολικ χρνια διδχθηκε ανγνωση και γραφ απ μλλον σημους δασκλους γιατ ο πατρας
του, ο οποος συχν δεν θελε να αμεβεται για τις ιατρικς του υπηρεσες, δεν εχε την οικονομικ
νεση να του προσφρει καλλτερη παιδεα. Σχετικ νωρς εγκαταστθηκε στην Φλωρεντα για να
3Arnaldo Della Torre, Storia dell Academia Platonica di Firenze, Φλωρεντα 1902, σ. 479-483. 4Ο.π., σ.483-485.
3
σπουδσει. Κατ τον Caponsacchi, o Diotifeci θλησε να εισγει τον Marsilio στις ανθρωπιστικς
σπουδς προετοιμζοντς τον για την ιατρικ.5
Πργματι ο Marsilio αφιερθηκε στην μελτη των Λατινικν μεταξ 1445 και 1449 στην
Φλωρεντα υπ την καθοδγηση του Luca Antonio da Bernardi da Gimignano και Comando da
Simone Comandi da Pieve Santo Stefano, και μεταξ 1449 και 1451 στην Πζα που οι καθηγητς
του μας παραμνουν γνωστοι.6 O Marsilio αργτερα δλωνε τι ποτ δεν μπρεσε να χειριστε τα
λατινικ πως θελε κτι που επισημανει και ο Della Torre, χαρακτηρζοντας το φος του κθε λλο
παρ καθαρ και διαυγς. Και για τις σπουδς του στα Αρχαα Ελληνικ στα πρτα αυτ χρνια δεν
χουμε πολλς πληροφορες. Εναι πιθανν να μελτησε αρχικ μνος του, εν κατ τον Della Torre
μπορε να μελτησε με την βοθεια του Francesco da Castiglione.7
Η δετερη φση μαθητεας του Ficino διαρκε μεταξ 1451-1456 και επικεντρνεται στην
φιλοσοφα υπ την καθοδγηση του Niccolò di Iacopo Tignosi da Foligno, νθερμου περιπατητικο
και Αριστοτελικο φιλοσφου, τον οποο ο Della Torre αξιολογε σαν σαφς αντερο των
προηγουμνων δασκλων, παραθτοντας τον ττλο “insignis philosophia atque arte medicus” που του
απδιδε ο Poggio Bracciolini.8 Κοντ του ο Marsilio εντρφησε στον σχολαστικισμ και στις
αριστοτλειες φιλοσοφικς αρχς, πως γνεται εμφανς και απ τα πρτα του γραπτ, κυρως
σχεδισματα και σημεισεις στα οποα αναφρεται σε διφορες φιλοσοφικς συνομιλες του περ
ηθικς, λογικς, φυσικς, Θεο, φσης και τχνης και που αναφρεται συχν στον Αριστοτλη, στο
Αβερρη και στους Αριστοτελικος. Το σνολο αυτν των γραπτν σζεται στην Bibliotheca
Μoreniana στο Palazzo Medici Riccardia με τον ττλο Summa Philosophiae, εν χουν επιμεληθε
και εκδοθε και απ τον Paul Oscar Kristeller.9
Ο Della Torre επιχειρε να εξηγσει την μεταστροφ του νεαρο φιλσοφου προς τον
Πλατωνισμ βασιζμενος αφ’ ενς στην μελαγχολικ του κρση που τον ωθοσε να στρφεται προς
το σμπαν και το εξκοσμο αναζητντας παρηγορι για τις δυσκολες της επγεις του παρξης. Αφ’
ετρου βασιζμενος στην ρση του Corsi “in libidinem nequaquam proclivis”,10 θεωρε τι
απαρνομενος τον σαρκικ ρωτα στρφηκε αποκλειστικ και με μεγλη ζση στον πλατωνικ. O
5Ο.π., σ. 486-487. 6Ο.π., σ. 489. 7Ο.π., σ. 495. 8Ο.π., σ. 497. 9 Eugenio Garin – Giorgio Pinton, History of Italian Philosophy, Brill Academic Publishers, Amsterdam 2008,
σ. 230. 10Giovanni Corsi, “The life of Marsilio Ficino”, στο: The Letters of Marsilio Ficino, τμος 3, Members of the
Language Department of the School of Economic Science (μτφρ.), Shepheard-Walwyn, Λονδνο 1981, (χωρς
αριθμος σελδων): «Στην ερωτικ επιθυμα ποτ δεν ενδωσε».
4
Della Torre πιστεει τι ο Ficino λγω της μυστικιστικς του διθεσης αλλ και της αδναμης και
μικροκαμωμνης σωματικς του διπλασης δεν στρφηκε προς τον σαρκικ ρωτα, και τι η νεανικ
του αδιαφορα στην πορεα ενδυναμθηκε μσα απ τις φιλοσοφικς του αναζητσεις. Στηρζει την
πεποθησ του αυτ τσο στην παντελ απουσα αναφορς κποιου νεανικο ρωτα στα διασωθντα
τεκμρια σο και στην δλωση του φλου του Marsilio Naldo di Iacopo Naldi που του γραφε το
1451, «ταν αγαπσεις μα μρα, θα καταλβεις τον πνο μου» που αφνει να εννοηθε τι σε ηλικα
18 ετν ο Ficino δεν εχε ακμα ερωτευτε.11
Ο Corsi επισημανει τι νεαρς Marsilio μσω της μελτης του ργου του Κικρωνα και
κυρως του ργου του Somnium Scipionis ανακλυψε την φιλοσοφα του Πλτωνα, τον οποον
επιθυμοσε διακας να μελετσει. Εν τω μεταξ και μχρι να βελτισει την γνση των αρχαων
ελληνικν και να αποκτσει πρσβαση στα πρωττυπα ργα του λληνα φιλσοφου, συνλλεγε και
μελετοσε λους τους «Λατνους Πλατωνιστς» πως τους ονομζει ο Corsi, συγκεκριμνα τον
Κικρωνα, τον Μακρβιο, τον Απολειο, τον Βοθειο, τον γιο Αυγουστνο, τον Καλσδιο και
λλους. Τα ργα αυτ του Ficino δθηκαν απ τον Ficino στον μαθητ του Filippo Valori και δεν
εχαν εκδοθε μχρι το 1506, τος που γραψε την βιογραφα του ο Corsi.12
Κατ τον Della Torre τo 1456 o Ficino εγκατλειψε τις σπουδς της φιλοσοφας και
αφιερθηκε, κατπιν συμβουλς του καθηγητο της φιλοσοφας στο Πανεπιστμιο της Φλωρεντας
Cristoforo Landino, στην σοβαρ μελτη των Αρχαων Ελληνικν. Το 1457 εγκαθσταται στο Figline
καθς ο πατρας του δεν μποροσε να τον συντηρσει λλο στην Φλωρεντα. Ο Della Torre
αναρωτιται γιατ εγκατλειψε ο Ficino την Φλωρεντα ακριβς την στιγμ που ο Ιωννης
Αργυρπουλος, με τον οποον θα μποροσε να σπουδσει αρχαα αλλ και την πλατωνικ
φιλοσοφα, εξελγη καθηγητς. Μα εξγηση κατ τον διο εναι η αντδραση του Αρχιεπισκπου
Αγου Αντωννου στις πλατωνικς αναζητσεις του Ficino, τις οποες θεωροσε επικνδυνες και σε
καμα περπτωση συμβατς με την Χριστιανικ πστη.13
Το καλοκαρι του 1457 βρθηκε στο Campoli στην βλλα του Giovanni Canigiani, ευγενος
με αγπη στην φιλοσοφα και τους φιλοσφους και επιστθιου φλου του. Συνομιλντας με τον γι
του Antonio Canigiani περ απλαυσης, του υποσχθηκε να του στελει τις απψεις των διφορων
φιλοσοφικν σχολν σχετικ με αυτ το θμα και πργματι τον Δεκμβριο της διας χρονις του
στειλε απ το Figline το ργο του Liber de Voluptate που του εκθτει τις απψεις των επικορειων,
των στωικν, του Σωκρτη και του Πλτωνα περ απλαυσης, κυρως για να εξασκσει την μνμη
του και χι για να τον επηρεσει, πως δηλνει. Το διο καλοκαρι μελετ πιθανν τον Τμαιο του
11Della Torre, ο.π., σ. 502-503. 12Corsi, ο.π. 13Della Torre, ο.π., σ. 517.
5
Πλτωνα.14 Τον Αγουστο του 1458, σε μα επιστολ που απευθνει σε κποιον “Banco arithmetrae”,
βρσκουμε την πρτη του αναφορ στην απαγγελα και το τραγοδι, ταν συμβουλεει τον φλο του
πς να ενισχσει την μνμη του, και του προτενει να κατανοε αυτ που θλει να απομνημονεσει,
να φυλει στην μνμη του μνο ευχριστα πργματα, να κρατ σο χει να μθει σε μα τξη και
«με κα&th