Geneza i rozwój Drogi św. Jakuba w państwach Grupy · PDF filepielgrzymki b ł. Jana...

Click here to load reader

  • date post

    28-Feb-2019
  • Category

    Documents

  • view

    214
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of Geneza i rozwój Drogi św. Jakuba w państwach Grupy · PDF filepielgrzymki b ł. Jana...

F MUniwersytet Pedagogiczny im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie, Instytut Geografi i

Podhalaska Pastwowa Wysza Szkoa Zawodowa w Nowym Targu, Instytut Rekreacji i Turystyki

MUniwersytet Jagielloski, Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej

Geneza i rozwj Drogi w. Jakuba w pastwach Grupy Wyszehradzkiej

Genza a vvoj Cesty svtho Jakuba v ttoch Vyehradskej tvorky

The Genesis and Development of St. James Route in the Countries of the Visegrad Group

Abstrakt: Cieom prezentovanho prspevku je zhrn aktivity spojen s genzou a vvojom Cesty svtho Jakuba v Posku, esku, Slovensku a Maarsku. Autori na zklade vlastnch vskumov a na zklade informci zskanch od organizci, ktor sa staraj o Cestu svtho Jakuba, snaia sa predstavi hlavn problmy a vzvy alieho rozvoja Camino de Santia-go v ttoch Vyehradskej tvorky (V4). Vo vskumoch nad fenomnom Cesty svtho Jakuba v Eurpe sasne plat, e obnovenie Cesty svtho Jakuba predchdzala p blahoslavenho Jna Pavla II. do Santiago de Compostela v roku 1982. V roku 1987 Rada Eurpy vyhlsila, e Camino de Santiago bude prvou Eurpskou kultrnou cestou a nabdala miestne vldy na obnovenie dvnych ptnickch ciest. V roku 2003 eurpska sie Ciest svtho Jakuba dosiahla posko-nemeck hranicu v Zgorzelci (Grlitz). V roku 2004 Poliaci, ktor putovali k hrobu svtho Jakuba zaali prce spojen s vyznao-vanm poskch sekov cesty, o v konenom dsledku zaprinilo otvorenie prvho seku v roku 2005 Dolnosliezskej cesty svtho Jakuba. V obdob 20052011 vaka prci lenov bratstiev a spolkov sv. Jakuba cirkevnej sprve, miestnym sprvam, turistickm organizcim ako aj priateom ciest svtho Jakuba a ctiteom tohto svtho v ttoch Vyehradskej tvorky sa podarilo vyznai 4000 km Cesty svtho Jakuba, v tom 2700 km v Posku, ve 1100 km v esku a cca 500 km v Maarsku. Momentlne prebehaj prce nad projektom prvho seku cesty na Slovensku, ktor bude sprstupnen pre verejnos v druhej polovici roku 2012. (preklad Magdalena Gromadzka)Abstract: The presented study is an attempt to summarize the activities associated with origin/genesis and development of St. James Route in Poland, Czech Republic, Slovakia and Hungary. The authors of this study, basing on personal research and interviews with foreign associations caring for St. James Routes, also made an attempt to present the main problems and challenges related to the further development of the Camino de Santiago in the Visegrad Group countries (V4). Among those investigating the phenomenon of St. James Route in Europe nowadays prevails consistent belief that the revival of St. James Route was preceded by a pilgrimage of Blessed John Paul II to Santiago de Compostela in 1982. In 1987 the Council of Europe declared the Camino de Santiago, to be the first European Cultural Route and encouraged local authirities to restore the old routes of pilgrimage. In 2003 the European network of St. James Routes reached the German-Polish border in Grlitz/Zgorzelec. In 2004 polish people, who pilgrimage to the tomb of St. James, already began works on the demarcation of the Polish sections of St. James Route, which finally led to opening of the first section of St. James Route in 2005; Dolnolska St. James Route. In the years 20052011, thanks to the work of members of fraternities and St. James associations, the Church authorities, local government authorities, tourism organizations, as well as friend the ways St. James and worshipers of St. James among the Visegrad Group countries, currently there are more than 4000 km of St. James Route already marked, including over 2700 km in Poland, over 1100 km in Czech Republic and approximately 500 km in Hungary. At present we

Rozwj turystyki kulturowej i przyrodniczej na pograniczu polsko-sowackimPPWSZ, Nowy Targ 2012, s. 123132

Rozvoj kultrneho a prrodnho turizmu na slovensko-poskom pohraniPPWSZ, Nowy Targ 2012, s. 123132

Mapy barwne: s. XIXXXI

124 Franciszek Mrz, ukasz Mrz

work on the project of the first section of St. James Routes in the Slovak Republic, which will be opened in the second half of 2012. (translated by Agnieszka Lasek)

Sowa kluczowe: Droga w. Jakuba, Grupa Wyszehradzka, turystyka kulturowa, turystyka religijnaKov slov: Cesta svtho Jakuba, Vyehradsk tvorka, kultrny turizmus, nboensk turistika Keywords: St. James Route, Visegrd Group, cultural tourism, religious tourism

Wprowadzenie

W 2012 r. w wielu parafiach, orodkach i stowarzyszeniach zwizanych z kultem w. Jakuba Starszego Apostoa, a take na szlakach Jakubowych w caej Europie obchodzona bdzie 30. rocznica pielgrzymki b. Jana Pawa II do Santiago de Compostela (9 listopada 1982) i wygoszonego przez papiea przemwienia nazwanego Aktem Europejskim.

To miejsce, tak drogie pobonoci mieszkacw prowincji galicyjskiej i wszystkich Hiszpa-nw mwi wwczas Jan Pawe II stao si w cigu wiekw punktem przycigania dla Europy i dla caego chrzecijastwa. () Moje spojrzenie ogarnia w tej chwili cay kontynent europejski, t olbrzymi sie drg komunikacji, ktre cz skadajce si na miasta i narody; widz te drogi, ktre od redniowiecza prowadziy i prowadz do Santiago de Compostela () niezliczone rzesze pielgrzymw, ktre tu cigao naboestwo do Apostoa Jakuba. (). Tu przybywali z Francji, z Woch, z Europy rodkowej, z krajw nordyckich i z narodw so-wiaskich chrzecijanie wszelkich stanw: od krlw a po najskromniejszych wieniakw, chrzecijanie wszystkich poziomw duchowych: od witych, jak Franciszek z Asyu czy Brygida Szwedzka (nie mwic o tylu witych hiszpaskich), a po publicznych grzesznikw, czynicych pokut. Caa Europa odnalaza si wok tej pamitki witego Jakuba, w tych samych wiekach, w ktrych budowaa si jako kontynent jednorodny i zjednoczony duchowo. Dlatego to sam Goethe stwierdzi, e wiadomo europejska zrodzia si w pielgrzymowaniu. () Dlatego ja, Jan Pawe, syn polskiego narodu, ktry zawsze uwaa si za nard europejski, syn narodu sowiaskiego wrd Latynw i aciskiego pord Sowian, z Santiago kieruj do ciebie, stara Europo, woanie pene mioci: Odnajd siebie sam! Bd sob! Odkryj swoje pocztki. Tchnij ycie w swoje korzenie... (Jan Pawe II, 1983)

Wrd osb badajcych fenomen Camino de Santiago Drogi w. Jakuba panuje obecnie zgodne przekonanie, e Akt Europejski b. Jana Pawa II rozpocz nowy etap w historii pielgrzymowania do grobu w. Jakuba (Jackowski, Sojan 2000; Wyrwa 2009; Muszyski 2010; F. Mrz, . Mrz 2011) i po-nowny rozwj tego jednego z najwaniejszych, chrzecijaskich szlakw pielgrzymkowych.

Na apel papiea Polaka odpowiedziaa m.in. Rada Europy, uznajc w 1987 r. Drog w. Jakuba pierwszym kulturowym szlakiem Europy i zachcajc wadze regionw do odtworzenia dawnych szlakw pielgrzymkowych. Ju w nastpnym roku do grobu w. Jakuba Apostoa wyruszyli pierwsi pielgrzymi z Hiszpanii i Francji. Pocztkowo w Hiszpanii, a w nastpnych latach m.in. we Francji, Niemczech, Woszech, Austrii i Szwajcarii pojawiy si drogowskazy z motywem muszli w. Jakuba. W 1993 r. droga pielgrzymkowa do Santiago na terytorium Hiszpanii, a w 1998 r. na obszarze Francji, zostaa wpisana przez UNESCO na list wiatowego Dziedzictwa Kulturowego Ludzkoci. W 2003 r. europejska sie Camino de Santiago dotara do granicy niemiecko-polskiej w Grlitz/Zgorzelcu. W nastpnym roku, osoby z Polski pielgrzymujce do grobu w. Jakuba rozpoczy prac nad wytyczeniem polskich odcin-kw Drogi w. Jakuba.

Prezentowane opracowanie jest prb podsumowania dziaa zwizanych z powstaniem i rozwojem odcinkw Drogi w. Jakuba na terenie Polski, Czech, Sowacji i Wgier. Autorzy opracowania na pod-stawie bada terenowych oraz wywiadw z zagranicznymi stowarzyszeniami opiekujcymi si szlakami jakubowymi podjli take prb przedstawienia najwaniejszych problemw oraz wyzwa zwizanych z dalszym rozwojem Camino de Santiago w pastwach nalecych do Grupy Wyszehradzkiej (V4), tj. Polsce, Czechach, Sowacji i Wgrzech. Autorzy opracowania pragn podkreli, e praca ma charakter przyczynkowy i stanowi podstaw do dalszych bada.

Geneza i rozwj Drogi w. Jakuba w pastwach Grupy Wyszehradzkiej 125

Drogi w. Jakuba w Polsce1

Projekt wytyczenia pierwszego odcinka Drogi w. Jakuba w Polsce pojawi si w 2004 r. na forum internetowym portalu Polskiego Klubu Camino de Santiago. Pomysodawc Jakubowego szlaku o nazwie Droga Polska by Wodzimierz Antkowiak autor jednej z pierwszych wspczesnych polskich relacji z pielgrzymki do grobu w. Jakuba. Gwnym zaoeniem projektu byo odtworzenie szlaku ptniczego prowadzcego z Ogrodnik przez Olsztyn, Toru, Gniezno, Pozna do Subic na granicy z Niemcami (Antkowiak 2007). Prace nad odtworzeniem Drogi Polskiej rozpoczto jednak dopiero w 2006 r. Otwarcie pierwszego odcinka tego szlaku z Olsztyna do sanktuarium maryjnego w Gietrzwadzie (20 km) nastpio 25 lipca 2006 r. W kwietniu 2007 r. odcinek ten zosta przeduony do kocioa w. Jakuba w Toruniu, za w 2009 r. do Trzemeszna (Mendyk, Mrz 2009).

Od kwietnia 2007 r. prace nad oznakowaniem szlaku przeja Midzynarodowa Agencja Poszuki-wawcza (MAP) z siedzib w Toruniu. W dniu 25 lipca 2011 r. w Ktrzynie uroczycie otwarto kolejne odcinki Drogi Polskiej Suwalszczyzna oraz Warmia i Mazury. Pierwszy odcinek o nazwie Suwalszczyzna rozpoczyna si w Ogrodnikach na granicy polsko-litewskiej i prowadzi przez Sejny, Krasnopol, Wigry, Suwaki do Bakaarzewa (ok. 120 km). Odcinek Warmia i Mazury liczy 193 km i prowadzi z Bakaarzewa przez Olecko, Kruklanki, Giycko, Giero, Ktrzyn, wit Lipk, Reszel, Lutry, Wipsowo, Barczewo do Olsztyna. W Olsztynie nowy odcinek Drogi Polskiej czy si ze wspomnianym ju odcinkiem Ca-mino Polaco: Olsztyn Brodnica Toru Trzemeszno. Dugo odcinka Drogi Polskiej z Ogrodnik do Trzemeszna wynosi ok. 530 km. Tras niemal w caoci poprowadzono w oparciu o istniejce szlaki turystyczne, zwaszcza midzynarodowy szlak pieszy E11 (Subice Ogrodniki; Antkowiak 2007). Przedueniem Drogi Polskiej s kolejne szlaki Jakubowe: Droga w. Jakuba Szlak Piastowski (Mogil-no Trzemeszno Niechanowo Gniezno), Lubuska Droga w. Jakuba (Murowana Gol