თარგმნა ლევან ბოლქვაძემ · PDF file მაღლა,...

Click here to load reader

  • date post

    17-Oct-2020
  • Category

    Documents

  • view

    1
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of თარგმნა ლევან ბოლქვაძემ · PDF file მაღლა,...

  • თარგმნა ლევან ბოლქვაძემ

    ე. სეტონ-თომფსონი

    რ ო ლ ფ ი ტ ყ ე შ ი

    I ვიგვამი1 (1 ვიგვამი _ ჩრდ. ამერიკის ინდიელთა საცხოვრებელი გუმ-

    ბათისებური ქოხი. აკეთებენ ხის ტოტებისაგან, ლერწმისაგან და სხვ.) კლდის ძირას

    გაზაფხულის სისხამი დილა თენდებოდა. საცაა მზე უნდა ამოსული-

    ყო. კუონები გამოვიდა თავისი ვიგვამიდან, ეზემუკის აღმოსავლეთით გა- დაჭიმულ კლდეებს რომ იყო შეფარებული, ავიდა უზარმაზარი კლდის მწვერვალზე და იქ მაღალ ქარაფზე გადმოდგა. უხმოდ ელოდა მიანოს საი- ნავეს ტომის უკანასკნელი შვილი, როდის იელვებდა ზღვაზე კონექტიკუტ- სა და სიონეკს შუა ამომავალი მზის პირველი სხივი.

    აი, გამოკრთა ღრუბელთა წყებიდან ოქროს სხივები და კუონებმაც აღმომავალი მზის სადიდებელი სიმღერა წამოიწყო:

    მზეო, მზეო, ნუ ეფარები ღრუბელს, გვაპკურე ცხოველმყოფელი ნათელი შენი! სალამი შენდა, მეუფეო სამყაროს, მზეო! მღეროდა და მღეროდა თან პატარა ტამტამს2(2 ტამტამი _ დაირის

    მსგავსი საკრავი.) ატყაპუნებდა, მანამდე იმეორებდა თავის სიმღერას, ვიდ- რე ღრუბლებიდან მზე არ ამოცურდა.

    მერე წითელკანიანი ისევ დაბრუნდა კლდეს შეფარებულ თავის ვიგ- ვამში, ცაცხვის ხის ჯამში ხელი ამოიბანა და ღარიბული საუზმის მზადებას შეუდგა.

    ცეცხლზე სპილენძის მოკალული კარდალა ეკიდა. წყალი რომ ადუღ- და, ინდიელმა შიგ ერთი პეშვი სიმინდის ღერღილი ჩაყარა და რამდენიმე ლოკოკინა ჩააგდო. სანამ საუზმე იხარშებოდა, აიღო თოფი, ფრთხილად გა- დაიარა კლდე, მის ვიგვამს რომ ჩრდილო-დასავლეთის ქარებისაგან იცავ- და, და ორბისებური მზერა შეავლო კარგა მოზრდილ ტბორს, რომელიც თახვებს დაეგუბებინათ პატარა მდინარე ეზემუკზე.

    ტბორს ჯერ ისევ ზამთრის ყინული ეფარა, მხოლოდ აქა-იქ, მზისაგან გამთბარ თავთხელში, უკვე მოჩანდა წყალი. ინდიელს აქ იხვები ეგულებო- და, მაგრამ ამჯერად ფრინველი არსად ჩანდა. სამაგიეროდ, ყინულის განა- პირას მუქი ფერის რაღაც ლაქა შენიშნა. ეს მუშკის ვირთაგვა იყო.

    კუონებმა ხოხვით შემოუარა ტბორს და მალე ვირთაგვასაგან სათო- ფეზე აღმოჩნდა. მაგრამ უცბად თოფის სროლაზე ხელი აიღო და ისევ ვიგ-

    48

  • ვამში დაბრუნდა, რათა მამაპაპური იარაღით — მშვილდ-ისრითა და გრძე- ლი თოკით შეეცვალა.

    რამდენიმე სწრაფი ნაბიჯი — და იგი ისევ ოცდაათ ფუტზე იყო მუშ- კის ვირთაგვისაგან. თოკი ისარს გამოაბა, დაახვია და მშვილდი მოზიდა...

    ...ისარი გაფრინდა, თოკი თან გაიტაცა და ვირთაგვას ზედ ზურგზე დაერჭო, წყლის ერთი შეჩქაფუნება და ცხოველი ყინულქვეშ შეცურდა.

    მაგრამ სად წავიდოდა? მონადირემ თოკის მეორე ბოლო ოდნავ გა- მოსწია და ვირთაგვა წყლის ზედაპირზე გამოჩნდა. ინდიელმა იგი ჯოხით მოკლა და ნაპირზე ამოათრია. მას რომ თოფი ეხმარა, ნადავლი, რა თქმა უნ- და, სამუდამოდ წაუვიდოდა ხელიდან.

    შინ დაბრუნებულმა ისაუზმა, შემდეგ იქვე, ვიგვამში დაბმულ პატა- რა, მგლის მსგავს წითურა ძაღლს აჭამა და ფრთხილად შეუდგა მუშკის ვირთაგვას გატყავებას.

    ჯერ ცხოველს სხეულის უკანა ნაწილზე შემოასერა ტყავი, შემდეგ გადმოატრიალა იგი და ხელთათმანივით გააძრო ხორცს. ტყავი ჯოხზე გა- დაჭიმა და გასაშრობად დაკიდა. როცა გაშრება, გაყიდის. ხორცი კი სადი- ლად შეინახა ჩრდილში.

    კუონები ამ საქმიანობაში იყო, როდესაც ტყეში ფეხის ხმა გაისმა და ბუჩქნარიდან მაღალ-მაღალი, ტლანქი სახის მამაკაცი გამოვიდა, წითელ- ცხვირა, ჭაღარაულვაშაწკეპილი. ინდიელის დანახვაზე იგი შეჩერდა, ზიზ- ღით გადახედა წითელკანიანის ნანადირევს, ჩაიბურტყუნა «თაგვიჭამიაო», და ვიგვამისაკენ გასწია. მაგრამ ინდიელისაგან დინჯად და გარკვევით წარ- მოთქმულმა «წაეთრიემ» გეგმა შეაცვლევინა. გაწბილებულმა რაღაც ჩაი- ბუზღუნა «წითელკანიან მაწანწალაზე» და უახლოესი ფერმისაკენ გაემარ- თა.

    II

    როლფ კიტრინგი და მისი ბიძა

    «ყვავის თვე» იდგა — თეთრკანიანთა მარტი. ახლოვდებოდა «ბალა- ხის თვე» და ზღვის სანაპიროებიდან ჩრდილოეთისაკენ უკვე მიემართე- ბოდნენ წეროების სამკუთხა გუნდები. ისინი აღტაცებით გაჰყვიროდნენ იმაზე, რომ «მშიერმა თვემ გაიარა, რომ გაზაფხული კვლავ ეწვია მიწას». მაღლა, ხმელ ტოტებში როჭო კრიახობდა, ტყეში ჭრელი კოდალა აკაკუნებ- და, სადღაც ფიჭვებში კაკაბი იძახოდა და ცაშიც გარეულ იხვთა ფრთების შრიალი იდგა. ინდიელს სიმღერა სწყუროდა.

    და აი, კუონებს რაღაც მოაგონდა, მთის ქედს სამხრ