Fatma sunumu

Click here to load reader

  • date post

    06-Jul-2015
  • Category

    Education

  • view

    97
  • download

    5

Embed Size (px)

description

hatice

Transcript of Fatma sunumu

  • 1. Liberal ekonomiye gei, gnmze kadar gelen tartmal konulardan biridir. Zira Trkiye 'de liberal ekonomideki dinamikler ekonomik kurallarla yaplanmaktan ziyade siyasi kararlar sonucunda olumutur. Bu yzden siyasi istikrarszlk dorudan ekonomiyi etkilemi, halkn hi alk olmad ithalat furyas ve enflasyonist basklarla sonulanmtr. Bu almann amac, Demokrat Parti iktidarnn ilk yllarnda gerekletirmeye alt ekonomik liberalleme ve bunun dourduu sonulardr. Bu dnemde Trk ekonomisinde gzle grlr bir byme

2. Yabanc Sermaye ve Petrol Kanunu Menderes hkmeti, ekonomide liberalizmin salanmas iin bata ABD olmak zere, Batl demokratik devletlerle daha sk bir ibirlii yaplacan aklayarak bir giriimci snfnn domasn salamay hedefliyordu. Bunda yabanc uzmanlarn nemli pay vardr. DP'nin iktidar devrald 1950 ylndan itibaren izledii ekonomik politikalarn ou Barker Raporu olarak bilinen Milletleraras mar ve Kalknma Bankasnn Menderes hkmetiyle yapt ibirlii sonucunda hazrlanm olan rapora dayanyordu. Raporda, Trkiye'nin ekonomik yaps, gemite uygulanm politikalar ve gelecekte uygulayabilecek ekonomik politikalar zerinde duruluyordu 3. Menderes hkmeti, devletin sadece yerli girimcilerle kalknamayacann farkndayd.27 Yabanc sermayenin Trkiye'ye gelmesini kolaylatrmak iin "Yabanc Sermaye Yatrmlarn Tevik Kanunu" kabul edilerek Trk ekonomisi canlandrlmaya alld. Bylece, tek parti dneminde ekonomik adan zel sektrn aleyhinde olduu ileri srlen engeller kaldrld. Bu sektrn ekonomide yer almas iin yaplan bir dier dzenleme ise "Petrol Kanunu "dur. Kanunun amac. Trkiye'nin petrol kaynaklarnn zel teebbs eli ve yatrmlar ile sratle, kesintisiz ve verimli bir ekilde gelitirilip deerlendirilmesini salamakt.28 ncellikle Amerikan irketlerinin bu konuya ilgi duyduklar bilinmekteydi. Dnemin bakan Stk Yral petrol yasa tasarsnn o gnk dnya koullan iinde Trkiye'nin karlarn en iyi ekilde koruyup gzetildiini ileri srerek zel giriimin de iinde bulunaca Trkiye Petrolleri Anonim Ortakl'nn kurulacan ve bu ortakln MTA'nn alma alanlar ierisinde bizzat yer alacan belirtmitir.Yasa tasarsnn gerekesinde, daha nceki Petrol Yasasnn yerli ve yabanc zel kurulular ierisinde daha tevik edici hale getirilmesinin amaland ileri srlmekteydi.30 Sonuta petrol yasas 07 Mart 1954 tarihinde TBMM'de kabul edilmitir.31 29 Mays 1957'de ise 6326 sayl kanunla yeniden dzenlenerek yatrmclara ve yabanc irketlere daha cazip hale getirilmitir 4. D Ticaret ve Ekonomide ABD Etkisi DP iktidarlar, ekonomik baarnn salanmasnda zm d kredi almada buldular. Bu olaylardan sonraki gelimeler gsteriyor ki Menderes hkmetleri dneminde d kaynaklara bamllk iyice artm, deien ekonomi politika ve d krediler, nde gelen mttefiki Amerikan yardm ile yaplr duruma gelmitir. Trkiye'nin d yardm aray, DP iktidarndan nceki tarihe dayanr. lk olarak, Truman Doktrini ile ABD'nin, Yunanistan'n yannda Trkiye'yi de programa almasyla balamtr. Bu durum, Amerikan kar yannda 1947'lerde Sovyet tehditleriyle evrilmi olan Trkiye'nin de iine geliyordu. Askeri ve ekonomik gc zayf olan Trkiye, bu frsat iyi deerlendirdii takdirde blge devletleri ierisinde gl bir hale geleceini umuyordu. Truman Doktrini Trk d politikasnn da deimesine yol am olmas bakmndan nemlidir. Bunun ilk belirtisi, daha nce bamsz bir Arap devletinin kurulmasn savunan Trkiye, imdi kuruluundan dokuz ay sonra srail devletini resmen tanyor ve Yahudi asll vatandalarn srail'e g etmeleri iin gerekli izni veriyordu 5. Truman Doktrini, Trkiye'ye sadece ekonomik yardm sz vermiyor, bir takm siyasal ykmllkler de getiriyordu. nk Doktrin, Trk d politikasn snrlayan bir takm maddeler ieriyordu. Bunlardan en nemlisi 24. Maddedir. Gerekten Birleik Amerika, bu anlamann imzalanmasndan on yedi yl sonra, 1964 Hazirannda Trkiye'nin Kbrs'a yapmay dnd silahl bir mdahaleyi snrlayan maddesi yledir: Trkiye Hkmeti, Birleik Devletler Hkmeti'nin muvafakati olmadan, bu neviden hibir madde veya malumatn mlkiyet ve zilyetliini devredemeyecei gibi, ayn muvafakat olmadan Trkiye Hkmeti'nin subay, memur veya ajan sfat haiz bulunmayan bir kimse tarafndan bu maddelerin ve bu malmatn gayeden baka bir gayeye kullanlmasna msaade etmeyecektir.66 Bu madde Trkiye'ye yaplacak yardmlarn karsnda belli bir sorumluluk yklyordu. Bu anlamda Trkiye'yi, siyasi ekonomik ve askeri bakmdan Birleik Devletlere daha baml hale getiriyordu 6. Trk-Amerikan ilikilerinin gelimesini salayan dier bir yardm plan ise, Marshall yardm plandr. Bu plann amalar ve gerekeleri bakmndan Truman Doktrini ile byk benzerlikler gsterir. Bu anlamda Truman Doktrini, Marshall Plan'nn n hazrl gibidir. Fakat grnte benzerlikler olsa da amata bir takm farkllklar vardr. Bu anlamda Truman Doktrininin amac, Sovyet yaylmasn nlemeye dnk bir program olduu halde, Marshall Plan daha ok Avrupa lkelerinin ekonomik kalknmasn salayarak komnist ideolojinin bu lkelere szmasn nlemek olmutur. 1950 ylnda ithalat-ihracat arasndaki ak 23 milyon TL iken bu rakam 1950'den itibaren hzla artmtr. 1952'de ithalat ihracat dengesi DP hkmetlerinin iktidar olduu dnemler ierisinde en yksek dzeyine kmtr. Bunda sz edildii gibi Kore Sava'ndan sonra tarm rnlerine olan talebin azal ile kt hava koullar nedeniyle tarm rekoltesindeki dn ok byk etkisi vardr. NATO'ya giriten sonra Trkiye'nin savunmaya ayrd btesi yeriniyatmlara braksa da bu yatrmlar daha ok bata ABD olmak zere yabancpatentliydi.70 Fakat 1955'ler ve sonrasnda alnan d kredilere ramen ekonomideki istikrarszlk ve d ticaret a nlenememitir. Da bamllk, dviz kurlarndaki ykselme DP hkmetini i kaynak arayna itmitir. Bu nedenlerle bu dnemde youn olarak grlecei gibi yabanclar tevik edici bir takm yasalarla bunu gerekletirmeye almas dnemin belli bal zelliklerindendir. 7. 1955'lerdeki ekonomik belirsizlik, politikay da etkilemi vebu dnemden sonra iktidar olan DP'de bir takm zlmeleri de birlikte getirmitir. Ekonomideki olumsuzluun etkisi, bununla da kalmam DP iktidar i politika da daha sert bir izgi izlemeye balamtr. Dier yandan bu dnemde ABD ve Sovyetler arasndaki souk sava, Trk ekonomisini ABD'ye daha da baml duruma getirdi. Ayrca ABD'nin Ortadou'da Msr' igal eden srail'e kar sert tutumunun ardndan gelimeler Trkiye'yi daha iine kapank bir duruma getirecektir. Ortadou'da Trk ekonomisini ve politikasn kstlayan sadece bu olayla snrl deildir. Ayn zamanda ulusal bamszlk srecinde Cezayir'e ekimser oy verilmesi. ran'da Musaddk'a kar ah'n desteklenmesi gibi konular da Trkiye'yi zor durumda brakmtr. Btn bu gelimeler Trk politikasn etkiledii gibi ekonomiyi de derinden etkilemitir. DP'nin ekonomi politikas bu dnemde d politikayla karm gibidir. Bunun belirtisi olarak Ankara'nn daha ok ekonomi ve Sovyet tehlikesine kar benimsedii Eisenhower Doktrini'nin benimsenmesinin ardndan71 Badat Pakt toplantsnda masaya yatrlan konularn banda ekonomik konular geliyordu. Sonradan bu RCD (Regional Cooperation for Development- Kalknma iin Blgesel birlii Tekilat) olarak ortaya kyordu 8. EDEBYAT FAKLTES SOSYOLOJ BLM 1.SINIF OKUL NO : 13010401025 SABIRLA DNLENZ N TEEKKR EDERM