DœNYA'YI KE‍FEDIYORUZ

download DœNYA'YI KE‍FEDIYORUZ

of 38

  • date post

    16-Jan-2016
  • Category

    Documents

  • view

    15
  • download

    0

Embed Size (px)

description

DÜNYA'YI KEŞFEDIYORUZ. - PowerPoint PPT Presentation

Transcript of DœNYA'YI KE‍FEDIYORUZ

DNYA'YI KEFEDIYORUZ

DNYA'YI KEFEDIYORUZ

Yaadmz ehir kasaba ya da kyde oturduumuz evin, eitim grdmz okulun bir adresi vardr.Adres,birok evin bulunduu bir yerde evimizin yerini kolayca bulmamz salar.Bunun gibi yeryznde herhangi bir lkenin veya ehrin de adresi vardr.

Bu adreslerden birisi de o yerin paralel ve meridyen deerleriyle belirtilmesidir. yleyse meridyen ve paralel nedir? Yerkreyi kuzey ve gney olmak zere iki eit paraya blen daire ekvatordur. Ekvatorun kuzeyine Kuzey Yarmkre, gneyine Gney Yarmkre denir. Ekvatora eit aralklarla yatay olarak izilen dairelere paralel denir. rnein, Ankara 40 derece kuzey paralellinde yer alr. Paralelleri dik kesen ve kutup noktalarnda birleen yaylar ise meridyen denir. Ekvator, paralellerinin balangc olduu gibi meridyenlerin de bir balangc vardr. Bu, Ingilterenin Greenwichgzlem evinden getii varsaylan 0 derece balang meridyenidir.

Yerkre etrafnda doudan batya uzananizgiler paralel izgilerdir. Paralel daireleri,0olan ekvatordan itibaren derecelendirilir.Ekvatorum kuzeyinde 90 gneyinde 90 olmakzere toplam 180 paralel dairesi vardr.

Iki paralel arasndakiuzaklk 111 kmdir.Paraleller *Birer derece aralklarla geirilen dairelerdir.

*Kutuplara doru evre uzunluklar klr.

*Aralarndaki uzaklk birbirine eit ve 111 km dir.

*Paraleller dou bat ynldr.

*Balanglar ekvatordur.

Paralellerin zellikleri

Kuzeyden gneye kutuplar arasnda uzananizgiler meridyen yaylardr. Ingilterenin Greenwich gzlemevinden geen meridyen,Balang meridyeni kabul edilir. BalangMeridyeninin 180 dousunda 180 batsndaOlmak zere toplam 360 meridyen vardr.

Meridyenler *Birer derece aralklarla geirilmilerdir.

*Ekvatoru ve paralelleri dik keserler.

*360 meridyen yay bulunmaktadr.

*Meridyen yaylar eit uzunluktadr.

*Birbirini izleyen iki meridyen arasndaki zaman fark 4 dakikadr.Meridyenlerin zellikleri

TRKIYE'NIN MATEMATIK KONUMU lkemiz, Atatrkn iaret ettii adaUygarlk dzeyine kmay hedefleyen gen ve dinamik nfusuyla Asya veAvrupay birbirine balayan blgede gl bir devlettir. Batsnda sanayilemi Avrupa lkeleri ile gney dousunda petrol zengini Orta Dou lkeleri bulunur.DRT MEVSIM TRKIYE Yeryz ekilleri ve konum iklim zerinde etkilidir.lkemizde, Karadeniz iklimi,Akdeniz iklimi ve Karasal iklim olmak zere eitIklim grlr. Karasal Iklim

lkemizde grlen en yaygn iklim eididir. Bu iklimin en nemli zel-lii havann abuk snp soumasdr.Yazlar scak ve kurak,klar souk ve kar yaldr.Kayseri,karasal iklim grlen illerimizdendir.Yazn ortalama scaklk 25 derece iken, kn -3 dereceye der.En ok ya ilkbahar mevsiminde grlr.

Karadeniz Iklimi

Karadeniz ky eridi boyunca grlen bu iklim eidinde her mevsim yaldr.Mevsimler arasnda karasal iklimdeki gibi byk scaklk farkllklar yoktur.Yazlar serin,klar ise lktr.Rize,Karadeniz iklimi iyi yanstan illerimizdendir.Her mevsim ya alr ama en fazla ya sonbaharda grlr ve ortalama 800 mm'dir. Akdeniz Iklimi

Akdeniz ve Ege Blgesi kylar ile Marmara Denizi evresinde grlen Akdeniz ikliminde scak ve kurak yazlar yaanr.Klar,lk ve yalDr.zellikle Akdeniz kylarnda kar ya ve don olaylar nadir grlr.DEIIK YERLER, FARKLI YAAMLAR

Yerkrenin yaklak %30'u karalarla kapldr ve bu alanlarn sadece %12'si yaamaya elverilidir.Geri kalan ok souk,ok scak,ok engebeli,bataklk ya da sk ormanlarla kapldr.Yerleim yeri insanlarn yaamak ve yerleik dzen kurmak iin setikleri yerdir.Dnyann deiik yerlerinde insanlar birbirinden farkl zellikleri olan yerleim alan semelerinde belirleyici rol oynayan birok neden vardr ve en nemlisi de iklimdir. L IKLIMI

(Tatombo Anlatyor)Ben Avusturalya llerindeki Adelhayt kasabasnda yayorum. Kasabamz usuz bucaksz kum tepelerinin ortasna kurulmu.Avclkla geiniyoruz.Ava gitmek iin havann serinledii akam saatlerini bekleriz.Gndz hava ok scak olur.Gecelerin dondurucu souundan ve vahi hayvanlardan korunmak iin hava kararmadan eve dnmemiz gerekir.

KUTUP IKLIMI

(Tulukak anlatyor)Ben Kuzey Kutbunda dnyann en byk adasnda buzdan bir evde yayorum. Gnlk yaammn nasl olduunu merak ediyor musunuz? Kpeklerin ektii kzaklar ulam arac olarak kullanyoruz.Aydnlatma arac olarak ay bal ya kullandmz lambalarmz var.Hava her zaman ok souk olduundan srekli ok kaln giysiler giyiyoruz.

MUSON IKLIMI

(Muhammed Seyit anlatyor)Ben,Asya ktasnda kk bir lke olan Bangladete yayorum.Pirin ok sulu toprakta yetiirse verimi yksek olduundan yamurun yamasn drt gzle bekliyoruz.Ancak bazen ok fazla ya,hayatmz olumsuz etkiliyor.

KIMLER GELDI, KIMLER GETI?Mezopotamya'da ilk devleti kuranlar:SMERLER

Uygarlk tarihindeki ilk icatlarn birou benim lkemin insanlarna ait.Tarladan kaldrdmz rnleri pazara gtrmek ok yorucu oluyordu.Bunun kolay bir yolu olmalyd ama nasl?Bir gn dnrken dadan aa doru yuvarlanan yuvarlak bir ta grdm.Ben de tahtalar ta gibi yontarak yuvarlak hale getirirsem o da yuvarlanrd.Bylece ilk tekerlei yaptm.Sonra yuvarlak tahtalar kzlerin arkasna balayp ilk tekerlekli arabay yaptm.Binalar yapmak iin kullandmz kerpi,tula ve tahtalar da kolayca tadk.Bizim lkemizde ta olmad iin binalar tuladan,kerpiten kubbeli,kemerli olarak yaptk.Birbirinden bamsz ehri devletleri kurduk.Eridu,Ur,Uruk onlardan birka.Bence mimari eserlerimiz sizin dneminize ulaamamtr.lkemde oymaclk,kakmaclk sanatlar da gelimitir ama asl geim kaynamz tarmdr.Ziggurat adn verdiimiz tapnaklar ayn zamanda birer gzlem eviydi.lkemin bilginleri Ay ve Gne tutulmasn,Ay yl takvimini hesaplad,Gne sistemindeki be gezegeni, ve burlar,matematikte drt ilemi buldu.Bizim kltrmz,dilimizi ve edebiyatmzla ilgili en ayrntl bilgileri de Glgam Destan'ndan renebilirsiniz.Bu bilgiler size icat ettiimiz yaz sayesinde ulat farkndasnz deil mi?Tarihte ilk Anayasay yapanlar:

BABILLER Ben Babil Kral Hammurabi'yim.Smerlilerin hukuk kurallarn yeterli bulmadm.Onlar gelitirdim,cezalar artrdm ve ilk anayasay yaptm.Gze gz die di kuraln savunuyorum.Yoksa bakent Babil'den lkemin her kesini denetlemem mmkn olmuyordu.Neredeyse bulutlara dokunulacak kadar yksek Babil Kulesini ina ettirdim.Asma Bahemizi dnyann yedi harikas arasnda sayyormusunuz yle mi?Smerlilerin bilim mirasna da sahip ktm.lkemin bilginleri gne saatini.Ay ve Gne tutulmasnn devirli olduunu buldular.

Dnyann ilk ktphanesini aanlar:

ASURLULAR Bakent Ninova'da yayorum ama evimden uzun sre ayr kalyorum.lkemin kuzeybat taraflarnda bulunan Anadolu ile ticaret yapyorum.Kayseri yaknlarndaki Kltepe ticaret kolonilerine sk sk gidiyorum.Anadolu UygarlklarDou ile batnn buluma noktas:

HITITLER

Ben,Hititli bir tarih yazcsym.Bir yl iinde olan olaylar Anal dediimiz yllklara tarafsz olarak ivi yazsyla yazdm.Insanlk tarihinde ilk tarih yazcl bizim uygarlmzda balad.Kral tarafndan ynetildik ama Tavananna adn verdiimiz kraliemizin de ynetimde sz geerdi.Kral,Panku ad verilen ve soylulardan oluan meclise kar sorumluydu.Anadolunun her tarafna yaylan kendi yetitirdiimiz atlarla savalar kazandk.Topraklarmz geniletmek istedik.Bu yzden Msrllarla Suriye topraklar iin savatk.Sava sonunda yine uygarlk tarihinde ilk yazl antlama olan Kade Antlamasn imzaladk.Orta Anadolua yaadk.Bakwntimiz Hattuayd.Kk ve bykba hayvanlar ve ok eitli tarm rnleri yetitirdik.Madenleri iledik,taarl oyduk.Seramik eyalar yaptk.Evlerimizin ve kutsal mekanlarmzn duvarlarn sosyal hayatmz yanstan resimlerle ve resimli bir yaz teknii olan hiyerogliflerle ssledik.Dnya durduka unutulmamak iin kalc eserler braktk.

Her dokunduunu altna eviren kral Midasn lkesi:

FRIGYA Ben, Frigli bir iftiyim.Size dinlediimde bana ok komik gene bir hikaye anlatacam.Bir gn mzik aleti alma yarmas yaplr.Kral Midas,jri yesidir.Kral,mzikten anlamad iin haksz yere birini seer.Hakszlk yapt iin kulaklar eek gibi uzar.Kraln kulaklarnn uzad,kralln bir ucundan dier ucuna,kadar duyulur.Kral Midas,Bakent Gordion sokaklarnda gezerken kulaklarn apkasyla kapatr.Insanlar sokaklara bir de ivi yazsyla yazlm Kral Midas,eek kulakldr.diye ilanlar asarlarsa hi amam.Aslnda almaktan halimiz kalmyor.Verimli topraklarmz ekip bimek tm vaktimizi alyor.Topraklarmza her eit tarm rn yetiiyor.Saban krana,ekili tarlaya zarar verene ok ar cezalar veriliyor.Tarmda bykba hayvanlarn gcnden de yararlanyoruz ama kkba hayvan yetitirmek daha kazanl.Stn iiyor etini ise yiyoruz,artann da k iin topraktan ve eitli madenlerden yaptmz kaplarla saklyoruz.Kadnlarmz hayvanlarn ynnden,tiftiinden kendilerine has motifleri olan hal ve kilimler dokuyorlar.

Tarihte, madeni paray ilk kullananlar:

LIDYALILAR Lidya uygarlna ait gm buhurdanlk gryorsunuz.Buhurdanlk,iinde gzel kokulu otlar yaklan,dinsel trenlerde de kullanlan kk mangaldr.

Egede,Menderes ve Gediz rmaklar evresindeki verimli topraklarna yerletirdiimiz lkemde,her eit sebze ve meyve yetiiyor.Bakent Sard'n pazarlarnda yok yok.Ben,hem lkemde hem de baka lkelerle ticaret yapyorum.Krallmzn yetkilileri Kral Yolu'nu kullanarak ticaret yaparken mallarmz iin elimize ivi yazsyla yazlm gvence belgesi veriyor.Efesten aldm zeytini gneydeki lkelerde yetien hurmayla deitirinceye kadar zeytinler ryor.Kilden,topraktan ve madenden yaptmz ss eyalarn ve parfmleri baka mallarla takas ediyoruz.Ancak takas ok kolay ve her zaman da maln deerini veren bir alveri ekli deil.Bunun daha kolay ve kazanl bir yolu olmal diye dnyorduk.Madenden yaplm ve adna para denilen bir alveri aracnn icat edildii kulaktan kulaa yayld.Bu haber beni ok sevindirdi.

IYONLAR

Ben Efeste yaayan bir gemi kaptanym.Egenin mavi sularnda deniz yolculuu yapmak ruhumu dinlendirir.Tccarlar ve mallarn;eit eit meyveleri,sebzeleri zellikle zeytini ve zm,hayvansal rnleri,seramik eyalar,kumalar,hallar ve kilimleri uzak lkelere gtrmek beni mutlu ediyor.lkeme geri dnerken gemide tccarlarn yazd siparileri okuyorum.Insanlarmz ticaret yaparak bol kaz