DœNYA GIDA KR°Z° VE TœRK°YE

download DœNYA GIDA KR°Z° VE TœRK°YE

of 36

  • date post

    27-Jan-2016
  • Category

    Documents

  • view

    40
  • download

    2

Embed Size (px)

description

DÜNYA GIDA KRİZİ VE TÜRKİYE. Ali Ekber Yıldırım Dünya Gazetesi Tarım Yazarı www.tarimdunyasi.net. Dünyanın gündemi. Dünya gündeminde tarım ve gıda fiyatlarındaki artış var Küresel ısınma + tüketim artışı + enerji üretimi gibi faktörler tarımın önemini artırdı - PowerPoint PPT Presentation

Transcript of DœNYA GIDA KR°Z° VE TœRK°YE

  • DNYA GIDA KRZ VE TRKYEAli Ekber YldrmDnya Gazetesi Tarm Yazarwww.tarimdunyasi.net

  • Dnyann gndemiDnya gndeminde tarm ve gda fiyatlarndaki art varKresel snma + tketim art + enerji retimi gibi faktrler tarmn nemini artrd850 milyon insan alkla mcadele ederken buna 100 milyon kiinin daha eklenmesi tehlikesi var Alk sorununa zm iin ylda 15-20 milyar dolar gerekiyor

  • Fiyat artDnya Gda rgt (FAO) nun 55 rn kapsayan gda fiyat endeksine greGdada 2006da fiyat art yzde 8, 2007de yzde 24, 2008de yzde 53 olduEn ok art yzde 97 ile yal tohumlarda, tahlda yzde 87, st rnlerinde yzde 58nmzdeki 10 yl fiyat artnn srmesi bekleniyor

  • Fiyat artnn nedenleriArtan petrol ve enerji fiyatnn gda retim maliyetini artrmasin ve Hindistanda tketimin artmasMsrn enerji retiminde kullanlmas nedeniyle tahl retiminin yzde 25-30unun hayvan yemi olarak kullanlmasKuraklk ve kresel snmaya bal olarak stoklarn erimesiTarm rnlerinden enerji retimiSpeklatif hareketler

  • Bugne nasl gelindi?Gelimi lkelerin denetimindeki, IMF-Dnya Bankas-DT geri kalm ve gelimekte olan lkelere tarmda,Devlet mdahalelerini azaltnTicareti liberalletirinDestekleri kaldrnKamu yatrm yapmayn(sulama vs.)diye reete yazdlar, retim engellendi

  • Gda retimi ve blmGdada asl sorun blm sorunudur, baz lkelerin elinde arz fazlas rn var, dier tarafta alktan lenler var2007de dnyada en karl ikinci sektr gda sanayi irketleri oldulk srada ila irketleri varAln bir baka ifadesi buBirlemi Milletler e gre 3 milyar insan gnde 2 dolarn altnda gelire sahip

  • Tarmdan enerji retimiMilyonlarca insan alkla mcadele ederken, tarmsal rnlerden enerji retilmesi tartlyorBir spor arabann deposunu doldurmak iin harcanan tahlla bir kii bir yl beslenebiliyor1 ton msrdan 400 litre etanol elde ediliyorAmerikann sadece etanol retimine verdii destek 10 milyar dolar

  • ABD-AB enerji hedefiAB, 2020ye kadar tamaclkta kulland enerji kaynann yzde 10unu bioyaktlardan retmeyi hedefliyorABD,29.4 milyar litre olan olan bioyakt retimini 2022ye kadar 136.3 milyar litreye karmay hedefliyor2015e kadar 56.8 milyar litresini msrdan elde edecek

  • Gda krizinde kim ne yapt?Arjantin; msr ihracatn yasakladBolivya;pirin,msr ve buday ihracatn durdurduBrezilya; msr ihracat vergilerini artrdMsr; Gda sektrne yeni tevikler getirdiVietnam; pirin ihracatn yasakladEndonezya; buday ve soyada ithalat vergilerini kaldrdHindistan pirin ihracatn yasakladKazakistan buday ihracatn durdurdu

  • Gda krizinde kim ne yapt?(2)in; buday, yulaf ve arpada ihracat vergilerini artrdGney Kore; msr ve pirin ithalat vergilerini drd, soya ve yemlik msrda ithalat vergilerini kaldrdRusya; gbre ihracatnda vergileri yzde 5ten 8.5a kardTrkiye, ithalat kaplarn sonuna kadar atTMO, Liberal sistem var piyasaya mdahale olmaz diye aklama yapt

  • Roma zirvesiDnya gda zirvesi 3-5 Haziranda Romada yapldBir ou devlet bakan veya babakan dzeyinde olmak zere 180 lkeden temsilci katld Ala, gda fiyatlarndaki arta zm arandnerilen zm; 2030 ylna kadar gda retimin yzde 50 artrlmas

  • Zirveye yansyan tablo37 lkenin acil gda yardmna ihtiyac varBu lkelerin 21 Afrika, 10u Asya, 5i Orta ve Gney Amerikada, bir lke de zengin Avrupann gbeindeki MoldovaBio-yakt retiminin snrlandrlmas konusunda uzlamaya varlamad

  • Kriz tarmn gndemini deitirdiGda fiyatlarndaki art, tarmsal desteklemeleri de tartmaya atBir ok lke tarmsal destekleri artrarak srdrmeye karar verdi Avrupa Birlii, tarmda yeni bir reforma giderek destekleri azaltacak beklentisi vard, ancak destekler ve st kotalarnn kaldrlmas tartlyorTrkiye, tarmsal destekleri azaltt

  • Trkiyenin durumuNfusun yzde 30u tarmdaGSMH nn yzde 11ihracat 10 milyar dolarthalat 8.5 milyar dolarYaratt katma deer 30 milyar dolar

  • Trkiyenin potansiyeliTrkiye nin tarmsal potansiyeli ok yksekklimi, toprak yaps ile tarma ok elveriliFndk, Kuru incir, Kuru Kays, Kuru zm, ark tipi ttnde dnyada 1.sradaNohut ve mercimekte 2. sradaZeytinde 4.sradaeftali, Elma, Armut, Badem, Zeytinya, ay ve ya zmde 5. sradaPamukta 6. srada

  • Potansiyel deerlendiriliyor mu?HAYIR!.. Uzun vadeli, siyasetten arndrlm, lke gereklerine uygun bir politika yokTeknoloji kullanm yetersiz OECD Raporuna gre Ar- Ge de Trkiye son sradaBata altyap olmak zere armda ok sorun var

  • SorunlarGirdi maliyetleri yksekMazot, gbre, tohum,ila,makine gibi temel girdilerin maliyetini, fiyatn ifti kontrol edemiyorretim yapmak byk riskrn fiyat istikrarsz (domates ok iyi fiyata satlrken Rusya krizi kyor, fiyat dyor

  • Temel sorunlar-1Tarm iletmeleri ok kk Bitkisel retim yaplan araziler kk ve paral (iletme bana ortalama 56 dekar)letme bana hayvan says dk (Trkiye ortalamas 4 ba, AB ortalamas 54 ba)Tarm topraklar ama d kullanlyor

  • Temel sorunlar- 2Sulanabilir 8.5 milyon hektar arazinin ancak yars sulanyor1950 li yllardan balayarak gnmze kadar devam eden seime endeksli politikaYeterli yatrm yaplmamasthalat ile terbiye etme anlay

  • Tarm nemsenmiyorDa alma politikalarnn uygulanmaya baland 1980den sonra Tarm lkesiyiz demenin utan sayld bir dnem baladYeniden yaplanma ad altnda bir ok kurum kapatld (1985) (HGGM,Toprak-Su)Tarmdan zenginlik retmek yerine, tarmdan kurtulma abalar ne ktPolitikalarda IMF ve Dnya Bankas etkili

  • Tarm m sanayi mi?Tarm ile sanayi sektr kar karya getirilerek, tercih sanayiden yana kullanldTrkiye, sanayileerek byyecekTarmla kalknm lke yokPatates reterek deil,otomobil reterek kalknacazBugn turizm ile balklkta ayn kavga var

  • Destekler yetersizABD nin yllk tarm destekleri btesi 73 milyar dolarABnin btesi 40 milyar AvroTrkiye, 5.4 milyar YTLTrkiyenin kaynaklar bu kadar denilebilir mi?Kaynaklar verimli kullanlamyor, 2 hayvan datlmas, DGD ve bir ok rnei var

  • Destekler amaca hizmet etmiyorDestekleme politikas ile hedefler akmyorHkmetler, belli bir bteyi hedef gzetmeden harcamay tercih ediyorAB de 2013e kadar retici hangi rne ne kadar destei ne zaman alacan biliyorTrkiyede destekler retimden ok sonra aklanyor ve ortalama 1 yl gecikmeli deniyor

  • HayvanclkGelimi lkelerde tarmsal retimde hayvancln pay ortalama yzde 50nin zerinde(baz lkelerde yzde 75-80)Trkiye de bu oran yzde 25letmelerin yzde 90 bitkisel retim ile hayvancl birlikte yapyorHayvanclk sektrne 1980 ncesi ve sonras diye bakmak gerekirthalat ve terr darbesi

  • Hayvanclk-2Hayvanclk denilince akla srclk gelirPolitikalar, desteklemeler bykba hayvancla zellikle st hayvanclna gre belirleniyorBesicilik desteklenmiyor,Kkba hayvanclk ihmal ediliyorAB ile uyumda kkba hayvancln ans ok yksek,ABnin koyun ve kei etinde a varYeni Zelanda,Avustralya,Macaristandan alyor

  • Hayvanclk-3St retimi: 11 Milyon tonEt retimi: 1 milyon 834 bin ton(krmz et: 834 bin ton)Beyaz et sektrnde byk gelime saland, ancak ku gribi, istikrarszlk sektr zorluyorDestekleme sistemi bir gecede deitirildi, hayvan bana deme sistemine geildi

  • Tarmda zlme hzlandGeimlik retim yapanlar ile pazara retim yapanlar ayrlyorKyly- ifti yapma abasSektr dndan yatrm yapanlar artyorByk iletmeler kurulmaya balandTarmdaki nfus azalyor

  • Dnyada ne olacak?Tarm ve hayvancln nemi artacakretim eskisi gibi ok artmayacak(FAO)evreye duyarl retim nem kazanacak (AB)Organik rnler talebi artacakGda krizinden isyanlar hatta sava bile kabilir

  • Trkiyede ne olacak?Kk reticilik tasfiye olacak, orta ve byk lekli iletmeler artacakZiraat Bankas TOB Bankacln balattYabanc sermaye gelecek(Suudi Arabistan hazr)Tarmsal sanayide hzl bir gelime olacakTketim artacakGAPa yerli /yabanc sermaye akn olacak

  • Ne yapmal?Gemiten ders alarak lke gereklerine uygun bir politika ile, SatlabilirGvenilirYeterli retim yapmaktrFark yaratanlar baarl oluyor (Alara, fide yetitiricileri)

  • Nasl bir politika?Siyaset st, uzun vadelireticinin refahn ykseltecekSanayiinin girdi ihtiyalarn karlayacakHayvan ve evre saln koruyanlke talebini karlayacakhracat destekleyen

  • Baar iin nce tarm ve retimi sevmek gerek

  • TEEKKRLER