Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler Kasım 2013€¦ · Kasım 2013 2 Kaynak: Reuters...

21
İçindekiler Dünya Ekonomisi 1 Türkiye Ekonomisi 3 Bankacılık Sektörü 13 Grafikler 15 Tablolar 18 Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler Kasım 2013 Türkiye İş Bankası A.Ş. - İktisadi Araştırmalar Bölümü Dünya Türkiye Uluslararası Para Fonu’nun 8 Ekim’de yayımlanan “Dünya Ekonomik Görünüm” raporunda dünya ekonomisinin yeni bir geçiş sürecine girdiği belirtilmiştir. Bu çerçevede, gelişmiş ülkelerde sorunların devam etmekle birlikte bu ülkelerin görece daha olumlu bir ekonomik görünüm sergiledikleri, gelişmekte olan ekonomilerin ise son dönemde yavaşlama eğilimi gösterdikleri vurgulanmıştır. ABD’de bütçe gelirlerinin harcamaları karşılaması konusunda yetersiz kalabileceği tarih olarak öngörülen 17 Ekim 2013’e saatler kala tarafların uzlaşıya varması ile bütçe görüşmelerine ilişkin sorun şimdilik çözüme kavuşturulmuştur. Bu çerçevede, borç üst limiti 7 Şubat 2014 tarihine kadar askıya alınmış ve hükümete gerekli harcama yetkisi verilmiştir. Barack Obama, bir sonraki Fed başkanlığı için 2010’dan beri Fed Başkan Yardımcılığı görevinde bulunan Janet Yellen’ı aday göstermiştir. Senato’nun onaylaması halinde 31 Ocak 2014’te Bernanke’nin yerini alacak olan Yellen, Fed tarihinin ilk kadın başkanı olacaktır. Ekim ayında Euro Alanı’nda enflasyonun yıllık bazda Kasım 2009’dan bu yana en düşük seviye olan %0,7’ye gerilemesi, ECB’nin önümüzdeki dönemde faiz indirimi yapabileceğine yönelik beklentiler oluşturmuştur. Öncü göstergelerdeki toparlanmaya rağmen bölgede işsizlik oranın halen rekor yüksek seviyelerde seyretmesi de bu beklentileri güçlendirmektedir. Japonya Merkez Bankası Ekim ayı toplantısında mevcut parasal genişleme programında ve faiz oranlarında herhangi bir değişikliğe gitmemiştir. Ülkenin deflasyonla mücadelesinde olumlu adımların atıldığı ancak bu gelişmelerin yeterli olmadığı gözlenmektedir. Haziran ayından itibaren yerel para birimleri değer kaybeden ve bu durumun enflasyon riski oluşturduğu gelişmekte olan ülkelerin para politikalarında sıkılaştırma eğilimi gözlenmektedir. 2014-2016 dönemini kapsayan Orta Vadeli Program’ın Türkiye ekonomisine ilişkin temel öncelikleri; cari açığı azaltmak, bu çerçevede, yurt içi tasarrufları artırmak, mevcut kaynakları üretken alanlara yönlendirmek, ekonominin verimlilik düzeyini yükseltmek, enflasyonu düşürmek, kamu maliyesinde güçlü duruşu sürdürmek, büyüme ve istihdamı artırmak olarak belirlenmiştir. Ramazan Bayramı’nın ekonomik etkilerinin gözlendiği Ağustos ayı sanayi üretimi verilerine göre mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış olarak sanayi üretimi endeksi bir önceki aya göre %4 oranında gerileyerek Ocak 2009’dan bu yana kaydedilen en sert düşüşünü sergilemiştir. İşsizlik oranı Temmuz ayında bir önceki yılın aynı ayına göre 0,9 puan artarak %9,3 seviyesine yükselmiştir. Altın ticareti hariç tutulduğunda, Eylül 2013’te bir önceki yılın aynı ayına göre ihracat hacminin %10,9, ithalat hacminin ise %3,9, 2013 yılının ilk 9 ayında bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla ise ihracatın %7,0, ithalatın %3,1 oranında artış kaydettiği görülmektedir. Ağustos ayında 2,0 milyar USD ile piyasa beklentisinin bir miktar altında gerçekleşen cari açık aylık bazda 2013 yılının en düşük düzeyine gerilemiştir. Eylül ayında bir önceki aya göre TÜFE ve ÜFE sırasıyla %1,80 ve %0,69 oranında artış kaydetmiştir. Ekim ayında TÜFE beklentilerin üzerinde gerçekleşmiş buna rağmen, enflasyondaki yıllık artış baz etkisi nedeniyle %7,71’e gerilemiştir. Enflasyonun beklentilerin üzerinde gerçekleşmesinde gıda fiyatlarında kaydedilen belirgin artış etkili olmuştur. TCMB 23 Ekim’de gerçekleştirdiği Para Politikası Kurulu toplantısında mevcut para politikasında herhangi bir değişikliğe gitmemiştir. BDDK kredi kartları ve tüketici kredilerine ilişkin yeni düzenlemeleri uygulamaya koymuştur. İzlem Erdem - Bölüm Müdürü [email protected] Alper Gürler - Birim Müdürü [email protected] Kıvılcım Eraydın - Uzman [email protected] Erhan Gül - Uzman [email protected] Bora Çevik - Uzman [email protected] Eren Demir - Uzman Yrd. [email protected] Mustafa Kemal Gündoğdu - Uzman Yrd. [email protected] Gamze Can - Uzman Yrd. [email protected]

Transcript of Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler Kasım 2013€¦ · Kasım 2013 2 Kaynak: Reuters...

Page 1: Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler Kasım 2013€¦ · Kasım 2013 2 Kaynak: Reuters 1,3582 1,26 1,28 1,3 1,32 1,34 1,36 1,38 3 13 13 3 13 3 3 13 3 EUR/USD. Türkiye Ekonomisi

İçindekiler

Dünya Ekonomisi 1

Türkiye Ekonomisi 3

Bankacılık Sektörü 13

Grafikler 15

Tablolar 18

Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler

Kasım 2013

Türkiye İş Bankası A.Ş. - İktisadi Araştırmalar Bölümü

Dünya Türkiye

Uluslararası Para Fonu’nun 8 Ekim’de yayımlanan “Dünya

Ekonomik Görünüm” raporunda dünya ekonomisinin yeni

bir geçiş sürecine girdiği belirtilmiştir. Bu çerçevede,

gelişmiş ülkelerde sorunların devam etmekle birlikte bu

ülkelerin görece daha olumlu bir ekonomik görünüm

sergiledikleri, gelişmekte olan ekonomilerin ise son

dönemde yavaşlama eğilimi gösterdikleri vurgulanmıştır.

ABD’de bütçe gelirlerinin harcamaları karşılaması

konusunda yetersiz kalabileceği tarih olarak öngörülen

17 Ekim 2013’e saatler kala tarafların uzlaşıya varması ile

bütçe görüşmelerine ilişkin sorun şimdilik çözüme

kavuşturulmuştur. Bu çerçevede, borç üst limiti 7 Şubat

2014 tarihine kadar askıya alınmış ve hükümete gerekli

harcama yetkisi verilmiştir.

Barack Obama, bir sonraki Fed başkanlığı için 2010’dan

beri Fed Başkan Yardımcılığı görevinde bulunan Janet

Yellen’ı aday göstermiştir. Senato’nun onaylaması

halinde 31 Ocak 2014’te Bernanke’nin yerini alacak olan

Yellen, Fed tarihinin ilk kadın başkanı olacaktır.

Ekim ayında Euro Alanı’nda enflasyonun yıllık bazda

Kasım 2009’dan bu yana en düşük seviye olan %0,7’ye

gerilemesi, ECB’nin önümüzdeki dönemde faiz indirimi

yapabileceğine yönelik beklentiler oluşturmuştur. Öncü

göstergelerdeki toparlanmaya rağmen bölgede işsizlik

oranın halen rekor yüksek seviyelerde seyretmesi de bu

beklentileri güçlendirmektedir.

Japonya Merkez Bankası Ekim ayı toplantısında mevcut

parasal genişleme programında ve faiz oranlarında

herhangi bir değişikliğe gitmemiştir. Ülkenin deflasyonla

mücadelesinde olumlu adımların atıldığı ancak bu

gelişmelerin yeterli olmadığı gözlenmektedir.

Haziran ayından itibaren yerel para birimleri değer

kaybeden ve bu durumun enflasyon riski oluşturduğu

gelişmekte olan ülkelerin para politikalarında sıkılaştırma

eğilimi gözlenmektedir.

2014-2016 dönemini kapsayan Orta Vadeli Program’ın

Türkiye ekonomisine ilişkin temel öncelikleri; cari açığı

azaltmak, bu çerçevede, yurt içi tasarrufları artırmak,

mevcut kaynakları üretken alanlara yönlendirmek,

ekonominin verimlilik düzeyini yükseltmek, enflasyonu

düşürmek, kamu maliyesinde güçlü duruşu sürdürmek,

büyüme ve istihdamı artırmak olarak belirlenmiştir.

Ramazan Bayramı’nın ekonomik etkilerinin gözlendiği

Ağustos ayı sanayi üretimi verilerine göre mevsim ve

takvim etkilerinden arındırılmış olarak sanayi üretimi

endeksi bir önceki aya göre %4 oranında gerileyerek

Ocak 2009’dan bu yana kaydedilen en sert düşüşünü

sergilemiştir.

İşsizlik oranı Temmuz ayında bir önceki yılın aynı ayına

göre 0,9 puan artarak %9,3 seviyesine yükselmiştir.

Altın ticareti hariç tutulduğunda, Eylül 2013’te bir önceki

yılın aynı ayına göre ihracat hacminin %10,9, ithalat

hacminin ise %3,9, 2013 yılının ilk 9 ayında bir önceki

yılın aynı dönemine kıyasla ise ihracatın %7,0, ithalatın

%3,1 oranında artış kaydettiği görülmektedir.

Ağustos ayında 2,0 milyar USD ile piyasa beklentisinin

bir miktar altında gerçekleşen cari açık aylık bazda 2013

yılının en düşük düzeyine gerilemiştir.

Eylül ayında bir önceki aya göre TÜFE ve ÜFE sırasıyla

%1,80 ve %0,69 oranında artış kaydetmiştir. Ekim

ayında TÜFE beklentilerin üzerinde gerçekleşmiş buna

rağmen, enflasyondaki yıllık artış baz etkisi nedeniyle

%7,71’e gerilemiştir. Enflasyonun beklentilerin üzerinde

gerçekleşmesinde gıda fiyatlarında kaydedilen belirgin

artış etkili olmuştur.

TCMB 23 Ekim’de gerçekleştirdiği Para Politikası Kurulu

toplantısında mevcut para politikasında herhangi bir

değişikliğe gitmemiştir.

BDDK kredi kartları ve tüketici kredilerine ilişkin yeni

düzenlemeleri uygulamaya koymuştur.

İzlem Erdem - Bölüm Müdürü

[email protected]

Alper Gürler - Birim Müdürü

[email protected]

Kıvılcım Eraydın - Uzman

[email protected]

Erhan Gül - Uzman

[email protected]

Bora Çevik - Uzman

[email protected]

Eren Demir - Uzman Yrd.

[email protected]

Mustafa Kemal Gündoğdu - Uzman Yrd.

[email protected]

Gamze Can - Uzman Yrd.

[email protected]

Page 2: Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler Kasım 2013€¦ · Kasım 2013 2 Kaynak: Reuters 1,3582 1,26 1,28 1,3 1,32 1,34 1,36 1,38 3 13 13 3 13 3 3 13 3 EUR/USD. Türkiye Ekonomisi

Dünya Ekonomisi

IMF “Dünya Ekonomik Görünüm” raporunu yayımladı.

Uluslararası Para Fonu’nun (IMF) 8 Ekim’de yayımlanan

“Dünya Ekonomik Görünüm” raporunda dünya ekonomisinin

yeni bir geçiş sürecine girdiği belirtilmiştir. Bu çerçevede,

gelişmiş ülkelerde sorunların devam etmekle birlikte bu

ülkelerin görece daha olumlu bir ekonomik görünüm

sergiledikleri, gelişmekte olan ekonomilerin ise son

dönemde yavaşlama eğilimi gösterdikleri vurgulanmıştır.

IMF, ABD’de iç talebin güçlenmeye devam ettiğini ancak

büyümenin mali politikalar nedeniyle baskı altında kaldığını

belirtmiş, bütçe üzerindeki anlaşmazlıkların ve borç üst

limitine ilişkin gelişmelerin de ekonomik büyümeyi düşürücü

etkide bulunabileceğine dikkat çekmiştir. Euro Alanı’na

bakıldığında ise merkez ülkelerin toparlanma eğilimi

gösterdiği ancak çevre ülkelerde mevcut sorunların halen

ekonomik aktiviteyi olumsuz yönde etkilediği belirtilmiştir.

Euro Alanı’nda ihracat artışındaki ve rekabet gücündeki

iyileşmenin baskı altında bulunan iç talebi dengelemeye

yetmediğine dikkat çekilmiştir. Japonya’da sürdürülen

ekonomiyi destekleyici yöndeki politikaların ekonomik

toparlanmanın hız kazanmasında etkili olduğunu belirten

IMF, bununla birlikte mevcut trendin sürdürülebilmesi için

yapısal reformların gerekli olduğunu ifade etmiştir.

IMF, gelişmekte olan ekonomilerde gözlenen yavaşlamanın

döngüsel faktörler ve büyüme potansiyelindeki azalmanın

bileşiminden (Rusya ve Güney Afrika’da daha çok döngüsel

faktörlerden, Çin ve Hindistan’da potansiyelin altında kalan

büyüme trendinden) kaynaklandığını belirtmiştir. Bu açıdan

değerlendirildiğinde, gelişmiş ekonomilerin faiz oranlarında

normalleşme sürecine girilmesiyle birlikte gelişmekte olan

ekonomilere yönelik sermaye akımlarının kısmen tersine

dönebileceği ve bu durumun söz konusu ülkeler açısından

önemli bir risk unsuru olarak ön plana çıktığına dikkat

çekmiştir.

Bu gelişmeler birlikte değerlendirildiğinde, IMF’nin küresel

büyümeye ilişkin tahminlerini gelişmekte olan ülkelerdeki

yavaşlamaya paralel aşağı yönlü revize ettiği görülmektedir.

Bu çerçevede, 2013 yılında dünya ekonomisinin %2,9, 2014

yılında ise %3,6 oranında büyüyeceğini tahmin eden IMF, bu

oranların gelişmiş ekonomiler için sırasıyla %1,2 ve %2,

gelişmekte olan ekonomiler için de %4,5 ve %5,1 olacağını

öngörmüştür. Böylece, IMF Temmuz ayı tahminlerine göre

gelişmekte olan ülkelerin büyüme oranlarını 2013 ve 2014

yılı için sırasıyla 0,5 ve 0,4 puan düşürmüştür. IMF, dünya

ticaret hacminin 2013 yılında %2,9, 2014 yılında %4,9

oranında artış kaydedeceğini tahmin etmektedir.

ABD’de bütçe görüşmelerinde uzlaşı sağlandı.

ABD’de 1 Ekim 2013 tarihi itibarıyla başlayan 2014 mali yılı

için yapılan bütçe görüşmelerinde Başkan Obama’nın sağlık

reformu paketi konusunda çıkan anlaşmazlıklar nedeniyle

Kongre’de uzlaşı sağlanamamış, yeni bütçe yasasının

onaylanmaması nedeniyle hükümet harcama yetkisi

alamamıştır. 16 gün boyunca güvenlik, sağlık ve posta gibi

alanlar dışında kalan kamu görevlileri zorunlu olarak ücretsiz

izne gönderilmiş ve kısmi olarak hükümet harcamalarında

aksamalar meydana gelmiştir. Uluslararası kredi

derecelendirme kuruluşu Fitch 16 Ekim’de ABD’nin kredi

notu görünümünü aşağı yönlü bir revizyon için gözden

geçirme kararı almıştır.

Bütçe gelirlerinin harcamaları karşılaması konusunda

yetersiz kalabileceği tarih olarak öngörülen 17 Ekim 2013’e

saatler kala tarafların uzlaşıya varması ile bütçe

görüşmelerine ilişkin sorun çözüme kavuşturulmuştur. Bu

çerçevede, borç üst limiti 7 Şubat 2014 tarihine kadar askıya

alınmış ve hükümete gerekli harcama yetkisi verilmiştir.

Ancak, limitin geçici olarak askıya alınması söz konusu

sorunun 2014 yılı başında tekrarlanabileceğine işaret

etmiştir. Ekim ayının ilk yarısında bütçe harcamalarında

meydana gelen aksaklıklar, ABD ekonomisinin yılın son

çeyreğinde daha önce öngörülenin altında bir büyüme

performansı sergileyebileceğine işaret etmiştir. Bu durum,

piyasalarda ABD Merkez Bankası’nın (Fed) varlık alım

programının büyüklüğünü azaltmaya 2013 yılında

başlamayacağı algısı yaratmıştır. Bu çerçevede, küresel

ölçekte borsa endeksleri yukarı yönlü bir seyir izlerken, MSCI

dünya borsaları endeksi 2008 yılından bu yana en yüksek

Kasım 2013 1

Kaynak: IMF

IMF Tahminleri

2012 2013 2014 2013 2014Büyüme Dünya 3,2 2,9 3,6 -0,3 -0,2 Gelişmiş Ekonomiler 1,5 1,2 2,0 0,0 0,0 ABD 2,8 1,6 2,6 -0,1 -0,2 Euro Alanı -0,6 -0,4 1,0 0,1 0,0 Japonya 2,0 2,0 1,2 -0,1 0,1 Gelişmekte Olan Ekonomiler 4,9 4,5 5,1 -0,5 -0,4 Çin 7,7 7,6 7,3 -0,2 -0,4 Brezilya 0,9 2,5 2,5 0,0 -0,7Enflasyon Gelişmiş Ülkeler 2,0 1,4 1,8 -0,2 -0,1 Gelişmekte Olan Ülkeler 6,1 6,2 5,7 0,2 0,1Dünya Ticaret Hacmi Artışı 2,7 2,9 4,9 -0,2 -0,4

Temmuz Ayı

(%)

Tahminlerinden FarkıEkim Ayı

Page 3: Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler Kasım 2013€¦ · Kasım 2013 2 Kaynak: Reuters 1,3582 1,26 1,28 1,3 1,32 1,34 1,36 1,38 3 13 13 3 13 3 3 13 3 EUR/USD. Türkiye Ekonomisi

Dünya Ekonomisi

düzeyine ulaşmıştır.

Obama bir sonraki Fed Başkanı adayını açıkladı.

Barack Obama, bir sonraki Fed başkanlığı için 2010’dan beri

Fed Başkan Yardımcılığı görevinde bulunan Janet Yellen’ı

aday göstermiştir. Senato’nun onaylaması halinde 1 Şubat

2014’te Bernanke’nin yerini alacak olan Yellen, Fed tarihinin

ilk kadın başkanı olacaktır. Yellen’in adaylığı, enflasyondan

daha çok istihdama vurgu yapması ve bu çerçevede varlık

alımlarını azaltmada aceleci davranmayacağı yönündeki

beklentiler nedeniyle piyasalar tarafından olumlu bir

gelişme olarak algılanmıştır.

Fed, beklentiler paralelinde para politikasında

değişiklik yapmadı.

Fed 30 Ekim tarihinde biten toplantısında, ülkede ekonomik

aktivitenin ılımlı bir hızla toparlanma kaydettiği, ancak aylık

85 milyar USD tutarındaki varlık alım programında azaltmaya

gitmek için henüz tatmin edici verilere ulaşılmadığı

belirtilmiştir. İstihdam piyasasında gözlenen toparlanmaya

rağmen işsizlik oranının halen hedeflenen %6,5 seviyesinin

üzerinde seyrettiğinin altı çizilirken, enflasyonun da

istenilen seviyelerin altında kalmaya devam ettiği ifade

edilmiştir. Dolayısıyla, Fed’in para politikası kararlarında

bundan sonraki süreçte de ekonomik verilerin belirleyici

olacağı anlaşılmaktadır. Bu çerçevede, Ekim ayı sonunda

açıklanan ve ABD’de ekonomik aktivitenin seyrine ilişkin

ipucu veren Chicago PMI endeksinin Ekim’de son 30 yılın en

hızlı aylık artışını gerçekleştirmesi Fed’in tahvil alımlarını

azaltmaya başlamakta çok gecikmeyeceği yönündeki

beklentileri güçlendirmiştir.

Euro Alanı ekonomisinde tedrici toparlanma…

Yılın ikinci yarısında Euro Alanı’nda ekonomik aktivite tedrici

bir toparlanma eğilimi sergilemektedir. Markit’in açıkladığı

verilere göre Euro Alanı’nda Eylül ayında imalat sanayi satın

alma yöneticileri endeksi (PMI) 51,1 düzeyinde gerçekleşmiş

ve eşik düzeyin üzerindeki seyrini korumuştur. Ayrıca,

sanayi üretimi de Ağustos ayında %1 ile beklentilerin

üzerinde artış kaydetmiştir. ECB’nin gevşek para politikasını

önümüzdeki dönemde de sürdüreceği göz önünde

bulundurulduğunda bölge genelinde ekonomik aktivitenin

toparlanma eğilimine devam edeceği anlaşılmaktadır.

Nitekim, Ekim ayında Euro Alanı’nda enflasyonun yıllık bazda

Kasım 2009’dan bu yana en düşük seviye olan %0,7’ye

gerilemesi, ECB’nin önümüzdeki dönemde faiz indirimi

yapabileceğine yönelik beklentiler oluşturmuştur. Öncü

göstergelerdeki toparlanmaya rağmen bölgede işsizlik

oranın halen rekor yüksek seviyelerde seyretmesi de bu

beklentileri güçlendirmektedir.

Japonya ekonomisi…

Japonya Merkez Bankası (BoJ) Ekim ayı toplantısında mevcut

parasal genişleme programında ve faiz oranlarında herhangi

bir değişikliğe gitmemiştir. Ülkenin deflasyonla

mücadelesinde olumlu adımların atıldığı ancak bu

gelişmelerin yeterli olmadığı gözlenmektedir. Nitekim,

tüketici fiyatları yükselme eğilimine girse de ülkede

hanehalkı gelirleri düşmeye devam etmektedir. Diğer

taraftan, Nisan 2014’te başlayacak yeni mali yılla birlikte

tüketim üzerindeki vergilerde devreye girecek artışın GSYH

büyümesini olumsuz etkilemesi ihtimali BoJ’un bu süreçte

daha agresif bir parasal genişleme planına geçebileceği

yorumlarının yapılmasına neden olmaktadır.

Gelişmekte olan ülkelerin para politikalarında

sıkılaşma eğilimi…

Haziran ayından itibaren yerel para birimleri değer kaybeden

ve bu durumun enflasyon riski oluşturduğu gelişmekte olan

ülkelerin para politikalarında sıkılaştırma eğilimi

gözlenmektedir. Bu çerçevede, Brezilya Merkez Bankası üst

üste beşinci kez faiz artırım kararı alarak politika faizini %9,5

olarak belirlemiştir. Benzer şekilde, Endonezya Merkez

Bankası da son dört toplantısında politika faizini toplam 150

baz puan artırmıştır.

EUR/USD son 2 yılın en yüksek seviyesinden geriledi.

EUR/USD paritesi ABD’de 17 Ekim’de bütçe görüşmelerinin

sonuçlandırılmasının ardından Fed’in tahvil alım programının

büyüklüğünü azaltma kararını erteleyeceği beklentisiyle 25

Ekim’de 1,38 seviyesini aşarak 2 yılın en yüksek düzeyine

ulaşmıştır. Ancak, ay sonunda ABD’de açıklanan olumlu

verilere karşılık, enflasyonun düşük seviyesine bağlı ECB’in

faiz indirimi yapabileceği beklentilerinin oluşmasının

ardından Euro Dolar karşısındaki yüksek seviyesinden hızlı

bir şekilde değer kaybetmiş ve 31 Ekim itibarıyla 1,36

seviyelerine gerilemiştir.

Petrol fiyatları 108,1 USD/varil düzeyinde…

Brent türü ham petrolün varil fiyatı Ekim ayı genelinde

görece yatay bir seyir izlemiş ve 31 Ekim itibarıyla 108,1 USD

düzeyinde gerçekleşmiştir. Ekim ayının ilk yarısında 1.300

USD/ons seviyesinin altına gerileyen altın fiyatları, ayın

ikinci yarısında yeniden yükselerek 31 Ekim itibarıyla 1.323

USD/ons seviyesinde gerçekleşmiştir.

Kasım 2013 2

Kaynak: Reuters

1,3582

1,26

1,28

1,3

1,32

1,34

1,36

1,38

Oc

a.1

3

Şu

b.1

3

Ma

r.1

3

Nis

.13

Ma

y.1

3

Ha

z.1

3

Te

m.1

3

u.1

3

Ey

l.13

Ek

i.1

3

EUR/USD

Page 4: Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler Kasım 2013€¦ · Kasım 2013 2 Kaynak: Reuters 1,3582 1,26 1,28 1,3 1,32 1,34 1,36 1,38 3 13 13 3 13 3 3 13 3 EUR/USD. Türkiye Ekonomisi

Türkiye Ekonomisi - Orta Vadeli Program

2014-2016 dönemini kapsayan OVP açıklandı.

8 Ekim tarihinde 2014-2016 dönemini kapsayan Orta Vadeli

Program açıklanmıştır. OVP’nin global makroekonomik

çerçevesi oluşturulurken, 2014-2016 döneminde; küresel

büyümenin tedrici olarak artacağı, Türkiye’nin ticaret

ortaklarının ılımlı büyüyeceği, büyümenin finansmanında

yabancı sermaye girişinin yeterli katkıyı sağlayacağı ve dış

ticaret hadlerinde kısmi bir iyileşme gerçekleşeceği

öngörülmüştür.

Türkiye ekonomisine ilişkin OVP’nin temel öncelikleri ise;

cari açığı azaltmak, bu çerçevede, yurt içi tasarrufları

artırmak, mevcut kaynakları üretken alanlara yönlendirmek,

ekonominin verimlilik düzeyini yükseltmek, enflasyonu

düşürmek, kamu maliyesinde güçlü duruşu sürdürmek,

büyüme ve istihdamı artırmak olarak belirlenmiştir.

Büyüme ve istihdam

OVP’ye göre ilk altı aydaki %3,7 oranında büyümenin

ardından yılın ikinci yarısında da, ilk yarıda olduğu gibi, nihai

yurt içi talebin büyümeye olumlu katkısının, net ihracatın ise

büyümeye negatif katkısının devam edeceği

öngörülmektedir. Yılın ikinci yarısında sanayi üretiminin artış

eğilimini koruması, büyümeye hizmetler sektörünün yüksek

katkı vermeye devam etmesi beklenmektedir. Söz konusu

varsayımlar çerçevesinde 2013 yılında büyümenin %3,6

olacağı tahmin edilmektedir.

2014 yılında GSYH büyümesi ise %4 olarak öngörülmüştür.

2015 ve 2016 yıllarında da üretken alanlara yönelik

yatırımlarla desteklenen, daha çok yurt içi tasarruflarla

finanse edilen, verimlilik artışına dayalı bir büyüme

stratejisiyle GSYH artış hızı %5 olarak hedeflenmiştir.

Özellikle sanayi sektöründe üretimde verimliliği artırmaya

yönelik politikalar yoluyla toplam faktör verimliliğinin (TFV)

büyümeye katkısı artırılacak ve üretim faktörleri açısından

daha dengeli bir büyüme yapısına geçiş sağlanacaktır. Aynı

zamanda ekonominin rekabet gücü artırılarak cari açık

sorunu yaşanmadan büyümenin hızlandırılması

sağlanacaktır.

OVP’de ekonomik büyüme paralelinde işsizlik oranında da

tedrici bir gerileme öngörülmektedir. 2014-2016

döneminde toplam istihdamın 1,8 milyon kişi artırılması

planlanmaktadır. 2013 yılında %9,5 seviyesinde olması

öngörülen işsizlik oranının ise 2015 yılında %8,9’a

gerileyeceği tahmin edilmektedir.

Kamu maliyesi

OVP çerçevesinde maliye politikasının ekonomik ve finansal

istikrarın desteklenmesine, yurt içi tasarrufların artırılarak

cari açığın kontrol altında tutulmasına ve büyüme

potansiyelinin yukarı çekilmesine yardımcı olacak şekilde

uygulanması öngörülmektedir.

Merkezi yönetim bütçe açığının milli gelire oranının 2013

yılsonunda %1,2 seviyesine gerileyeceği öngörülmektedir.

Ancak, söz konusu oranın 2014 yılında %1,9 seviyesine

yükseleceği, bu tarihten itibaren de Program süresince

tedrici bir düşüş eğilimi sergileyerek 2016 sonu itibarıyla

%1,1’e gerileyeceği tahmin edilmektedir. Harcama ve gelir

kalemlerinin seyrine ilişkin öngörüler dikkate alındığında,

maliye politikasında genel olarak temkinli duruşun

korunduğu anlaşılmaktadır.

Ayrıca, GSYH’ye oran olarak, 2012 yılında %36,2 düzeyinde

gerçekleşen AB tanımlı genel yönetim nominal borç

Kasım 2013 3

2013 2014 2015 2016

Büyüme ve İstihdam

GSYH (milyar TL, cari fiyatlarla) 1.559 1.719 1.895 2.095

GSYH (milyar USD, cari fiyatlarla) 823 867 928 996

Kişi Başına Milli Gelir (GSYH, USD) 10.818 11.277 11.927 12.670

GSYH Büyümesi (%) 3,6 4,0 5,0 5,0

Toplam Tüketim (%) 4,3 3,2 3,8 3,6

Toplam Sabit Sermaye Yatırımı (%) 3,1 3,6 8,6 8,1

İşsizlik Oranı (%) 9,5 9,4 9,2 8,9

Kamu Maliyesi

Bütçe Dengesi (GSYH’ye oran, %) -1,2 -1,9 -1,6 -1,1

Faiz Dışı Denge (GSYH’ye oran, %) 2,0 1,1 1,2 1,3

AB Tanımlı Genel Yönetim Nominal Borç Stoku (GSYH’ye oran, %) 35,0 33,0 31,0 30,0

Ödemeler Dengesi

İhracat (FOB) (milyar USD) 153,5 166,5 184,0 202,5

İthalat (CIF) (milyar USD) 251,5 262,0 282,0 305,0

Cari İşlemler Dengesi (milyar USD) -58,8 -55,5 -55,0 -55,0

Cari İşlemler Dengesi / GSYH (%) -7,1 -6,4 -5,9 -5,5

Enflasyon

TÜFE (yılsonu % değişim) 6,8 5,3 5,0 5,0

Orta Vadeli Program Öngörüleri

Page 5: Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler Kasım 2013€¦ · Kasım 2013 2 Kaynak: Reuters 1,3582 1,26 1,28 1,3 1,32 1,34 1,36 1,38 3 13 13 3 13 3 3 13 3 EUR/USD. Türkiye Ekonomisi

Türkiye Ekonomisi - Orta Vadeli Program

stokunun 2013 yılında %35 düzeyine gerilemesi ve söz

konusu oranın düzenli bir azalma eğilimi göstererek Program

dönemi sonunda %30 düzeyinde gerçekleşmesi

beklenmektedir.

Ödemeler dengesi

Program dönemi boyunca başta Euro Alanı olmak üzere dış

ticaret ortaklarının ekonomik aktivitesindeki iyileşmenin

ihracat performansını olumlu yönde etkileyeceği tahmin

edilmektedir. Bu dönemde yıllık ortalama ihracat artışının,

yıllık ortalama ithalat artışının bir miktar üzerinde

gerçekleşeceği, dış ticaret açığının ise yatay bir seyir

izleyeceği öngörülmektedir. 2013 yıl sonu için 108,8 USD/

varil olarak tahmin edilen petrol fiyatlarının aşağı yönlü bir

seyir izleyerek dönem sonunda 93,1 USD/varil’e gerileyeceği

varsayılmıştır. Altın dış ticaretinin ise uzun vadeli trendine

yakınsayacağı beklenmektedir.

2013 yılında 58,8 milyar USD (milli gelirin %7,1’i) düzeyinde

gerçekleşeceği tahmin edilen cari açığın, altın ticaretindeki

normalleşme süreciyle birlikte 2014 sonunda 55,5 milyar

USD’ye, milli gelire oranının da %6,4’e gerilemesi

öngörülmektedir. 2013 yılında 59 milyar USD olacağı

öngörülen enerji ithalatının da, ekonomik aktivitedeki artışa

bağlı olarak program sonunda 64,5 milyar USD düzeyinde

olması beklenmektedir.

Gelişmiş ülkelerin para politikası duruşunda sıkılaşma

işaretlerinin gündeme geldiği konjonktürde, tasarruf

oranlarının düşük olduğu Türkiye’de dış finansman

koşullarındaki gelişmeler yakından takip edilmektedir.

Enflasyon

Programda, toplam talep koşullarının enflasyona düşüş

yönünde yaptığı katkının 2014-2016 döneminde devam

edeceği ve enerji fiyatlarının aşağı yönlü seyredeceği

öngörülmektedir. Bu çerçevede, TÜFE’nin yıllık artış hızının

2014 yılında %5,3, 2015 ve 2016 yıllarında ise orta vadeli

hedef olan %5 civarında gerçekleşeceği tahmin

edilmektedir.

Kasım 2013 4

Kaynak: TÜİK

Türkiye Ekonomisine İlişkin OVP ve IMF Tahminlerinin Karşılaştırılması

Reel Büyüme (%)

2013-2015

Dönemi OVP'si

2014-2016

Dönemi OVP'siIMF Ekim 2013

2013 4,0 3,6 3,8

2014 5,0 4,0 3,5

2015 5,0 5,0 4,3

2016 - 5,0 4,4

Cari Açık/GSYH (%)

2013-2015

Dönemi OVP'si

2014-2016

Dönemi OVP'siIMF Ekim 2013

2013 7,1 7,1 7,4

2014 6,9 6,4 7,2

2015 6,5 5,9 7,4

2016 - 5,5 7,7

Enflasyon (TÜFE, yıllık %)

2013-2015

Dönemi OVP'si

2014-2016

Dönemi OVP'siIMF Ekim 2013

2013 5,3 6,8 8,0

2014 5,0 5,3 6,0

2015 5,0 5,0 6,0

2016 - 5,0 6,0

Bütçe Açığı/GSYH (%)

2013-2015

Dönemi OVP'si

2014-2016

Dönemi OVP'si

2013 2,2 1,2

2014 2,0 1,9

2015 1,8 1,6

2016 - 1,1

Page 6: Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler Kasım 2013€¦ · Kasım 2013 2 Kaynak: Reuters 1,3582 1,26 1,28 1,3 1,32 1,34 1,36 1,38 3 13 13 3 13 3 3 13 3 EUR/USD. Türkiye Ekonomisi

Türkiye Ekonomisi - Arz ve Talep Göstergeleri

Ağustos ayında sanayi üretiminde sert düşüş...

Ramazan Bayramı’nın ekonomik etkilerinin gözlendiği

Ağustos ayı sanayi üretimi verilerine göre mevsim ve takvim

etkilerinden arındırılmış olarak sanayi üretimi endeksi bir

önceki aya göre %4 oranında düşerek Ocak 2009’dan bu

yana kaydedilen en sert düşüşünü sergilemiştir. Takvim

etkilerinden arındırılmış verilere göre de sanayi üretimi bir

önceki yılın aynı ayına göre %0,1 oranında azalarak son

sekiz ayın en olumsuz performansına işaret etmiştir. Endeks

ana sanayi grupları itibarıyla incelendiğinde ara malı imalatı

ve dayanıksız tüketim malı imalatında düşüşler dikkat

çekerken, sermaye malı imalatı ve dayanıklı tüketim malı

imalatı yükseliş kaydetmiştir. İmalat sanayini oluşturan 24

alt kalemden en hızlı düşüş diğer ulaşım araçlarının imalatı

kaleminde gözlenirken, en yüksek artış motorlu kara taşıtları

imalatı kaleminde gerçekleşmiştir.

Markit’in açıkladığı verilere göre imalat PMI endeksi Ekim

ayında 53,3 düzeyinde gerçekleşmiştir. Endeks, Eylül ayında

ulaştığı son 8 ayın en yüksek seviyesi olan 54’ten bir miktar

gerilemiş olmakla beraber endeksin 50’nin üzerindeki seyri

ekonomik aktivitede artışa işaret etmektedir.

Tüketici güveninde artış…

TCMB tarafından açıklanan verilere göre, Ekim ayında Reel

Kesim Güven Endeksi bir önceki aya göre 1 puan azalarak

107,5 seviyesinde gerçekleştmiştir. Mevsimsellikten

arındırılmış endeks ise bu dönemde 3,3 puanlık artışla 111,9

düzeyine yükselmiştir. Öte yandan, Ekim ayında Kapasite

Kullanım Oranı bir önceki yılın aynı ayına göre 1,5 puan

artarak %76,4 seviyesine çıkmıştır.

TÜİK tarafından açıklanan verilere göre Ekim ayında tüketici

güven endeksi bir önceki aya göre 3,4 puan yükselerek 75,5

seviyesinde gerçekleşmiştir. Endeksi oluşturan alt kalemler

bazında bakıldığında, geçen 12 aylık döneme göre mevcut

dönemde hanehalkının maddi durumu kalemi dışındaki diğer

17 alt kalemin endeksi artış yönünde etkilediği

görülmektedir. Gelecek 12 aylık dönemde tasarruf etme

ihtimalinde aylık bazda %20,9’luk bir artış kaydedilirken,

genel ekonomik durum beklentisi de aynı dönemde %6

oranında yükselmiştir.

Temmuz ayında işsizlik oranında artış…

İşsizlik oranı Temmuz ayında bir önceki yılın aynı ayına göre

0,9 puan artarak %9,3 seviyesine yükselmiştir. Söz konusu

dönemde tarım dışı işsizlik oranı 1,1 puan artışla %11,8

olurken, genç nüfustaki işsizlik oranı da 1,7 puan yükselişle

%18,0 seviyesine çıkmıştır. Mevsimsellikten arındırılmış

işsizlik oranı da %10,1 ile Haziran 2011’den bu yana ulaştığı

en yüksek düzeyde gerçekleşmiştir. Diğer taraftan, işsiz

sayısı bir önceki yılın aynı ayına göre 363 bin kişi artarken,

toplam istihdam 601 bin kişi artmıştır.

(*) takvim etkilerinden arındırılmış.

Kasım 2013 5

Kaynak: TCMB,TÜİK

20

21

22

23

24

25

26

27

28

7

8

9

10

11

12

13

14

u.1

0

Ek

i.1

0

Ara

.10

Şu

b.1

1

Nis

.11

Ha

z.1

1

u.1

1

Ek

i.1

1

Ara

.11

Şu

b.1

2

Nis

.12

Ha

z.1

2

u.1

2

Ek

i.1

2

Ara

.12

Şu

b.1

3

Nis

.13

Ha

z.1

3

(milyon kişi)(%) İşgücü Piyasaları

Toplam İstihdam (sa ğ eksen)

İşsizlik Oranı

1,62,5

3,7 4,0

5,7

2,1

3,3

0,5

3,5

0,9

3,7

-1,8

2,0

4,4

1,4

3,5

1,0

4,24,7

-0,1

-4

-2

0

2

4

6

8

Oc

a.1

2

Şu

b.1

2

Ma

r.1

2

Nis

.12

Ma

y.1

2

Ha

z.1

2

Te

m.1

2

u.1

2

Ey

l.12

Ek

i.1

2

Ka

s.1

2

Ara

.12

Oc

a.1

3

Şu

b.1

3

Ma

r.1

3

Nis

.13

Ma

y.1

3

Ha

z.1

3

Te

m.1

3

u.1

3

Sanayi Üretim Endeksi*

(yıllık % değişim)

50,0

55,0

60,0

65,0

70,0

75,0

80,0

85,0

90,0

50

60

70

80

90

100

110

120

130O

ca

.10

Nis

.10

Te

m.1

0

Ek

i.1

0

Oc

a.1

1

Nis

.11

Te

m.1

1

Ek

i.1

1

Oc

a.1

2

Nis

.12

Te

m.1

2

Ek

i.1

2

Oc

a.1

3

Nis

.13

Te

m.1

3

Ek

i.1

3

(%)(endeks) Güven EndeksleriKapasite Kullanım Oranı (MA)(sağ eksen)Tüketici Güven EndeksiReel Kesim Güven Endeksi (MA )

Page 7: Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler Kasım 2013€¦ · Kasım 2013 2 Kaynak: Reuters 1,3582 1,26 1,28 1,3 1,32 1,34 1,36 1,38 3 13 13 3 13 3 3 13 3 EUR/USD. Türkiye Ekonomisi

Türkiye Ekonomisi - Dış Ticaret

Dış ticaret açığı Eylül ayında beklentiler paralelinde

gerçekleşti.

Eylül ayında ihracat hacmi bir önceki yılın aynı dönemine

kıyasla %1,3 oranında artarak 13,1 milyar USD, ithalat hacmi

de %3,5 oranında genişleyerek 20,6 milyar USD seviyesine

yükselmiştir. Böylece, dış ticaret açığı piyasa beklentisine

paralel olarak 7,5 milyar USD düzeyinde gerçekleşmiştir.

İhracatın ithalatı karşılama oranı ise geçtiğimiz yılın aynı

ayına göre 2,1 puan gerileyerek %63,6 olmuştur.

2013 yılının ilk 9 aylık döneminde, ihracatın bir önceki yılın

aynı dönemine göre %0,4 oranında daraldığı, ithalatın ise %

6,0 oranında arttığı görülmektedir. Dış ticaret açığı da aynı

dönemde %17,3 oranında genişleyerek 75,1 milyar USD

düzeyinde gerçekleşmiştir.

Altın hariç dış ticaret verileri…

2012 yılında altın ihracatında, 2013 yılında ise altın

ithalatında gözlenen dalgalanmalar dış ticaret verilerinin

altın hariç tutularak değerlendirilmesi gereksinimini

yaratmaktadır. Nitekim altın ticareti hariç tutulduğunda,

Eylül 2013’te bir önceki yılın aynı ayına göre ihracat

hacminin %10,9, ithalat hacminin ise %3,9, 2013 yılının ilk 9

ayında bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla ise ihracatın

%7,0, ithalatın %3,1 oranında artış kaydettiği

görülmektedir. Ocak-Eylül döneminde altın hariç dış ticaret

açığı da %2,9 oranında daralmıştır. Öte yandan, altın ihracat

ve ithalatının normalleşme eğilimine girdiği gözlenmektedir.

Eylül ayında altın ithalatı 2013 yılının en düşük seviyesine

gerilemiş, altın ihracatı da düşük seyrini sürdürmüştür.

Eylül ayında motorlu kara taşıtları ihracatı yıllık bazda

%38,1 oranında artarken, demir-çelik ihracatı %21

daraldı.

2013 yılının ilk 9 ayında ihracat hacminin en yüksek olduğu

fasıl olan motorlu kara taşıtlarında ihracat yıllık bazda %38,1

ile hızlı bir yükseliş sergilemiştir. Söz konusu dönemde en

çok ihracatı yapılan ikinci fasıl olan kazanlar ve makinalarda

%14,1’lik artış kaydedilmiştir. Son aylarda gerileme

eğiliminde olan demir ve çelik ihracatı ise bu eğilimini Eylül

ayında da sürdürmüş ve söz konusu fasılda ihracat hacmi bir

önceki yılın aynı ayına göre %21 oranında daralmıştır.

Kasım 2013 6

Kaynak: TÜİK

Dış Ticaret Dengesi

Değişim Değişim

2012 2013 (%) 2012 2013 (%)

İhracat 13,0 13,1 1,3 112,9 112,5 -0,4

İthalat 19,9 20,6 3,5 177,0 187,6 6,0

Dış Ticaret Dengesi -7,0 -7,5 7,6 -64,1 -75,1 17,3

Karşılama Oranı (%) 65,0 63,6 - 63,8 60,0 -

(milyar USD)

Eylül Ocak-Eylül

-10

0

10

20

30

40

50

Ka

s.1

1

Oc

a.1

2

Ma

r.1

2

Ma

y.1

2

Te

m.1

2

Ey

l.12

Ka

s.1

2

Oc

a.1

3

Ma

r.1

3

Ma

y.1

3

Te

m.1

3

Ey

l.13

Dış Ticaret

(12 aylık kümülatif, yıllık % değişim)

İhracat

İthalat

Altın Hariç İhracat

Altın Hariç İthalat

-5

0

5

10

15

Ç1

-20

12

Ç2

-20

12

Ç3

-20

12

Ç4

-20

12

Ç1

-20

13

Ç2

-20

13

Ç3

-20

13

İhracat

(yıllık % değişim)

İhracat

Altın Hariç İhracat -8

-6

-4

-2

0

2

4

6

8

10

Ç1

-20

12

Ç2

-20

12

Ç3

-20

12

Ç4

-20

12

Ç1

-20

13

Ç2

-20

13

Ç3

-20

13

İthalat

(yıllık % değişim)

İthalat

Altın Hariç İthalat

0 1 2 3

Kıymetli Taşlar ve Metaller

Demir ve Çelik

Örme Giyim ve Aksesuarları

Elektrikli Makina ve Cihazlar

Kazanlar ve Makinalar

Motorlu Kara Ta şıtları

En Çok İhracat Yapılan İlk 6 Fasıl

(Eylül 2013, milyar USD)İthalat

İhracat

Page 8: Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler Kasım 2013€¦ · Kasım 2013 2 Kaynak: Reuters 1,3582 1,26 1,28 1,3 1,32 1,34 1,36 1,38 3 13 13 3 13 3 3 13 3 EUR/USD. Türkiye Ekonomisi

Türkiye Ekonomisi - Dış Ticaret

Ara malı ithalatı Eylül ayında %1,6 oranında artış

kaydetti.

Yılın ilk 9 ayı itibarıyla toplam ithalat hacminin %73’ünü

oluşturan ara malı ithalatının Eylül ayında %1,6 oranında

artış kaydettiği görülmektedir. Ağustos ayında %9,6 ile yılın

geri kalanına kıyasla ılımlı bir artış sergileyen tüketim malı

ithalatı da Eylül ayında %16,5’luk bir artış kaydetmiştir. Öte

yandan, özellikle taşımacılık araçları hariç sermaye malı

ithalatında gözlenen %25,3’lük artış dikkat çekmektedir.

Yılın ilk 9 ayında ise bir önceki aynı dönemi ile

kıyaslandığında sermaye, ara malı ve tüketim malı

ithalatındaki artışların sırasıyla %8,5, %4,5 ve %14,6

düzeyinde gerçekleştiği görülmektedir.

Avrupa Birliği ülkelerinin ihracattaki payı Ocak

2012’den bu yana en yüksek seviyede...

Avrupa Birliği ülkelerinin Türkiye’nin toplam ihracatındaki

payı Eylül ayı itibarıyla %42,8’e yükselerek Ocak 2012’den

bu yana en yüksek seviyesine ulaşmıştır. Ağustos ayı ile

kıyaslandığında AB ülkelerinin payının 1,5 puan arttığı

görülmektedir. Aynı dönemde Yakın ve Orta Doğu ülkelerinin

payı da 1 puan artış kaydederek %22,6’ya ulaşmıştır.

Bununla birlikte, Mısır’da yaşanan politik sorunların etkisiyle

bu ülkeye yönelik ihracatımızda gözlenen azalmayla Kuzey

Afrika ülkelerinin payı %5,5’e gerilemiştir.

Ülke bazında dış ticaret verilerine bakıldığında ise en büyük

ihracat pazarının Almanya, en çok ithalat yapılan ülkenin ise

Çin olduğu görülmektedir. Eylül ayında Almanya’ya yapılan

ihracat bir önceki yılın aynı ayına göre %7,1 oranında

artarken, Çin’den yapılan ithalat da aynı dönemde %26,1

yükseliş kaydetmiştir.

Beklentiler...

Eylül ayında dış ticaret açığı beklentiler paralelinde

gerçekleşmiştir. Altın hariç incelendiğinde AB ülkelerinde

son dönemde gözlenen toparlanma eğiliminin ihracat hacmi

üzerindeki etkisi daha belirgin bir şekilde ortaya çıkmaktadır.

TCMB’nin izlediği sıkılaştırıcı yöndeki para politikasının

enflasyonun hedeflerle uyumlu hale gelinceye kadar

uygulanacak olması önümüzdeki dönemde iç talep ve ithalat

hacmi üzerinde baskı yaratabilecektir. Öte yandan, AB

ülkelerindeki ekonomik aktivitenin nispeten olumlu seyrinin

ihracat hacmini pozitif yönde etkilemeye devam edebileceği

düşünülmektedir. Ayrıca, Kuzey Afrika ülkeleri ile ticari

ilişkilerinin normalleşmesi de ihracat hacmini olumlu yönde

etkileyecektir.

Kasım 2013 7

Kaynak: TÜİK

-40

-20

0

20

40

60

80

Ka

s.1

0

Oc

a.1

1

Ma

r.1

1

Ma

y.1

1

Te

m.1

1

Ey

l.11

Ka

s.1

1

Oc

a.1

2

Ma

r.1

2

Ma

y.1

2

Te

m.1

2

Ey

l.12

Ka

s.1

2

Oc

a.1

3

Ma

r.1

3

Ma

y.1

3

Te

m.1

3

Ey

l.13

(%) Geniş Ekonomik Sınıflandırmaya Göre İthalat

(yıllık % değişim)

Yatırım Malları

Ara Malı (Hammadde)

Tüketim Malları

42,8

22,6

0

10

20

30

40

50

60

Oc

a.1

1

Ma

y.1

1

Ey

l.11

Oc

a.1

2

Ma

y.1

2

Ey

l.12

Oc

a.1

3

Ma

y.1

3

Ey

l.13

Bölgelere Göre İhracat

(aylık % pay)

AB Yakın ve Orta D oğu

Page 9: Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler Kasım 2013€¦ · Kasım 2013 2 Kaynak: Reuters 1,3582 1,26 1,28 1,3 1,32 1,34 1,36 1,38 3 13 13 3 13 3 3 13 3 EUR/USD. Türkiye Ekonomisi

Türkiye Ekonomisi - Ödemeler Dengesi

Cari açık Ağustos’ta beklentilerin bir miktar altında…

Cari açık Ağustos ayında 2,0 milyar USD ile piyasa

beklentisinin (2,1 milyar USD) bir miktar altında

gerçekleşmiştir. Aylık bazda 2013 yılının en düşük düzeyine

gerileyen cari açık, yılın ilk 8 ayında 44,3 milyar USD’ye

ulaşmış olup geçtiğimiz yılın aynı dönemine kıyasla

%25,3’lük artış kaydetmiştir. 12 aylık kümülatif cari açık ise

56,7 milyar USD seviyesinde gerçekleşmiştir.

Ağustos ayında altın ticaretinin olumsuz etkisi azaldı.

Cari açığın detayları incelendiğinde, dış ticaret açığının

Ağustos ayında önceki aylara göre belirgin bir şekilde

azaldığı dikkat çekmektedir. Ödemeler dengesi tanımına

göre, Temmuz ayında 8,2 milyar USD düzeyinde olan dış

ticaret açığı Ağustos ayında 5,6 milyar USD düzeyine

gerilemiştir. Bu gelişmede Ağustos ayında ithalatın ivme

kaybetmesi etkili olmuştur. Ayrıca, altın ticaretinin olumsuz

etkisinin azalması da dış ticaret açığındaki düşüşe katkı

sağlamıştır.

Öte yandan, Ağustos ayında altın ithalatındaki ivme kaybına

karşılık 2012 yılının ilk 8 ayında 3,1 milyar USD’lik dış ticaret

fazlası veren net altın ticareti, 2013 yılının aynı döneminde

8,9 milyar USD’lik açık yaratmıştır. Dolayısıyla, altın ticareti

hariç tutulduğunda, yılın ilk 8 ayında cari açığın geçtiğimiz

yılın aynı dönemine kıyasla %7,9 gerilediği

hesaplanmaktadır.

Turizm gelirlerinde artış…

Ağustos ayında mevsimsel olarak artan turizm gelirleri de

cari açıktaki genişlemeyi sınırlandıran bir diğer faktör

olmuştur. Net turizm gelirleri Ağustos ayında geçtiğimiz yılın

aynı dönemine kıyasla %17,2 artış kaydederek 3,6 milyar

USD düzeyinde gerçekleşmiştir. Böylece yılın ilk 8 aylık

döneminde net turizm gelirleri %20,9 artışla 15,8 milyar

USD’ye ulaşmıştır.

Ağustos ayında portföy yatırımlarında yeniden giriş

kaydedildi.

Fed’in varlık alım programını azaltabileceğine yönelik

endişelere bağlı olarak Haziran ve Temmuz aylarında birçok

gelişmekte olan ülke ile birlikte Türkiye’den de sermaye

çıkışı yaşanmıştır. Bu çerçevede, Temmuz ayında portföy

yatırımlarında 3,1 milyar USD ile Ekim 2008’den bu yana

aylık bazda en sert çıkış kaydedilmiştir. Ağustos ayında ise,

gelişmekte olan ülkelere yönelik risk algısının bir miktar

iyileştiği ve bu çerçevede portföy yatırımlarında 1,9 milyar

USD’lik giriş kaydedildiği dikkat çekmektedir. Portföy

yatırımlarının detayları incelendiğinde, hisse senetleri

piyasasından çıkışların Ağustos ayında da devam ettiği

görülmektedir. Ağustos ayında kaydedilen 258 milyon USD

net satımla birlikte ilk 8 aylık dönemde hisse senedi

piyasasından 1,1 milyar USD net çıkış gerçekleşmiştir. Buna

karşılık, yurt dışı yerleşiklerin devlet iç borçlanma senetleri

piyasasından Ağustos ayında 1,1 milyar USD net alım

gerçekleştirdiği ve yılın ilk 8 ayındaki net alımın 5,4 milyar

USD’ye ulaştığı görülmektedir. Ağustos ayında ayrıca, yurt

dışında gerçekleştirilen tahvil ihraçları yoluyla bankalar 413

milyon USD, reel sektör 444 milyon USD borçlanmıştır.

Böylece, ilk 8 aylık dönemde söz konusu sektörler sırasıyla

5,4 milyar USD ve 2,9 milyar USD net borçlanma

gerçekleştirmiştir. Haziran ve Temmuz aylarında yurtdışı

tahvil ihracını durduran reel sektörün Ağustos ayında

yeniden yurtdışında tahvil ihracı gerçekleştirmesi olumlu

değerlendirilmektedir.

Doğrudan yatırımlarda ise, Ağustos’ta kaydedilen net 460

milyon USD’lik giriş ile yılın ilk 8 aylık döneminde bu kalemde

kaydedilen toplam net sermaye girişi 5,7 milyar USD

düzeyinde gerçekleşmiştir. Geçtiğimiz yılın aynı

dönemindeki tutar 6,9 milyar USD düzeyindeydi.

Diğer yatırımlar kaleminde sınırlı sermaye girişi

sürüyor.

Diğer yatırımların varlık kalemi incelendiğinde, Türk

bankalarının yurt dışı muhabirleri nezdindeki döviz

mevduatını 1,4 milyar USD artırdığı görülmektedir.

Yükümlülükler tarafında ise, Mayıs, Haziran ve Temmuz

aylarında uzun vadeli kredi kullanımına yöneldiği gözlenen

Kasım 2013 8

Kaynak: TCMB

56,7

50,4

40

45

50

55

60

65

70

75

80

Şu

b.1

2

Ma

r.1

2

Nis

.12

Ma

y.1

2

Ha

z.1

2

Te

m.1

2

u.1

2

Ey

l.12

Ek

i.1

2

Ka

s.1

2

Ara

.12

Oc

a.1

3

Şu

b.1

3

Ma

r.1

3

Nis

.13

Ma

y.1

3

Ha

z.1

3

Te

m.1

3

u.1

3

(milyar USD)Cari İşlemler Açığı

(12 aylık kümülatif)

Cari İşlemler Açığı

Net Altın Ticareti Hariç Cari İşlemler Açığı-5

15

35

55

75

95

Ara

.07

Nis

.08

u.0

8

Ara

.08

Nis

.09

u.0

9

Ara

.09

Nis

.10

u.1

0

Ara

.10

Nis

.11

u.1

1

Ara

.11

Nis

.12

u.1

2

Ara

.12

Nis

.13

u.1

3

(milyar USD)Cari Açığın Finansmanı

(12 aylık kümülatif)

Diğer YatırımlarPortföy YatırımlarıDoğrudan YatırımlarCari İşlemler Açığı

Page 10: Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler Kasım 2013€¦ · Kasım 2013 2 Kaynak: Reuters 1,3582 1,26 1,28 1,3 1,32 1,34 1,36 1,38 3 13 13 3 13 3 3 13 3 EUR/USD. Türkiye Ekonomisi

Türkiye Ekonomisi - Ödemeler Dengesi

Türk bankacılık sektörünün Ağustos ayında yeniden yurt

dışından kısa vadeli kredi kullanımına ağırlık verdiği

görülmektedir. Ağustos ayında bankacılık sektörünün kısa

vadeli kredi kullanımı 1,4 milyar USD düzeyinde

gerçekleşmiştir. 12 aylık kümülatif veriler dikkate alınarak

hesaplanan ve Şubat ayında %93 seviyesine kadar

gerileyen bankacılık sektörünün uzun vadeli borç çevirme

oranının Ağustos ayı itibarıyla %152 seviyesine kadar

yükseldiği de dikkat çekmektedir.

Ağustos ayında, bankacılık dışı kesimin uzun vadeli

kredilerde 398 milyon USD net geri ödeme yaptığı, kısa

vadede ise 1,1 milyar USD düzeyinde kredi kullandığı

g ö r ü l m e k t e d i r . 1 2 a y l ı k k ü m ü l a t i f o l a r a k

değerlendirildiğinde, banka dışı kesimin uzun vadeli borç

çevirme oranı %103 düzeyindedir.

Ağustos ayında rezervler arttı.

Mayıs ayının sonlarından itibaren gündeme gelen Fed

kaynaklı endişelerin sermaye hareketlerinde zayıflamaya

neden olması, cari açığın finansmanında TCMB’nin rezerv

varlıklarını devreye sokmasına neden olmuştur. Nitekim,

Mayıs – Temmuz döneminde rezerv varlıklar 9,6 milyar USD

azalmıştır. Ağustos ayında ise TCMB’nin rezerv varlıklarını

yeniden 4,0 milyar USD artırdığı görülmektedir. Böylece yılın

ilk 8 ayında rezerv varlıklarda kaydedilen artış 8,7 milyar

USD olmuştur. Ağustos ayında net hata ve noksan

kaleminde de 2,9 milyar USD giriş kaydedilmiştir.

Beklentiler…

Global ekonomik konjonktürdeki dalgalanmalar

çerçevesinde TCMB’nin uyguladığı sıkılaştırıcı yöndeki para

politikasının Türkiye’de ekonomik aktivite üzerinde baskı

yaratacağı tahmin edilmektedir. Nitekim, son yayımlanan

Orta Vadeli Program’da da 2013 yılına ilişkin büyüme tahmini

düşürülmüştür. Ayrıca, tüketici kredilerine yönelik getirilen

yeni düzenlemelerin de yurt içi tüketim harcamalarındaki

artışı sınırlandıracağı düşünülmektedir. Buna ek olarak, 2013

yılında cari açık üzerinde olumsuz etki yapan altın

ticaretinden kaynaklı dış ticaret açığının, önümüzdeki

dönemde altın ticaretinin uzun vadeli trendine

yakınsayacağı öngörüsü ile kademeli olarak ortadan

kalkacağı öngörülmektedir. Ağustos ayı altın ticareti verileri

de bu durumu teyit etmektedir. Orta Vadeli Program’a göre

2013 yılında 58,8 milyar USD (GSYH’nin %7,1’i) düzeyinde

gerçekleşeceği tahmin edilen cari açığın, altın ticaretindeki

normalleşme süreciyle birlikte 2014 sonunda 55,5 milyar

USD’ye, GSYH’ye oranının da %6,4’e gerilemesi

öngörülmektedir.

Finansman tarafında ise, Mayıs, Haziran ve Temmuz

aylarında portföy yatırımlarında kaydedilen çıkışın geride

kaldığı ve Ağustos ayında portföy yatırımlarında yeniden

sermaye girişi gözlendiği dikkat çekmektedir. Aynı zamanda,

rezerv varlıklarda da üç ayın ardından yeniden artış

sağlanmıştır. Önümüzdeki aylarda da, gelişmiş ülkelerin para

politikası uygulamalarındaki sıkılaşma işaretlerine bağlı

olarak dış finansman koşullarındaki gelişmeler sermaye

akımları üzerinde etkili olacaktır.

Kasım 2013 9

Kaynak: TCMB

Ödemeler Dengesi (milyon USD)

Ağustos % 12 Aylık

2013 2012 2013 Değişim Kümülatif

Cari İşlemler Dengesi -1.995 -35.351 -44.293 25,3 -56.694

Dış Ticaret Dengesi -5.568 -45.432 -54.362 19,7 -74.265

Hizmetler Dengesi 3.984 14.031 15.941 13,6 24.819

Turizm (net) 3.582 13.102 15.842 20,9 24.299

Gelir Dengesi -477 -4.801 -6.502 35,4 -8.410

Cari Transferler 66 851 630 -26,0 1.162

Sermaye ve Finans Hesapları -870 32.666 41.277 26,4 55.496

Doğrudan Yatırımlar (net) 460 6.875 5.744 -16,5 7.314

Portföy Yatırımları (net) 1.930 19.540 16.860 -13,7 38.109

Varlıklar 251 1.939 2.436 25,6 3.154

Yükümlülükler 1.679 17.601 14.424 -18,1 34.955

Hisse Senetleri -258 2.393 -1.059 - 2.822

Borç Senetleri 1.937 15.208 15.483 1,8 32.133

Diğer Yatırımlar (net) 748 22.025 27.458 24,7 23.942

Varlıklar -704 3.266 -1.507 - -5.338

Efektif ve Mevduat -1.384 3.436 -726 - -2.990

Yükümlülükler 1.452 18.759 28.965 54,4 29.280

Ticari Krediler -1.528 2.187 4.751 117,2 3.586

Krediler 2.189 6.445 12.468 93,5 15.791

Bankacılık Sektörü 1.481 3.463 12.544 262,2 14.245

Bankacılık Dışı Sektörler 665 4.347 399 -90,8 2.749

Mevduat 696 9.737 11.304 16,1 9.366

Yurtdışı Bankalar 685 9.118 9.858 8,1 7.869

Yabancı Para 1.471 7.611 9.959 30,9 7.593

Türk Lirası -786 1.507 -101 - 276

Yurtdışı Kişiler 412 1.992 2.627 31,9 3.548

Rezerv Varlıklar (net) -3.994 -15.735 -8.722 -44,6 -13.801

Net Hata ve Noksan 2.865 2.685 3.016 12,3 1.198

Ocak-Ağustos

Page 11: Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler Kasım 2013€¦ · Kasım 2013 2 Kaynak: Reuters 1,3582 1,26 1,28 1,3 1,32 1,34 1,36 1,38 3 13 13 3 13 3 3 13 3 EUR/USD. Türkiye Ekonomisi

Türkiye Ekonomisi - Bütçe Dengesi

Eylül ayında merkezi yönetim bütçesi 4,7 milyar TL

açık verdi.

Maliye Bakanlığı tarafından açıklanan verilere göre Eylül

ayında bütçe harcamaları, faiz harcamalarında gerçekleşen

belirgin artışın etkisiyle 34,8 milyar TL’ye ulaşmıştır. Aynı

dönemde bütçe gelirleri de %29,8 oranında yükselmiş ve

30,1 milyar TL seviyesinde gerçekleşmiştir. Böylece, Eylül

ayında bütçe açığı bir önceki yılın aynı dönemine göre %19

oranında düşüş kaydederek 4,7 milyar TL’ye gerilemiştir.

2013 yılının ilk dokuz ayı itibarıyla ise, bütçe gelirleri ve

giderleri bir önceki yılın aynı dönemine göre sırasıyla %19 ve

%14,1 oranında artış kaydetmiştir. Aynı dönemde, yıllık

bazda %68,7 oranında azalan bütçe açığı da 4,5 milyar TL

düzeyine gerilemiştir.

Vergi gelirlerinde canlanma…

Mevsimsel faktörler nedeniyle geçtiğimiz ay zayıf bir

performans sergileyen vergi gelirleri Eylül ayında %22,5

oranında artış kaydederek iç tüketimin güçlü seyrini

sürdürdüğüne işaret etmiştir. Nitekim, bu dönemde özel

tüketim vergisi bir önceki yılın aynı dönemine göre %27,3

oranında artarak vergi gelirlerindeki artışa en yüksek katkıyı

sağlamıştır. Yıllık bazda %34,4 oranında yükselen ithalde

alınan katma değer vergisi de bütçe rakamlarındaki olumlu

görünümü desteklemiştir. Eylül ayında nispeten yatay bir

seyir izleyen diğer gelirler kaleminde ise Hazine portföyü ve

iştirak gelirleri kaleminde yıllık bazda kaydedilen 2,1 milyar

TL’lik artış belirleyici olmuştur.

Yılın ilk dokuz ayı itibarıyla da, merkezi yönetim bütçe

gerçekleşmeleri beklentilerden olumlu bir görünüm

sergilemektedir. Nitekim, bu dönemde bütçe gelirleri 290

milyar TL seviyesi ile yılsonu hedefinin %78,4’üne

ulaşmıştır.

Faiz harcamaları…

Faiz harcamaları Eylül’de bir önceki yılın aynı ayına göre

%86,6 oranında artarak 6,1 milyar TL düzeyinde

gerçekleşmiştir. Aynı dönemde, faiz dışı harcamalar ise

%11,6’lık yükselişle 28,7 milyar TL’ye ulaşmıştır. Bu

gelişmede, personel harcamaları ile cari transferler altında

izlenen sağlık, emeklilik ve sosyal yardım giderlerindeki artış

belirleyici olmuştur.

Yılın ilk dokuz ayındaki gelişmeler incelendiğinde, faiz dışı

harcamalar ve faiz harcamalarındaki yıllık artışların sırasıyla

%14,7 ve %10,9 düzeyinde gerçekleştiği görülmektedir.

Açıklanan son veriler, bütçe giderlerinin beklentilerden daha

olumlu bir görünüme işaret ettiğini gösterirken bu dönemde

294,5 milyar TL seviyesinde gerçekleşen bütçe harcamaları

yılsonu hedefinin %72,9’una ulaşmıştır.

Beklentiler…

Bütçe kalemlerinin yılın ilk dokuz ayındaki performansı, 2013

yılına ilişkin açıklanan hedeflere ulaşılabileceğini

göstermektedir. Ayrıca, Ekim ayında açıklanan Orta Vadeli

Program’da da önümüzdeki yıllara ilişkin bütçe açığı/GSYH

tahminlerinde yapılan aşağı yönlü revizyonlar, mali disiplinin

önümüzdeki dönemde gerçekleştirilecek seçimler öncesinde

de korunacağına işaret etmektedir.

Kasım 2013 10

27,6

21,8

9,4

27,3

32,3 33,9

9,6

34,4

0

10

20

30

40

50

60

70

Ocak-Haziran Temmuz Ağustos Ey lül

Seçilmiş Vergi Kalemlerindeki

Yıllık Gelir Artışı (%)

ÖTV

İthalde Alınan KDV

Merkezi Yönetim Bütçesi (milyar TL)

% % Bütçe Gerç./ OVP Gerç.

2012 2013 Değişim 2012 2013 Değişim Hedefi Hedef (%) Tahmini

Harcamalar 29,0 34,8 20,0 258,0 294,5 14,1 404,0 72,9 406,6

Faiz Harcamaları 3,3 6,1 86,6 39,5 43,8 10,9 53,0 82,7 50,5

Faiz Dışı Harcamalar 25,8 28,7 11,6 218,5 250,7 14,7 351,0 71,4 356,1

Gelirler 23,2 30,1 29,8 243,7 290,0 19,0 370,1 78,4 387,2

Vergi Gelirleri 19,8 24,2 22,5 201,9 240,3 19,0 317,9 75,6 325,1

Diğer Gelirler 3,4 5,9 71,4 41,8 49,8 19,2 52,1 95,5 62,0

Bütçe Dengesi -5,8 -4,7 -19,0 -14,4 -4,5 -68,7 -34,0 13,2 -19,4

Faiz Dışı Denge -2,6 1,4 - 25,2 39,3 56,2 19,0 206,5 31,1

Not: Rakamlar yuvarlamalardan ötürü toplamı vermeyebilir.

Ocak-EylülEylül

Kaynak: Maliye Bakanlığı

Page 12: Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler Kasım 2013€¦ · Kasım 2013 2 Kaynak: Reuters 1,3582 1,26 1,28 1,3 1,32 1,34 1,36 1,38 3 13 13 3 13 3 3 13 3 EUR/USD. Türkiye Ekonomisi

Türkiye Ekonomisi - Enflasyon

Ekim ayında TÜFE beklentilerin üzerinde gerçekleşti.

Ekim ayında bir önceki aya göre TÜFE ve ÜFE sırasıyla

%1,80 ve %0,69 oranında artış kaydetmiştir. Reuters

anketine göre piyasa beklentisi TÜFE’nin %1,34 artacağı

yönündeydi. TCMB Beklenti Anketi’ne göre ise piyasalar

TÜFE’nin Ekim ayında %1,12 artış kaydetmesini

beklemekteydi.

Yıllık TÜFE artışındaki gerileme devam ediyor.

Ekim ayında TÜFE beklentilerin üzerinde gerçekleşmesine

rağmen, enflasyondaki yıllık artış baz etkisi nedeniyle

%7,71’e gerilemiştir. Geçtiğimiz aylarda genel olarak aşağı

yönlü bir hareket izleyen ÜFE’deki yıllık artış ise Ekim ayında

%6,77 seviyesine yükselmiştir.

Gıda fiyatlarındaki artış enflasyona en fazla katkıyı

sağladı.

Ekim ayında enflasyonun beklentilerin üzerinde

gerçekleşmesinde gıda fiyatlarında kaydedilen belirgin artış

etkili olmuştur. Nitekim, bu dönemde ilgili grupta kaydedilen

%3,91’lik fiyat artışı enflasyonun 91 baz puanlık yükseliş

kaydetmesine neden olmuştur. Ayrıca, giyim ve ayakkabı

grubunda mevsimsel faktörler nedeniyle yükselen fiyatlar

da enflasyona 63 baz puanlık katkı yapmıştır. TÜFE sepetini

oluşturan diğer harcama gruplarının da geçtiğimiz ay genel

olarak artış kaydettiği dikkat çekerken, çeşitli mal ve

hizmetler ile alkolsüz içecekler gruplarındaki fiyat

gelişmeleri enflasyondaki yükselişi bir miktar

sınırlandırmıştır.

Çekirdek enflasyon göstergelerinde yükseliş

eğilimi...

Ekim ayında çekirdek enflasyon göstergeleri incelendiğinde

mevsimlik ürünlerdeki fiyat gelişmelerinin enflasyondaki

hızlı yükselişte etkili olduğu görülmektedir. Ayrıca,

enflasyonun genel trendini yansıtması açısından önem arz

eden çekirdek enflasyon göstergelerindeki yıllık artışın

Ağustos 2012’den bu yana en yüksek seviyesinde

gerçekleşmesi de dikkat çekmektedir. Nitekim, TCMB

tarafından yakından takip edilen H ve I endekslerindeki yıllık

artışlar Ekim ayında sırasıyla %7,61 ve %7,49 düzeyine

ulaşmıştır.

Ekim ayında ÜFE %0,69 oranında yükseldi.

Ekim ayında döviz kurları üzerindeki baskının bir miktar

hafiflemesi ÜFE’deki artışın beklentilere yakın bir düzeyde

gerçekleşmesinde etkili olmuştur. Bu dönemde, ÜFE’deki

yükselişe en fazla katkıyı yapan sektörler ise kok kömürü,

rafine edilmiş petrol ürünleri ve ana metal sanayi olmaya

devam etmiştir.

Beklentiler...

Kasım ayında enflasyonun seyrinde giyim fiyatlarındaki

mevsimsel artışların yanı sıra döviz kurlarındaki gelişmelerin

etkili olacağını düşünüyoruz. Bu çerçevede TÜFE ve ÜFE’nin

sırasıyla %0,45 ve %0,80 oranında artacağını tahmin

ediyoruz.

Kasım 2013 11

Kaynak: TÜİK

6,77

5,87 (T)

7,717,79 (T)

0

2

4

6

8

10

Ka

s.1

2

Ara

.12

Oc

a.1

3

Şu

b.1

3

Ma

r.1

3

Nis

.13

Ma

y.1

3

Ha

z.1

3

Te

m.1

3

u.1

3

Ey

l.13

Ek

i.1

3

Ka

s.1

3

(%) Yıllık Enflasyon

ÜFE

TÜFE

(T) Tahmin

7,61

7,49

5

6

7

8

Ka

s.1

2

Ara

.12

Oc

a.1

3

Şu

b.1

3

Ma

r.1

3

Nis

.13

Ma

y.1

3

Ha

z.1

3

Te

m.1

3

u.1

3

Ey

l.13

Ek

i.1

3

Özel Kapsamlı TÜFE Göstergeleri

(yıllık % değişim)

H I

H: İşlenmemiş gıda ürünleri, enerji, alkollü içkiler, tütün ürünleri ile altın hariç endeks

I: Enerji, gıda ve alkolsüz içecekler, alkollü içkiler ile tütün ürünleri ve altın hariç endeks

-0,10 0,10 0,30 0,50 0,70 0,90

Alkollü içecekler ve tütün

Çeşitli mal ve hizmetler

Haberleşme

Sa ğlık

Eğitim

Eğlence ve kültür

Lokanta ve oteller

Konut

Ulaştırma

Ev eşyası

Giyim ve ayakkabı

Gıda ve alkolsüz içecekler

(% puan)

Ana Harcama Gruplarının Aylık Bazda TÜFE'ye

Katkıları

Page 13: Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler Kasım 2013€¦ · Kasım 2013 2 Kaynak: Reuters 1,3582 1,26 1,28 1,3 1,32 1,34 1,36 1,38 3 13 13 3 13 3 3 13 3 EUR/USD. Türkiye Ekonomisi

Türkiye Ekonomisi - Para Politikası

TCMB para politikasında değişikliğe gitmedi.

TCMB 23 Ekim’de gerçekleştirdiği Para Politikası Kurulu

toplantısında mevcut para politikasında herhangi bir

değişiklik gerçekleştirmemiştir. Politika faizi olan 1 hafta

vadeli repo faizi oranı %4,5, gecelik borçlanma faizi %3,5,

borç verme faizi %7,75, açık piyasa işlemleri kapsamında

piyasa yapıcısı bankalara repo işlemleri yoluyla tanınan

borçlanma imkanı faizi de %6,75 seviyesinde bırakılmıştır.

Zorunlu karşılıklar ve rezerv opsiyon katsayılarında da bir

değişiklik yapılmamıştır.

Toplantının ardından yapılan açıklamada TCMB, temkinli

para politikası duruşunun, alınan makroihtiyati önlemlerin

ve zayıf seyreden sermaye akımlarının etkisiyle önümüzdeki

dönemde kredi büyüme hızlarının kademeli olarak daha

makul düzeylere geleceğinin öngörüldüğünü vurgulamıştır.

Öte yandan TCMB, son aylarda yaşanan döviz kuru

oynaklığına bağlı olarak çekirdek enflasyon göstergelerinin

bir süre daha hedefin üzerinde seyredeceğinin tahmin

edildiğini belirtmiştir. Bu çerçevede, TCMB enflasyon

görünümü orta vadeli hedeflerle uyumlu olana kadar para

politikasındaki temkinli duruşun korunarak gerekli görülen

sıklıkta ek parasal sıkılaştırmaya devam edilmesinin uygun

olacağını belirtmiştir.

TCMB enflasyon tahminlerini açıkladı.

TCMB, 31 Ekim’de yayımladığı 2013 yılının 4. Enflasyon

Raporu’nda 2013, 2014 ve 2015 yılı enflasyon tahminlerini

güncellemiştir. Buna göre, enflasyonun 2013 yılı sonunda

%6,3 ile %7,3 aralığında (orta noktası %6,8), 2014 yılı

sonunda %3,8 ile %6,8 aralığında (orta noktası %5,3)

gerçekleşeceği ve orta vadede %5 düzeyinde istikrar

kazanacağı belirtilmiştir. Enflasyon tahminlerinin orta

noktasının daha önce OVP’de yayımlanan enflasyon

tahminleri ile uyumlu olduğu görülmektedir. Enflasyon

Raporu’nun tanıtımına ilişkin yapılan basın toplantısında

konuşan TCMB Başkanı Başçı, küresel düzeyde para

politikalarına ilişkin belirsizliklerin devam etmesi nedeniyle

gelişmekte olan ülkelere yönelik sermaye akımları da dalgalı

seyretmeye devam edebileceğini belirtmiştir. Bu durumun,

enflasyon görünümü ve finansal istikrar üzerinde risk

oluşturmasını önlemek amacıyla TCMB’nin para politikasında

sıkı duruşunu koruyacağı vurgulayan Başçı, gerekli

görüldüğü takdirde ek parasal sıkılaştırma yapılan gün

sayısını artırabileceğini ifade etmiştir.

Kasım ayı başında açıklanan enflasyon verileri ise

beklentilerin önemli ölçüde üzerinde gerçekleşirken,

enflasyonun yıl sonunda TCMB öngörülerini aşabileceğine

işaret etmiştir.

Kasım 2013 12

Kaynak: TCMB, Borsa İstanbul

0

2

4

6

8

10

12

u.1

2

Ey

l.12

Ek

i.1

2

Ka

s.1

2

Ara

.12

Oc

a.1

3

Şu

b.1

3

Ma

r.1

3

Nis

.13

Ma

y.1

3

Ha

z.1

3

Te

m.1

3

u.1

3

Ey

l.13

Ek

i.1

3

(%)Faiz Koridoru ve Politika Faizi

Faiz Koridoru

1 Hafta V adeli Repo İhalesi Faiz Ora nı

4

5

6

7

8

9

10

11

12

Oc

a.1

2

Şu

b.1

2

Ma

r.1

2

Nis

.12

Ma

y.1

2

Ha

z.1

2

Te

m.1

2

u.1

2

Ey

l.12

Ek

i.1

2

Ka

s.1

2

Ara

.12

Oc

a.1

3

Şu

b.1

3

Ma

r.1

3

Nis

.13

Ma

y.1

3

Ha

z.1

3

Te

m.1

3

u.1

3

Ey

l.13

Ek

i.1

3

(%)TCMB Ağırlıklı Ortalama Fonlama Maliyeti

ve Gösterge Tahvilin Bileşik Faizi

TCMB AOFM

Gösterge Tahvil

Page 14: Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler Kasım 2013€¦ · Kasım 2013 2 Kaynak: Reuters 1,3582 1,26 1,28 1,3 1,32 1,34 1,36 1,38 3 13 13 3 13 3 3 13 3 EUR/USD. Türkiye Ekonomisi

Bankacılık Sektörü

Mevduat hacmi yıllık bazda %20,9 oranında

genişledi…

BDDK tarafından yayımlanan Haftalık Bülten verilerine göre

14 Ekim 2013 itibarıyla toplam mevduat hacmi yıllık bazda

%20,9 oranında artış kaydederek 948,8 milyar TL

seviyesinde gerçekleşmiştir. Yılsonuna göre bakıldığında ise

mevduat hacmindeki artış %16,2 düzeyinde

gerçekleşmiştir. Aynı dönemde TP mevduat %11,5, YP

mevduatın USD karşılığı da %12,8 oranında artmıştır.

Kredi artış hızı yüksek seyrini sürdürüyor.

14 Ekim 2013 itibarıyla toplam kredi hacmi yılsonuna

göre %23,9 oranında genişleyerek 998,6 milyar TL

seviyesine ulaşmıştır. Aynı dönemde, TP krediler %22,8, YP

kredilerin USD karşılığı %14,7 oranında artış sergilemiştir.

Kredi hacminde gözlenen yıllık artış ise Eylül’ün son

haftasında ulaşılan %30,4 seviyesinden %29,3 düzeyine

gerilemekle beraber yüksek seyrini sürdürmektedir.

Tüketici kredileri türleri itibarıyla incelendiğinde, konut

kredilerinde yılık bazda %30,0, ihtiyaç kredilerinde %28,4

oranında bir artış gözlenmiştir. Aynı dönemde, taşıt

kredilerindeki artış ise %8,9 ile nispeten düşük seyrini

devam ettirmiştir.

BDDK tarafından yapılan yeni düzenlemeler çerçevesinde,

bankaların sermaye yeterliliği oranının hesabında kredi

kartları vasıtasıyla mal ve hizmet alımı veya nakit olarak

kullandırılan krediler ile taşıt kredilerinin risk ağırlıkları

artırılmıştır. Söz konusu düzenlemelerin önümüzdeki

dönemde tüketici kredilerindeki artışı bir miktar

sınırlandırabileceği tahmin edilmektedir.

Menkul kıymetler portföyündeki artış ivme

kaybediyor.

Bankacılık sektörünün menkul kıymetler portföyü 14 Ekim

2013 itibarıyla yılsonuna göre %4,7 oranında genişlemiştir.

Bu dönemde, bankaların satılmaya hazır menkul kıymetler

portföyü %22,3, vadeye kadar elde tutulacak menkul

kıymetler portföyü %20,8 oranında daralırken, repo konusu

menkul kıymetler portföyü ise %46,2 oranında artmıştır.

Emanet menkul değerler portföyü …

14 Ekim 2013 itibarıyla emanet menkul değerler portföyü

yılsonuna göre nominal bazda %8,4 oranında artmıştır. Yurt

dışı yerleşiklerin emanet menkul kıymetler portföyü ise aynı

dönemde %8,2 artmış ve 107,6 milyar TL seviyesine

yükselmiştir. Yurt içi yerleşiklerin portföyü de yılsonuna

göre %8,6 oranında artarak 95,6 milyar TL seviyesinde

gerçekleşmiştir.

Yabancı para net genel pozisyonu…

14 Ekim 2013 itibarıyla yabancı para net genel pozisyonu

bilanço içi kalemlerde (-) 25.809 milyon USD, bilanço dışı

kalemlerde ise (+) 26.893 milyon USD seviyesinde

bulunmaktadır. Böylece, bankaların yabancı para pozisyonu

(+) 1.085 milyon USD ile 14 Haziran’dan bu yana en yüksek

düzeyinde gerçekleşmiştir.

Kasım 2013 13

Kaynak: BDDK Haftalık Bülten, TCMB

20,9

29,3

0

5

10

15

20

25

30

Oc

a.1

2

Şu

b.1

2

Ma

r.1

2

Nis

.12

Ma

y.1

2

Ha

z.1

2

Te

m.1

2

u.1

2

Ey

l.12

Ek

i.1

2

Ka

s.1

2

Ara

.12

Oc

a.1

3

Şu

b.1

3

Ma

r.1

3

Nis

.13

Ma

y.1

3

Ha

z.1

3

Te

m.1

3

u.1

3

Ey

l.13

Ek

i.1

3

Toplam Kredi ve Mevduat Hacmi

(yıllık % değişim)

Mevduat Hacmi

Kredi Hacmi

-5

15

35

55

75

95

115

Oc

a.1

2

Şu

b.1

2

Ma

r.1

2

Nis

.12

Ma

y.1

2

Ha

z.1

2

Te

m.1

2

u.1

2

Ey

l.12

Ek

i.1

2

Ka

s.1

2

Ara

.12

Oc

a.1

3

Şu

b.1

3

Ma

r.1

3

Nis

.13

Ma

y.1

3

Ha

z.1

3

Te

m.1

3

u.1

3

Ey

l.13

Ek

i.1

3

Emanet Menkul Değerler

(yıllık % değişim)

Emanet Menkul Değerler

Yurt İçi Yerleşikler

Yurt D ışı Yerleşikler

0

10

20

30

40

50

60

Oc

a.1

2

Şu

b.1

2

Ma

r.1

2

Nis

.12

Ma

y.1

2

Ha

z.1

2

Te

m.1

2

u.1

2

Ey

l.12

Ek

i.1

2

Ka

s.1

2

Ara

.12

Oc

a.1

3

Şu

b.1

3

Ma

r.1

3

Nis

.13

Ma

y.1

3

Ha

z.1

3

Te

m.1

3

u.1

3

Ey

l.13

Ek

i.1

3

Türlerine Göre Tüketici Kredilerindeki

Gelişmeler (yıllık % değişim)

Konut

Taşıt

İhtiyaç+D iğer

Page 15: Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler Kasım 2013€¦ · Kasım 2013 2 Kaynak: Reuters 1,3582 1,26 1,28 1,3 1,32 1,34 1,36 1,38 3 13 13 3 13 3 3 13 3 EUR/USD. Türkiye Ekonomisi

Beklentiler

Ekim ayında küresel ekonominin gündemini ABD’deki bütçe

görüşmeleri oluşturmuştur. Görüşmeler sırasında yaşanan

anlaşmazlıklar nedeniyle hükümet harcamalarının 16 gün

süresince aksaması ABD ekonomisinin görünümüne ilişkin

endişelerin artış kaydetmesine neden olmuştur. Sorun

çözülmüş olmasına rağmen söz konusu aksaklıkların yılın son

çeyreğinde ABD’de büyüme üzerinde baskı yaratabileceği

düşünülmektedir. Ayrıca, borç üst limitinin 2014 yılı başına

kadar askıya alınması benzer bir gelişmenin tekrar

yaşanabileceği endişesi yaratmaktadır. Öte yandan, gelişmiş

ülkelerdeki tedrici toparlanma eğilimi ve gelişmekte olan

ülkelerde son dönemde gözlenen yavaşlama eğilimi küresel

ekonominin büyüme açısından önümüzdeki dönemde daha

dengeli bir görünüm arz edeceğine işaret etmektedir.

Türkiye’deki gelişmeler değerlendirildiğinde, Ağustos

ayında Ramazan bayramı nedeniyle sanayi üretimi bir miktar

ivme kaybetse de PMI verileri yılın üçüncü çeyreğinde

ekonomik aktivitenin toparlanma eğilimini sürdürdüğüne

işaret etmektedir. TCMB’nin son toplantısındaki açıklamaları

ve TCMB Başkanı Başçı’nın Enflasyon Raporu’nun

yayımlanmasının ardından yaptığı açıklamalar göz önünde

bulundurulduğunda, enflasyon görünümü uzun vadeli

hedeflerle uyumlu hale gelinceye kadar sıkılaştırıcı yöndeki

para politikası uygulamalarının devam edeceği

anlaşılmaktadır. Bu gelişmenin ekonomik aktivite üzerinde

baskı yaratmaya devam edeceği düşünülmektedir.

Diğer taraftan, 2014-2016 dönemine ilişkin hazırlanan Orta

Vadeli Program incelendiğinde önümüzdeki dönemde

üretimde verimliliğin artırılması amacıyla yapısal reformlara

ağırlık verileceği anlaşılmaktadır.

Kasım 2013 14

Diğer Periyodik Yayınlarımız

Piyasa Günlüğü Haftalık Ekonomi ve Finans Bülteni

Bütün yayınlarımıza http://ekonomi.isbank.com.tr adresinden erişebilirsiniz.

Tahminlerimiz 2012 (G) 2013 (T)

Büyüme (%) 2,2 4,0

Cari Açık (Milyar USD) 47,8 58,0

Cari Açık/GSYH (%) 6,1 6,9

Enflasyon (%) 6,2 7,5

DİBS Faiz* (%) 8,7 7,7

(*) İhalelerde oluşan yıllık ortalama bileşik faiz

(G) Gerçekleşme (T) Tahmin

Faiz ve enflasyon tahminleri dönem sonuna ilişkindir.

Page 16: Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler Kasım 2013€¦ · Kasım 2013 2 Kaynak: Reuters 1,3582 1,26 1,28 1,3 1,32 1,34 1,36 1,38 3 13 13 3 13 3 3 13 3 EUR/USD. Türkiye Ekonomisi

Makroekonomik Göstergeler

Kasım 2013 15

Büyüme

Sınai Üretim ve Kapasite Kullanım Oranı

Dış Ticaret ve Ödemeler Dengesi

Enflasyon

-15

-10

-5

0

5

10

15

08

-Ç1

08

-Ç3

09

-Ç1

09

-Ç3

10

-Ç1

10

-Ç3

11

-Ç1

11

-Ç3

12

-Ç1

12

-Ç3

13

-Ç1

(%)GSYH ve Sektörlere Göre Katkı Puanı

Hizmetler

İnşaat

Sa nayi

Tarım

GSYH-25

-20

-15

-10

-5

0

5

10

15

20

08

-Ç1

08

-Ç3

09

-Ç1

09

-Ç3

10

-Ç1

10

-Ç3

11

-Ç1

11

-Ç3

12

-Ç1

12

-Ç3

13

-Ç1

(%)Harcamalar Yöntemiyle Katkı Puanı

Net İhracatStok D eğişimiYatırımTüketim

0,5

-0,1

-2

0

2

4

6

O Ş M N M H T A E E K A

Sanayi Üretimi

(yıllık % değişim)201 2

201 3 74,9

76,4

70

71

72

73

74

75

76

77

O Ş M N M H T A E E K A

(%) İmalat Sanayi Kapasite Kullanım Oranı

201 2

201 3

1,3

3,5

-20

-10

0

10

20

30

E-1

2

K-1

2

A-1

2

O-1

3

Ş-1

3

M-1

3

N-1

3

M-1

3

H-1

3

T-1

3

A-1

3

E-1

3

Dış Ticaret

(yıllık % değişim) İhracatİthalat

40

45

50

55

60

65

70

0

2

4

6

8

10

E-1

2

E-1

2

K-1

2

A-1

2

O-1

3

Ş-1

3

M-1

3

N-1

3

M-1

3

H-1

3

T-1

3

A-1

3

(12 aylık)(aylık) Cari Açık

(milyar USD)Aylık

12 Aylık

1,80

0,69

-1

0

1

2

K-1

2

A-1

2

O-1

3

Ş-1

3

M-1

3

N-1

3

M-1

3

H-1

3

T-1

3

A-1

3

E-1

3

E-1

3

(%) Aylık Enflasyon

TÜFEÜFE 7,71

6,77

0

2

4

6

8

10

K-1

2

A-1

2

O-1

3

Ş-1

3

M-1

3

N-1

3

M-1

3

H-1

3

T-1

3

A-1

3

E-1

3

E-1

3

(%) Yıllık Enflasyon

TÜFEÜFE

Kaynak: TÜİK, TCMB

Page 17: Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler Kasım 2013€¦ · Kasım 2013 2 Kaynak: Reuters 1,3582 1,26 1,28 1,3 1,32 1,34 1,36 1,38 3 13 13 3 13 3 3 13 3 EUR/USD. Türkiye Ekonomisi

Makroekonomik Göstergeler

16

İşgücü Piyasaları

Döviz

Risk Göstergeleri

Faizler

9,3

11,8

7

8

9

10

11

12

13

14

A-1

2

E-1

2

E-1

2

K-1

2

A-1

2

O-1

3

Ş-1

3

M-1

3

N-1

3

M-1

3

H-1

3

T-1

3

(%) İşsizlik

İşsizlik Oranı

Tarım D ışı İşsizlik Ora nı23

24

25

26

27

A-1

2

E-1

2

E-1

2

K-1

2

A-1

2

O-1

3

Ş-1

3

M-1

3

N-1

3

M-1

3

H-1

3

T-1

3

(milyon kişi)

Bin

ler

İstihdam

1,95

2,00

2,05

2,10

2,15

2,20

2,25

2,30

2,35

2,40

2,45

K-1

2

A-1

2

O-1

3

Ş-1

3

M-1

3

N-1

3

M-1

3

H-1

3

T-1

3

A-1

3

E-1

3

E-1

3

Döviz Sepeti

0,5*EUR+0,5*USD

108,3

117,9

86,2

8283848586878889909192939495

100

105

110

115

120

125

130

135

140

E-1

2

K-1

2

A-1

2

O-1

3

Ş-1

3

M-1

3

N-1

3

M-1

3

H-1

3

T-1

3

A-1

3

E-1

3

(endeks)(endeks)Reel Efektif Döviz Kuru

RED KGelişmiş Ülkeler Ba zlıGelişmekte Olan Ülkeler Bazlı (sağ eksen)

150

200

250

300

350

400

450

K-1

2

A-1

2

O-1

3

Ş-1

3

M-1

3

N-1

3

M-1

3

H-1

3

T-1

3

A-1

3

E-1

3

E-1

3

Risk Primleri

EMBI+

EMBI+(TR)

10

12

14

16

18

20

22

24

K-1

2

A-1

2

O-1

3

Ş-1

3

M-1

3

N-1

3

M-1

3

H-1

3

T-1

3

A-1

3

E-1

3

E-1

3

VIX

4,0

4,5

5,0

5,5

6,0

6,5

7,0

7,5

K-1

2

A-1

2

O-1

3

Ş-1

3

M-1

3

N-1

3

M-1

3

H-1

3

T-1

3

A-1

3

E-1

3

E-1

3

(%) TCMB Ağırlıklı Ortalama Fonlama Maliyeti

4

5

6

7

8

9

10

11

K-1

2

A-1

2

O-1

3

Ş-1

3

M-1

3

N-1

3

M-1

3

H-1

3

T-1

3

A-1

3

E-1

3

E-1

3

(%) Gösterge Tahvilin Bileşik Faizi

Kaynak: TÜİK, TCMB, JP Morgan, Reuters, Borsa İstanbul

Kasım 2013

Page 18: Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler Kasım 2013€¦ · Kasım 2013 2 Kaynak: Reuters 1,3582 1,26 1,28 1,3 1,32 1,34 1,36 1,38 3 13 13 3 13 3 3 13 3 EUR/USD. Türkiye Ekonomisi

Makroekonomik Göstergeler

17

Bono-Tahvil

Beklenti Anketi ve Diğer Öncü Göstergeler

8,4

5

6

7

8

9

10

11

K-1

2

A-1

2

O-1

3

Ş-1

3

M-1

3

N-1

3

M-1

3

H-1

3

T-1

3

A-1

3

E-1

3

E-1

3

(%) Hazine İhalelerinde Oluşan Ortalama Bileşik

Faiz

1,0

-2,0

-1,0

0,0

1,0

2,0

3,0

4,0

K-1

2

A-1

2

O-1

3

Ş-1

3

M-1

3

N-1

3

M-1

3

H-1

3

T-1

3

A-1

3

E-1

3

E-1

3

(%) TL DİBS'lerin Beklenen Reel Getirisi

3,50

2,5

3,0

3,5

4,0

4,5

5,0

O Ş M N M H T A E E K A

(%) Yılsonu GSYH Büyüme Beklentisi

201 2

201 3

58,8

55

57

59

61

63

65

67

O Ş M N M H T A E E K A

(milyar USD)B

inle

rYılsonu Cari Açık Beklentisi

201 2

201 3

1,9843

1,78

1,83

1,88

1,93

1,98

2,03

O Ş M N M H T A E E K A

Yılsonu Dolar Kuru Beklentisi

201 2

201 37,39

6

7

8

O Ş M N M H T A E E K A

(%) Yılsonu TÜFE Beklentisi201 2

201 3

6,61

6,0

6,2

6,4

6,6

6,8

7,0

7,2

O Ş M N M H T A E E K A

(%) 12 Ay Sonrasının TÜFE Beklentisi

201 2

201 3

75,5

107,5

65

75

85

95

105

115

K-1

2

A-1

2

O-1

3

Ş-1

3

M-1

3

N-1

3

M-1

3

H-1

3

T-1

3

A-1

3

E-1

3

E-1

3

Güven Endeksleri

Tüketici Güven Endeksi

Reel Kesim Güven Endeksi

Kaynak: Hazine Müsteşarlığı, Borsa İstanbul, TCMB, İktisadi Araştırmalar Bölümü

Kasım 2013

Page 19: Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler Kasım 2013€¦ · Kasım 2013 2 Kaynak: Reuters 1,3582 1,26 1,28 1,3 1,32 1,34 1,36 1,38 3 13 13 3 13 3 3 13 3 EUR/USD. Türkiye Ekonomisi

Makroekonomik Göstergeler

18

Büyüme 2008 2009 2010 2011 2012 13-Ç1 13-Ç2 13-Ç3

GSYH (milyar USD) 742,1 616,7 731,6 774,0 785,7

Büyüme Oranı (%) 0,7 -4,8 9,2 8,8 2,2 3,0 4,4 -

Enflasyon (%) Ağu.13 Eyl.13 Eki.13

TÜFE (yıllık) 10,1 6,5 6,4 10,4 6,2 8,2 7,9 7,7

ÜFE (yıllık) 8,1 5,9 8,9 13,3 2,5 6,4 6,2 6,8

İşgücü Piyasaları May.13 Haz.13 Tem.13

İşsizlik Oranı (%) 11,0 14,0 11,9 9,8 9,2 8,8 8,8 9,3

İstihdam (bin kişi) 21.194 21.277 22.594 24.110 24.821 26.130 26.319 26.099

Döviz Kurları Ağu.13 Eyl.13 Eki.13

TÜFE Bazlı Reel Efektif Döviz Kuru 114,9 116,8 125,7 109,5 118,2 111,6 108,3

USD/TL 1,5123 1,5057 1,5460 1,9065 1,7826 2,0557 2,0342 1,9888

EUR/TL 2,1408 2,1603 2,0491 2,4592 2,3517 2,7470 2,7484 2,7361

Döviz Sepeti (0,5*EUR+0,5*USD) 1,8266 1,8330 1,7976 2,1829 2,0672 2,4014 2,3913 2,3625

Dış Ticaret Dengesi(1) (milyar USD) Tem.13 Ağu.13 Eyl.13

İhracat 132,0 102,1 113,9 134,9 152,5 153,6 151,9 152,0

İthalat 202,0 140,9 185,5 240,8 236,5 247,1 246,5 247,2

Dış Ticaret Dengesi -69,9 -38,8 -71,7 -105,9 -84,1 -93,6 -94,6 -95,1

Karşılama Oranı (%) 65,4 72,5 61,4 56,0 64,5 62,1 61,6 61,5

Ödemeler Dengesi(1) (milyar USD) Haz.13 Tem.13 Ağu.13

Cari İşlemler Dengesi -40,4 -12,2 -45,4 -75,1 -47,8 -54,1 -56,0 -56,7

Sermaye ve Finans Hesapları 37,4 9,3 44,0 65,7 47,0 59,3 56,2 55,5

Doğrudan Yatırımlar (net) 17,2 7,1 7,6 13,7 8,4 6,4 7,5 7,3

Portföy Yatırımları (net) -5,0 0,2 16,1 22,0 40,8 48,4 38,4 38,1

Diğer Yatırımlar (net) 24,2 2,1 33,2 28,2 18,6 25,5 27,1 23,9

Rezerv Varlıklar (net) 1,1 -0,1 -12,8 1,8 -20,8 -21,0 -16,7 -13,8

Net Hata ve Noksan 3,0 2,9 1,4 9,4 0,8 -5,2 -0,3 1,2

Cari İşlemler Açığı/GSYH -5,4 -2,0 -6,2 -9,7 -6,1 - - -

Bütçe Gerçekleşmeleri(2)(3) (milyar TL) Tem.13 Ağu.13 Eyl.13

Harcamalar 227,0 268,2 294,4 314,6 360,5 224,6 259,7 294,5

Faiz Harcamaları 50,7 53,2 48,3 42,2 48,4 30,2 37,7 43,8

Faiz Dışı Harcamalar 176,4 215,0 246,1 272,4 312,1 194,4 222,0 250,7

Gelirler 209,6 215,5 254,3 296,8 331,7 228,0 259,9 290,0

Vergi Gelirleri 168,1 172,4 210,6 253,8 278,8 188,0 216,0 240,3

Bütçe Dengesi -17,4 -52,8 -40,1 -17,8 -28,8 3,4 0,2 -4,5

Faiz Dışı Denge 33,2 0,4 8,2 24,4 19,6 33,6 38,0 39,3

Bütçe Dengesi/GSYH -1,8 -5,5 -3,6 -1,4 -2,0 - - -

Merkezi Yönetim Toplam Borç Stoku (milyar TL) Tem.13 Ağu.13 Eyl.13

İç Borç Stoku 274,8 330,0 352,8 368,8 386,5 401,0 404,4 407,9

Dış Borç Stoku 105,5 111,5 120,7 149,6 145,7 158,4 167,2 168,2

Toplam Borç Stoku 380,3 441,5 473,6 518,4 532,2 559,4 571,6 576,2

(1) 12 aylık kümülatif

(2) Yılbaşından itibaren kümülatif

(3) Veriler Merkezi Yönetim Bütçesi’ne göredir.

Kaynak: TÜİK, TCMB, Hazine Müsteşarlığı, Maliye Bakanlığı, Reuters

Kasım 2013

Page 20: Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler Kasım 2013€¦ · Kasım 2013 2 Kaynak: Reuters 1,3582 1,26 1,28 1,3 1,32 1,34 1,36 1,38 3 13 13 3 13 3 3 13 3 EUR/USD. Türkiye Ekonomisi

Bankacılık Genel Görünümü

19 Kasım 2013

(Milyar TL) 2008 2009 2010 2011 2012 Tem.13 Ağu.13 Değişim(1)

AKTİF TOPLAMI 732,5 834,0 1006,7 1217,7 1370,7 1562,5 1611,2 17,5

Krediler 367,4 392,6 525,9 682,9 794,8 946,9 965,2 21,4

TP Krediler 262,1 288,2 383,8 484,8 588,4 696,7 700,2 19,0

Pay (%) 71,3 73,4 73,0 71,0 74,0 73,6 72,5 -

YP Krediler 105,3 104,4 142,1 198,1 206,4 250,1 265,0 28,4

Pay (%) 28,7 26,6 27,0 29,0 26,0 26,4 27,5 -

Takipteki Alacaklar 14,1 21,9 20,0 19,0 23,4 26,9 27,5 17,4

Takipteki Alacaklar Oranı (%) 3,7 5,3 3,7 2,7 2,9 2,8 2,8 -

Menkul Değerler 194,0 262,9 287,9 285,0 270,0 282,4 283,7 5,1

PASİF TOPLAMI 732,5 834,0 1006,7 1217,7 1370,7 1562,5 1611,2 17,5

Mevduat 454,6 514,6 617,0 695,5 777,2 870,8 880,8 13,3

TP Mevduat 294,1 341,4 433,5 460,0 520,4 579,6 564,0 8,4

Pay (%) 64,7 66,3 70,3 66,1 67,4 66,6 64,0 -

YP Mevduat 160,5 173,2 183,5 235,5 251,8 291,2 316,8 25,8

Pay (%) 35,3 33,7 29,7 33,9 32,6 33,4 36,0 -

İhraç Edilen Menkul Kıymetler 0,0 0,1 3,1 18,4 37,9 48,8 52,0 37,3

Bankalara Borçlar 92,7 86,1 122,4 167,4 173,4 216,1 227,7 31,3

Repodan Sağlanan Fonlar 40,8 60,7 57,5 97,0 79,9 99,7 126,5 58,4

ÖZKAYNAKLAR TOPLAMI 86,4 110,9 134,5 144,6 181,9 185,5 183,2 0,7

Net Dönem Kârı/Zararı 13,4 20,2 22,1 19,8 23,5 16,6 17,9 -

RASYOLAR (%)

Krediler/Aktifler 50,2 47,1 52,2 56,1 58,0 60,6 59,9 -

Menkul Kıymet/Aktifler 26,5 31,5 28,6 23,4 19,7 18,1 17,6 -

Mevduat/Pasifler 62,1 61,7 61,3 57,1 56,3 55,7 54,7 -

Mevduat/Krediler 123,7 131,1 117,3 101,8 97,2 92,0 91,3 -

Sermaye Yeterliliği (%) 18,0 20,6 19,0 16,6 17,9 15,9 15,5 -

(1) Yılsonuna göre % değişim

BDDK TARAFINDAN AÇIKLANAN AYLIK BÜLTEN VERİLERİNE GÖRE BANKACILIK SEKTÖRÜ

Page 21: Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler Kasım 2013€¦ · Kasım 2013 2 Kaynak: Reuters 1,3582 1,26 1,28 1,3 1,32 1,34 1,36 1,38 3 13 13 3 13 3 3 13 3 EUR/USD. Türkiye Ekonomisi

YASAL UYARI

Bu rapor Bankamız uzmanları tarafından güvenilir olduğuna inanılan kamuya açık kaynaklardan elde edilen

bilgiler kullanılmak suretiyle, sadece bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hiçbir şekilde finansal

enstrümanların alım veya satımı konusunda tavsiye veya finansal danışmanlık hizmeti sağlanması olarak

yorumlanmamalıdır. Bu raporda yer verilen görüş ve değerlendirmeler, hiçbir şekilde Türkiye İş Bankası

A.Ş.’nin kurumsal yaklaşımını yansıtmamakta olup, raporu kaleme alan uzmanların kişisel görüş ve

değerlendirmeleridir. Türkiye İş Bankası A.Ş. bu raporda yer alan bilgi, görüş ve değerlendirmelerin doğru,

değişmez ve eksiksiz olması konusunda herhangi bir şekilde garanti vermemektedir. Türkiye İş Bankası A.Ş.

bu raporda yer alan bilgilerde herhangi bir bildirimde bulunmaksızın değişiklik yapma hakkına sahiptir. Bu

rapor ve içindeki bilgilerin kullanılması nedeniyle doğrudan veya dolaylı olarak oluşacak zararlardan Türkiye

İş Bankası A.Ş. hiçbir şekilde sorumluluk kabul etmemektedir.

İşbu rapor üzerinde Bankamızın telif hakkı olup, Bankamızın yazılı izni alınmaksızın herhangi bir kişi

tarafından, herhangi bir amaçla, kısmen veya tamamen çoğaltılamaz, dağıtılamaz veya yayımlanamaz. Tüm

haklarımız saklıdır.