DEMANSIN HUKUK¤° BOYUTLARI LEGAL ASPECTS OF DEMENTIA ... ALATA¥â€, Gazi /...

download DEMANSIN HUKUK¤° BOYUTLARI LEGAL ASPECTS OF DEMENTIA ... ALATA¥â€, Gazi / KAH¤°LO¤â€ULLARI, Akfer K

of 317

  • date post

    28-May-2020
  • Category

    Documents

  • view

    1
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of DEMANSIN HUKUK¤° BOYUTLARI LEGAL ASPECTS OF DEMENTIA ... ALATA¥â€, Gazi /...

  • DEMANSIN HUKUKİ BOYUTLARI

    LEGAL ASPECTS OF DEMENTIA

    İSTANBUL BİLGİ ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ

    HUKUK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI (İNSAN HAKLARI HUKUKU)

    Yrd. Doç. Dr. İdil Işıl GÜL

    2012

  • DEMANSIN HUKUKİ BOYUTLARI

    LEGAL ASPECTS OF DEMENTIA

    Ömer Övünç EŞSİZ 102612008

    Yrd. Doç. Dr. İdil Işıl GÜL : Yrd. Doç. Dr. Rağıp Barış ERMAN : Doç. Dr. Emrehan İNAL : Tezin Onaylandığı Tarih : Toplam Sayfa Sayısı : 303 Anahtar Kelimeler (Türkçe) Anahtar Kelimeler (İngilizce) 1) Demans 1) Dementia

    2) Akıl hastalığı 2) Mental illness

    3) Akıl zayıflığı 3) Mental weakness

    4) Ehliyet 4) Competence

    5) Kusur yeteneği 5) Criminal discretion

  • iii

    Öz Bu tez çalışmasında demans hastalığının ve bu hastalığa tutulmuş olan hastaların Türk Hukuk sisteminde nasıl değerlendirildiği ele alınarak, Türk Hukuku’nun demans hastalarına çizmiş olduğu statünün çerçevesi belirgin kılınmaya çalışılmıştır. Bunun için de öncelikle, demans hastalığı hakkında temel bilgilerin paylaşılmasından sonra, temel ehliyet kurallarının yer aldığı Medeni Hukuk alanında açıklamalara yer verilmiş, bunu takiben Ceza Hukuku bakımından demanslı hastanın durumu değerlendirilmiştir.

    Anahtar Kelimler Demans, akıl hastalığı, akıl zayıflığı, ehliyet, vesayet, ayırt etme gücü, kusur yeteneği, infazın ertelenmesi, sağlık raporu Abstract This study tries to draw the framework of the status drawn by Turkish Legal System by analyzing the evaluation of patients with dementia disease and people afflicted with this disease within the Turkish Law. For this, following the sharing of basic information about dementia disease, the basic rules of competence within the coverage of Civil Law and the status of patients with Dementia disease in the framework of Criminal Law have been evaluated. Key Words Dementia, mental illness, mental weakness, competence, guardianship, discretion, criminal discretion, stay of execution, a medical report

  • iv

    İÇİNDEKİLER Öz (Abstract) …………………………………………………………………………………... iii İçindekiler ……………………………………………………………………………………… iv Kısaltmalar ……………………………………………………………………………………. vii Kaynakça ………………………………………………………………………………………. ix Giriş …………………………………………………………………………………………….. 1

    BİRİNCİ BÖLÜM “Demans” Nedir ?

    I. Demans : Tanımı, Evreleri, Klinik Belirtileri, Nedenleri ve Tedavi ………………………… 5

    A- Tanım …………………………………………………………………………………... 5 B- Evreler ………………………………………………………………………………….. 8 C- Klinik Belirtiler ……………………………………………………………………….. 10 D- Nedenler ………………………………………………………………………………. 15 E- Tedavi …………………………………………………………………………………. 20

    II. Dünya ve Türkiye’de Demans ve Alzheimer ……………………………………………..... 22

    İKİNCİ BÖLÜM Türk Medeni Hukuku’nda Demanslı Hastaya Bakış

    I. Genel Olarak ………………………………………………………………………………… 24 II. Kişi ve Kişilik Kavramları, Kişiliğin Başlangıcı ve Sona Ermesi………………………….. 25

    A- Kişi Kavramı ………………………………………………………………………….. 25

    B- Kişilik Kavramı ……………………………………………………………………….. 27

    C- Kişiliğin Başlangıcı ve Sonra Ermesi …………………………………………………. 27

    III. Hak Ehliyeti – Fiil Ehliyeti ………………………………………………………………... 29

    A- Hak Ehliyeti …………………………………………………………………………… 29 B- Fiil Ehliyeti ……………………………………………………………………………. 40

    1. Hukuka Uygun Fiillerde Bulunabilme Ehliyeti ………………………………....... 45

    2. Hukuka Aykırı Fiillerden Sorumlu Tutulabilme Ehliyeti ………………………... 47

    IV. Ayırt Etme Gücü ve Bunu Ortadan Kaldıran Sebepler …………………………………… 48

  • v

    A- Ayırt Etme Gücü ……………………………………………………………………… 48 B- Ayırt Etme Gücünü Ortadan Kaldıran Sebepler ……………………………………..... 54

    V. Ayırt Etme Gücünün İspatı ………………………………………………………………… 57 VI. Kısıtlı Olmamak …………………………………………………………………………... 63 VII. Fiil Ehliyeti Yönünden Kişilerin Ayrımı ………………………………………………… 67 VIII. Akıl Hastalığı veya Akıl Zayıflığı Sebebi İle Vasi Tayini ………………..………….…. 75 IX. Akıl Hastalığı veya Zayıflığı Sebebi İle Vasi Tayinini Gerektiren Durumlarda “Resmi Sağlık Kurulu Raporu” Alınması Zorunluluğu ……………………………………. 92 X. Akıl Hastalığı veya Akıl Zayıflığı Yüzünden Kısıtlanmış Olan Kişi Üzerindeki Vesayetin Kaldırılması………………………………………………………………….… 101 XI. Kayyımlık ve Yasal Danışmanlık ……………………………………………………...… 104

    A- Kayyımlık …………………………………………………………………………... 104

    1. Temsil Kayyımlığı …………………………………………………………….. 106 2. Yönetim Kayyımlığı …………………………………………………………... 108

    3. İsteğe Bağlı Kayyımlık ………………………………………………………... 110

    B- Yasal Danışmanlık …………………………………………………………………. 111

    XII. Koruma Amacı İle Özgürlüğün Kısıtlanması ……………………………………….….. 111 XIII. Ölüme Bağlı Tasarruflarda Ehliyet ……………………………………………...…….. 126

    A- Vasiyetname Düzenleme Ehliyeti ………………………………………………….. 129 B- Miras Sözleşmesi Yapma Ehliyeti …………………………………………………. 132

    XIV. Mirasçılık Ehliyeti …………………………………………………………………….. 135 XV. Nişanlanma Ehliyeti ve Nişanlanma Engelleri (Özellikle; “Akıl Hastalığı”) ……..….... 137

    A- Nişanlanma Ehliyeti ………………………………………………………………... 138

    B- Nişanlanma Engelleri ………………………………………………………………. 142 XVI. Evlenme Ehliyeti ve Evlenme Engelleri (Özellikle; “Akıl Hastalığı”) …...……...……. 144

    A- Evlenme Ehliyeti ………………………………………………………………….... 146 B- Evlenme Engelleri ………………………………………………………………….. 151

    XVII. Boşanma Sebebi Olarak; “Akıl Hastalığı” ……………………………………….....… 162

  • vi

    ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Türk Ceza Hukuku’nda Demanslı Hastaya Bakış

    I. Genel Olarak ……………………………………………………………………………….. 172 II. Demanslı Hastanın Suç İşlemesi ………………………………………………………..… 174

    A- Kusur Yeteneği Kavramı …………………………………………………………… 174 B- Kusur Yeteneğini Etkileyen Hallerden; “Akıl Hastalığı”

    ve Bu Kapsamda “Demans” ……………………………………………………….. 178 III. Demans Hastası Failler Hakkında Uygulanacak Güvenlik Tedbirleri …………………... 197 IV. Demans Hastalığının Kusur Yeteneğine Etkisinin Tespitindeki Bilirkişilik …………..… 225 V. Demans Hastası Failin Gözlem Altına Alınması …………………………………….....… 239 VI. Failin Suç İşledikten Sonra Demans Hastalığına Tutulması …………………..………… 245 VII. Hükümlünün Demans Hastalığına Tutulması ………………………………………….. 257 VIII. Askeri Ceza Hukuku Açısından “Demans Hastalığı” ……………………………..…… 275

    A- Demanslı Hastanın Suç İşlemesi …………………………………………………… 2