CHUY»†N C»¦ A HARRISON

download CHUY»†N C»¦ A HARRISON

of 22

  • date post

    11-Dec-2016
  • Category

    Documents

  • view

    215
  • download

    1

Embed Size (px)

Transcript of CHUY»†N C»¦ A HARRISON

  • BO CO TH GII V PHNG CHNG THNG TCH TR EM 127

    Harrison l con t trong mt gia nh ngi c c nm con. Mt hm, Lisa, m ca Harrison, thay i thi quen bui sng thng ngy. Thay v i thng xung bp, kim tra xem ca cc t bp cn kha khng v chun b ba sng, b ta lp bng video vo my cho ch gi ca Harrison. Trong thi gian ngn ngi , Harrison, 18 thng tui m t bp, cy np mt hp ng nc ra bt v ung cht ra .

    Lisa nghe thy cu b khc v chy vo bp th thy cu b ang nn ra mu. Mt xe cp

    cu vi v a Harrison n bnh vin ni cc bc s khng chc chn liu cu b c th sng st c khng.

    Hp ng m Harrison m c mt chic np trng ging nh l cch ng gi chng tr. m bo vic ng gi ny, np phi ku tch hai ln. Mc d nhng ch dn cho tc ng ny khng c ghi bn ngoi v hp v Lisa nhm tng rng hp ng c ng an ton khi b ta cm nhn c ting tch u tin.

    Harrison sng st, nhng thng tt ca cu b lm thay i c cuc i ca chu v gia nh. Lisa a ra cng khai trng hp ca cu b, sau c cc phng tin thng tin i chng tch cc tham gia. Chuyn ca Harrison, v ca cc chu khc tui tp i m phi chu cc thng tch tng t nh vy, tr thnh bn tin u tin a phng v sau ny l quc gia. Trong khi lut php ca c quy nh rng cc cht c qunh hay cht lng ra bt a vi gi tr pH ln hn 11,5 c cung cp trong cc ti ng c ng gi chng tr, vi nhng cnh bo c th v bn cht n da ca cht c cha bn trong, th cc cht bt c min tr trong quy nh ny. Cht bt m Harrison nut vo l kim cao vi mt pH l 13,4.

    Nh sn xut cht ty bt a c lin h. i mt vi bng chng, cng ty thay nhn cnh bo trn tt c cc hp ng thng bo vi ngi tiu dng v c ch hai ting tch rng buc vic ng gi chng tr. Sau , cng ty ny s thit k li hp ng, kt hp cht ch vi thit b hn ch dng chy ca cht bt v thay i cch ng thnh c ch mt ting tch. Tht khng may, y l sn phm duy nht m ang c trn cc gi bn hng ca siu th, vn l cc sn phm khc khng h c nh sn xut thay i.

    Cc c quan chnh ph v cc t chc phi chnh ph vn ng cho mt s thay i trong php lut, m cui cng cng c sa i. Bt ra bt by gi phi c phn phi trong cc hp ng chng tr em vi cc nhn cnh bo c bit nu pH ln qi 11,5. Hn th na, cc cht ty vi mt nng pH nhiu hn 12,5 cn phi c loi b khi th trng trong nc. Thm vo , tiu chun thc hin cho ng gi chng tr l cng ang c xem xt. Mc ch l m bo rng nu mt ng gi c v nh l chng tr em, th n cn phi c vn hnh ng nh vy. Khng th c cc giai on khc nhau ca chc nng, chng hn nh cc giai on mt ting tch v hai ting tch m hp ng ca Lisa c kt hp.

    ct

    v

    Royal Childrens Hospital Foudation

    CH

    UY

    N C

    A

    HA

    RRIS

    ON

    PO

    ISO

    NIN

    G

  • 128 BO CO TH GII V PHNG CHNG THNG TCH TR EM

    CHNG 6 NG C

    Gii thiu Tt c mi th u l cht c v khng c th g l khng c c t, ch c ng liu lng cho php mt ci g khng b c hi Paracelsus (1).

    Nh v mi trng xung quanh c th l cc a im nguy him vi tr em, c bit l kh nng b ng c khng ch . Tr em c bn cht l t m, mun khm ph bn trong v xung quanh ngi nh ca mnh. Kt qu l, mi nm cc trung tm chng c (cng c gi l cc trung tm thng tin v ng c) tip nhn hng triu cuc ving thm, v hng nghn tr em c tip nhn vo cc khoa cp cu v chng v tnh n ung phi mt vi loi hnh sn phm gia nh, thuc cha bnh hoc thuc tr su. Phn ln cc ca ng c tai nn ny l ra c th c phng nga.

    Chng ny nhn mnh vo cc trng hp ng c cp tnh tr em phn ln l cc ca khng ch . N bao gm c phm vi v bn cht ca ng c, cc yu t nguy c v cc bin php can thip c th p dng phng ng c hay lm gim nh hu qu. Chng ny khng cp ti cc vn ng c mn tnh lin quan ti ch, nhim khng kh trong nh hay cc nh hng khc do b lp i lp li hay phi nhim ko di trc cc cht c. Cc phn ng do d ng vi thc n hay ng c do cc cht nhim trng khc cng khng c bao gm chng ny. Vn rn cn, mt vn ln trong mt s khu vc trn th gii, c cp ti di hnh thc mt khung thng tin.

    Ng c cp n mt thng tch l kt qu ca phi nhim trc mt cht ngoi sinh gy thng tn cho t bo hoc t vong. Cc cht c c th c ht vo, n vo, tim vo hay hp th c. Ng c cng c th c hp thu qua d con. S phi nhim c th l cp tnh hoc mn tnh v biu hin lm sng s khc nhau ty theo. Cc yu t quyt nh mc nghim trng ca ng c v kt qu ca n i vi mt a tr c quan h vi nhau. Chng bao gm:

    loi cht c; liu lng; cng thc; ngun phi nhim; tui ca tr; s c mt cc cht c khc; tnh trng dinh dng ca tr; s c mt cc bnh tt hoc thng tch khc.

    Trong thi gian dng gia phi nhim vi ng c v s xut hin cc triu chng l mt ca s c hi quan

    Chng 6Ng c

    trng. Trong giai on ny, vic quan trng l phi gim thiu s hp th bng cch loi b cht c i hay lm trung ha cht c (trong trng hp n vo bng), hay cung cp cc cht m phng nga s tn hi cho cc b phn chng hn nh vic s dng N-acetyl cysteine trong trng hp b ng c paracetamol. Th i gian dng cng di, c hi sng st cng ln. Ni chung, nu cc cht c c i vo bng bng nhng liu rn, vi s tn cng chm ri hp th, s c nhiu thi gian can thip nhm vo qu trnh hp th. Mc khc, i vi cc cht c lng, vic hp th thng l qu nhanh, khng th phng nga c d dng.

    Ng c vi cc cht c bit to ra cc hi chng lm sng m thng xuyn c th nhn ra c. Tuy nhin, cc hi chng c th d dng b chn on nhm hoc din ra khng nhn dng c mt a tr. V l do ny, iu tr nu b chm tr, th c nhng hu qu nghim trng. Do vy, ng c cn phi c phng nga tt nht. Hiu c m hnh ca ng c rt hu ch trong vic gim nguy c ng c khng ch , cng nh phng nga ng c ch (2).

    Dch t hc v ng cTh eo d n Gnh nng Bnh tt Ton cu ca WHO, mt con s c tnh vi 345.814 ngi tt c cc tui t vong trn ton th gii l kt qu ca tai nn ng c trong nm 2004. Mc d phn ln nhng ca ng c tai nn ny l xy ra trong s ngi ln, 13% xy ra trong s tr em v thanh nin di 20 (xem Ph lc Th ng k, Bng A.1). Trong s t 59 tui v 1519 tui, ng c c xp bc th 11 trong s cc nguyn nhn hng u gy t vong, trong khi tui t 10 v 14 tui th n ng th 13 trong s nhng nguyn nhn hng u gy t vong (xem Bng 1.1). Mt iu tra 16 quc gia thu nhp trung bnh v cao cho thy rng, trong s cc nguyn nhn ngoi cnh khc nhau ca t vong do thng tch khng ch tr em t 1 n 14 tui, ng c c xp hng th 4 trong nhng nm 200001, sau va chm giao thng ng b, ha hon v ui nc (3).

    T l t vongNg c cp tnh c tnh cho gii thch nguyn

    nhn cho c tnh 45.000 ca t vong hng nm tr em v nhng ngi tr di 20 tui (xem Ph Lc Th ng k, Bng A.1). T l t vong ton cu do ng c tr di 20 tui l 1,8 trn 100.000 dn. i vi cc quc gia thu nhp cao t l ny l 0,5 trn 100.000 trong khi cc

  • BO CO TH GII V PHNG CHNG THNG TCH TR EM 129

    quc gia thu nhp thp v trung bnh, n cao hn 4 ln, ti 2,0 trn 100.000. Bn trong hnh 6.1 cho thy s phn b a l ca cc ng c khng ch gy t vong, theo khu vc ca WHO. Mc d cc t l t vong ni chung l thp v vt qu 4 trn 100.000 dn, Chu Phi, cc quc gia thu nhp thp v trung bnh ca chu u v khu vc Ty Th i Bnh Dng c t l cao nht.

    Ni chung, cc quc gia thu nhp thp v trung bnh c t l t vong do ng c cao hn so vi cc quc gia thu nhp cao. C mt ngoi l l trong s cc quc gia thu nhp cao chu M, ni m t l t vong li cao hn ti cc quc gia thu nhp trung bnh v thp, c bit l trong phm vi tui t 15 n 19 (xem Ph Lc Th ng k, Bng A.1).

    S liu t vong c bo co cho thy cc t l cao hn con s c tnh trung bnh ca khu vc, nhng cc xu hng l tng t. V d nh, Sri Lanka, t l t vong do ng c c pht hin l cao hn 43 trn 1.000 ca t vong (4). n , cc con s bo co v ng c trong phm vi t 6,4 n 116 trn 1.000 ca t vong, trong khi Vit Nam t l c bo co l 33 trn 1.000 ca t vong (5, 6).

    TuiTr em di mt tui chim t l ng c gy t vong cao nht (xem Hnh 6.2), c bit l cc quc gia thu nhp thp v trung bnh. Ni chung, t l t vong l cao

    nht tr nh v gim dn cho ti khi n 14 tui. Sau , c li s tng ln, hu ht mi ni, trong s tr em 15 tui v ln hn. rt nhiu hon cnh, s gia tng ny c th l do vic s dng cc cht, hay s dng thuc qu liu mt cch khng ch hay do khng xc nh c (7). mt s ni, s gia tng ny c th l mt kt qu ca vic vo ni lm vic, vi s gia tng phi nhim trc cc nguy c.

    Chu Phi Chu M ng Nam Chu u ng a trung hi Ty Thi bnh dng

    LMIC HIC LMIC LMIC HIC LMIC HIC LMIC HIC LMIC

    4.0 0.8 0.3 1.7 0.2 2.0 0.7 1.6 0.1 1.8

    HNH 6.1

    T l t vong tr em do ng c trn 100.000 dna theo khu vc ca WHO v mc thu nhp quc gia, 2004

    a S liu ny cp ti cc i tng di 20 tui.HIC = Cc quc gia thu nhp cao; LMIC = Cc quc gia thu nhp thp v trung bnh.

    Ngun: WHO (2008), Gnh nng Bnh tt Ton cu: cp nht 2004.

    3+1.02.90.51.0

  • 130 BO CO TH GII V PHNG CHNG THNG TCH TR EM

    Gii tnhCc em trai c t l cao hn cc em gi tt c khu vc trn th gii (xem Bng 6.1). T l ng c cc em trai ti khu vc chu Phi ca WHO l 5 trn 100.000 dn, trong khi i vi cc em gi cc quc gia thu nhp cao ti khu vc ng a Trung hi v Ty thi Bnh Dng t l l thp chi c 0,1 trn 100.000 dn.

    T l thng ttTrong s tng phn vi t vong, s liu ton cu v cc kt qu khng gy t vong ca ng c l khng sn c. Mc d, cc s liu cp quc gia thng c thu thp t cc trung tm chng c, cc h thng gim st chuyn bit (v d nh h thng s liu ng c quc gia ti M) hay cc h thng gim st thng tch chung m hin c rt nhiu quc gia, l c gi tr. ng tic l, nhiu trong s thng tin quc gia ny l t cc quc gia thu nhp cao. Mc d vy, mt s quc gia thu nhp thp v trung bnh, bao gm c Nam Phi v Sri Lanka, thit lp cc trung tm chng c v bt u tin hnh nghin cu v ng c.

    Mt kh khn khi so snh t l mc mi ng c gia cc quc gia l khc bit v cc h thng phn loi c s dng.

    Th y in, t l hng nm ca cc cuc thm vn ti trung tm chng c lin quan ti cc ha cht khng phi l dc phm mt hng mc m c th bao gm c cc cht c t nhin, hay cc loi thuc gii tr l vo khong 1.400 trn 100.000 tr tui t 0 n 9 (8). Nht bn, trung tm chng c tip nhn 31.510 cuc thm vn trong nm 1995 v ng c tr em di 6 tui. Sn phm ph bin nht c lin quan l thuc l (20%). Cc cuc thm vn lin quan ti tr em di mt tui chim 35.7% tng s cc trng hp ng c ny (9).S liu t nm 2006 cc trung tm chng c ca Hip hi chu M cho thy rng th loi ng c ph bin nht tr em l cc sn phm dc. Cc cuc thm vn lin quan ti tr em di 6 tui ln ti 50,9% tng s cc trng hp v 2,4% ca tng s cc c s c bo co (10).

    Ti M trong nm 2004, c hn 1,25 triu trng hp phi nhim cht c lin quan ti tr em di 6 tui 425 trn 100.000 tr c bo co ti H thng Gim st Phi nhim Cht c (11). Cc cht lin quan nhiu nht l cc m phm v cc sn phm chm sc c nhn, cc cht ty ra v thuc gim au.

    Cc s liu t h s nhp vin c cng b l