Chandos Anthems 2

Click here to load reader

  • date post

    22-Mar-2016
  • Category

    Documents

  • view

    218
  • download

    0

Embed Size (px)

description

Freiburger Barockorchester en Collegium Vocale Gent op 23.09.09 in De Bijloke

Transcript of Chandos Anthems 2

  • BESPREEKBUREAU MUZIEKCENTRUM DE BIJLOKEJ. Kluyskensstraat 2, 9000 Gent

    Di - vr 10:00 - 12:00 & 13:00 - 17:00, za 13:00 - 17:00

    t. 09 269 92 92

    e. tickets@debijloke.be

    w. www.debijloke.be

    DE BIJLOKE BISTROMa - vr 12:00 - 18:00

    Op concertdagen ook 2 uur voor en 2 uur na het concert

    t. 09 277 07 04

    e. info@debijlokebistro.be

    w. www.debijlokebistro.be

    OP ZOEK NAAR EEN GESCHENK?Doe een concert cadeau in de vorm van een geschenkbon of een ticket naar uw

    keuze. Te verkrijgen aan onze balie.

    OP ZOEK NAAR KWALITEITSVOLLE OPNAMES?In de foyer vindt u een selectie opnames u aangeboden door t KLAverVIER,

    Kasteeldreef 6, 2970 Schilde

    t. 03-384 29 70

    e. info@tklavervier.be

    RADIO-OPNAMEDit concert wordt opgenomen door Klara en uitgezonden op maandag 28

    september om 20u in het programma In de loge.

    CULTUUR EN ECOLOGIE HAND IN HAND! WWW.ECORENTAL.BEDe Bijloke rijdt op aardgas dankzij ecorental

    AANDACHT!Gelieve uw mobiele telefoon uit te schakelen.

    COLOFONInleiding | Frank Pauwels (auditorium 19u15)

    Tekst programmaboekje | Frederik Styns

    Cordinatie programmaboekje | Sophie Cocquyt

    Verantwoordelijke uitgever | Yves Rosseel

  • 09 269 92 92 - tickets@debijloke.be

    3CHANDOS ANTHEMS

    FREIBURGER BAROCKORCHESTERCOLLEGIUM VOCALE GENTOLV MARCuS CREED

    WO | 23.09.09 | 20:00

  • WWW.DEBIJLOKE.BE

    4

    Georg Friedrich Hndel (1685-1759)Chandos Anthem nr. 2, HWV 247 | In the Lord I put my trust

    Chandos Anthem nr. 3, HWV 248 | Have mercy upon me

    Pauze

    Georg Friedrich Hndel Gloria HWV Deest

    Chandos Anthem nr. 6, HWV 251b | As pants the heart for cooling streams

    Freiburger Barockorchester Collegium Vocale Gent Marcus Creed | Dirigent

    Christina Landshamer | SopraanColin Balzer | Tenor

    PROGRAMMA UITVOERDERS

    CHANDOS ANTHEMS

  • 09 269 92 92 - tickets@debijloke.be

    5

    Karel II van Spanje stierf in 1700 en liet zijn bezittingen na aan Philippe, hertog van Anjou. Dit betekende een grondige verstoring van het Europese politieke evenwicht. Gesteund door Portugal, Engeland en de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden kwam Leopold I van het Heilige Roomse Rijk in opstand en claimde de erfenis van Karel II. Dit leidde tot de bloedige Spaanse successieoorlog die duurde van 1701 tot 1714 en maar liefst 400.000 mensenlevens eiste. Naast heel wat leed ging deze oorlog een wetmatigheid van het oorlogsprincipe gepaard met persoonlijke verrijking. Een sprekend voorbeeld hiervan is Henry James Brydges. Hij was betaalmeester van de troepen van de Engelse generaal Marlborough en speculeerde met het geld dat hem ter beschikking stond. In 1714 verhuisde Brydges met zijn vrouw en twee kinderen naar zijn residentie Cannons, een paleis in het stadje Edgeware nabij Londen. Hij spaarde moeite noch kosten om van dit huis een van de meest exuberante barokke paleizen in Engeland te maken. In 1722 be-schreef John Macky het als volgt: De brede lanen, tuinen, beel-den en schilderijen evenaren het genie en de grootsheid van de meester. Wanneer de heer tafelt, wordt in de muziekkamer zowel vocale als instrumentale muziek uitgevoerd en de kapel is voorzien van een orgel. Andere bronnen spreken echter in minder lovende taal over Cannons. Zo beschreef Mainwaring Hndels eerste biograaf Cannons als iets waar vooral veel geld in zat, maar weinig kunst. Het paleis werd door veel critici dan ook beschouwd als een toonbeeld van slechte smaak en van de decadentie van zijn eigenaar. In 1717 werd Brydges benoemd tot hertog van Chandos, eveneens het jaar waarin Hndel wellicht als componist-in-residentie zijn intrede deed in Cannons.

    MUZIEK VOOR DE HERTOG VAN CHANDOS

    TOELICHTING

    FREDERIK STYNS

  • JAMES BRyDGES - DUKE OF CHANDOSdoor Herman van der Myn (1684-1741)

  • 09 269 92 92 - tickets@debijloke.be

    7

    Hndel verbleef sinds 1712 in Londen. Waarom hij precies in dienst trad bij Brydges is niet duidelijk. Het onderliggende motief was mogelijk een groeiende discussie tussen de be-langrijkste geldschieters van het operabedrijf, nl. de adel en de koninklijke familie. Hndel zag in dat een volgend operaseizoen onmogelijk werd indien deze discussies niet opgelost zou-den worden. Hij zocht dan ook een veilig onderkomen bij een neutraal, invloedrijk en gefortuneerd man met veel contacten. Brydges was dus de geknipte kandidaat.

    De eerste bron waarin vermeld staat dat Hndel voor Brydges werkt, is een brief van Brydges aan Dr. Arbuthnot waarin geschreven staat: Meneer Hndel heeft voor mij twee nieuwe anthems geschreven en de meesten denken dat ze veruit de eerste twee overstijgen. Hij is bezig er nog twee te schrijven en ook enkele ouvertures die zullen gespeeld wor-den voor de eerste les. De anthems waarover Brydges sprak, gingen de geschiedenis in als de Chandos Anthems. Na de reformatie verwees de term anthem naar een polyfone zetting voor koor van een heilige Engelse tekst. Onder het bewind van Charles II (1630 1685) ontstond de symphony anthem. In het midden van de jaren 70 had de symphony anthem een welgedefinieerde opbouw waarbij passages voor solostem en koor afwisselden met instrumentale symfonien en ritornelli. Hndels elf Chandos Anthems bouwen voort op deze tradi-tie, maar zijn aanzienlijk uitgebreider. Ofschoon de hertog van Chandos beschikte over uitmuntende muzikanten, was zijn muziekkapel eerder beperkt qua omvang. Dit weerspiegelt zich in de bezetting van de anthems. De eerste zes zijn geschreven voor driestemmig koor en in slechts twee ervan (nr. 7 en nr. 11) wordt gebruik gemaakt van altussen. Het orkest bestaat uit strijkers, hobo en fagot, en in slechts n anthem (nr. 8) wordt hierop een uitzondering gemaakt door het gebruik van twee blokfluiten. De virtuoze tenorpartijen en het obligate gebruik van de hobo doen vermoeden dat dit de sterke punten waren van Brydges muziekkapel. De elf anthems zijn zettingen van Bijbelse psalmen. Zoals steeds springt Hndel op een vrije manier om met het tekstmateriaal om woord en muziek tot een perfecte eenheid te kneden. Het resultaat zijn dramatische

    TOELICHTING

  • WWW.DEBIJLOKE.BE

    8

    teksten voorzien van muziek die uiting geeft aan de meest uiteenlopende gemoedstoestanden. Alle anthems kennen een gelijkaardige opbouw: een instrumentale introductie (waarnaar verwezen wordt als sonata of sinfonia), gevolgd door een gevarieerde afwisseling van solo- en koorpassages. De drie anthems die we in dit concert horen, behoren tot de eerste zes Chandos Anthems. Hndel herbruikte heel wat materiaal uit deze werken in latere composities. Fragmenten uit As pants the hart for cooling streams gebruikte hij bijvoorbeeld in een latere triosonate. Er zijn ook gelijkenissen te horen tussen Have mercy upon me en het in 2001 herontdekte Gloria.

    In 2001 werd Hndels Gloria HWV deest herontdekt. Het was al enkele jaren bekend, maar opnieuw in de vergetelheid geraakt. Het is een werk voor sopraan, twee vioolpartijen en basso continuo dat bestaat uit zeven delen, waarvan vooral het eerste en het laatste staalkaarten zijn van Hndels lyrische en virtuoze schrijfstijl. Het manuscript bevond zich in de biblio-theek van de Royal Academy of Music in Londen en werd door professor Hans Joachim Marx van Hamburg gedentificeerd als een werk van Hndel. Het werd teruggevonden in een verzame-ling Hndel-arias van zanger William Savage (1720-1789). Diens leerling Stevens liet na zijn dood de arias na aan de Royal Academy. Hndel schreef dit werk hoogst waarschijnlijk tijdens zijn verblijf in Rome, mogelijk in opdracht van zijn patroon Ruspoli. Hij verbleef ongeveer twee jaar in Ruspolis paleis en schreef er wekelijks een cantate. De meeste van deze werken werden uitgevoerd door Margherita Durastanti de coloratuur-sopraan die ook in Ruspolis paleis woonde. Later volgde ze Hndel naar Veneti waar ze de titelrol in zijn opera Agrippina zong, en naar Londen waar ze figureerde in de meeste van zijn operas. Charles Burney beschreef Durastanti als onbeleefd en mannelijk, en librettist Rolli zei dat ze op een olifant leek. Haar zangcapaciteiten moeten echter subliem geweest zijn. We kunnen ons dan ook gemakkelijk voorstellen dat ze met haar prachtige stem dit Gloria zong. Als we ons daarbij nog eens inbeelden dat Corelli misschien de eerste viool speelde, dan is het 18de-eeuwse plaatje compleet. Theater, dramatiek en af-fecten op hun best!

    TOELICHTING

  • 09 269 92 92 - tickets@debijloke.be

    9TEKSTEN

    Chandos Anthem nr. 2, HWV 247 | In the Lord I put my trust

    Sonate

    KoorIn the Lord put I my trust!How say you then to my soul she shall flee as a bird unto the hill?

    TenorGod is a constant sure defen-ce against oppressing rage,As troubles rise, his needful aids in our behalf engage.

    KoorBehold! The wicked bend their bow, and ready fix their dart,Lurking in ambush to destroy the man of upright heart.

    TenorBut God, who hears the suf-fring powr, and their oppres-sion knows,Will soon arise and give them rest in spite of all their foes.

    KoorSnares, fire and brimstone on their heads shall in one tem-pest showr:This dreadful mixture his revenge into their cup shall pour.

    TenorThe righteous Lord wil righte-ous deeds with signal favour grace,And to the upright man disclose the brightness of his face.

    KoorThen shall my song, with praise inspird, to thee my God ascend,Who to thy servants in distress such bounty didst extend.

    Chandos Anthem nr. 3, HWV 248 | Have mercy upon me

    Sonata

    KoorHave mercy upon me, O God, after thy great goodness:According to the multitude of thy mercies do away mine offences.

    Duet. Sopraan en tenorWash me thoroughly from my wickedness: and cleanse me from my sin.

    TenorFor I acknowledge m