C eshte nato

download C eshte nato

of 13

  • date post

    25-Jul-2016
  • Category

    Documents

  • view

    226
  • download

    4

Embed Size (px)

description

 

Transcript of C eshte nato

  • sht NATO?

    QEVERIA E MALIT T ZI

    Ekipi bashkrendues pr implementimin e Strategjis komunikuesepr integrimet euro-atlantike

    Podgoric, prill 2008

  • Botimi i ktij informatori u mundsua nga

  • 3Qllimi i Aleancs dhe detyrat themelore t siguris

    Aleanca Veri-Atlantike (NATO-North Atlantic Treaty Organization) sht pakt i 26 vendeve nga Amerika Veriore dhe Evropa, i prkushtuar prmbushjes s objektivave t Traktatit veri-atlantik t nnshkruar me 4 prill t vitit 1949 ne Uashington.

    N prputhje me traktatin, objektiv themelor i NATO-s sht q t ruaj dhe t mbroj sigurin e vendeve antare, qoft me mjete politike, qoft me ato ushtarake dhe t mundsojn mbrojtjen e vlerave t prbashkta themelore: demokracis, lirive t njeriut, solidaritetit, mirqenies, paqes, stabilitetit dhe pushtetit t s drejts.

    Vendet antare t NATO-s jan: Belgjika, Bullgaria, Kanadaja, ekia, Danimarka, Estonia, Franca, Gjermania, Greqia, Hungaria, Islanda, Italia, Letonia, Lituania, Luksemburgu, Holanda, Norvegjia, Polonia, Portugalia, Rumania, Sllovakia, Spanja, Turqia, Britania Madhe dhe SHBA-ja. Nga vendet antare t NATO-s, Turqia, Islanda e Norvegjia nuk jan antare t BE-s. Nga vendet antare t BE-s antare t NATO-s nuk jan Austria, Suedia, Finlanda, Irlanda (n Partneritetin pr Paqe), Qiproja dhe Malta.

    Qllim themelor i Aleancs Veri-Atlantike sht q t ofroj mbrojtjen e liris dhe siguris t t gjitha vendeve antare n Evrop dhe n Amerikn Veriore n prputhje me parimet e Karts s Kombeve t Bashkuara. Pr te realizuar kt, Aleanca zhvillon dhe shfrytzon si ndikim politik ashtu edhe ka-pacitetet e veta ushtarake, varsisht nga natyra e kanosjeve ndaj siguris, me t cilat prballen shtetet antare t Aleancs. Ashtu si ndryshoi ambienti strategjik prreth, ashtu ndryshoi edhe mnyra me t ciln Aleanca reagon n kto sfida ndaj siguris. Ajo vazhdon t ruaj stabilitetin aneknd rajonit euroatlantik dhe transformohet pr tu br ball me sukses kanosjeve t reja si jan terrorizmi dhe sfidat e tjera ndaj siguris, q tejkalojn larg sfern e saj t prgjegjsis.

    Mbrojtja kolektive

    Aleanca funksionon mbi parimin q siguria e secilit vend antar, varet nga siguria e trsishme e t gjitha vendeve antare. N qoft se sht rrezikuar siguria e cilsdo prej tyre, kjo do t ket ndikim n t gjitha vendet antare. Duke nnshkruar Traktatin e Uashingtonit, Kartn themeluese t NATO-s, secili nga shtetet antare mori prsipr detyrimin karshi vendeve t tjera antare se do ta respektoj kt parim, duke ndar rreziqet dhe prgjegjsin, si dhe favoret q ofron mbrojtja kolektive. Secili

  • 4vend sht i pavarur dhe i lir pr t marr vendimet e veta, mirpo prmes planifikimit t prbashkt dhe ndarjes s resurseve, ato gzojn shkalln kolektive t siguris, q sht shum m e lart nga ajo q do t mund ta arrinte secila prej tyre ve e ve. Ky mbetet parimi themelor i bashkpunimit n sfern e siguris n kuadr t NATO-s.

    Detyrat themelore t siguris

    Koncepti strategjik i Aleancs, si deklarat strategjike mbi qllimet e Aleancs dhe detyrat themelore t siguris, jep direktiva pr prdorimin e mjeteve politike dhe ushtarake n zbatimin e tyre. Detyrat themelore t Aleancs jan:

    q te veproj si themel i stabilitetit t rajonit euro-atlantikq t shrbej si forum konsultativ prkats pr shtjen e sigurisq t shrbej si mjet pr parandalimin dhe mbrojtjen nga krcnimet apo nga agre-sioni ndaj cilitdo vend antar t NATO-sq t kontribuoj n parandalimin efektiv t konflikteve dhe t angazhohet aktivisht n zgjidhjen e krizave; dhet promovoj spektrin e gjer t marrdhnieve t partneritetit, t bashkpunimit dhe t dialogut me vendet tjera.

    Ndonse n Evrop sht zhdukur kanosja nga nj luft e prgjithshme, vendet antare t Aleancs dhe vendet e tjera n regjionin euro-atlantik po prballen me rreziqe dhe pasiguri t tjera, prfshir ktu konfliktet etnike, shkeljen e t drejtave t njeriut, jostabilitetin politik dhe brishtsin ekonomike. Problem tjetr, si prhapja e armve brthamore, biologjike dhe kimike dhe mnyra transferimit t tyre sht shtje pr t ciln duhemi t brengosemi seriozisht, kurse edhe zhvillimi i teknologjis do t mund t rezultonte me rritjen e mundsive q armiku potencial t vij deri tek nj teknologji e till e sofistikuar. Aq m tepr, kur sht fjala pr aspektin e siguris, Aleanca duhet t marr parasysh kontestin global dhe faktin se do t mund tu ekspozohej rreziqeve shum m t mdha, prfshir edhe aktet terroriste, sabotimet, kriminalitetin e organizuar si dhe rrezikimin e kanaleve pr furnizimin e resurseve vitale.

  • 5Si funksionon NATO?

    NATO nuk sht organizat mbinacionale, por organizat ndrshtetrore. Ai sht pakt i shteteve t pavarura dhe sovrane, t cilat jan tubuar s bashku n interes t siguris s prbashkt dhe t mbrojtjes s vlerave t prbashkta. Vendimet merren mbi bazn e konsensusit.do vend antar sht i prfaqsuar nga delegacioni i prhershm n selin politike t NATO-s n Bruksel, t cilin e prbn prfaqsuesi i prhershm, i cili kryeson delegacionin si dhe prfaqsuesi ushtarak.Ndarja e strukturs civile nga ajo ushtarake n kuadr t NATO-s sht br me qllim q ajo t mund tu prgjigjet dimensioneve politike dhe ushtarake t puns s Aleancs. T dyja kto struktura i ofrojn mbshtetje Paktit veri-atlantik n kuadr t NATO-s, forumit m t lart vendimmarrs.

    Konsensusi dhe pajtimi i prgjithshm

    Aleanca mbshtetet n prkushtimin e prbashkt ndaj bashkpunimit praktik e reciprok n fushn e mbrojtjes dhe t siguris. N NATO nuk ka procedura elektorale dhe vendimet merren mbi bazn e konsensusit dhe plqimit unanim. Kjo do t thot q konsultimet politike jan pjesa themelore e procesit t marrjes s vendimeve. T gjitha forumet e NATO-s prbhen nga prfaqsuesit e vendeve antare, roli i t cilve sht q tiu prfaqsojn pikpamjet e vendit t vet aleatve dhe ti informojn qeverit e veta mbi qndrimet e aleatve t tjer.

    Kshilli Veri-Atlantik

    Forumi m i rndsishm pr marrjen e vendimeve n NATO sht Kshilli Veri-Atlantik, i cili tubon prfaqsuesit e 26 vendeve antare n nivel ambasadorsh dhe mblidhet nj her n jav. Prve ksaj, Kshilli mblidhet edhe n nivel t ministrave t punve t jashtme apo t mbrojtjes, t shefave t qeverive apo t shteteve, varsisht nga tema q debatohet n seancat e Kshillit. Ekzistojn disa organe ndihmse t Kshillit, nga t cilt m t rndsishmit jan Komiteti pr planifikimin e mbrojtjes, Komiteti pr planifikimin brthamor, Komiteti ushtarak dhe Komiteti politik. N t gjitha komitetet gjithashtu zbatohet parimi i konsensusit nuk ekziston votimi apo vendimmarrja sipas vullnetit t shumics.

    Nganjher ndodh q shumica ka nj qndrim t prbashkt, por nj apo disa vende kan mendim tjetr. N rast t till bhet prpjekje q t afrohen qndrimet me qllim q t arrihet kompromisi. Natyrisht, ekziston mundsia q dallimet t mos mund t harmonizohen. N rast t till, vendi antar i veant mund t vazhdoj lirisht aktivitetin q ka zgjedhur vet. Asnj vend nuk sht i detyruar t ndrmarr aksione ose t marr vendime kundr vullnetit t vet.

  • 6Transformimi i NATO-s

    Politika t ciln e kan miratuar vendet antare t NATO-s ka evoluar pa ndrprer n frymn e ndryshimeve t ambientit strategjik prreth. Q nga prfundimi i lufts s ftoht, politika e aleancs dhe struktura e saj kan psuar ndryshime rrnjsore, n prputhje me nj mori t tr ndryshimesh n ambientin politik dhe ushtarak t Evrops, si dhe shfaqjes s kanosjeve t reja pr siguri. Prve ksaj, sht zgjeruar edhe koncepti i mbrojtjes, n mnyr q t prfshij edhe dialogun dhe bashkpunimin praktik me vendet e tjera jasht aleancs, si njrn nga format m t mira t forcimit t siguris euro-atlantike.

    Sot NATO sht shum m tepr se nj pakt mbrojts. N fakt, ai arriti t deprtoj deri tek ish-kundrshtart e vet dhe tani sht duke punuar n ndrtimin dhe ruajtjen e paqes dhe t siguris aneknd rajonit euro-atlantik. Pr t arritur kt, Aleanca merr prsipr nj numr gjithnj e m t madh detyrash dhe gradualisht aplikon metoda t reja fleksibile dhe pragmatike pr zgjidhjen e shtjeve pashmangshmrisht t ndrlikuara. N kt proces, roli qendror i NATO-s n garantimin e siguris s rajonit euro-atlantik madje sht shtuar dhe shum vende partnere krkojn t bhen antare t ardhshme t aleancs.

    Pas rnies s murit t Berlinit, pati sugjerime q NATO nuk sht m i nevojshm. Mirpo, siguria euro-atlantike, ndonse m pak e konfrontuar, u b edhe m e ndrlikuar. Jasht Evrops u shfaqn sfida t reja prfshir shkatrrimin e disa shteteve, shumzimin e armve t shkatrrimit masiv dhe mnyrat e transferimit t tyre, si dhe terrorizmin.

    ANTART E PAKTIT PR PAQE

    ANTART E ALEANCS

  • 7 Zgjerimi i siguris prmes partneritetitAleanca ka miratuar programin strategjik pas lufts s ftoht, duke aplikuar nj prkufizim m t gjer t siguris dhe duke iniciuar mbi nj baz t gjer strategjin e partneritetit dhe t bashkpunimit n mbar rajonin euro-atlantik, e cila tani konsiderohet si njra nga detyrat themelore t siguris s NATO-s. Ky proces filloi n vitin 1990 kur lidert e vendeve aleate ofruan dorn e miqsis n zonn e ndar lindje-perndim, duke propozuar marrdhnie t reja bashkpunimi me vendet e Evrops Qendrore dhe asaj Lindore si dhe me ish republikat sovjetike.

    Partneriteti pr Paqe

    Programi Partneriteti pr Paqe sht iniciativa m e rndsishme e NATO-s e orientuar n forcimin e be-simit dhe t bashkpunimit n mes vendeve antare t aleancs dhe vendeve partnere, me qllim t zhvillimit dhe forcimit t stabilitetit dhe siguris n rajonin euro-atlantik. Vendet antare t Partneritetit pr Paqe jan: Shqipria, Armenia, Austria, Azerbajxhani, Bjellorusia, Bosnja dhe Hercegovina, Mali i Zi, Kroacia, Finlanda, Gjeorgjia, Irlanda, Kazakistani, Kirgistani, Moldavia, Maqedonia, Rusia, Serbia, Suedia, Zvicra, Taxhikistani, Turkmenistani, Ukraina dhe Uzbekistani.

    Mbshtetur n bashkpunimin praktik dhe n prkushtimin ndaj parimeve demokratike, q jan themel i vet Aleancs, qllim i Partneritetit pr Paqe sht t rris stabilitetin, t zvogloj kr-cnimet ndaj paqes dhe t ndrtoj marrdhnie t forta n sfern e siguris ndrmjet vendeve antare (n veanti) dhe NATO-s., si dhe me vendet e tjera partnere. Esenca e p