Borówka wysoka

Click here to load reader

  • date post

    11-Jan-2017
  • Category

    Documents

  • view

    216
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of Borówka wysoka

  • INSTYTUT OGRODNICTWA

    Metodyka

    Integrowanej Ochrony Borwki Wysokiej

    dla Doradcw

    Opracowanie zbiorowe pod redakcj:

    Dr Hanny Bryk

    Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarw Wiejskich: Europa inwestujca w obszary wiejskie

    Projekt opracowany przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi

    Projekt wspfinansowany ze rodkw Unii Europejskiej w ramach Pomocy Technicznej Programu Rozwoju

    Obszarw Wiejskich na lata 2007-2013

    Instytucja Zarzdzajca Programem Rozwoju Obszarw Wiejskich na lata 2007-2013

    Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi

    Skierniewice, 2013

  • 2

    INSTYTUT OGRODNICTWA

    Dyrektor prof. dr hab. Franciszek Adamicki

    ZAKAD OCHRONY ROLIN SADOWNICZYCH

    Kierownik prof. dr hab. Piotr Sobiczewski

    Autorzy opracowania:

    dr Hanna Bryk

    dr Zbigniew Buler

    dr Grzegorz Doruchowski

    dr Artur Gody

    prof. dr hab. Ryszard Hoownicki

    mgr Bohdan Koziski

    dr hab. Jerzy Lisek, prof. nadzw. IO

    dr hab. Barbara H. abanowska, prof. nadzw. IO

    dr Magorzata Sekrecka

    prof. dr hab. Waldemar Treder

    dr hab. Pawe Wjcik, prof. nadzw. IO

    Zdjcia:

    H. Bryk (3, 4, 7, 9, 10, 12), M. Kauna (13), B. Koziski (5, 15), J. Lisek (1, 2),

    B.H. abanowska (16, 18, 23, 24), G.S. abanowski (14, 17, 19, 20, 21, 25, 26, 27),

    B. Meszka (6, 8), J. Puawska (11), A. Tandardini (22).

    ISBN 978-83-60573-68-6

    Instytut Ogrodnictwa, Skierniewice 2013

    Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi

    Fundacja Programw Pomocy dla Rolnictwa FAPA

    Wszelkie prawa zastrzeone. adna cz niniejszej ksiki nie moe by reprodukowana

    w jakiejkolwiek formie i w jakikolwiek sposb bez pisemnej zgody wydawcy.

  • 3

    SPIS TRECI

    1. WSTP ......................................................................................................................... 4

    2. PRZYGOTOWANIE GLEBY, ZAKADANIE I PROWADZENIE PLANTACJI .. 5

    2.1. Stanowisko pod plantacj .................................................................................... 5

    2.2. Przygotowanie gleby ........................................................................................... 5

    2.3. Otoczenie plantacji .............................................................................................. 6

    2.4. Sadzenie rolin .................................................................................................... 6

    2.5. Odmiana jako czynnik wspomagajcy integrowan ochron ............................. 6

    2.6. Cicie i formowanie krzeww ............................................................................. 8

    2.7. Nawadnianie ........................................................................................................ 9

    2.8. Nawoenie ......................................................................................................... 10

    3. INTEGROWANA METODA REGULOWANIA ZACHWASZCZENIA ............. 12

    3.1. Wprowadzenie ................................................................................................... 12

    3.2. Integracja dziaa zwizanych z regulowaniem zachwaszczenia ..................... 13

    3.3. Profilaktyka zachwaszczenia podczas przygotowania pola pod plantacj ........ 13

    3.4. Zabiegi odchwaszczajce .................................................................................. 14

    3.5. Niechemiczne metody regulowania zachwaszczenia ........................................ 15

    4. INTEGROWANA METODA OGRANICZANIA CHORB BORWKI

    WYSOKIEJ ............................................................................................................... 16

    4.1. Choroby borwki wysokiej ............................................................................... 16

    4.2. Metody ograniczania chorb ............................................................................. 20

    4.2.1. Metody: agrotechniczne, fizyczne i biologiczne ......................................... 20

    4.2.2. Metoda chemiczna ....................................................................................... 21

    5. INTEGROWANA METODA OGRANICZANIA SZKODNIKW ........................ 22

    5.1. Szkodniki borwki wysokiej ............................................................................. 22

    5.2. Metody ograniczania szkodnikw ..................................................................... 31

    5.3. Progi zagroenia ................................................................................................ 33

    5.4. Bezpieczestwo owadw zapylajcych i entomofauny poytecznej ................ 35

    6. TECHNIKA STOSOWANIA RODKW OCHRONY ROLIN ........................... 37

    7. SYSTEMY WSPOMAGANIA DECYZJI ................................................................. 42

    8. ZASADY PROWADZENIA EWIDENCJI RODKW OCHRONY ROLIN ...... 43

    9. LITERATURA UZUPENIAJCA .......................................................................... 44

  • 4

    1. WSTP

    Od 1 stycznia 2014 roku wszyscy profesjonalni uytkownicy rodkw ochrony rolin bd

    mieli obowizek stosowania zasad integrowanej ochrony rolin zgodnie z postanowieniami

    art. 14 dyrektywy 2009/128/WE oraz rozporzdzenia nr 1107/2009. Podstaw zintegrowane-

    go systemu ochrony jest maksymalne wykorzystanie metod niechemicznych, ktre powinny

    by uzupeniane stosowaniem pestycydw wwczas, gdy oczekiwane straty ekonomiczne

    powodowane przez agrofagi bd wysze ni koszt zabiegu. Zgodnie z oglnymi zasadami

    integrowanej ochrony rolin okrelonymi w zaczniku III do dyrektywy 2009/128/WE

    (www.minrol.gov.pl) metody niechemiczne (biologiczne, fizyczne, hodowlane) naley przed-

    kada nad chemiczne. Gwnym celem jest skuteczne, bezpieczne i opacalne obnienie po-

    pulacji agrofagw do poziomu, przy ktrym nie wyrzdzaj one ju szkd gospodarczych.

    Cel ten jest osigany przez prowadzenie bada nad poznaniem biologii, moliwoci rozprze-

    strzeniania si i szkodliwoci agrofagw, w tym prognozowania ich pojawu oraz oceny za-

    groenia. Uzyskiwane wyniki stanowi podstaw opracowania skutecznych sposobw zapo-

    biegania oraz zwalczania chorb i szkodnikw oraz regulowania zachwaszczenia. Uwzgld-

    nia si przy tym uwarunkowania zwizane z zalenociami midzy danym organizmem szko-

    dliwym, rolin a rodowiskiem. Wspdziaanie rnych czynnikw wystpujcych na kon-

    kretnej plantacji decyduje o nasileniu agrofaga i jego szkodliwoci.

    W celu ograniczenia ryzyka zwizanego ze stosowaniem chemicznych rodkw ochrony

    rolin pastwa czonkowskie Unii Europejskiej zostay zobowizane do opracowania Krajo-

    wych Planw Dziaania, ktrych podstaw jest wykorzystanie i szerokie upowszechnianie

    systemu integrowanej ochrony rolin, z uwzgldnieniem wasnej specyfiki. Ministerstwo Rol-

    nictwa i Rozwoju Wsi opracowao projekt takiego planu na lata 2013-2017 dla warunkw

    Polski (www.minrol.gov.pl).

    Zasadniczym elementem systemu integrowanej ochrony w uprawie borwki wysokiej jest

    zakadanie plantacji z certyfikowanego materiau szkkarskiego, co daje gwarancj jego

    zdrowotnoci od pocztku prowadzenia uprawy. Istotne znaczenie maj tu take wybr sta-

    nowiska, ktre powinno by wolne od patogenw i szkodnikw glebowych, w tym pasoytni-

    czych nicieni, a take uporczywych chwastw. Szczegln uwag naley zwrci na przygo-

    towanie pola, wskazana jest uprawa rolin fitosanitarnych przynajmniej przez rok przed zao-

    eniem plantacji. Duy wpyw na wzrost i plonowanie posadzonych rolin bdzie miao na-

    woenie i nawadnianie. Zapewnienie prawidowego wzrostu stanowi podstaw wzmocnienia

    ich naturalnej odpornoci i umoliwia ograniczenie zabiegw rodkami chemicznymi.

    W planowaniu programw ochrony borwki wysokiej niezbdne jest prowadzenie monito-

    ringu w poszczeglnych fazach fenologicznych, co umoliwi ocen nasilenia chorb,

    a w przypadku szkodnikw take okrelenie progw zagroenia. Podstaw tego dziaania

    jest prawidowa diagnostyka na podstawie oznak etiologicznych, a w razie koniecznoci na

    podstawie wynikw analizy laboratoryjnej. Bardzo wana jest take umiejtno identyfikacji

    szkodnikw, w tym wykorzystanie znajomoci objaww ich erowania.

    Opracowana Metodyka Integrowanej Ochrony Borwki Wysokiej obejmuje wszystkie

    aspekty zwizane z upraw i ochron, poczwszy od przygotowania gleby i posadzenia rolin,

    a do zbiorw. Szczegln uwag zwrcono na wykorzystanie metod niechemicznych, mo-

    http://www.minrol.gov.pl/http://www.minrol.gov.pl/

  • 5

    liwoci sygnalizacji i prognozowania wystpowania chorb i szkodnikw oraz prawidowej

    techniki stosowania rodkw ochrony rolin, jako podstawy z jednej strony wysokiej efek-

    tywnoci zabiegw, a z drugiej ograniczenia ich liczby.

    Prowadzenie integrowanej ochrony wymaga:

    1. Znajomoci i umiejtnoci rozpoznawania szkodliwych owadw i roztoczy oraz uszko-

    dze przez nie powodowanych, znajomoci ich biologii, okresw pojawiania si stadiw powo-

    dujcych uszkodzenia rolin oraz wpywu warunkw pogodowych na rozwj szkodnikw.

    2. Znajomoci fauny poytecznej, wrogw naturalnych, drapiecw i pasoytw szkodni-

    kw, ich biologii, umiejtnoci rozpoznawania oraz okrelania wielkoci populacji.

    3. Znajomoci wymaga glebowych, klimatycznych i agrotechnicznych zapewniajcych

    optymalne warunki wzrostu roliny uprawnej.

    4. Znajomoci metod prognozowania terminu pojawu agrofagw, prawidowej oceny ich

    nasilenia i liczebnoci oraz zagroenia dla danej uprawy.

    5. Znajomoci przyjtych progw zagroenia (jeli s okrelone).

    6. Znajomoci metod profilak