Book Bosnian

download Book Bosnian

of 110

  • date post

    13-Jul-2015
  • Category

    Documents

  • view

    87
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of Book Bosnian

Reforma mentalnog zdravlja u Bosni i Hercegovini

SweBiH Konferencija o Reformi mentalnog zdravlja Holiday Inn, Sarajevo 3-4 oktobar 2003

Reforma mentalnog zdravlja u Bosni i Hercegovinisa posebnim osvrtom na Doprinos SweBiH-a/[vedskog Isto~no Evropskog Komiteta/Sida 1997-2003

Uredili Bengt Lagerkvist, Nermana Mehi}-Basara, Dubravko Vani~ek i Vesna Purati}

SweBiH Konferencija o Reformi mentalnog zdravlja Holiday Inn, Sarajevo 3-4 oktobar 2003

Sadr`ajUvodnik- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 9 Swebih Projekt L Jacobsson- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 11 Prelaz iz hospitalne ka psihijatriji u zajednici L Jacobsson- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 15 Reforma mentalnog zdravlja u Bosni i Hercegovini O Sinanovi}, I Ceri}, S Loga, G Cerkez, Z Cardaklija, L Jacobsson, B Lagerkvist, N Mehi}-Basara, M \eri} - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 21 Federalno Ministarstvo zdravstva i Reforma mentalnog zdravlja G Cerkez, Z Cardaklija, I Ceri} - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 33 Magistarski studij iz dje~ije i adolescentne psihijatrije i psihologije (CAPP) B Hgglf, L Levin, E Musi} - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 39 Uspostavljanje [kole za socijalni rad @ Mirjani}, O Grbi} - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 45 Lekcije nau~ene kroz trening psihijatara N Mehi}-Basara, M \eri}, B Lagerkvist - - - - 49 Trening Kako lije~iti ljude sa psihozom u zajednici intervju sa profesorom Johanom Cullbergom B Lagerkvist- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 53 Saradnja izme|u Odsjeka za psihologiju na Univerzitetima Banja Luka i Geteborg L Kaleb, N Savjak, I Dizdarevi}, N Gajanovi} - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 57 SweBiH program za edukaciju medicinskih sestara/tehni~ara u Bosni i Hercegovini od marta 2000 do marta 2003 godine B-M Guldbrand,E-L Lundgren, - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 61 Potreba za edukacijom medicinskih sestara/tehni~ara koji rade u mentalnom zdravlju A Rami}, E Havi}, A Hirki}, M Naki}- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 65 Lekcije nau~ene na osnovu treninga socijalnih radnika B Eriksson - - - - - - - - - - - - - 693

Izbjeglice i povratnici zajedni~ki projekt Centra za socijalni rad Gora`de i Skarholmen Centra za socijalni rad /Dje~iju i adolescentnu psihijatriju, [tokholm Z Bukva, S Br~ko, A Delizaimovi}, A Dragolj, M Fejzi}, V Kanli}, J Pleh, F Prutina, M Josefson, M Tengblad, D Erovi}, K Rab, U Oberg - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 73 Centar za mentalno zdravlje Zenica H Had`ikapetanovi}, A Burekovi}, E Bjelo{evi}, P Tuce, B Sawarimoottoo, M Tarti}, V Vukovi}, S Mehinovi}, E Cogo, S Bihorac, M Markovi}- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 75 Centar za mentalno zdravlje Doboj V Kova~evi}, A Su{i} - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 79 Reforma mentalnog zdravlja u regiji Mostar Z Hervi}, S Hrvi} - - - - - - - - - - - - - - - - 83 Razvoj multidisciplinarnog pristupa i timskog rada u Centrima za mentalno zdravlje u Bosni i Hercegovini L Kaleb, M Omerov- - - - - - - - - - - - - - - - - - 87 Procjena funkcionisanja centara za mentalno zdravlje u Bosni i Hercegovini kao dio reforme mentalnog zdravlja B Lagerkvist, RA Maglajlic, V Puratic, A Su{i}, L Jacobsson - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 93 Va`nost saradnje izme|u nevladinih organizacija B Lagerkvist, D Voki} - - - - - - - - - 107

4

Prilozi1. 2. 3. 4. 5. Konferencije organizovane od strane SwebiH-a Dugotrajne edukacije organizovane od strane SweBiH-a, 1998-2003 Istra`iva~ki projekti podr`ani od SweBiH-a Publikacije koje su povezane sa SweBiH projektom Seminari organizovani od strane SweBiH-a

Lista skra}enicaBiH CAP CAPP CMZ DZ Dr`ava Bosna i Hercegovina (FBiH + RS) Dje~ija i adolescentna psihijatrija Dje~ija i adolescentna psihijatrija i psihologija Centar za Mentalno Zdravlje Dom zdravlja, ustanova za vanbolni~ko lije~enje sa slu`bama svih profila kao {to su pedijatrija, ginekologija, interna medicina, itd. FBiH Federacija Bosne i Hercegovine, glavni grad Sarajevo HNI HealthNet International, holandska nevladina organizacija NVO Nevladina organizacija RS Republika Srpska, glavni grad Banja Luka Sida [vedska internacionalna agencija za saradnju i razvoj SweBiH [veski, psihijatrijski, socijalni i rehabilitacijski Projekt za Bosnu i Hercegovinu SEE Jugoisto~na Evropa KM Konvertibilna marka = 0,5 EU Evropska Unija GTZ Gesellschaft Technische Zusammenarbeit, njema~ka nevladina organizacija PTSP Post-traumatski stresni poreme}aj UK Ujedinjeno Kraljevstvo PIU Program Implementting Unit Svjetske Banke MSF Medicine Sans Frontiers ADHD poreme}aj nedostatka pa`nje i hiperaktivnosti

5

Preliminarna lista postera izlo`enih na SweBiH konferenciji o reformi mentalnog zdravlja, Sarajevo 3-4 Oktobar, 2003 Rezultati evaluacije svih seminara (Dr Nermana Mehi}-Basara, V Purati}, D Vani~ek) Sadr`aj i rezultati CAPP studija (B Hgglf, L Levin, E Musi},) Trening medicinskih sestara/tehni~ara (B-M Guldbrand and local group of trainers) Trening psihologa (L Kaleb, N Savjak) Trening socijalnih radnika (B Eriksson, L Cajvert) [kola za socijalni rad Banja Luka (S Hessle, O Grbi}) Neki primjeri magistarskih radova (S Loga, E Cehi} i studenti) Prezentacije rada nekoliko Centara za mentalno zdravlje Mladi u Bosni i Hercegovini i [vedskoj (I Li~anin, K Berg-Kelly, L Erdes) Suicid u Evropi (E Musi}) Saradnja izme|u HNI i SweBiH-a (D Voki}, B Lagerkvist ) Magistarski rad: Mentalno zdravlje u zajednici (D Sal~i}-Dizdarevi}) Casopis - Mentalno Zdravlje u Zajednici (V Purati}, B Lagerkvist) Publikacije potponmognute od strane SweBiH-a (B Lagerkvist) Predstavljanje Centara za mentalno zdravlje.

7

UvodnikSweBiH je izvr{no tijelo formirano od strane Isto~no Evropskog Komiteta koji pripada [vedskoj Zajednici za Zdravstvenu Skrb koja je finansirana od strane Side. SweBiH djeluje od 1997 2003 podr`avaju}i reformu mentalnog zdravlja i razvoj socijalnog rada. Cilj ove publikacije je da sumira SweBiH-ove aktivnosti tokom proteklih sedam godina. Mi se nadamo da }e ~itanje o ovim iskustvima potpomo}i budu}e aktivnosti u istom smjeru. Mi smo pozvali sve u~esnike u SweBih Projektu da prezentiraju svoje aktivnosti, a neke od njih i da predstave postignute rezultate. Mnogi drugi su isto tako zaslu`ili da daju svoj doprinos ovom izdanju, ali na`alost prostor je predstavljao ograni~enje. pored toga neki nisu imali vremena da napi{u rad, i zbog ~ega `alimo. Tako|er se izvinjavamo zbog toga {to nismo bili dosljedni u skra}enicama i nekim imenima. Na kraju ove knjige prilozi su {tampani samo na engleskom jeziku, jer ova knjiga slu`i i kao finalni izvje{taj sponzoru cijelog projekta. Reforma mentalnog zdravlja u zapadnim zemljama traje 30-40 godina i jo{ uvijek nije zavr{ena. Bosna i Hercegovina je do sada postigla zna~ajne rezultate u reformi mentalnog zdravlja u periodu od deset godina i ubrzano hvata korak sa zapadom. Ovo je prezentirano od strane ekspertne grupe i predstavnika ministarstava zdravstva. Trening osoblja koji rade Centrima za mentalno zdravlje (CMZ) i Centrima za socijalni rad je predstavljao osnovnu aktivnost SweBiH-a. Kao posljedica toga, ovo izdanje sadr`i veliki broj izvje{taja o ovim treninzima kao i o radu u Centrima za mentalno zdravlje. Mnoge vladine organizacije kao {to su Svjetska Banka i SZO su dale svoju podr{ku reformi mentalnog zdravlja. Me|u nevladinim organizacijama SweBih i Health Net International su bile najzna~ajnije. One su imale plodonosnu saradnju izme|u jedne organizacije eksperata (SweBiH) i jedne sa izvrsnom logistikom koja je ulagala i svoje eksperte (HNI). Ipak, u svemu je najva`nija bila ekspertna grupa kao savjetnik ministarstvima zdravstva, lokalni profesionalci i sigurno ne najmanje va`ni lokalni koordinatori. Tako|er bez odgovora osoblja koje je SweBiH trenirao ni{ta se ne bi desilo. Njihova spremnost da promjene stavove i `elja za znanjem su bili najvi{e stimuliraju}i za SweBiH-ove eksperte. Stvorena je nova mre`a kao i nova prijateljstva kako unutar Bosne i Hercegovine tako i izme|u Bosne i Hercegovine i [vedske; prijateljstva koja }e trajati mnogo du`e od SweBiH-ove podr{ke. Nismo uklju~ili mnogo ovih me|uljudskih odnosa u ovaj izvje{taj. Ovaj izvje{taj je vi{e usmjeren na organizaciona pitanja kao i na sprovedene aktivnosti. Ono {to u biti9

nedostaje jeste stanje populacije sa hroni~nim psihijatrijskim poreme}ajima. Mislimo, i za to imamo neke pokazatelje, da se njihova situacija pobolj{ala zahvaljuju}i napredovanju reforme mentalnog zdravlja. Mi smo ubje|eni da je podr{ka koju smo ovdje opisali osnova za budu}e uspje{no provo|enje ove reforme. Mi smo zahvalni {to u ovom izvje{taju mo`emo da predstavimo neke doprinose brzom napretku reformi mentalnog zdravlja u Bosni i Hercegovini. Sarajevo septembar 2003 Doc. dr. B Lagerkvist SweBiH koordinator Prim. dr. N Mehi}-Basara SweBiH lokalni koordinator

10

SweBiH projektLars Jacobsson,Odsjek za psihijatriju, Odjel Klinikih nauka, Ume Univerzitet, vedska

Misija sakupljanja ~injenica U decembru 1996 godine na zahtjev Side do{ao sam u Sarajevo da prou~im mogu}nosti za {vedsku podr{ku pobolj{anju mentalno zdravstvene situacije u BiH nakon rata. Sa mnom je bila i g|a. Barbro Brjesson iz Side i kolega, Dr Nils G Eriksson, koji je imao zadatak da procijeni situaciju u kojoj se nalaze demobilizirani borci. U to vrijeme oni su smatrani rizi~nom grupom u kojoj bi se mogli pojaviti psihi~ki problemi sli~ni onima kao kod veterana iz Vijetnamskog rata. moj zadat je bio da procijenim situaci