Azeri defence yeni sayi pdf

of 48/48
Hərbi-texnoloji jurnal ¹ 2 (10) MART-APREL 2014
  • date post

    10-Mar-2016
  • Category

    Documents

  • view

    251
  • download

    6

Embed Size (px)

description

Azeri Defence military magazine Mart-April 2014 issue 02(10)

Transcript of Azeri defence yeni sayi pdf

  • Hrbi-texnoloji jurnal 2 (10)MART-APREL 2014

    DSA-2014 SrgSn AzrbAycAn mzAS

    Azrbaycanda EOD mliyyatlar

    Glcyin sgrlri-

    dnya onu hazrlayr

  • Naxvann mdafisi gclnir ........................ 6

    MDB Ba Qrargah rislri Bakda ................. 8

    General zl medalla tltif olundu .............. 8

    DSX Akademiyas beynlxalq tdris mrkzin evrilir .......................... 9

    Azrbaycanda tyyar qzalarn nlyck sistem yaradlr ................................. 9

    Bi-MAX bdn zirehi Azrbaycanda testdn kedi ..........................10

    Trk irkti Bell Helicopterin Azrbaycan tmsilisi oldu .............................10

    Azrbaycan Ordusunun yeni seimi Xrizantema .............................10

    BTR-4E1 daha gcl mdafi ........................12

    Qatar Sahil Mhafizsi Trk katerlrini sedi ...................................................12

    ROKETSAN-n Mizraq v SOM-u istifady hazr ....................................12

    DSA-2014 srgisin Azrbaycan imzas ...13

    Tr ki y SSM- ye ni rh br t yin olun du ...18

    Tur kish Ar med For ces-2014 ki ta b ya ym lan d ................................................18

    Ankann imkanlar artrlr .............................18

    KA DEX-2014 ge ri sa ym ba la d ...................19

    Azrbaycanda EOD mliyyatlar .................20

    EOD Robotlar ....................................................25

    Dy dbilqlri ..........................................30

    Glcyin sgrlri - dnya onu hazrlayr ........................................35

    ASELSAN radioelektron mbariz vasitlri ................................. 40

    Cnubi Qafqaz HHM sistemi ........................43

    Naxvann mdafisi gclnir EOD Robotlar

    6 25 30Dy dbilqlri

  • mart - aprel 2014 5

    DSA-2014 sr gi si n s zar d

    Dyrlioxucu!

    Ge ri d qoy du u muz ap rel ayn da Ma lay zi ya nn pay tax t Kuala Lum pur h -rin d ke i ril mi DSA-2014 bey nl xalq m da fi sr gi si n qa t lan Azr bay can hr bi s na ye si C nu bi-r qi Asi ya re gionun da ikin ci d f z im kan v po ten sial n bey -nl xalq s viy y d uur la n ma yi et dir di. z mn d x sn m a hi d et di yim bu sr gi d m da fi s na ye mi zin han s im kan la ra sa hib ol du u nu bir da ha gr dk. X su si l d at c si lah lar v d y sur sat la r ba x mn dan zn gin olan Azr bay can MSN-nin sten di qu ru qv v l ri, po lis v th l k siz lik st ruk tur la r n n ma raq- l v diq qt kn yer lr dn sa y lr d.

    Bu sr gi d rast la d m bir m qam la bir Azr bay can v tn da ola raq q rur duy dum.

    Ilk d f 2009-cu il d Tr ki y d ke i ri ln IDEF sr gi sin d c mi 27 mh su lu nu sr gi l yn Azr bay can M da fi S na ye si Na zir li yi n g zu cu ba xan, uur suz bir de bt ki mi d yr ln di rn Ame ri ka fir ma la r bu d f on lar la ey ni pa vil yon da v 132 ad da mh sul la tm sil olu nan Azr bay can sten di n nin ki ma raq la ya na r, ht ta bir g la yi h lr real la dr maq n yol lar ara dq la r n da eti raf edir di lr.

    Hr bi s na ye miz ms t qil Azr bay can dv l ti nin q tiy yt li si ya s ti nin n ti c si v uu ru dur.

    M da fi s na ye si na zi ri miz Ya vr Ca ma lo vun biz faliy y ti miz l Azr bay ca nn tk neft l k si de yil, m da fi s na ye sin d d ad olan l k ol du u nu gs t r c yik ifa d si Azr bay ca nn bu sek tor da da ha q tiy yt li v inam l ol du u nu gs t rir.

    Sr gi d sten di mi zi zi ya rt edn, vax t il Ba k da hr bi th sil al m Laos Qu ru Qo un la r nn ko man da n de yir ki, Azr bay ca nn uzun il lr dn son ra z bay ra al tn da si lah la r n uzaq bir re gion da n ma yi et dir m si ni he a l ma be l g tir -mz dim.

    Ma lay zi ya, Tailand, n do ne zi ya, Qa tar, Sudiy y r bis ta n, Pa kis tan, Tr ki y ki mi dv lt l rin hrb i l ri nin Azr bay can si lah la r na ma ra da hr e yi de yir.

    Bu gn Ma lay zi ya nn yer l di yi C nu bi-r qi Asi ya re gionu m da fi s na ye -miz n pers pek tiv v po ten sial ix rac ba za r sa y la bi lr. Bu nu sas lan dr maq n bir s ra rt lr mv cud dur. Bi rin ci si, bl g l k l ri b yk si lah lan ma proq -ram la r real la d rr. kin ci si, vax t il SS R v so sialist blo ku nun si lah lan dr d bu l k lr bu gn h l d ke mi so sialist l k l rin dn my yn d r c d as l v ziy -yt d dir. n c s, re gionun Pa kis tan, Banq la de, Ma lay zi ya, n do ne zi ya ki mi m sl man l k l ri il mh km si ya si v dip lo ma tik la q l ri miz var. Dr dn c s, Vyet nam v Laos ki mi re gion l k l ri nin si lah l qv v l ri nin rh br li yin d vax t il Azr bay can da k hr bi th sil ms si s l rin d oxu mu, l k mi zi ya xn dan ta n yan yk sk rt b li za bit lr xid mt edir lr.

    Hr hal da im kan var v qa lr bu im kan la r d yr ln dir mk.

    Xeyirli-uurluolsun!

    Re dak tor dan

    AZERI DEFENCEHrbi-texnoloji jurnal

    02 (10)

    Ba redaktorRad SLEYMANOV

    Yaym mdiriRamil Mmmdli

    l: (+994 55) 667 5072E-mail: [email protected] [email protected]

    nvan: Bak hri, B. Barova ksi, 14

    Trkiy tmsililiyiETKiLESiM Grafik Tasarm ve

    Tantm Hizmetleri Ltd.ti.Hodere Cad. Halit Ziya Sk. No: 26/3 ankaya, 06540 Ankara TRKYE

    l: +90 312, 441 71 93 Fax: +90 312, 439 71 94

    [email protected]

    Jurnal dliyy Nazirliyind dvlt qeydiyyatna alnb. 3632

    Azrbaycan Respublikas Vergilr Nazirliyi trfindn 21 iyun 2012-ci

    ild dvlt qeydiyyatna alnb

    AZER DEFENCE MMCQeydiyyat nmrsi

    (VEN): 1302929491

    Tiraj: 1500 Jurnalda AzrTAc, ARMS-TASS, Army Technology agentliklrinin

    xbrlrindn istifad olunur.Mlliflrin mvqeyi il redaksiyann

    mvqeyi uyun glmy bilr.

    Reklam materiallarna gr AZERI DEFENCE jurnalnn

    redaksiyas msuliyyt damr.

    Materiallardan istifad zaman istinad zruridir.

    Qiymti: 5 manat

    Qapaq fotosu: Yalquzaq snayper tfngi v

    HP-7.62 pulemyotu Azeri Defence

  • 6 AZERI DEFENCE

    Tq di mat da qeyd olu nub ki, Azr bay- ca nn dv lt bd c sin d tn il hr bi sa h y ay r lan xrc lr 3 mil yard 730 mil- yon dol la ra at d r lb. H min il Er m nis -ta nn dv lt bd c si nin g lir his s si is c mi 2.5 mil yard dol lar t kil edib.

    Tq di mat za ma n dv lt ba s Nax - van la hid d mum qo un Or du su nun si lah lan ma s na ye ni da xil ol mu T-90S, T-72M1 sas d y tank la r, BMP-3M v mo dern l di ril mi BMP-2 zi reh li d y ma n la r, 9A52 Smer 300 mm ap l reak tiv at sis te mi, 107 mm ap l reak tiv at sis te mi, 2S1 Qvoz di ka z ye ri yn ar til le ri ya sis te mi, Mi-35M zr b v Mi-17 nq liy yat he li kop ter l ri, Spi ke-LR tank ley hi n ida r olu nan ra ket komp leks l ri, mi naatan lar, hm i nin mx t lif ap l masir at c si lah lar, snay per t fng l ri il ta n olub. Dv lt ba s or du nun ar se -na l nn da ha da gc ln di ril m si ba r d tap rq v tv si y l ri ni ve rib.

    Nax van da z l n ma yi i

    Dv lt ba s nn s f ri nin ar dn ca, m da fi na zi ri ge ne ral-pol kov nik Za kir H s no vun rh br li yi al tn da Nax van la hid d mum qo un Or du su nun 20000- ya xn x si he y ti, 400-dn ox zi reh li tex ni ka s, aviasi ya, ha va h -cu mun dan m da fi sis tem l ri, ra ket v ar til le ri ya qo un la r nn qv v v va si t- l ri, o cm l dn, x su si t yi nat l qv v- l rin i ti ra k il Nax van Mux tar Res -pub li ka sn da ge ni miq yas l hr bi t lim- lr ke i ri lib. M da fi Na zir li yi nin mt -buat xid m ti nin yay d m lu ma ta g -r, t lim d Nax van Mux tar Res pub li -ka s ra zi sin d yer l n hr bi his s l rin d y ha zr l nn s viy y si yox la n lb. D y tex ni ka la r nn, hm i nin masir si lah la rn tt bi qi im kan la r y r ni l ck,

    tap rq la rn da ha ope ra tiv v s m r li ye ri n ye ti ril m si, q rar gah lar t r fin -dn m liy yat la rn ha zr lan ma s, qar -lq l faliy y tin v t mi na tn t ki li, ey ni za man da d y m liy yat la r nn mx -t lif mr h l l rin d qar ya qo yu lan tap rq la rn ic ra olun ma s s viy y si n x su si diq qt ye ti ri lib. T lim za ma n tank, pi ya da la rn d y ma n la r, ra ket, ar til le ri ya, mi naatan qur u lar dan v at c si lah lar dan d y sur sat la r il prak ti ki at lar ic ra edi lib.

    M da fi na zi ri ge ne ral-pol kov nik Za kir H s nov t lim d i ti rak edn qv v l rin d y v sh ra ba ca rq la r n yk sk qiy mt ln di rib v t li min n ti -c l rin dn ra z qal d n bil di rib. T lim- l ri Azr bay can Res pub li ka s Pre zi den ti Ad mi nist ra si ya s rh b ri nin mavi ni, M da fi m s l l ri z r Pre zi den tin k mk i si ge ne ral-ley te nant Va hid li -yev m a hi d edib.

    LK

    Nax va nn m da fisi gc l nir Azrbaycan prezidenti lhamliyev aprelin 7-dNaxvanMuxtar RespublikasnnHrbiProkurorluunun yeni inzibati binasnn alna qatlb. Daha sonra prezident NaxvanMuxtarRespublikasndakhrbihisslrinarsenalnadaxilolanyenitexnikavsilahlaraba-xkeirib.NaxvanlahiddmumqounOrdusununkomandan,general-leytenantK-rmMustafayevyeni silahv texnikalar,onlarn texniki-taktikigstricilribarddvltbasnmlumatlandrb.Generalqeydedibki,AliBaKomandannmri ilAzrbaycanOrdusuhrantorpaqlarmzdmntapdandanazadetmy istnilnhranhazrvqarsndaduranbtnvziflrihlletmyqadirdir.

  • mart - aprel 2014 7

    LK

    Da xi li Qo un lar ko man da n hr bi his s nin ha zr l n qiy mt ln dir diDa xi li i lr na zi ri nin mavi ni, Da xi li Qo -

    un la rn ko man da n ge ne ral-ma yor a hin Mm m dov ap re lin 16-da qo un la rn Nax - van da yer l n hr bi his s sin d olub. Hr bi his s nin ko man di ri bl m l rin v xid- mt l rin qar ya qo yul mu v zi f l rin ic ra -s na ha zr l , t lim-td ri sin v ziy y ti, x si he y tin hr bi in ti za m v m n vi-psi xo lo ji du ru mu ba r d m ru z edib. Da xi li Qo un- la rn ko man da n hr bi his s d xid m ti-d -y faliy y ti nin t ki li v x si he y tin so -sial-mit raiti il ya xn dan ta n olub, t lim-td ris yer l ri n, s gr ya taq xa na la r -na ba x ke i rib, tibb mn t q sin d olan x si he y tin sh h ti il d ma raq la nb. Da - ha son ra ge ne ral-ma yor . Mm m dov x -su si-tak ti ki t li mi iz l yib. T lim za ma n yk- sk m n vi v d y key fiy yt l ri n ma lik olan hr bi qul luq u la rn si lah v d y tex- ni ka sn dan m ha rt l is ti fa d et dik l ri ni n z r at d ran Da xi li Qo un la rn ko man -da n mu mi lik d hr bi his s nin d y ha -zr l n yk sk qiy mt ln di rib. tn il lr r zin d hr bi his s nin mad di-tex ni ki ba za -s nn gc ln di ril m si, o cm l dn x si he -y tin so sial-mit raiti nin yax la d rl -ma s is ti qa m tin d g rl m i l ri yk sk qiy mt ln di rn ge ne ral-ma yor . Mm m -dov x su si ola raq vur u la yb ki, b tn bun- lar Pre zi dent, Si lah l Qv v l rin Ali Ba Ko -man da n l ham li ye vin hr bi qul luq u la ra gs tr di yi hr t rf li diq qt v qay s nn ba riz n mu n si dir. AD

  • Ap re lin 7-8-d Ba k da Azr bay can, Ru si ya, Be la rus, Qa za xs tan v Qr zs -tan Si lah l Qv v l ri nin n ma yn d he -yt l ri nin i ti ra k il MDB Ba Q rar gah Ris l ri Ko mi t si nin ic la s ba tu tub. Azr bay can m da fi na zi ri nin bi rin ci mavi ni - Si lah l Qv v l rin Ba Q rar -gah risi, ge ne ral-pol kov nik Nc md din Sa d kov, Ru si ya Si lah l Qv v l ri nin Ba Q rar gah risi, or du ge ne ra l Va le ri Ge -ra si mov, Be la rus Si lah l Qv v l ri nin Ba Q rar gah risi nin bi rin ci mavi ni, ge ne -ral-ma yor qor Lav ri nen ko, Qa za xs tan Si lah l Qv v l ri nin Ba Q rar gah risi, ge ne ral-pol kov nik Sa ken Ja su za kov, Qr - zs tan Si lah l Qv v l ri nin Ba Q rar -gah risi nin bi rin ci mavi ni, pol kov nik l yaz by Su ban ku lo vun qa tl d ic las da hr bi t yi nat l bir g sis tem l rin g l ck in ki a f, o cm l dn, MDB i ti rak l k -l rin M da fi na zir lik l ri nin Dv lt ra -diolo ka si ya ta nn ma bir g sis te mi nin

    tk mil l di ril m si, Bir l mi ra diolo ji, kim y vi v biolo ji v ziy y t n za rt v qiy mt ln dir m sis te mi nin in ki a f m -s l lr m za ki r olu nub. Ko mi t d hm- i nin MDB i ti rak dv lt l rin Si lah l Qv v l rin d m hn dis qo un la r nn hr bi qul luq u la r nn sta tu su haq qn da M qa vi l nin la yi h si v zv dv lt l rin Si lah l Qv v l ri nin 2015-ci il n bir g td bir lr Pla n ra z la d r lb. O cm l dn, hu ma ni tar mi na t miz l m n Bir g m hn dis ta bo ru nun ya ra dl ma s ba r d fi kir m ba di l si apa r lb. Td bir d x edn Azr bay can m da fi na zi ri nin I mavi ni, Si lah l Qv v l rin Ba Q rar gah risi, ge ne ral-pol kov nik Nc md din Sa -d kov Azr bay can da apa r lan or du qu ru- cu lu u v hr bi sa h d ki is la hat lar dan da n b. x n da Er m nis tan t r fin dn Azr bay can ra zi l ri nin i al olun ma s fak t na da ha ox diq qt y nl dn ge ne -ral-pol kov nik N. Sa d kov Azr bay ca nn

    hr bi bd c si nin il bil art d n v bu ten den si ya nn da vam ed c yi ni bil di rib. Bey nl xalq t ki lat la rn, o cm l dn MDB-nin q tiy yt siz li yi nin Er m nis ta nn uzun md dt r zin d t ca v z da vam et dir m si n rait ya rat d n de yn N. Sa d kov th l k siz lik, hm i nin bey nl -xalq sa bit li yin qo run ma s v mh km -ln di ril m si sa h sin d mk da lq et -mk l, si lah l m na qi nin sas s b bi olan se pa ra tiz m qar m ba ri z d la v l l rin q bul edil m si nin z ru ri li yi ni vur u la yb.

    Qeyd edk ki, MDB Ba Q rar gah Ris l ri Ko mi t si nin ic la s Azr bay can da ilk d f dir ke i ri lir. Ta ci kis tan Si lah l Qv- v l ri Ba Q rar gah risi nin bi rin ci mavi ni nin i ti ra k plan la d rl sa da, td -bi r qa t la bil m yib. Ko mi t y zv olan Er m nis tan v Uk ray na n ma yn d l ri is td bi r gl m yib. n

    Tr ki y Si lah l Qv v l ri nin Ba Q rar gah risi, or du ge ne ra l Nec dt z lin ba lq et di yi n -ma yn d he y ti ap re lin 1-dn 4-dk Ba k da s -fr d olub. Azr bay can M da fi Na zir li yi, Da xi li lr Na zir li yi, Xa ri ci lr Na zir li yi, Dv lt Sr hd Xid m ti v Na zir lr Ka bi ne tin d g r lr ke i rn N. zl pre zi dent l ham li yev t r fin dn d q -bul edi lib. Tr ki y Si lah l Qv v l ri Ba Q rar gah risi nin Azr bay can da ke ir di yi g r lr d iki l -k nin hr bi qu rum la r ara sn da la q l rin pers -pek tiv l ri, bl g d ki hr bi-si ya si v ziy yt, Er m -nis tan-Azr bay can m na qi si n dair fi kir m ba- di l l ri apa r lb. Or du ge ne ra l N. zl m da fi na zi ri Za kir H s no vun m ri il iki l k ara sn da hr bi mk da l n mh km ln di ril m sin d ro -lu na g r, Hr bi mk da lq sa h sin d xid mt -l r g r me da l, DSX risi, ge ne ral-ley te nant El in Qu li ye vin m ri il iki l k ara sn da sr hd th l k siz li yi sa h sin d la q l rin mh km ln -di ril m sin d ro lu na g r Azr bay ca nn Hr bi mk da lq sa h sin d xid mt l r g r me da l il tl tif olu nub. n

    8 AZERI DEFENCE

    LK

    MDB Ba Q rar gah ris l ri Ba k da

    General zl medalla tltif olundu

  • mart - aprel 2014 9

    LK

    Azr bay can Dv lt Sr hd Xid m ti -nin (DSX) Aka de mi ya sn da Sudiy y r bis ta n Kral l nn Sr hd Xid m ti -nin mk da la r n Sr hd N za r -tin dair t lim proq ra m td ris olu nub. Proq ram r i v sin d Sudiy y r bis -ta n Sr hd Xid m ti nin yk sk rt b li rh br he y ti n Azr bay ca nn sr hd th l k siz li yi sis te mi, Azr bay ca nn mil li sr hd si ya s ti n re gional v bey nl -xalq th l k siz lik kon teks tin d ba x, sr hd m ha fi z si nin t ki li, dv lt sr- h din dn bu ra x l mn t q l ri nin faliy y ti v sr hd n za r ti mv zu la r z r m ru z lr edi lib v tq di mat lar ke -i ri lib. Kurs da i ti rak et mi he y t ye -kun da ser ti fi kat lar tq dim olu nub.

    Td ris kur su nun ye kun la r na hsr olun mu m ra sim d DSX nin risi, Sr -hd Qo un la r nn Ko man da n ge ne ral-ley te nant El in Qu li yev v Sudiy y r bis ta nn Sr hd Xid m ti nin ba di -rek to ru Zu mey yim bin Cu vey bir s-Sv- vat x ed rk Azr bay can v Sudiy y r bis ta n sr hd xid mt l ri ara sn da iki t rf li m na si bt l rin son il lr r zin -d yk s ln xtt z r in ki af et di yi ni, Sudiy y r bis ta n nn sr hd xid m ti -nin mk da la r n t kil olun mu kur sun qu rum la ra ra s mk da l n gc ln di ril m si n cid di th f ve r c yi ni qeyd edib lr. Bu tc r b nin g l ck d da ha da ge ni ln di ri l c yi ba r d td -bir i ti rak la r na m lu mat ve ri lib.

    Sudiy y r bis ta n nn Sr hd Xid m -ti nin ba di rek to ru mk da la r nn pe - kar lq s viy y l ri nin ar t rl ma s n ya ra dl m yk sk s viy y li rait g r DSX rh br li yi n z min nt dar l n bil- di rib.

    Sudiy y r bis ta nn Sr hd Xid m- ti nin ba di rek to ru il DSX-d ke i ri ln g r d iki l k nin dv lt sr hd l ri nin eti bar l m ha fi z si nin h miy y ti qeyd olu na raq, iki t rf li m na si bt l rin g l -

    ck in ki af pers pek tiv l ri haq qn da fi kir m ba di l si apa r lb. S fr r i v sin d Sudiy y r bis ta n n ma yn d he y ti DSX-nin mx t lif st ruk tur la rn da olub. Hr bi his s v bl m lr d xid m tin t- ki li, x si he y tin xid m ti v ya a y -raiti, mv cud xid m ti im kan lar, sr hd m ha fi z si t yi nat l si lah, tex ni ka v ava dan lq lar il ta n edi lib lr. N ma -yn d he y ti pre zi dent l ham li yev t r fin dn d q bul edi lib. n

    Azr bay can alim l ri t r fin dn ty -ya r v he li kop ter l rin tex ni ki v ziy y ti- nin uu dan qa baq ky l rin ana li zi sa- sn da mo ni to rinq edn sis tem ya ra d lr. Uu dan qa baq tex ni ki v ziy y ti ana liz et m y v mm kn ola bi l ck q za la r a kar et m y im kan ve rn bu sis tem ty ya r q za la r nn proq no zu nu ver -mk l on la rn qar s n al ma a k mk ed ck. Azr bay can Mil li Elm lr Aka de- mi ya s nn (AMEA) Ki ber ne ti ka ns ti tu tu -nun di rek to ru, aka de mik Tel man li ye -vin sz l ri n g r, ins ti tu tun ye ni tex -no lo gi ya la r q za la rn giz li sis te mi ni a -kar et m y im kan ve rir: H l lik ye ni ix ti ra nn eks pe ri men ti ty ya r lr d apa- rl sa da bu nu b yk hcm d et mk

    im ka n ol ma yb. Am ma komp res sor stan si ya la rn da bun lar tc r b dn ke i -ri lib. Komp res sor stan si ya s da z q za- s na g r th l k li bir ob yekt dir. Sis tem hr bir q za nn giz li dv r n 10-15 saat n c dn gs t rir v o t mir edi lir. Bu -nun la da h min ob yekt q za sz ida r olu nur. G r ln i lr gs t rir ki, g l -ck d ty ya r lr d, he li kop ter lr d, ht ta hr bi tex ni ka da, tank lar da bu tex- no lo gi ya n tt biq ed rk yax n ti c lr al maq mm kn dr.

    T.li yev qeyd edib ki, Mil li Aviasi ya Aka de mi ya s il bir lik d ty ya r lr d be l bir eks pe ri men ti apar maq plan la -d r lr. Aka de mi kin sz l ri n g r, ye ni sis te m sa sn ty ya r l rin uu la rn -

    dan qa baq on la rn v vl dn my yn edil mi his s l rin d ve ri ci lr yer l di ri lir v on lar dan al nan siq nal la rn yk sk tez lik li spektr l ri ana liz olu na raq mik ro- de fekt l ri a kar et m y im kan ve rir. Bu da ty ya r d mm kn ola bi l ck q -za la r my yn l di rir. n

    DSX Aka de mi ya s bey nl xalq td ris mr k zi n ev ri lir

    Azr bay can da ty ya r q za la r n n l y ck sis tem ya ra d lr

  • 10 AZERI DEFENCE

    LK

    ta li ya nn Bi-MAX fir ma s nn x su si tex no lo gi ya lar sa sn da is teh sal edil mi b dn zi re hi nin Azr bay can da test l ri ke i ri lib. ir kt n ma yn d l ri nin i ti ra-k il ke i ri ln test lr d b dn zi reh l ri yk sk per for mans v qo ru ma s viy y-si ni s bu ta ye ti rib. Test lr za ma n hr bir zi reh lv h si n 2.5 metr dn ba la ya-raq 100 metr m sa f y dk uzaq lq dan frq li ka libr li si lah lar dan (Ma ka rov mar ka l ta pan a, Ka la ni kov av to ma-tn dan 5.45 v 7.62 mm ap l gl l lr-dn, SVD snay per t fn gi v Ka la ni-kov pu lem yo tun dan) 25 v 28 at a lb. Zi reh lr b tn hal lar da gl l l ri bu rax ma yb v he bir prob lem qey d aln ma yb.

    On il ya xn dr x su si ma te rial lar dan b dn zi reh l ri nin is teh sa l n real la d-ran Bi-MAX ir k ti 2007-ci il d z nn x su si kom po zit ma te rial n pa tent l-di rib. Qeyd edk ki, zi re hin test l ri real

    at lar la, el bu zi re hi ha zr-la yan x sin z rin d h ya ta ke i ri lib.

    ir kt rs mi l ri nin sz l-ri n g r, Bi-MAX b dn zi reh l ri xa ri ci ana loq la rn-dan

    - yk sk qo ru ma s- ki ne tik ener ji ni ud ma-

    s- s g r mi ni mum t si ri- an tit rav ma x su siy y ti il

    frq l nir.Bu ya xn lar da ra qa ix ra cat h ya ta

    ke i ril di yi ni de yn Bi-MAX yet ki li l ri nin sz l ri n g r, ha zr da Pa kis tan, Li vi ya, Ve ne suela ki mi l k lr l d al -sat q an la ma la r mv cud dur. Zi re hin ha zr-lan ma sn da na no tex no lo gi ya la rn tt-bi qi il aln m x su si kom po zit ma te-rial dan is ti fa d olu nur. Bir lv h nin ki si 3.2 kq t kil edir. Ds t d y -

    nn qa rn v k r yi ni qo ru yan lv h lr il ya na qo lun alt his s sin d, ci yr l ri gl l dn qo ru maq n ki ik lv h lr da xil dir. Zi reh n ya xn m sa f dn at lan gl l l ri sax la maq la ya na , d y -nn gl l nin ki ne tik ener ji si nin t si rin-dn x sa rt al ma s n, y xl ma s n da n l yir. n

    Azr bay can Ru si ya dan Xri zan te ma (NA TO ko du AT-15 Sp rin ger) tank ley hi n z ye ri yn ra ket komp leks l ri alr. DSA-2014 hr bi sr gi si n qa tl m Ros tex no lo gi ya ir k tin dn AZE R DE FEN CE jur -na l na ve ri ln m lu ma ta g r, Azr bay can Si lah l Qv v l ri nin si fa ri i n Xri zan te ma-S sis tem l ri da xil dir ki, bu da s l fin dn bir s ra ge ni im kan la r il frq l nir. Xri zan te ma-S d y komp lek tin d la zer v ra diosiq na la ida r olu nan 4 frq li ra ket ti pi, ha be l ax ta r ra da r v op tik ni an gah yer alr. BMP-3 d y ma n la r nn as si si z rin d yer l -m si onun ma nevr im kan la r n da ha da ar t rr. n

    Dn ya aviasi -ya s na ye si nin apa r c fir ma la rn- dan olan Bell He li cop ter ir k- ti nin Azr bay can z r bl g tm -sil i li yi faliy y t ba la yb. Bell H e l i c o p t e r i n Azr bay can da da xil ol maq la, re -gion da tm sil i li -

    yi mr k zi ofi si Tr ki y d yer l n Elib ra Glo bal ir k ti n h va l olu nub. Elib ra Glo bal bl g d Bell He li cop terin hr bi v ml ki mh sul la r nn sa t n h ya ta ke i r ck.

    Elib ra Glo bal ir k ti t r fin dn ilk d f ola raq Azr bay can n ca ri ilin sent yabr ayn da Ba k da ke i ri l ck ADEX-2014 bey nl xalq m da fi s na ye si sr gi sin d Bell He li cop terin mh sul la r nn Azr -bay can v di gr re gion l k l ri n ta n t m nn ke i ril m si plan la -d r lr. n

    Bi-MAX b dn zi re hi Azr bay can da test dn ke di

    Trk irkti Bell Helicopterin Azrbaycan tmsilisi oldu

    Azrbaycan Ordusunun yeni seimi Xrizantema

  • iyul - avqust 2013 11

    MDAFLK

  • 12 AZERI DEFENCE

    XBR

    Qa tar Sa hil M ha fi z si Trk ka ter l ri ni se di

    Qa tar mir li yi nin Sa hil M ha fi z si Tr ki y nin ARES Ship yard tr sa n si il yk sk s rt li sa hil th l k siz lik ka te ri nin al -sat q s na dair m qa vi l im za la yb. DM DEX-2014 sr gi si n im za lan m m -qa vi l z r Qa ta ra 17 dd s rt li ka te rin at d rl ma s n zr d tu tu lur. Tr ki y nin hr bi g mi ix ra ca tn da n b yk m qa vi- l si ni im za la dq la r n de yn ARES Ship -yard ir k ti nin sa hi bi K rim Ka la fa to lu- nun sz l ri n g r, m qa vi l r i v sin -d rh br lik et di yi ir kt Qa tar M ha fi z- si n ha m s kom po zit gv d li ol maq la, 5 dd 23 metr lik (ARES 75 Her cu les - 52 ton/s r ti 52 mil), 10 dd 33 metr lik (ARES 110 Her cu les 117 ton/s r ti 47 mil) v 2 dd 46 metr lik (ARES 150 Her cu les 245 ton/s r ti 40 mil) ox -funk si ya l ka ter in a ed ck. n

    Tr ki y nin RO KET SAN ir k ti Miz -raq-U, Miz raq-O tank ley hi n ra ket sis tem l rin d v SOM ra ke tin d se ri ya l is teh sal mr h l si n ba la yr. Bu ba r d AZE R DE FEN CE jur na l na m lu mat ve -rn RO KET SAN ba di rek to ru nun mavi- ni Ya vuz Aka nn sz l ri n g r, ar tq Miz raq-U uzun mn zil li tank ley hi n ra ke tin la zer ba lq l ver si ya s nn test l ri ta ma mi l ba a a tb v mh su lun ilk par ti ya s si fa ri uy un ola raq, ya xn iki- ay iin d Tr ki y Si lah l Qv v l ri n at d r la caq. nf ra qr m z ba lq l Miz -raq-U ra ke ti nin is z rin d i lr da vam edir v bu ra ket lr g ln il or du ya th vil ve ri l ck. Or ta mn zil li Miz raq-O ra ke- ti il ba l i lr bu il bi ti ri l ck v g ln il dn se ri ya l is teh sa l na ba la na caq.

    SOM la yi h si nin mv cud du ru mu ba r d da n an Y. Aka qeyd edib ki, mv cud m qa vi l r i v sin d ilk ra -ket lr ya xn vaxt lar da Tr ki y Ha va Qv- v l ri n th vil ve ri l ck. Ha zr da ra ke t da ta link sis te mi, ha be l at dq dan son ra pi lot t r fin dn ra ke tin h r kt is ti qa -m ti nin d yi di ril m si v s. ki mi im kan-

    la rn qa zan d rl ma s z rin d i lr da -vam et di ri lir. Bu nun la b ra br SOM n n fu ze di ci d y ba l v ye ni ara y c ba lq lar ha zr la nr: SOM-un at mn zi li 200 km-dn ox dur. G l ck d bu m sa f nin da ha da ar t rl ma s n zr- d tu tu lur. SOM atl dq dan son ra pi lot ra ke tin h r kt tra yek to ri ya s n ida r

    ed bi l ck.RO KET SAN n ma yn d si nin sz l ri -

    n g r, Azr bay can Hr bi Ha va Qv v -l rin dn d SOM-a ma raq ifa d olu nub. Bu ra ket ida ret m pa ne li d yi di ril mi, kom p ter l di ril mi ke mi so vet is teh -sa l olan ty ya r l r d in teq ra si ya olu na bi l ck. n

    BTR-4E1 da ha gc l m da fi

    Uk ray na nn Xar kov Ma n qa yr ma v Konst ruk tor B ro su BTR-4 zi reh li trans -port yor la r nn gc ln di ril mi m da fiy ma lik BTR-4E1 in dek si ve ril mi ye ni va rian t nn se ri ya l is teh sa l na ba la yb. 8x8 t kr for mu lu na ma lik zi reh li ma -n lar ail si nin ye ni n mu n si olan BTR-4E1 n ha zr lan m x su si as ma zi reh ds ti eki pa jn v de san tn m da fisi ni h miy yt li d r c d yk slt m y im -kan ve rir. Zi reh m liy yat t lb l ri n uy un ola raq, l raitin d he bir la v tex no lo gi ya t lb edil m dn he yt t r fin dn qu ru la v ya s k l bi lr. Ye ni ma n am fi bi ya x su siy y ti n v mo dul yar konst ruk si ya ya ma lik dir. n

    RO KET SAN-n Miz raq v SOM-u is ti fa d y ha zr

  • mart - aprel 2014 13

    MDAFMDAF SNAYES

    Sr gi komp lek si nin 5-ci pa vil yo nun -da, AB v Pa kis tan m da fi s na ye si ir kt l ri il bir g yer alan Azr bay can M da fi S na ye si Na zir li yi nin (MSN) sten di td bi rin ilk g nn dn eti ba rn ox say da xa ri ci hr bi ir kt l rin n ma -yn d l ri, hrb i lr v dv lt rs mi l ri t r fin dn zi ya rt olu nub. M da fi s -na ye si na zi ri Ya vr Ca ma lo vun rh br li yi al tn da Azr bay can dan sr gi y qa t lan ge ni tr kib d n ma yn d he y ti t r -fin dn d mx t lif xa ri ci l k l rin stend- l ri zi ya rt olu nub, g r lr ke i ri lib. Azr bay ca nn Ma lay zi ya da k s fi ri Qa ley Al lah ver di yev d sr gi md d tin d Azr bay can n ma yn d he y ti il bir g g r lr d ya xn dan i ti rak edib.

    Azr bay ca nn Ma lay zi ya da da xil ol -maq la, C nu bi-r qi Asi ya re gionu nun m da fi ba za r na x su si diq qt ye tir -m si el DSA-2014 sr gi si n xa r lan mh sul e id l ri nin zn gin li yin dn v sr gi md d tin d ke i ri ln g r lr dn

    d ay dn du yu lur du. MSN sten din d Azr bay ca nn m da fi s na ye si ms si- s l rin d is teh sal edil mi 132 ad da m -lu mat ya ni kil d v ya bro r k lin- d zi ya rt i l r tq dim olu nub. ya ni n mu n l ri sr gi l nn m mu lat lar s ra -sn da 14.5 mm ap l s tiq lal snay per t fn gi nin tk mil l di ril mi ver si ya s olan s tiq lal-T, 12.7 mm ap l M ba -riz, 7.62 mm ap l Yal qu zaq snay per t fn gi, tank pu lem yo tu, UP-7.62 uni -ver sal pu lem yo tu, HP-7.62 h cum pu -lem yo tu nun q sa v uzun l l li iki frq li mo de li, Z fr, Z fr-K v nam ad -l ta pan a mo del l ri, po li mer gv d li ta pan a, 60 v 82 mm ap l mi naatan lar, pi lot suz uu apa rat la r nn ma ket l ri, aviasi ya t lim bom ba s, op tik ci haz lar, mx t lif ap l sur sat lar, b dn zi re hi, d bil q, leyh qaz v s. yer alb. Vi deo ro lik d is Azr bay can si lah la r nn prak- tik at im kan la r, ilk d f ola raq MSN-nin Ser bi ya il bir g is teh sa l na ha zr la-

    R ad S ley ma nov

    Azr bay ca nn da i ti ra k il ap re lin 14-dn 17-dk Ma lay zi ya nn pay tax t Kuala Lum pur h rin d ke i ril mi XIV Asi ya M da fi Xid mt l ri Sr gi v Konf -ran s (DSA-2014) z nn zn gin li yi il yad da qal d. Ma lay zi ya nn m da fi na zi ri Hi am mud din Tun H sey nin ha mi li yi al -tn da Put ra World Tra de Cent red ke i- ri ln DSA-2014 sr gi si 60-dan ar tq l k- dn 1000- ya xn t ki la tn v 33554 zi -ya rt i nin i ti ra k il z ta ri xin d re kor da im za at m ol du.

    yir mi sk kiz l k nin mil li pa vil yon la tm sil olun du u DSA-2014 sr gi si n zi -ya rt i qis min d is 45 l k dn 344 rs- mi n ma yn d he y ti qa t lb. Dn ya nn n b yk m da fi sr gi l rin dn olan DSA-da bu il post so vet re gionun dan Ru -si ya, Uk ray na, Be la rus v Azr bay can m da fi s na ye si tm sil olu nub lar.

    Qeyd edk ki, nv b ti DSA sr gi si nin 18-21 ap rel 2016-c il ta rix l rin d ke i ril- m si n zr d tu tu lur.

    Azr bay can n priori tet re gion

  • 14 AZERI DEFENCE

    d 40 mm ap l ba ra ban l qum ba -raata nn n mu n si nin Azr bay can da ke i ri ln at la r, MSN t r fin dn ha zr -lan m Gr z pat rul ma n nn ASEL -SAN ir k ti nin SARP d y mo du lu il si lah lan d rl m n mu n si nin test g -rn t l ri n ma yi olu nub. Azr bay can pa vil yo nun da hm i nin ca ri ilin sent -yabr ayn da Ba k da ke i ri l ck ADEX-2014 bey nl xalq m da fi s na ye si sr -gi si nin tq di ma t ke i ri lib. Sr gi d i ti -rak edn xa ri ci ir kt l r ADEX-2014 sr gi si nin ta n tm ma te rial la r pay la n -lb.

    Sr gi nin ge di a tn da Azr bay can m hn dis l ri t r fin dn ha zr lan m v di zayn edil mi, ha zr da Azr bay can Or -du su nun is ti fa d sin d yer alan v test -l ri da vam edn snay per t fng l ri v l pu lem yot la r x su si l diq qt kib. Sr -gi d i ti rak edn yer li v xa ri ci hrb i lr bu si lah la rn tex ni ki-tak ti ki gs t ri ci l ri il ya xn dan ma raq lan maq la ya na , z or du la rn da bu si lah la r gr mk niy y -tin d ol duq la r n b yan edib lr.

    Ma de in Azer baijanMSN m t xs sis l ri t r fin dn ha zr-

    lan m 14.5 mm ap l s tiq lal snay per t fn gi ha zr da Azr bay can Si lah l Qv- v l ri nin is ti fa d sin d yer al maq la ya -

    na cb h xt tin d Er m nis tan Or du -su na qar , real d y rt l rin d is ti fa -d olu nur. D zn lik sa h lr d, is ti ra zi- lr l ya na yk sk da lq bl g lr d, srt ha va rt l rin d z n do rult mu bu iri ap l snay per t fn gi nin ha zr da z rin d tk mil l dir m i l ri da vam et di ri ln s tiq lal-T ver si ya s ha zr la nr. s tiq lal-T mv cud ver si ya da k lar dan z ki si nin da ha yn gl ol ma s, el c d xa ri ci di zayn da b zi d yi ik lik l ri il frq l n ck. Apa rl m il kin tk mil l -

    dir m lr d bu si la hn ki si 5 kq azal d- la raq 28 kq-a en di ri lib. Si la hn da vam l -l da ha da ar t r lb.

    s tiq lal snay per t fng l ri ail sin -dn 12.7 mm ap l di gr n mu n is Mil li Qh r man M ba riz b ra hi mo vun ad n da yr. Na zir lik rs mi l ri nin ver -dik l ri m lu ma ta g r, ar tq M ba riz snay per t fn gi nin at test l ri ye kun la- b. Test l rin n ti c l ri n z r aln maq -la, si lah da ha da tk mil l di ri lib v yk -sk n ti c lr l d olu nub. Ha zr da M -

    MDAF SNAYES

  • mart - aprel 2014 15

    ba riz t fn gi nin da ha masir op tik ni -an gah la komp lekt l di ril m si m s l -si n ba x lr. M ba rizin ef fek tiv at uzaq l 2000 metr dir.

    tn il ilk n mu n si tq dim olu nan Yal qu zaq ad l snay per t fn gin d is 7.62x51 NA TO ka libr li pat ron la rn tt biq olu nur. Ha zr da Azr bay ca nn hr bi qu -rum la r nn bi rin dn si fa ri aln m bu t fn gin dv lt s naq la r ya xn vaxt lar da M da fi Na zir li yi il bir lik d ke i ri l ck. Snay per t fn gi bolt ac tion (at za -

    ma n tk-tk dol du ru lur) prin si pi n ma -lik dir. M da fi s na ye si na zi ri nin m a -vi ri Azad Mm m do vun sz l ri n g r, Yal qu zaq test lr d yk sk n ti c lr gs t rib v snay per t fn gi prak tik is ti- fa d y ha zr dr. T fn gin z rin d ki pic- ca ti ni rel si ona mx t lif op tik ci haz la r la v et m y im kan ve rir. Sr gi d n -ma yi olu nan t fng yer li is teh sal olu -nan op tik ni an gah la komp lekt l di ri lib. Si lah qun da at c nn ana to mi ya s na uy un (qol v ya naq) tn zim l n bi lir.

    Yal qu zaqn ef fek tiv at uzaq l 1000 metr dir.

    Sr gi d n ma yi et di ri ln HP-7.62 h cum pu lem yo tu Azr bay can si lah m hn dis l ri t r fin dn 2012-ci il d ha zr la nb. Di zayn v im kan la r na g r ha zr da post so vet or du la r nn ar se na ln- da yer alan PK pu lem yot la rn dan h -miy yt li kil d frq l nn HP-7.62-nin test l ri da vam et di ri lir. Bu pu lem yot z ki si n g r, FN Hers tal ir k ti nin 2013-c ilin son la rn da n ma yi et dir di- yi FN Mi ni mi Mk.3 mo de lin dn hm ki, hm d uni ver sal l na g r aq-a kar r qa bt ed bi l ck kil d dir.

    Pu lem yot ba r d m lu mat ve rn A. Mm m do vun sz l ri n g r, HP ha zr- la nar kn PK pu lem yot la r nn z rin d cid di d yi ik lik lr apa r lb. Pu lem yo tun qun da , q bu le di ci si, l l si d yi di ri -lib. l qun da , ter mo m da fi la v olu nub. Si lah pic ca ti ni rel si il tc hiz olu nub ki, bu da onun z ri n op tik ni -an gah, la zer v f nr ki mi mx t lif ak -se suar la r la v et m y im kan ve rir. Bu pu lem yot n x su si ola raq la yi h ln -di ril mi pat ron qu tu su pu lem yot va si t- si il ayaq s tn d ra hat at a ma a im kan ve rir. Pu lem yo tun ye ni qun da v l qun da at c nn b dn l s n uy un tn zim l nir. ki ba x mn dan PK pu lem yot la rn dan nis b tn ar ol ma s- na bax ma ya raq HP z sin fin d ki xa ri ci ana loq la rn dan yn gl dr. HP-nin DSA-2014 sr gi sin d tq dim olu nan ikin ci ver si ya s is yal nz l l si nin uzun lu u il frq l nir.

    MSN-nin Tr ki y nin T SA ir k ti il is teh sa l n m t rk h ya ta ke ir di yi nam, Z fr v Z fr-K ta pan a mo del l ri nin si fa ri i l r at d rl ma s qra fik z r h ya ta ke i ri lir. MSN yet ki li -l ri nin sz l ri n g r, ha zr da Azr bay -can t r fi nin is teh sal da pa y 40%- ya -xn dr. Ya xn pers pek tiv d Azr bay can Si lah l Qv v l ri nin ta bel si la h ola raq q bu lu gz l ni ln bu ta pan a la ra ca ri il d gv d si po li mer dn ha zr la nan da -ha bir mo del la v olu nub. Gc st ruk -tur la r n n zr d tu tu lan bu po li mer gv d li ta pan a s lf l rin dn ki si nin nis b tn yn gl ol ma s il se i lir.

    MSN sr gi l di yi RPQ-7V2 l qum ba -raatan la r ar tq bir ne il dir Azr bay can Or du su nun is ti fa d sin d yer alr. Ru si ya, Uk ray na v Ru m ni ya is teh sa l olan ana- loq la rn dan at m r nn uzun lu u il frq l nn bu qum ba raatan lar n MSN ca ri il d d y sur sat la r nn da is -teh sa l na ba la ma plan la d r lr. Ya xn vaxt lar da is ti fa d y ve ril m si plan la d -r lan ms si s d RPQ-7 l qum ba -raatan la r n 4 nv d y sur sa t nn is teh sa l h ya ta ke i ri l ck.

    MDAF SNAYES

  • 16 AZERI DEFENCE

    MDAF SNAYES

    Azr bay can-Ma lay zi ya hr bi mk da l n da

    ilk ad dmv vl ki il lr d zi ya rt i s viy y sin d

    he yt l rin i ti rak et m si n bax ma ya raq, bu d f ki DSA bey nl xalq m da fi sr -gi si Azr bay can v Ma lay zi ya hr bi mk da l n da ilk v m hm ad dm he sab olu na bi lr. Sr gi r i v sin d m da fi s na ye si na zi ri Ya vr Ca ma lo -vun Ma lay zi ya nn m da fi na zi ri Hi am- mud din Tun H seyn v onun mavi ni Ab dul Ra him Ba kel il ke ir di yi g r -lr d iki l k ara sn da m da fi v m -da fi s na ye si sa h l rin d mk da l -n ya ra dl ma s ba r d ge ni fi kir m -ba di l l ri apa r lb. Ma lay zi ya nn m da -fi na zi ri Azr bay can da ke i ri l ck hr bi sr gi y d vt olu nub.

    G r lr d Azr bay can v Ma lay zi ya ara sn da m da fi s na ye si sek to run da mk da lq n iki l k nin m va fiq qu rum la r nn n ma yn d l rin dn iba -rt i i qrup la r nn ya ra dl ma s, qar lq l s fr l rin v tc r b m ba di l si nin t- ki li sa h sin d ra z l a g li nib. Na zir lr iki l k ara sn da si ya si m na si bt l rin yk sk s viy y d ol du u nu, hr bi sa h- d mk da lq n po ten sialn mv -cud ol du u nu vur u la yb lar. MSN sten -di ni zi ya rt edn Ab dul Ra him Ba ke l xa ti r h diy y si tq dim olu nub. hm i -nin Azr bay can ms sis l rin d is teh sal olun mu ox say l mh sul lar ba r d ge -ni m lu mat ve ri lib.

    Qar lq l zi ya rt lrDSA-2014 sr gi si qar lq l zi ya rt lr

    ba x mn dan da zn gin olub. Tr ki y nin mil li m da fi na zi ri nin mavi ni Ha san

    Ka mal Yar dm , m niy yt Ba da r si -nin risi Meh met K lnc lar, Tailand, Qa -tar, Sudiy y r bis ta n, Laos v s. l k- l rin or du rs mi l ri Azr bay can sten di -n ba k rk sr gi l nn mh sul lar la ta n olub, m za ki r lr apa rb lar. M da- fi s na ye si na zi ri Ya vr Ca ma lov Pa kis -ta nn GDS kor po ra si ya s nn rh b ri Z -beyr q bal Ma lik, AB-n Har ris, Fran -sa nn THA LES, ta li ya nn MB DA, Se lex, Ru si ya nn Ro sob ro neks port, Ros tex -no lo gi ya ir kt l ri nin stend l ri ni g z -rk ye ni mh sul lar la ma raq la nb. Ad - ki ln ir kt lr l mk da lq im kan la r ge ni m za ki r olu nub. Sin qa pur v Ma lay zi ya nn bir ne ir k ti il Azr -bay can MSN-nin is teh sa l olan mh sul -la rn re gion da mar ke tin qi nin t ki li ra z- la d r lb. Sr gi nin ikin ci g n na zir Y. Ca ma lov Tr ki y mil li pa vil yo nu na ba k rk bu ra da FNSS, TA, RO KET SAN, HA VEL SAN v MKE ki mi ir kt l rin rh -

    br li yi il g r lr ke i rib, on la rn mh -sul la r il ta n olub. RO KET SAN ir k ti -nin sten din d Azr bay ca nn m da fi s na ye si na zi ri n Miz raq-U v Miz -raq-O tank ley hi n ra ket lr, SOM qa -nad l ra ke ti v bu ir k tin z rin d i l -di yi di gr la yi h lr ba r d de tal l m lu- mat ve ri lib. TA ir k tin d is na zir T-129 ATAK h cum he li kop te ri, An ka pi lot -suz uu apa ra t v Hr ku t lim ty -ya r si la yi h l rin d son du rum la ba l m lu mat lan d r lb. MKE ir k ti nin di rek- to ru z zt Ar tunc la ke i ri ln g r d MSN-MKE mv cud la yi h l ri n zr dn ke i ri lib. Na zir Y. Ca ma lov ya xn vaxt lar- da MKE il im za lan m m qa vi l z r MP-5 tip li ta pan a pu lem yot la rn is teh -sa l na ba la na ca n vur u la yb. Tr ki y v Azr bay can m da fi s na ye si ara sn- da d rin ba la rn ol du u nu de yn na zir ya xn pers pek tiv d bir g la yi h l rin sa -y nn ar ta ca na mid et di yi ni bil di rib.

  • mart - aprel 2014 17

    Na zir d yr ln dir di v priori tet l ri aq la d

    DSA-2014 sr gi si nin h miy y ti ni AZE R DE FEN CE jur na l n d yr ln -di rn m da fi s na ye si na zi ri Ya vr Ca -ma lov qeyd edib ki, Ma lay zi ya nn da yer l di yi C nu bi-r qi Asi ya re gionu Azr bay can m da fi s na ye si nin diq qt mr k zin d olan ba zar lar dan dr. MSN z mh sul la r n bu ba zar la ra xar maq la ya na re gionun m da fi s na ye si sek -to run da da faliy yt gs t rn ir kt lr l ya xn dan mk da lq et m yi plan la d -rr. Sr gi r i v sin d ke i ri ln g r lr- d bu m s l lr t ra fn da m za ki r lr apa r lb. s ve r ir kt l rin dn bi ri il op tik ci haz la rn Azr bay can da s naq la r- nn ke i ril m si v is teh sa l, Ma lay zi ya v Sin qa pu run bir ne ir k ti il Azr bay- can mh sul la r nn C nu bi-r qi Asi ya ba za rn da mar ke tin qi nin t ki li v sa t

    n an la ma lar l d olu nub. Sent yabr ayn da Ba k da ke i ri l ck

    ADEX-2014 bey nl xalq m da fi s na -ye si sr gi si n ha zr lq lar ba r d m lu -mat ve rn na zir Y. Ca ma lo vun sz l ri n g r, bu g n dk 21 l k dn 100-dn ar tq ir kt ADEX sr gi sin d i ti ra k n ts diq l yib: Bu gn MSN-nin ms si -s l rin d 900-dn ar tq e id d m da -fi t yi nat l m mu lat is teh sal edi lir. On -la rn ha m s n bey nl xalq sr gi l r apar- maq mm kn de yil. Xa tr la yr s nz sa, 2009-cu il d s tan bul da ke i ri ln sr gi -d 27 ad da mh sul n ma yi et dir mi -dik. n di Ma lay zi ya ya 132 ad da mh sul xar dq. l bil mh sul e id l ri miz ar tr. Azr bay can da ke i ri l ck sr gi d da ha frq li, xa ri ci sr gi l r xar ma d mz si -lah v d y sur sat la r m z, mx t lif m hn dis tex ni ka la r n, k fiy yat va si t- l ri ni, qo ru yu cu va si t lr, mx t lif aviasi ya bom ba la r n n ma yi et di r c -yik. Ha zr da sr gi y ha zr lq la ba l bi -

    zim ms si s lr d cid di i lr apa r lr. M s ln, bu gn biz d 50, 100, 250 v 500 kq ki d aviabom ba lar var. Ey ni za man da Ford ma n nn as si si z -rin d m t xs sis l ri miz t r fin dn 107 mm ap l reak tiv at sis te mi ha zr la nb. At m sa f si 11 km t kil edn bu qur- u nu ilk d f ADEX-2014 sr gi sin d n ma yi et di r c yik. Ya xn vaxt lar da po -li qon da o ma nn s naq la r ke i ri l ck. Bu qur u nun b tn at ida ret m si ma nn ka bi n sin dn h ya ta ke i ri lir.

    Ca ri il n n zr d tu tu lan la yi h -lr dn da n an na zir bil di rib ki, ya xn vaxt lar da Ser bi ya nn bir ir k ti il Azr -bay can da 40 mm ap l ba ra ban l qum -ba raatan la rn v on la rn sur sat la r nn se ri ya l is teh sa l na ba la na caq. Si la hn n mu n l ri ha zr la na raq test lr dn ke -i ri lib. mu mi lik d ca ri il d 7-8 za vo -dun i sa ln ma s plan la d r lr. Bu ra mx t lif d y sur sat la r nn, si lah la rn v di gr m mu lat la rn is teh sa l da xil dir: Bu za vod la rn bi rin d 85 mm-dn 155 mm-dk mx t lif ka libr d tank v ar til -le ri ya mr mi l ri nin se ri ya l is teh sa l h -ya ta ke i ri l ck. Han s ki or du mu zun bu mr mi l r b yk eh ti ya c var. Bun dan la v RPQ-7 qum ba raatan la r nn d y sur sat la r nn se ri ya l is teh sa l za vo du i a l na caq. Bu ra da qum ba raatan lar n 4 nv sur sat is teh sal olu na caq. Ha be l, 5.45 mm-dn 30 mm-dk b tn nv si lah lar n l l l rin is teh sa l na ba la -ya ca q. Ar tq bu tex no lo gi ya n da Ser -bi ya dan al m q. Qeyd edim ki, ha zr da l l is teh sa l tex no lo gi ya s ox az l k -d var. Ya xn vaxt lar da hm i nin, Tr ki -y nin MKE ir k ti nin li sen zi ya s il MP-5 ta pan a pu lem yo tun is teh sa l na ba la -ya ca q. AD

    MDAF SNAYES

  • 18 AZERI DEFENCE

    XBR

    Tr ki y Si lah l Qv v l ri nin Ba Q -rar ga h n 1995-ci il dn ba la ya raq, hr 3-4 il dn bir ha zr la nan TRK S -LAH LI QV V L R / TUR KISH AR MED FOR CES pres tij ki ta b nn be in ci si ye ni -ln mk l nr olu nub. Trk v in gi lis di lin d m qa l l rin yer al d ki tab Trk Si lah l Qv v l ri v M da fi Kon sep si -ya s, Qu ru Qv v l ri Ko man dan l , Ha -va Qv v l ri Ko man dan l , D niz Qv- v l ri Ko man dan l , Jan dar ma Ba Ko -man dan l , Sa hil Th l k siz lik Ko man- dan l , X su si Qv v lr v Trk Si lah l

    Qv v l ri nin dn ya da sl hn t min olun ma sn da ro lu bl m l rin dn iba -rt dir.

    Ki tab Mnch Tr ki ye Ya yn c lk ir -k ti n da xil olan Sa vun ma v Ha va c -lk jur na l t r fin dn ha zr la nb. 480 s hi f dn iba rt ki tab 695 fo to v qra -fik dn iba rt dir.

    1987-ci il dn g n m z uur la ya -ym la nan Sa vun ma v Ha va c lk jur na l bey nl xalq s viy y d m da fi s na ye -sin d ki in ki a f v faliy yt l ri oxu cu la -ra at d rr. n

    Tr ki y Mil li M da fi Na zir li yi nin M da fi S na ye si Ka tib li yi n (SSM) ye ni rh br t yin olu nub. Ap re lin 12-d im za la nan q rar la Trk Ha va Yol la r Tek nik A.. ir k ti nin ba di -rek to ru pro fes sor, dok tor s ma yl D mir m da fi s na ye si ka ti bi t yin edi lib. . D mir 1960-c il d Ela z da ana dan olub. Tr ki y v AB-da ali th sil alb v 1992-ci il dn 2003-c il dk Sudiy y r bis ta n, AB v Ka na da nn mx t lif uni ver si tet l ri v ara dr ma qu rum la rn da a l b. O, m da fi s na ye si ka ti bi pos tun -da mart ayn da bu v zi f dn ay rl -m Mu rad Ba ya r vz edib. n

    Tr ki y SSM- ye ni rh br t yin olun du

    Tur kish Ar med For ces-2014 ki ta b ya ym lan d

    Ankann imkanlar artrlrTr ki y nin TAI ir k ti An ka pi lot suz

    uu apa ra t nn ha va da qal ma md d ti -nin ar t rl ma s v uu ta va n nn yk sl -dil m si is ti qa m tin d i lr apa rr. Bu ba -r d AZE R DE FEN CE jur na l na m lu mat ve rn TAI ir k ti nin da r He y ti nin sd ri Yal n Ka ya nn sz l ri n g r, uu ta va -n 30 min fu ta at d rl m PUA-nn 24 saat ha va da qal ma s t min olu nur. Ey ni za man da Blok B kon fi qu ra si ya s r i -v sin d An kaya SAR/ISAR/GM TI ra da -r nn in teq ra si ya s, peyk dn ida r edil m si i l ri da vam et di ri- lir: An kann fay da l y -k 200 ki loq ram t kil

    edir. Am ma ha zr da bu hcm d y k yox dur v SAR ra da r nn in teq ra si ya s onun kt l si n he bir t sir gs tr m y- ck.

    Y. Ka ya An kann si lah l ver si ya s nn ya xn 2-3 il iin d ha zr ola ca n da vur- u la yb. Onun sz l ri n g r, An kann qa nad tr ti ba t ona Tr ki y is teh sa l olan Ci rit v Miz raq tank ley hi n ida r olu nan ra ket l rin in teq ra si ya edil m si n im kan ya ra dr.

    TAI rs mi si Azr bay can da da xil ol -maq la bir s ra l k l rin An ka il ya xn -dan ma raq lan d n bil di rib. Ca ri ilin v -vl l rin d Ba k ya s fr edn TAI-nin n -ma yn d l ri t r fin dn Azr bay can Si -lah l Qv v l ri n bu PUA-nn tq di ma t ke i ri lib. n

  • mart - aprel 2014 19

    HRB SNAYE

    Bu il 23 l k dn 200-dn ar -tq ir k tin z mh sul v xid -mt l ri ni n ma yi et di r c yi KA DEX-2014 sr gi si aa da k bl m lr dn iba rt dir:

    Si lah lar, Qu ru Qo un la r v Hr bi D niz Qv v lr l ri nin hr bi tex ni ka s;

    A viasi ya v aviasi ya sis tem- l ri v si lah la r, Ha va H cu mun- dan M da fi va si t l ri;

    A va dan lq lar v x su si t yi- nat l m lak;

    IT-tex no lo gi ya lar, sis tem lr v la q va si t l ri;

    Qo un la rn ar xa cb h v tex ni ki t mi na t.

    Sr gi i ti rak la r ara sn da Air bus Group, Aero Vo doc -hody Aeros pa ce, ASEL SAN, AD COM Sys tems, Beechc raft, Ces ka Zb ro jov ka, Diehl De -fen ce, Da men Ship yards, FNSS, FLIR Sys tems, Ge ne ral Ato mics Aero nauti cal, HA VEL -SAN, IMI - Is rael Mi li tary In -dust ries, IAI - Is rael Aeros pa ce In dust ries, Ka zakhs tan En gi -neering, MKE, NO RN CO, Oto- kar, OTO Me la ra, Poly Tech -no lo gies, RO KET SAN, Sar sl -maz, STM, St reit Group, Si -korsky, TAI, Be ret ta, Bels -petsv ne tex ni ka, Ros tex, Kaz kos mos, KA MAZ, MB DA, Uk ro bo ronp rom, Ru si ya He li- kop ter l ri, Ro so bo ro nex port, Ural va qon za vod, MKU, Tak tik Ra ket Si lah la r Kor po ra si ya s, Al maz-An tey ki mi dn ya m -da fi s na ye si nin ta nn m ir -kt l ri yer alr.

    Sr gi r i v sin d, 23-24 may ta rix l rin d Ka zakhs tan En gi neering ir k ti nin t ki lat - l il Si lah l Qv v l rin si -lah lan ma s v hr bi tex ni ka il tc hi za t: masir ba x lar mv -zu sun da bey nl xalq hr bi el mi-tex ni ki konf rans t kil olu na -caq.

    Bu nun la ya na , sr gi gn l -rin d Fran sa nn Nex ter ir k ti t r fin dn Mo bil qrup la rn d -y tc hi za tn da ro bot tex ni ka -lar, Ru si ya nn Aqat ida ret -m sis tem l ri ir k ti t r fin dn Qu ru Qo un la r nn tak tik sa h- d av to mat la d rl m ida redil- m si mv zu sun da se mi nar, i -nin Poly Tech no logy ir k ti t -r fin dn Qa za xs tan HDQ-nin ra ket-ar til le ri ya g mi l ri nin sas tak ti ki-tex ni ki xa rak te ris -ka la r, Euro cop ter Ka zakhs tan En gi neering ir k ti t r fin dn EC-145 he li kop te ri nin mx t lif m liy yat lar da is ti fa d si im kan- la r, Ro so bo ro nex port Dv lt Kon ser ni t r fin dn Ka-226T he li kop te ri v An-148-100F ty ya r si, Tay fun ir k ti t r -fin dn Bal-E sa hil ra ket komp- lek si nin tex ni ki im kan la r, Slo -va ki ya nn DMD Group ir k ti t r fin dn Zu za na-2 155 mm/52 ka libr z ye ri yn haubit sa nn, 30 mm-dn 155 mm a pa dk mi na tan v haubit sa la rn, Al ma ni ya nn Dyn sa fe fir ma s t r fin dn d y sur sat la r nn uti li za si ya s v s. mv zu lar da tq di mat lar ke i ri l ck. n

    KA DEX-2014 ge ri sa ym ba la d

    QazaxstannpaytaxtAs-tanahrindsaycancstkilolunacaqKADEX-2014silahvhr-bi-texnikimlaksrgisinsaylgnlrqalb.Mayaynn22-25-itarixlrindkeirilckKADEXsrgisiMrkziAsiyaregionundahazrdayeganmdafiplatformashesabolunur.

  • 20 AZERI DEFENCE

    DEMNNG

    AzrbaycandaEODmliyyatlarR ad S ley ma nov

    tnsrin90-c illrininvvllrindAzrbaycan trkednSovetOrdusuzndnsonrahluzunillryerldiyiregionunsosial-iqtisadiinkiafnamaneolacaqarmi-raspartladlmhrbibazalarvminalanmrazilrburaxd.AstafavGzdkq-sbsindyerlnSovetOrdusununCnubiQafqazdaknbykdepolarndayan-nlamahidolunanpartlaylarn trdilmsi nticsindminhektarlarla sahydalansursatlarsonrakdvrlrdyzlrlinsannhyatnasonqoydu.2004-cildnpartlamamhrbisursatlarn(EOD)lvi istiqamtindilrstartvernrsmiBakbusahdNATO,ABSilahlQvvlrininAvropaKomandanlnn(USEUCOM),BMTvdigrbeynlxalqtkilatlarnyardmilmhmlayihlrrealladrmaqdadr.

  • mart - aprel 2014 21

    REPORTAJ

    EOD prob le miAzr bay can da EOD prob le -

    mi ni ya ran ma s b bi v mv -cud spe si fik li yi n g r aa da k ki mi sis tem l dir mk olar:

    - Er m nis tan la m ha ri b nin 1991-1994-c il l ri ha t edn bi rin ci mr h l sin d, d y m liy yat la r za ma n atl m v part la ma m sur sat lar.

    - So vet Or du su Azr bay ca n trk edr kn part la dl m an -bar lar dan konk ret sa h l r da -l m sur sat lar.

    - Hr bi po li qon la rn ra zi l -rin d t lim lr za ma n atl m v part la ma m sur sat lar.

    - Ay r-ay r ra zi lr d rast g -li nn sur sat lar.

    Ak tiv d y m liy yat la r za -

    ma n Er m nis tan Si lah l Qv v -l ri t r fin dn atl m v part la -ma m hr bi sur sat lar la ba l prob lem ha zr da Azr bay can-Gr cs tan sr h din dn Azr -bay can-ran sr h di n dk cb -h xt ti bo yun ca 1000 ki lo metr- dn ar tq ra zi d, cb h xt tin -dn 25-30 km enin d m sa f ni ha t edn bir dh liz d da ha ox t sa df edi lir. Azr bay can Res pub li ka s ra zi l ri nin Mi na -lar dan T miz ln m si z r Mil li Agent li yin (ANA MA) apar d m liy yat lar za ma n vax ta r ola raq F zu li, Xo ca vnd, A -dam, Tr tr, Go ran boy, To vuz ra yon la rn da, d y m liy yat -la r nn ba ver di yi ra zi lr d mx t lif ki ik ap l d y sur -sat la r il ya na part la ma m top, tank mr mi l ri, reak tiv ar til-

  • 22 AZERI DEFENCE

    DEMNNG

    le ri ya n d y sur sat la r ta pl maq -da dr.

    So vet Or du su nun Azr bay ca na mi ras qoy du u part la dl m hr bi an bar lar is uzun il lr h min ra zi lr d ya a yan in -san lar n cid di so sial-iq ti sa di, psi xo -lo ji v h ya ti prob lem lr mey da na xa- rb. ANA MA-nn ba m liy yat m t -xs si si Adil As la no vun sz l ri n g r, 1992-ci ilin son la rn dan l k ni trk edn So vet or du su his s l ri cb h d ar tq ak tiv m liy yat lar apa ran Azr bay can Or du su nun li n ke m m si n sur -sat an bar la r n part lat ma a chd lr gs t rib. So vet Or du su nun C nu bi Qaf- qaz da k n b yk sur sat an ba r olan Sa lo luda k yan n n ti c sin d 138 de po part la yb, n ti c d sur sat lar 44 mil yon kvad rat metr (4400 ha) ra zi y s p l nib. Bir hf t dn ar tq da vam edn part la y lar za ma n t ra fa da l m ra zi l rin t miz ln m si is 18 il son ra 6 il lik ziy yt he sa b na mm kn olub. Mhz bu ba za da k par la y la rn ya rat d - f sad lar n ti c sin d son ra k il lr d ba ver mi 152 PHS ha di s si n ti c sin -d 32 n fr dn ya s n d yi ib. Part la y za ma n t ra fa 240 e id dn ar tq sur sat da lb.

    Mi na v sur sat la rn n b yk th l k do ur du u yer lr dn bi ri d Gr cs -

    tan la sr hd bo yu ke mi So vet Or du- su nun C nu bi Qaf qaz da k n b yk mum qo un po li qo nu nun yer l di yi Cey ran l sa h si dir. tn ilin v vl l rin- d t miz l m m liy yat la r na ba la nl -m Cey ran ln ra zi si 6500 hek tar dr. ra zi d mn t zm ola raq part la ma m d y sur sat la r na rast g li nir v ge ni mi na l sa h lr mv cud dur.

    Ha zr da t miz l m m liy yat la r nn da vam et di yi Ba k t ra fn da Gz dk q s b sin d yer l n hr bi ba za da miq- ya s na g r he d Sa lo ludan ge ri qal ma yb. tn s rin 90-c il l ri n dk Gz dk ba za s So vet or du su nun x su si t yi nat l hr bi ba za s ol maq la ya na vax- t il 4 hr bi his s ni sur sat la tc hi za t n h ya ta ke i rib. Pay taxt dan 20 d qi q lik m sa f d yer l n hr bi ba za 400 min kvad rat metr ra zi d yer l ib v 20 an bar bi na sn dan iba rt olub. Bu hr bi ba za x su si t yi nat l ol du un dan ora da l k ra zi sin d he bir yer d rast la ma yan sur sat la ra C-4 plas tik part la y c la ra da rast g li nir. La yi h y sa sn hr bi ba za -nn sas ra zi si nin ye rs t v ye ral t t -miz ln m si, ha be l ba za ra zi si nin t ra -fn da k 2.5 mln. kvad rat metr ra zi nin vi -zual yox la nl ma s n zr d tu tu lur. m -liy yat lar ANA MA-nn X su si m liy yat Qru pu t r fin dn h ya ta ke i ri lir.

    Gz dk l ya na , Ba k t ra fn da ke -mi So vet Or du su nun po li qo nu ki mi is -ti fa d olun mu H.Z. Ta yev q s b si

  • iyul - avqust 2013 23

    TEXNOLOGIYA

    ya xn l n da, Si tal ay v Kir da ra zi sin d d at lb part la ma m ox say da sur sat lar a kar la na raq z rr siz l di ri lib.

    Ba k dan 3100 metr uzaq lq da X zr d ni zin d yer l n B -yk Zi r (Nar gin) ada s mi na v part la ma m sur sat la rn n b -yk mn b l rin dn bi ri sa y lr. Vax t il So vet or du su nun hr bi his s si v sur sat an ba r nn yer -l di yi, ha zr da M da fi Na zir li -yi nin n za r tin d olan bu ada -nn ya xn pers pek tiv d ada nn mi na v sur sat lar dan t miz ln -m si plan la d r lr.

    Sa lo lu ilk v ar la yi hSo vet or du su nun C nu bi

    Qaf qaz da n b yk sur sat an -ba r olan v rus la rn 1991-ci ilin av qust ayn da part lat dq la r Sa -lo lu ba za s nn t miz ln m si la -yi h si n ANA MA t r fin dn NA TO-nun ke mi NAM SA agent li yi nin (in di ki NS PA agent- li yi- red.) t sis et di yi Slh Na mi- n T rf da lq Eti mad Fon du (PfP Trust Fund) ds t yi il 2005-ci il d ba la nb. La yi h r i v sin d ANA MA-nn EOD qru pu ge ni ln di ri lib v NA TO m t xs sis l ri t r fin dn on la ra

    t lim lr ve ri lib. z uni kal l v m rk kb li yi il se i ln v 2011-ci ilin iyun ay na dk da vam edn Sa lo lu la yi h si r i v sin d 640 min dd mx t lif ap l sur- sat, la yi h nin da va m ola raq son ra k dvr d Gn c-Qa zax bl g sin d la v ola raq 240 dd mx t lif ap l d y sur -sa t ta p la raq z rr siz l di ri lib. ANA MA-nn EOD m t xs si si Pr viz Gi da ye vin sz l ri n g r, Sa lo lu da ta pl m sur sat lar dan 24 mi ni tr ki bin d a fos for olan d y sur sat la r dr. Sur sat -lar la ya na ke mi ba za nn ra -zi sin dn 50 ton dan ar tq part la- y c q rn t la r, 8 min dd da xi -lin d iy n lr olan 122 mm ap l top mr mi l ri, ha be l, uzun lu u 5 metr t kil edn 220 mm ap- l 27K Ura qan ka set li reak tiv ra ket lr ta p lb.

    Sa lo lu nun da vam l ola raq ha zr da h ya ta NA TO-nun NS PA agent li yi nin ds t yi il h ya ta ke i ri ln Cey ran l la yi h si r -i v sin d is bu g n dk 19 mil yon kvad rat metr ra zi yox la -n lb. 250 nv d 14 min dn ar -tq d y sur sa t ta p la raq z -rr siz l di ri lib. Ca ri ilin iyul ayn- da ba la na caq ikin ci mr h l d is 23585 min kvad rat metr ra -zi nin t miz ln m si plan la d r lr.

  • 24 AZERI DEFENCE

    DEMNNG

    EOD qrup la r v faliy yt lrANA MA-nn tr ki bin d 2002-ci ilin

    av qust ayn da ya ra dl m 10 n fr lik ilk EOD qru pu EUCOM m t xs sis l ri t r -fin dn ke i ri ln t lim lr dn son ra, 2002-ci ilin okt yabr ayn da faliy y t ba la yb. EOD qru pu il ya na , ANA MA-nn nz -din d e vik m liy yat Qru pu faliy yt gs t rir. Hm EOD, hm d mi na t miz -l m kurs la r ke mi bu qru pun he y ti mx t lif yer lr dn da xil olan a r la ra xr. e vik m liy yat Qru pu nun ge ni miq yas l m liy yat la rn dan bi ri 2009-cu il d Sa mux ra yo nu nun Qr m z Sa mux kn din d, SS R za ma nn da ha va h cu -mun dan m da fi po li qo nu ki mi is ti fa d olun mu ra zi nin t miz ln m si dir. ay da vam edn m liy yat lar n ti c sin d qrup t r fin dn 398 part la ma m sur sat a kar la na raq mhv edi lib. Ta pl m sur -sat lar ara sn da aviabom ba lar s tn lk t kil edib. e vik m liy yat Qru pu hm- i nin A dam ra yo nu ra zi sin d su kh -riz l ri nin d y m liy yat la r za ma n atl- m sur sat lar dan t miz l yib.

    ANA MA-nn m liy yat la r t r fin -dn 2004-c il d Ba k-Tbi li si-Cey han (BTC) sas ix rac bo ru k m ri nin 32 km uzun luq da v 60 metr enin d dh li zi nin t miz ln m si za ma n k s riy y ti 9M2 2U Qrad, 122 mm ap l top, 125 mm ap l tank mr mi l ri da xil ol maq la 129 dd 122 mm ap l part la ma m mr mi lr ta -p la raq z rr siz l di ri lib.

    Gz dk d m liy yat lar la la q dar ANA MA-nn nz din d X su si m liy yat Qru pu for ma la d r lb. Bu qrup Gz dk l ya na Si tal ay hr bi po li qo nun da, Kir -da pal q vul kan la r ra zi sin d, hm i -nin Ba k h rin d m liy yat lar apa rb.

    Ye rin da ha d rin qat la rn da k sur sat -la r my yn l dir mk mq s di il ANA MA-nn T lim, Td qi qat v Key fiy -y tin T mi na t Qu ru mu nun tr ki bin d Ska ner Qru pu ya ra d lb. Qrup fer ro -maq ne tik ma nel rin ya nn da, el c d elekt rik xt l ri nin ya rat d elekt ro maq- nit siq nal la r filtr ed rk ef fek tiv ax ta r apar ma im kan la r na ma lik ava dan lq lar -la tc hiz olu nub. Qrup adi lo ka tor lar la t miz ln m si mm kn ol ma yan d rin -lik lr v me tal l ra zi l ri Fe rex DLG, Fe rex API, Val lon D1 v Val lon D2 lo ka tor la r il yox la ya raq kom p ter re ji -mi il ra zi nin skan edir, ob yekt l rin ye ri ni bil di rn ye ral t x ri t l ri ha zr la -yr.

    ANA MA-da EOD qru pu nun bi lik v ba ca rq la r nn ar t rl ma s na x su si diq qt ye ti ril di yi ni de yn P. Gi da ye vin sz l ri n g r, g l ck d bu m t xs sis l rin d Tr ki y d EOD Mk t bin d t kil olu nan kurs la ra gn d ril m si d plan la d r lr.

    Masir tex no lo ji im kan larSa lo lu m liy yat la r za ma n ANA MA

    t r fin dn Bey nl xalq EOD m liy yat la r Stan dart m liy yat Pro se du ru na la v lr edil di yi ni de yn P. Gi da ye vin sz l ri n g -r, Agent li yin m t xs sis l ri t r fin dn Sa lo lu tc r b si n z r al na raq Part la -dl m Sur sat An bar la r nn t miz ln m si n dair Stan dart m liy yat Pro se du ru ha zr la- nb. Bu pro se dur NA TO-nun eks pert l ri nin r yi n z r aln maq la bey nl xalq s viy y -d stan dart ki mi q bul olu nub. Ha zr da ANA MA-nn EOD qru pu nun is ti fa d sin d mx t lif ava dan lq lar, Foers ter Fe rex 4.032 maq nit lo ka tor la r, Val lon bom ba lo ka tor la r, Sc hons tedt maq nit lo ka tor la- r, Bob cat EOD BOT ma n, SM EOD part la d c va si t l ri v s. yer alr. Bun lar da n m rk kb m liy yat la r ye ri n ye tir m- y im kan ve rir. Tk c SM EOD il in di y dk 500- ya xn sur sat aa s viy y li part la y- la mhv edi lib. AD

  • mart - aprel 2014 25

    TEXNOLOGYA

    On il n c ki n mu n l ri b sit li yi il se i ln, ha zr da is ti fa d co ra fi ya s s rt l ge ni l nn bu EOD ro bot la rn ye ni ns li s lf l rin dn z uni ver sal l -na, ma nevr li li yi n, z rin d ki ava dan-lq la rn tex ni ki im kan la r na v mx t lif rait lr d m liy yat qa bi liy yt l ri n g r sas l kil d frq l nir lr. Bu gn ba za ra tq dim olu nan masir ro bot la rn z rin d yal nz ma ni pul ya tor, su to pu v g rn t ka me ra la r de yil, ge c gr-m ka me ra la r, X-ray sis te mi, ener ji is teh sal edn g n pa ne li v ya ge ne-ra tor, k si ci l ki mi mx t lif sis tem lr yer alr.

    Art maq da olan EOD v IED th l k si il ef fek tiv m ba ri z d qeyd olun du u ki mi sas v zi f lr ro bot la ra h va l olun ma a ba la yb. D y mey dan la-rn da tt biq olu nan mx t lif ap da th-l k li sur sat la rn z rr siz l di ril m si

    da ha tk mil ro bo ta eh ti ya c mey da na xa rr. X su si l d da ha b yk part la y g c n ma lik olan, hs sas sur sat la rn ra zi dn g t rl m si v th l k siz da n ma s priori tet t kil edir. Bu ba xm-dan da ye ni n sil ro bot la rn qar sn da bir s ra va cib tex ni ki rt lr qo yu lur. Bu ra gc l qol, mh km cay naq, d qiq ana liz, th l k siz la q, b yk g tr m g c, tin ra zi lr d h r kt ki mi m hm t lb lr da xil dir.

    Ha zr da g l c yin is teh kam ro bo-tu nun z rin d i l yn AB-n DAR PA agent li yi nin Con Hop kins Uni ver si te ti il m t rk ha zr la d v ya xn il lr d is ti fa d y q bul edil m si plan la d r lan Ro bo Sally z nn im kan la r na g r ha zr da is ti fa d d olan ro bot lar dan h miy yt li kil d frq l nir. Mo dul yar pro tez qo la ma lik v z rin d ki ka me-ra lar va si t si il real vaxt re ji min d ida r

    olu nan 4 t kr li ro bot uzaq dan ra diosiq-nal lar la hr cr ra zi rt l rin d h r kt ed bi l ck kil d ha zr la nb. Tap r a uy un ola raq ra zi d ki b h li ya la r g t r rk d qiq ana liz ed ck, ht ta b r y rk my yn olun mu ra zi y da ya caq. Funk si ya la r ba x mn dan bu ro bot in san is teh kam nn i l ri ni da ha yk sk d qiq lik l ye ri n ye ti r ck.

    stehkamlar robotlar vzlyir1972-ci il d n gil t r d gc st ruk tur-

    la r nn is ti fa d si n da xil olan Wheel -bar row ad l ilk EOD ro bo tu z im kan la- r na g r ox b sit idi. Ro bot yal nz z rin d ki su to pu va si t si il l d qa -yr ma part la y c la r v b h li ya la r ye rin d mhv edir, th l k li sur sat la r z g t rb da ya bil mir di. Bu na bax -

    EOD Ro bot la r Azr sdli

    Dy mliyyatlarnn aparld blglrd atlb qalm partlamam hrbi sursatlar,dmninvterroruqvvlrinhazrladldqayrmapartlaycvasitlrmharibvaxtvsonrakdvrdinsanlarnciddithlkmnbyirolunuoynayr.Xsusilduzunmddtaq havada, torpan drinliklrind qalm bu partlayc vasitlrin taplmas, thlksizraitddanmasvzrrsizldirilmsiinsanszaparatlaraEODrobotlarnatlbyaradr.

  • ma ya raq Wheel bar row uzun md dt n gil t r h quq-m ha fi z or qan la r t -r fin dn r lan di ya da is ti fa d olun du. Son ra k dvr d bu kon sep si ya tk mil -l di ril mk l EOD ro bot la r nn ye ni ail- l ri ya ra dl ma a ba la d.

    Ame ri kan Or du su t r fin dn EOD ro bot la r nn hr bi m liy yat bl g l rin -d ge ni is ti fa d si n 2000-ci il l rin v -vl l rin d f qa ns tan da ba la nb. f -qa ns tan da z n do rult mu Qi ne -tiQ ir k ti nin Ta lon ro bot la r nn hm part la y c mad d l ri g tr mk n ma ni pul ya to ru, hm d qar ya xan th l k lr l m ba ri z apar maq n si lah y k mv cud dur. l raitin d 4 saat fa si l siz m liy yat apa ran Ta lon ra dio siq nal lar v na qil va si t si il ida r edi lir. H r kt uzaq l 6.6 km t kil edn bu ro bot 60-dan ox mis si ya pa -ke ti n sa hib dir.

    Ame ri ka nn apa r c ro bot is teh sal -la rn dan olan ICOR Tech no logy ir k ti t r fin dn ha zr lan m Ca li ber T5 ad l EOD ro bo tu da Ta londa ol du u ki mi m liy yat raitin dn as l ola raq la v si lah la tc hiz olu na bi lr. Ty ya r g -yr t sin d, qa tar, av to bus v dar ke id -lr d ax ta r qa bi liy y ti n ma lik T-5 ro -bo tu 20 sm hn dr lk d ma nel ri ar v 8 km/saat s rt l h r kt edir. Lift g c uzun qol la 18 kq, q sa qol la 20 kq-dan 45 kq-a q dr, z ki si 64 kq

    t kil edn ro bot 2-4 saat fa si l siz a l -r.

    Ad ki ln ir k tin da ha b yk dart -ma v yk g tr m qa bi liy y ti n ma lik olan Ca li ber Mk-3 ro bo tu is 66 t -kr for mu lu na ma lik plat for ma z rin d yer l ir. Mak si mum 8 km/saat s r t ma lik bu ro bo tun n v ar xa his s l rin- d inf ra qr m z ka me ra lar, hm i nin rng li ka me ra lar, z rin d ope ra to run ra zi ni din l m si n im kan ve rn mik ro-

    fon yer l ir. Fa si l siz 5 saata dk i l m im ka n na ma lik ro bo tun ki si 113 kq, uzun lu u 84 sm, eni 60.3 sm-dir. T-5 v Mk-3 mo del l ri il ya na Ca li ber ro -bot ail si nin mh dud ra zi lr d m liy- yat apar maq n n zr d tu tu lan 18 kq ki y ma lik mi ni ver si ya s da mv -cud dur.

    Ar ro bot lar sin fin d yer alan Re -mo tec UK ir k ti nin And ros F6A ro -bo tu 220 kq ki y, ox funk si ya l ma ni-

    26 AZERI DEFENCE

    TEXNOLOGYA

    Cutlass

  • pul ya to ra, 4 ka me ra ya, s r ti ida r et -m ling l ri n ma lik dir. Eh ti yac ya ran -dq da z ri n si lah la v edi ln bu ro -bot op tik lif li na qil l v ra diosiq na la ida r olu nur. Drd pnev ma tik t kr l h r kt edn F6A na ha mar yer lr d, pil l kn lr d h r kt za ma n tr tl l ge -di ke i ri lir. Mak si mal s r ti 5.63 km/saat t kil edn And ros 53 sm dn d -rin xn dk l ri, 45 sm-dn b yk da la r, 45.75 d r c dn yu xa r pil l kn l ri df edir. Bu ro bo tun Mark VA1 ver si ya s F6A-la ra ox ar ol sa da l l ri n g r on dan da ha b yk dr. Mark VA1 ro -bot la r nn ki si 359 kq, Wol ve ri ne ver si ya s is 368 ki loq ram dr. On lar da F6A ro bot la r ki mi mis si ya la r na uy un ola raq tr tl l v ya t kr li ge di ke i ri l bi lr.

    2013-c il d tq di ma t ke i ril mi Cut lass ad l di gr ro bot is r qm sal sim siz la q il 1 km m sa f d m liy -yat lar h ya ta ke ir m yi ba ca rr. 12 km/saat s r t ma lik ol ma s, 100 kq yk g t r qa bi liy y ti il Cut lass ha zr da dn ya nn n gc l v ma nevr li ro bot la- rn dan sa y lr. z rin d ey ni za man da si lah yer l di ril mi Cut lass tin ke i -ln ra zi lr d m liy yat apa rr, 30 sm hn dr lk d ki ma nel ri v 50 sm enin d ki u xur la r df et m yi ba ca rr.

    Dn ya da n ge ni ya yl m EOD ro -bot la r ara sn da n gil t r nin Cob ham ir k ti nin is teh sa l olan Te le max v tEODor ro bot la r z n mx sus yer tu -tur. Te le max ro bo tun tex no lo gi ya s ona 60 sm enin d xn dk l ri v ya rm metr hn dr lk d ma nel ri df et mk im ka n ve rir. Saat da 4 km s rt l h r -kt edn stan dart Te le max il ya na si fa ri i l r onun 10 km/saat s rt l h -r kt edn ver si ya la r da tk lif olu nur. Proq ram la nan ma ni pul ya to ra, n za rt

    sis te mi n, hn dr lk tn zim i si n ma lik Te le maxn uzun lu u 800 mm, eni is 400 mm, m liy yat md d ti 2-4 saat dr. Be kq ar l n da y k da ya bi ln bu ro bot -20, +60 C tem pe ra tur lar da i l -m qa bi liy y ti n, IP65 m da fi s viy y- si n ma lik dir. Ha zr da 20-si NA TO ol -maq la 41 l k nin is ti fa d sin d ye alan 450-dn ar tq tEODor ro bo tu yk sk ke i ci li yi v aq ra zi lr d m liy yat im kan la r il frq l nir. 45 bu caq al tn da yk sk li y dr ma nan ro bot n hs sas part la y c la r be l g tr mk qa bi liy y ti -n sa hib dir. Onun z rin d ki alt lr m liy yat mis si ya la r na uy un ola raq d yi di ri l bi lir. Uzun lu u 1300 mm, eni 685 mm, ki si 375 kq t kil edn tEODorun s r ti 3 km-saat dr.

    AB-n or du EOD v is teh kam qrup la r nn is ti fa d sin d yer alan iRo bot v Boeing ir k ti nin bir g is teh sa l olan 310 SUGV ro bot la r part -la y c mad d l rin my yn edil m si n sen sor lar v on - la rn neyt ral la d rl ma s n ma ni pul ya -tor il tc hiz olu nub. Uzun lu u 76.1 sm, eni 43.7 sm t kil edn v 89 sm uza d la bi ln ma ni pul ya to ra ma lik ro -bot n v ar xa his s d sa bit ka me ra la- ra, iq lan dr ma v ra bi t sis- tem l ri n sa hib dir. Fa si l -siz m liy yat md d ti 1.5 saat, s r ti 10 km/saat gs t ri ln ro bot 30.5 sm hn dr lk d a qu li ma -nel ri ke m yi, 25 sm hn -dr lk d pil l kn l ri qalx ma ba ca rr. iRo bot ir k ti nin War rior 700 ro bo tu is ar ki si n r -mn da ha yk sk - 15 km/saat s r t

    ma lik dir. Onun ma ni pul ya to ru 68 kq y -k qal d rr. 45 bu caq al tn da maili ya -mac lar da h r kt qa bi liy y ti n ma lik ro bot EOD il ya na yan n sn dr m, k fiy yat, da n t la rn ara dan qal d rl -ma s ki mi m liy yat lar da is ti fa d olu -nur.

    Med-Eng (ke mi Alen Van guard) ir k ti nin dn ya ba za rn da ge ni ya yl -m Di gi tal Van guard ro bo tu EOD, IEDD ve CBRN, ha be l m a hi d v tak- tik mis si ya lar n n zr d tu tu lur. Ge -ni spektr d is ti fa d olu nan bu ro bot mx t lif nq liy yat va si t l ri nin al tn da k bo luq lar da, ty ya r l rin g yr t sin d, av to bus lar v qa tar lar da i l mk zl li -yi n sa hib dir. M sa f dn ida r olu nan part la y c la ra qar ro bo tun z rin d x su si siq nal bo u cu mv cud dur. Bun -dan ba qa, sin fin d ki di gr ro bot lar da ol du u ki mi Di gi tal Van guardn z -rin d te les ko pik qol, ka me ra lar, X-ray ci ha z v mx t lif sen sor lar yer l ir. Be saat fa si l siz m liy yat apa ra bi ln ro -bot 2G ko man da kon so lu il ida r olu -nur. Bir kon sol il 5 ro bo tu ida r et mk

    mart - aprel 2014 27

    TEXNOLOGYA

  • mm kn dr. Azr bay can da da xil ol -maq la bir s ra l k l rin is ti fa d sin d yer alan De fen der ro bo tu is tk EOD/IED de yil, ey ni za man da CBRN m liy yat la -rn da is ti fa d olu na bi lir. Sis te min z -rin d mx t lif m liy yat lar n frq li ava dan lq lar, el c d PHS-l ri z rr siz -l dir mk n part la d c lar v su to pu yer l dir mk mm kn dr. Onun z -

    rin d ki la zer m sa fl n h -d f olan m sa f ni my -yn l dir m y im kan ve -rir. Ro bo tun fay da l y -k n 6 ka me ra, hs sas LED iq la r, hs sas cay -

    naq v s. da xil dir. s pa ni ya nn Pro tec sa ir k ti t r fin-

    dn or du v gc st ruk tur la r n ha zr- lan m Anuav ad l ro bot tk EOD v ED m liy yat la rn da de yil, mx t lif ra -dioak tiv va si t l rin da n ma sn da da is -ti fa d olu nur. mu mi lik d 250 kq ki -d y k qal d ra bi l ck 3.5 metr uzun -lu un da hid rav lik qo la, 4 dd ka me ra- ya ma lik ro bot fi be rop tik na qil l v r -qm sal ra diodal a lar la ida r olu nur. mu mi uzun lu u 1710 mm, ki si 601 kq t kil edn ro bot yk sk mh km li -y ma lik po lad dan ha zr la nb. Anuav 5 saat ms t qil m liy yat im ka n na sa -hib dir.

    Ro bot is teh sa l sa h sin d ix ti sas la -m Pol a nn PIAP ir k ti nin Ex pert ad l ro bot ki ik mo bil plat for ma s he sa- b na sx yer lr d ma nevr lr edir, z rin- d ki 6 dd ka me ra il b h li ob yekt -l rin diaq no zu nu apa ra raq LSD ek ran -

    da ope ra to ra gs t rir. Uzun lu u 750, eni 450 mm t kil edn bu

    ro bo tun ki si 180 kq, 3.5 metr

    uzun lu un da ma ni pul ya tor la bir g 197 kq-dr. Ra diosiq nal va si t si il ro bot 800 metr m sa f y dk ida r olu nur v fa si -l siz m liy yat md d ti 4 saat t kil edir. Ro bot 14 sm-dk a qu li ma nel ri df edir, 30 d r c bu caq al tn da pil l -kn l ri qal xr, 25 d r c bu caq al tn da ya mac la ra dr ma r. Ex pertin ma ni pul -ya to ru 15 kq y k 2.9 metr yk sk li y qal dr ma g cn d dir.

    PIAP ns pek tor ro bo tu is z m -liy yat qa bi liy y ti v b yk ye dk g c il r qib l rin dn frq l nir. Bu ro bot 1500 kq-dk y k ye d yin d da yr, b yk l s n bax ma ya raq, pil l kn -lr l dr ma nr. Uzun lu u 1710 mm, eni 610 mm, ki si 550 kq t kil edn ns -pek tor ra dio siq nal la 1000 metr m sa -f dn ida r olu nur v mis si ya sn dan as l ola raq 4 saat faliy yt gs t rir. P65 m da fi s viy y si n ca vab ve rn ro bot +30 /-30 maili yk sk li y xa v en, 20 sm a qu li ma nel ri df ed, 35 bu -caq al tn da pil l kn l r qal xa bi lir.

    Fran sa nn apa r c ro bot is teh sal s ECA Cy ber ne tix ir k ti nin dn ya da ge ni ya yl m 270 kq ki li TSR-202 ro -bo tu fa si l siz 2 saat m liy yat apar maq im ka n na sa hib dir. S r ti 4 km/saat t- kil edn TSR-202 ro bo tu 75 kq-dk y -k qal d rr.

    Tr ki y bom ba ro bot la rn da da id dialra zi sin d tez-tez ter ror olay la r ya -

    a nan Tr ki y son dvr l r dk or du v h quq-m ha fi z or qan la r nn bom ba ro bot la r na olan t l ba t n xa ric dn

    id xal he sa b na d yib. La kin son il lr -d Tr ki y nin ASEL SAN, Elekt ro land v

    TEXNOLOGYA

    28 AZERI DEFENCE

  • GA TE Elekt ro nik fir ma la r bu sa h d z po ten sial la r n or ta ya qo ya raq mil li im -kan lar he sa b na bir ne bom ba ro bo tu- nu ya rat ma a nail olub lar. Bun lar dan ASEL SAN ir k ti nin is teh sa l olan Kap -lan ad l ro bot test lr d yk sk n ti c lr gs t r rk Av ro pa v Ame ri ka da olan ana loq la r n ge ri d qo yub.

    Elekt ro land ir k ti nin is teh sa l olan NAT-2 ro bo tu 40 d r c maili pil l kn -lr l qal xr, saat da 6 km s rt l h r kt edir. z rin d ma ni pul ya tor la ya na n v ar xa da gn dz v ge c ka me ra la r, iq lan dr ma sis te mi mv cud dur. Hm ka bel, hm d 500 met r dk m sa f -dn ra diosiq nal lar la ida r olu nan ro bo -ta la v ava dan lq lar yer l dir mk mm kn ol sa da, m liy yat md d ti mh dud dur c mi 2 saat.

    Post so vetl k l ri Post so vet l k l ri -

    nin or du la rn da v ax ta r -xi la set m qu rum la r nn is -t i f a d s i n d sas ye ri Ru -si ya is teh sa l olan MRK-27X Va ran bom ba ro bot la r tu tur. Mosk va Dv lt Uni- ver si te ti nin Bauman ad na El mi-Td qi qat ns ti -tu tu v X su si Ci haz qa yr ma v Av to ma ti ka B ro su t r fin dn ha zr lan m Va ran th l k li part la y c

    mart - aprel 2014 29

    TEXNOLOGYA

    Va ran

    Bomba robotlar sahsind Trkiymdafisnayesininmhmhadislrin-dnbiriASELSANtrfindnsontexnolo-giyalar ttbiq edilmkl hazrlanlmKaplan saylr. NATO-nun satnalmalarsiyahsndayeralanKaplanTrkiyTh-lksizlikBadarsitrfindnterrorvsilahlbasqnolaylarnnyaandblg-lrdistifadolunur.

    2013-cilinmayayndaIDEFsrgisin-d ictimaiyyt tqdim olunan Kaplanyeninsilbombarobotlarailsindaxil-dir. Kaplan xsusil Trkiy raitinspesifik olan ED mliyyatlar n nuyunseimsaylr.Sahibolduuqabaq-clradarsistemihesabnatorpanaltndav ya paket iindgizldilmi ldqayr-mapartlayclarbeltsbitedir,elektro-maqnittsirvasitsiiluzaqdanbupart-layclar zrrsizldirir. Robotun zrin-doperatorun500metrmsafdnb-hliyantdqiqedbilmsinma-hidsistemi,6vya7hrktsrbstliyiolanqol,trafdinlybilmsinmik-rofonyerlir.ASELSANmtxssislrininszlrin gr, robot qol bhli cisimzrindistnilnnqtyhssaskildynlndirilbilirvbtnmliyyatpro-

    sesioperatorunekranndanizlnilir.Trtlsaysindrobotpillknlriqalxrvenir,qarda,manelirazilrd,palqdahr-kt ed bilir. Fasilsiz 4 saatdan artqmliyyatdaitirakedn,-30,+70drctemperaturlardaalabilnKaplanba-tareya dyimdn 15 km msaf qtedir.Masirmahid operatora sistemidaretmPanelindnbhliyanrealvaxt rejimind v ykskdqiqlikl izl-mk, tdqiq etmk imkan verir. darPanelindki 3 ll robot grntsKaplan grm sahsind olmadhallarda bel btn hrktin izln-msinitminedir.

    ya la r v d y sur sat la r nn ax ta r , on la rn g t rl m si v z rr siz l di ril -m si, th l k li ra zi lr d k fiy ya tn apa rl ma s n n zr d tu tu lur. Tr t l plat for ma ya ma lik ro bo tun kt l si 185 kq, i vax t 4 saat, ida ret m si is na qil- l v ra diosiq nal la dr. Ro bot 20 d r c bu caq al tn da ya mac la ra xa, 0.1 metr d rin lik d su ma nel ri ni d f ed, 0.15 metr hn dr lk d qar l ra zi d h r kt ed bi lir. Va rann 1.5 metr uzun lu a ma lik ma ni pul ya to ru 30 kq-dan 50 kq-dk y k qal dr maq g c n sa hib -dir. Bu nun la be l, Va ranla rn z im kan v qa bi liy yt l ri ba x mn dan xa ri ci ana -loq la rn dan ge ri qal d n Ru si ya h -quq-m ha fi z or qan la r nn z eh ti yac -la r n xa ri ci fir ma lar he sa b na qar la ma- s ts diq l yir.

    Gr cs tan, Azr bay can v Qa za xs -tan Si lah l Qv v l ri v ax ta r-xi la set -m qu rum la r t r fin dn son il lr d AB-n Med-Eng, Pol a nn PAP, n gil -t r nin Cob ham, Fran sa nn ECA Cy -ber ne tix ir k tin dn masir bom ba ro -bot la r sa tn al na raq is ti fa d y q bul olu nub. Ro bot is teh sa l il ba l la yi h -lr real la d ran Tr ki y nin ASEL SAN v Elekt ro land ir kt l ri d bl g ba za r -na y nl mi cid di mar ke tinq i l ri apar- maq da dr lar. AD

  • 30 AZERI DEFENCE

    TEXNOLOGYA

    Po lad d bil q lr ta ri x qo vu urD bil q kon sep si ya s nn sa sn da

    d y nn ba nn ql p lr dn v zr- b dal a la rn dan qo run ma s da ya nr. La kin tc r b gs t rir ki, ho mo gen po -lad d bil q lr d y za ma n s g rin ba n ql p lr dn ef fek tiv m da fi et -mk im ka n na ma lik de yil. Po lad d bil -q lr d yk sk m da fi d bil q nin kor- pu su nun qa ln l he sa b na mm kn ola bi lr ki, bu da qo ru yu cu ba l n ki si -nin ar la d rl ma s de mk dir. Bu da d -bil q lr n my yn olun mu tib bi-tex ni ki t lb l r uy un de yil. So vet mum qo un d bil q l ri n bu hdd 1600 qram, NA TO stan dart la rn da is 1400 qram my yn olu nub. Bu hd dn yu xa r ki d d bil q lr l apa r lan test -

    D y d bil q l ri

    a mil li by li

    Dymdafisininmhmelementlrindnolanqoruyucudbilqlrprinsipceyninz-riyyysaslanmalarnabaxmayaraqmeydanaxanthdidlrfonundamtmaditkmill-mlrmruzqalr.Bubaxmdandazaman-zamandvrnqabaqcltexnologiyalarnasas-lanan yeni dbilqlrmeydana xr. Konstruksiyas daim tkmilldiriln budbilqlr ilkvaxtlardamisdn,tuncdan,dahasonraispoladdanhazrlanb.XXsrin80-ciillrininvvl-lrindkdnyaordularnn istifadsindyer alanpoladdbilqlr artqz yerini aramid,kompozitvpolimerdbilqlrvermkddir.

  • mart - aprel 2014 31

    TEXNOLOGYA

    lr za ma n y xl ma za ma n bo yun his s d onur a trav ma la r nn ya ran ma s m -a hi d olu nur.

    Ha zr da dn -ya da po lad d -bil q l rin ara mid, po li -mer v kom po zit ma te rial- lar la vz ln m si pro se si da vam edir. Po li mer po lad dan frq li ola raq t si rin ener ji si ni pay la d ra raq udur.

    Po lad d bil q l rin vz ln m si is ti -qa m tin d ilk ad dm Du pont ir k ti t r fin dn at lb. Bu ir k tin ha zr la d pa raara mid lif son ra dan Kev lar29 ti -ca rt mar ka s n al d. 1980-c il d is AB Qu ru Qv v l ri kev lar li fi, fe nol v PVB qt ra n nn qa r n dan ha zr lan m - Per son nel Ar mor Sys tem Ground Troops (PASGT) ad ve ril mi ilk d bil q ni is ti fa -d y q bul edib. ki si 1.4 kq t k